Heil! de winter is gekomen,
Met zijn leed en met zijn zoet,
Die de schoone Friesche stroomen
Als een spiegel blinken doet.
Schilder bloemen op de ruiten,
Kunstig schoon, maar kort van duur;
Drijf de rappe jeugd naar buiten,
De ouden naar het knappend vuur.
Met wat vloed van vlugge menschen
Zijn de stroomen niet vervuld!
En de jeugd heeft al haar wenschen
Door verbeelding nog verguld.
Hoe verrukkend is dat zwieren,
Als de meisjes op de baan
Rozen op de wangen tieren,
’t Hart van zorgen is ontdaan!
Als de maan haar liefdestralen
Van het fonklend stargewelf
Lieflijk op haar beeld laat dalen:
O, dat is de hemel zelf!
Vaak wordt dan een eed gezworen,
Die verbindt tot aan het graf,
Als het paar voor ’s hemels koren
Wischt zijn vreugdetranen af.
Maar, helaas! hoe menig leven
Is ook op het ijs vergaan?
Menig moest door ziekten sneven,
Onder ’t rijden opgedaan.
’k Zwijg van andre treurtooneelen,
Als de jeugd, zoo blij te moed’,
’t Jonge leven gaat verspelen
In den killen diepen vloed.
Winter! zelfs voor grijze haren
Hebt gij menig huisgeneugt.
Laat de jeugd vrij spelevaren,
Ook de haard heeft dan zijn vreugd.
Als men met een rein geweten,
Van zijn weldoen steeds bewust,
In een schoonen kring gezeten,
Met zijn kinderen speelt en kust.
Maar hoe menig moet dan zuchten,
Als hem bittere armoe kwelt.
Of als hij de wrange vruchten
Van ’t verwaarloosd leven telt?
Vruchten van ’t verwaarloosd leven,
Daar nu vrouw en kind om schreit!
’t Schrikbeeld zou ons niet doen beven,
Was ’t niet in de werkelijkheid.
Winter! wil de jeugd dan manen
Matig- en voorzichtigheid,
Wijl de glans der gladde banen
’t Jeugdig hart zoo licht verleidt.
Leer dan spaarzaamheid aan de armen,
Voorzorg in den zomertijd,
Om te voeden en te warmen
’t Kroost, dat om den haard zich vlijt.
Leer het weldoen aan de rijken,
Zóó wordt hun uw barschheid zoet;
’t Zijn de dankbre liefdeblijken
Voor ’t hun meer verleende goed.
Heil! de winter is gekomen.
Is zijn aanschijn bar en ruw,
O, hij heeft zijn zoete droomen,
Aan den haard en op de stroomen,
Daarom zij hij welkom nu.
_Tsjerk Penninga._
“Jy wirde earnstich, ef Domenij-achtiger-nôch, master,” sei Clare.—“Ja,
wier it andert fen master, “do ik it makke al, mar ho mear ik fen dy
âlde wyn fen de Jonker yn myn liif jiet, ho mear de domenij der út
giet.” “Mar hark’ris, sei Clare; “jy hawwe ús jonges lêsten sein, jy
wisten yet in pear âlde forteltsjes, dy moasten wy nou ’ris hearre,
master!”—“Ei, dy binn’ al to simpel en âldfreansk for de Jonker,” sei
master.—“Né, forhelje op mar, master; de joun is yette lang.” De bern
spitsten de earen al op. Master fortelt.
“Der wier in boer, dy hjitte Obbe; dy helle op in dei syn hagedoarnen
stôk út de kas, en sei tsjin it wiif: Tryn, ik gean op reis, en mei
trije dagen kom ik wer; as de kouwekeaper yn dy tiid by ús komt, om kij
to keapjen, den kinste dy trije âldste forkeapje, mar net oars as for
twahûndert goune, minder net, dat siz ik dy.—Gean dou yn Gods namme mar
op reis, ik scil dat wol klearje, sei it wyfke.—Ja dou, dou mochtste
hwet, sei de boer, dou biste, doste in lyts bern wierste, op ’e holle
fallen, en dat bliuwt dy yette by, oan dizze ûre ta. Mar dit siz ik dy,
aste wer in domme set dochste, den stryk ik dy de rêch blau, en ik scil
der nin ferve ta brûke: mei dizze stôk scil ik it dwaen, dy ik hjir yn
de hân haw, en dy kleur scil dyn rêch in roun jier hâlde; meitsje dêr
mar steat op, hear! En do gong de man de wei op. De oare deis kaem de
kouwekeaper, en it wiif hoefde net folle wirden mei him to meitsjen. Do
hy de kij bisjoen en nei de priis fornomd hie, sei de man: nou, dat
moat mar oangean; sa folle binne hja de iene broer oan de oare wirdich.
Ik wol de bisten mar meinimme.—Hy makke hjar los en dreau hjar út de
stâl. Do hy ta de hiemshikke útgean woe, pakte it wiif him by de mouwe
en sei: jy moatte my earst de twahûndert goune jaen, oars kin ik jo net
gean litte. Krekt sa, sei de man, mar ik haw forgetten myn jildriem mei
to nimmen. Mar der is nin swierrichheit: ik scil jo pân hâlde litte sa
lang as ik bitelle haw. Twa kij nim ik mei, en de tredde lit ik hjir
stean sa lang as ik werom kom, den hawwe jy in bêst pân.—Dat like it
wyfke goed ta; hja liet de man mei syn kij foartgean, en tochte: hwet
scil Obbe bliid wêze, as er sjucht det my dat sa goed ôfgien is.
De man kaem, lyk as hy bilove hie, de tredde deis werom, en frege
dalik, eft de kij forkoft wierne. Ja wis, Obbe, sei it wiif, en lyk
aste sein hieste for twahûndert goune; hja wierne it oars mar just
wirdich; mar de man hat net lang talme.—Hwer is it jild? frege de
Boer.—Dat haw ik yet net krige, andere it wyfke; hy hie syn jildriem
thús forgetten, mar hy scil it skielik bringe; lykwol hy hat my in goed
pân litten.—Hwet for in pân?—Ien fen de trije kij, dy kriget hy net
earder foar det hy de oare bitelle hat; en ik haw it goed oerlein, ik
haw de lytste thús hâlden, dy fret it minste.—De boer wier razend, hy
tilde de stôk yn ’e hichte en woe hjar jaen, hwet hy onthjitten hie.
Mar hy liet de stôk wer sakje, en sei: Dou biste sa dom as in okse: dou
hast in forstân as in pikelhearring, mar ik haw meilijen mei dy. Ik wol
wer ’ris yn it fjild gean, en trije dagen siikje eft ik ek immen fine
kin, dy yette onnoazeler fen forstân is as dou. Lokt my dat, den biste
frij, mar fyn ik him net, den scilste dyn fortsjinne lean hawwe, dat
biloof ik dy.
[Yllustraasje: DE KOUWEKEAPER BY OBBE EN TRYN.]
Hy kuijere de greate wei op, en gong einling op in great stien sitten
to rêsten, om to wachtsjen hwet der komme woe. Dêr seach hy in greate
haiwein oanriden kommen; dêr stie in wiif midden op, yn pleats fen op
in heap strie to sitten, dat neist hjar laei. De boer tochte by him
sels, dat is licht wol ien lyk astou ien sikeste. Hy sprong op en roun
foar de wein hinne en wer, krekt as immen dy net tige wier. Hwet woste,
heite? sei it wiif; hwet haste mei my foar? ik ken dy net, hwer komste
wei?—Ho scoene jy my kenne, moeije; ik bin út de Himel del fallen, en
ik wit net ho ik ’er wer hinne komme scil; kinne jy my der net hinne
bringe mei de wein?—Né! sei it wiif, ik wit de wei net.
Mar as jy út de Himel komme, den kinne jy my wol sizze ho it myn man
dêr giet; dy hat der al trije jier wêst; jy hawwe him wis wol ’ris
sjoen.—Ik haw him wol sjoen, mar hwet scil ik der fen sizze; it is dêr
ek al lyk as hjir, it giet dêr ek alle minsken net allike goed. Hy is
dêr skeper, hy moat dêr de skiepkes hoedzje, en dat gûd dêr hat hy in
hopen spil mei; dat springt dêr op dy bergen om en fordwaelt dêr yn de
wyldernisse, en dêr moat hy den efteroan rinne om se wer by elkoarren
to driuwen. De klean wirde him ek al hwet skibbich, en dy kinne him wol
gau fen it liif falle. Skroarren binne der ek net, hwent de heilige
Petrus wol se net talitte, lyk as wol bikend is.—Hwa hie dat tocht, sei
it wiif; en hjir hoefde hy neat to dwaen; ik wol jo syn sneinsrôk
helje, dy hinget thús yn de kas, dy kin hy dêr mei eare drage. Jy wolle
dochs sa goed wol wêze en nimme him mei?—Né, dat giet net, sei Obbe,
klean mei men net yn de Himel bringe, dy wirde yen by de doar
ôfnomd.—Wit’je hwet, seit it wiif, ik haw myn weet forkoft en dêr haw
ik in skoan knoarre jild for krige, dat wol ik him stjûre. As jy de
pong yn de bûse stekke, den wirdt nin minske it gewaer.—Nou, as it net
oars kin, sei Obbe, den scil ik jo dat plezier wol dwaen.—Bliuw dou den
dêr mar oan de wei sitten, den scil ik nei hûs ride en de pong helje,
ik bin fluch werom. Mar hwerom sitte jy net? frege Obbe. Sy sei: ik
gean net op dat strie sitten, mar gean oerein op ’e wein stean, den hat
it earme hynzer it makliker.—Sy dreau hjar hynzer oan, en Obbe tochte:
dy hat wol kâns om steapelgek to wirden; hja is nou al hwet heal en
heal; as hja it jild bringt, den mei myn wiif wol fen gelok sprekke,
hwent den kriget hja net mei de stôk.
It dûrre net lang, dêr kaem hja al oanrinnen mei it jild, en treau him
de pong sels yn de bûse, en ear det hja foartgong, bitanke se him
frjeonlik for syn tsjinstichheit. Do dat wiif wer thús kaem, foun hja
hjar soan, dy út it lân komd wier. Sy fortelde him, hwet for
onforwachte dingen hjar oerkomd wierne, en sei der by: ik bin bliid det
ik yn de gelegenheid komd bin om myn earme man hwet to stjûren. Hwa hie
dat tocht, det dy yn de Himel krapte krije scoe oan ’t ien ef ’t oare.
Dêr wier de soan danich oer forwondere. Mem, sei hy, sa’n ien út de
Himel komt men ek net alle dagen to sprekken; ik wol der foart ’ris op
út, eft ik de man noch fine kin; den kin er my ’ris fortelle ho it ’er
dêr útsjocht, en ho it dêr mei it wirk stiet, mei it heawinnen en mei
it noat. Hy lei it seal op it hynzer en ried dalik foart. Hy foun
Obbe-boer, dy ûnder in wylgenbeam siet en krekt it jild telle scoe, dat
yn de pong wier. Ha’ jy dy man ek sjoen, rôp de feint, dy út de Himel
komd is?—Ja, sei Obbe, dy hat de weromreis oannomd, en dy is dêr by dy
berch opgien, den is hy hwet tichter by de Himel; as jy fluch taride,
den kinne jy him yet wol ynhelje.—Och, sei de feint, ik haw my de hele
dei yn it lân ôfbeund, en troch dy reed hjir hinne bin ik alleheel
skjin ôf rekke. Jy kenne de man, wêz’ nou sa goed en gean op myn hynzer
sitten, en meitsje det er hjir by my komt.—Aha, tochte Obbe, dat is ek
al ien, dy nin pit yn de lampe hat. Dat plezier wol ik jo graech dwaen,
sei Obbe; hy kleau op it hynzer en ried yn in stevige draf foart. De
jonge feint bleau sitten, sa lang det de nacht ynfoel, mar Obbe kaem
net werom. Ja, sei er by him sels, ik bigryp it nou wol, de man út de
Himel hat hastich wêst, det er net wer tobek gean woe, en dy boer hat
him dat hynzer meijown om it oan heit to bringen.—Hy gong nei hûs, en
forhelle oan syn mem hwet er dien hie; hy hie syn hynzer oan heit
stjûrd, den hoefde er net altiden to gean hinne en wer efter dy skiep.
Dêr haste goed oan dien, sei de mem; dou haste yette jonge skonken en
kinst wol to foet gean.
Do Obbe-boer wer thús kaem, sette hy dat hynzer op stâl, neist de kou,
dy forpânde wier, en do gong hy nei syn wiif en sei: Tryn, dat wier dyn
gelok: ik haw twa foun, dy noch ienfâldiger binne as dou. For dizze
kear komste der yet sûnder bruijen ôf, dat scil ik dy for in oare tiid
bisparje.—Do stiek hy syn pypke oan en gong yn de briedstoel sitten, en
sei: dat wier in goede negoasje: for twa meagere kij in glêd en fet
hynzer en den yet in grou pongfol jild der op ta! As de domheit altyt
sa folle opbrochte, den woe ik hjar graech yn eare hâlde.—Sa tochte
Obbeboer, mar jimme hâlde it dochs mei de earlike ienfâldige minsken,
net?”
“Gnap, master, ik scil jo ’ris ynskinke.” Master dronk, en men koe
sjen, det it goed oan him die: hy kôge de wyn foar det er se
trochswolge. “Scoe dat wier gebeurd wêze, master?” sei it âldste
jonkje. “Ja, sei de master, “dy it lêst forhelle hat, is de mûle noch
wiet.”
“Nou noch in forteltsje, master,” seine de bern.
“Nou, den noch in lytsen ien, sei master, “en den moatte jimme ek nei
bêd gean, hear!” Master sei:
“Yn âlde, oerâlde tiden, do Staveren yette de haedsted fen Fryslân
wier, do wenne ’er in bakker to Balk; dy hâldde ’er in ezel op nei, dy
al lange jierren de sekken mei rogge en weet nei de mounle dragen hie;
mar de pitten gongen op it lêst sa út dat âlde dier wei, det er hast
net mear arbeidzje en sekkedrage koe. Do tochte de bakker om it beest
mar fen it foer ôf to bringen en him út de hûd nimme to litten; mar do
it ezel dêr de lucht fen krige, sei it beest: ik gean nei Starum, omdet
er miende, hy scoe wol stêdsmuzikant wirde kinne. Do hy in eintsje
foart gien wier, foun hy in jachthoun, dy dêr op ’e wei laei to
sintsjen; dy hime en gappe nei de siken, krekt eft ’er hird roun hie.
Wel, ho himestou sa, Pakoan? frege it ezel.—Ei, omdet ik âlder wird en
hast alle dagen swakker, en op ’e jacht net mear foart komme kin; nou
woe myn hear en master my deaslaen litte en dêrom bin ik ’er útknypt,
sa hird as ik rinne koe, mar hwer scil ik nou myn brea mei
fortsjinje?—Wistou hwet, sei it ezel, ik gean nei Starum en dêr wird ik
stêdsmuzikant; gean mei en lit dy ek by dy muzyk oannimme; ik blaes op
de trompet en dou slachst op ’e tsjetteltromme. Dêr wier de houn wol
mei yn ’t skik, en hja gongen fierder.
It dûrre net lang, do siet der in kat oan de wei en dy sette in
gesicht, eft it trije dagen reine woe. Nou, hwet is dy yn de wei, âlde
hirdfeijer! ho sjochste sa mâl? sei it ezel.—Wel, hwa scoe fleurich
wêze kinne as it yen oan de kraech giet, andere de kat; omdet ik nou op
’e jierren kom, myn tosken stomp wirde, en omdet ik ljeaver op de
waerme glêdde plaet tichte by de yeske sit to spinnen, as det ik de
mûzen yn de faksen sit, nou hat ús frou my forsûpe wollen; nou bin ik
der útstritsen, mar nou is goede rie djûr; hwer scil ik hinne?—Gean mei
ús nei Starum; dou forstieste dy ommers op ’e nachtmuzyk? dêr kinste
stêdsmuzikant wirde.—Nou, de kat tochte dat goed en gong mei.
Do kamen dy trije fluchtelingen by in Slot lâns, dêr siet in hoanne op
’e poarte en dy kraeide mei alle macht sa lûd, as hy it út de strôte
stjitte koe. Dou gûlste det it yen troch murch en bonken, troch ieren
en sinen giet: hwet bitsjut dat? frege it ezel.—Dat bitsjut goed waer,
omdet ús frou hjoed hjar bernehimdtsjes wosken hat, dy hja hjoed graech
droegje woe. Mar omdet ’er moarn gasten komme, nou hat de frou dochs
gjin meilijen mei my, mar hja hat tsjin de faem sein, det se my yn it
sop koaitse moast, en nou moat ik my joun de kop ôfsnije litte; en nou
gûl ik hâls en kiel sa lang ik yette kin.—Ei kom ju, dou moaste dyn
moaije reade kaem net hingje litte om in drigemint. Witste hwet, gean
ljeaver mei ús nei Starum; dou fynste altyd hwet betters as de dea, en
as wy mei eltsoarren muzyk meitsje, dat scil wol gnap gean. De hoanne
like dat goed ta, en hja gongen alle fjouwer mei eltsoarren foart. Mar
hja koene de stêd Staveren op in dei net bireisgje, en kamen de jouns
yn in bosk, hwer det hja de nachts bliuwe woene. It ezel en de houn
gongen ûnder in great beam lizzen; de kat en de hoanne joegen hjar yn
de boppeste top fen de beam, omdet it dêr feiliger for him wier om de
mirden. Foar det er him oan it sliepen joech, seach er yet ’ris yn alle
hoeken fen de wrâld om. Dêr tocht him seach hy yn de fierte in fonkje
barnen en hy rôp syn maets ta, det dêr wol tichte by in húske wêze
scoe, hwent dêr skynde in ljochtsje. Do sei it ezel, den is it bêst det
wy ús dêr mar hinne jaen, hwent hjir dooch it net, dat is hjir mar in
minne herberge. En de houn tochte, in pear bonken mei hwet flêsk ’er
oan scoene him ek wol tsjinje. Do joegen hja hjar op de wei nei de kant
ta, dêr it ljocht barnde, en hwet hja neijer kamen hwet it ljochter en
greater waerd. Einlinge stiene hja foar in rovershûs, dêr in great
ljocht barnde. It ezel as de greatste fen de fjouwer, kaem tichte by it
finster en seach ’er yn. Hwet sjuchste, skimmelke? sei de hoanne. Hwet
ik sjen? andere it ezel, in tafel mei in kleed ’er oer, mei bêst iten
en drinken der op, en dêr sitte rovers om, en it liket hjar goed to
smeitsjen. Dat wier ek goed for ús, spriek de hoanne. Ja, ja, sei it
ezel, sieten wy der mar oan. Do oerleine de bisten mei elkoarren, ho se
it oanlizze scoene om dy rovers der út to jeijen en do bitochten se
einlinge in middel. It ezel moast de foarste poaten op it finster
sette, en de houn moast him op ’e rêch springe, de kat moast op de houn
kladderje, en de hoanne moast de kat op de kop sitte.
Do hja dêr allegearre sa klear stiene, bigounen hja mei hjar fjouweren
ta gelyk hjar muzyk to meitsjen: it ezel gûlde, de houn blafte, de kat
miaude en de hoanne kraeide, en do fleagen hja dwers troch de glêzen
hinne yn de keamer, det de ruten der nei stauwen. De rovers gûlden it
út fen skrik; sy mienden det ’er in spoek yn hûs kaem en fluchtten de
doar út, yn it bosk op. Nou skikten dy fjouwer kameraten oan tafel en
ieten op, hwet ’er oerbleaun wier, en hja ieten eft hja trije dagen
opboun sitten hiene. Do dy fjouwer spylljue sêd wierne, bliesden hja it
ljocht út, en sochten elts in sliepsteed op, sa it him bêst paste. It
ezel gong op de rûchskerne lizzen, de houn efter de doar, de kat op de
plaet by de waerme yeske, en de hoanne gong op ’e hoannebalken sitten;
en omdet hja wirch wierne fen dat lange gean, slepten hja ek al gau. Do
it oer middennacht wier, en de rovers fen fierren seagen, det ’er nin
ljocht mear yn hjar hûs barnde, en it like eft der nimmen mear yn wier,
sei de opperste fen de rovers: wy moasten ús dochs sa kel net meitsje
litten hawwe, det wy as jonges sa hird foartrounen. Do hjitte hy ien
fen hjarren om de boel dêr ’ris to ûndersiikjen. Dy foun alles stil en
woe de lampe opstekke, en do seach hy dy gleone eigen fen de kat for in
koaltsje fjûr oan, en stiek ’er in swevelstôk yn eft it ek oanfinge
woe. Mar de kat waerd razend, sprong him yn ’t oansicht en bliesde en
klaude syn bêst. Do forskrikte dy man heislik, roun hird foart en woe
de efterdoar út, mar de houn, dy dêr laei, sprong op en biet him yn de
skonk, en do hy oer it hiem by de dongbult lâns roun, do joech it ezel
him yette in slach mei de efterpoat, det hy mjêk sei; en de hoanne, dy
troch it geraes wekker wirden wier op syn balke, rôp sa lûd as hy koe:
kikeriki! Do roun de rover sa hird as hy koe nei syn maets ta, en sei:
och, yn dat hûs sit in groulik hekse ef tsjoenster, dy hat my oanbliesd
en mei hjar lange fingers yn de troanje klaud, en after de doar stie in
keardel, dy hat my in mês yn de skonk stitsen; en op it hiem dêr laei
in swart pestdier, dy hat my noch in slach mei in grouwe kneppel op de
keap ta jown; en boppe op it tek dêr siet de rjochter, dy rôp: hâld de
dief, en bring de skelm hjir, en do makke ik det ik foart kaem. Do
bitrouden dy rovers hjar net langer yn dat hûs, mar de fjouwer
muzikanten fen Starum foldie it sa goed der yn, det hja der net wer út
woene.”
Do master dien hie, seine de jonges: “Hea, master, koene dy bisten
alear prate?”—“Ja, sei Master, en do hjitte de kou Bartele, en it keal
Tuetsje, en it skiep Berber, en de baerch Goasse, en it hynzer Hoppe,
en de mosk Tsjitse, en de dou Minne, en it sweltsje Sikke, en de hin
Aeltsje, en de hoanne Bokke, en de rôt Gerben, en de mûs Pytsje, en de
kat Matsen, en de houn Sibe, en de bolle Joast. En dy it forteltsje net
leauwe wol, dy scil in ryksdaelder boete bitelje.”—“Gean nou op bêd,
jonges,” sei Age-boer.—“Nacht heit, nacht mem, nacht Clare, nacht
Jonker, nacht master, nacht allegearre.”
De jonges mûskoppen in bytsje ûnder de wrine oer de forteltsjes, en do
rekke it fel oer de eagen.
“Toe, sei de Jonker, “de mûle scil jo wol soar wirde fen dat forheljen;
hawar, yet in gesoune romerfol; in dichter moat soms hwet fen sok gûd
hawwe; oars fordroegje de geesten.” Do spriek de frou, Elske, dy oars
net folle sei, ek in wird, en sei: “Dêr past master sels al genôch op,
det syn geesten net útdroegje, en den bigjint er nachts yn ’t bêd to
dichten, en den baest de man krekt as in koartsich minske. Forline jier
hat er maikmoi yette fen de bêdsplanke ôfreage; do hiene hja him op
Snitser merke to folle traktearre. Ik scil it iten mar op ’e tafel
bringe.”—“Nou, jy blaffe der ek alles mar út, frou; mar joukebier is
swiet bier,” sei master dêrop, en it iten waerd opdien.
Foar it jounmiel song master earst in psalm; do waerden de krystwiggen
tige oanspritsen en dat waerd ’er mei reade wyn ynflijd. Do sei master:
“Bring it Clare ek ’ris ta op in tútsje, Jonker!”—“Wel den mocht ik wol
sljocht wêze, sei Clare, “as ik dat die, wylst myn âlders der by
sietene, en master dy makke ’er in rymke op, gis ik; mar as it ûnder
jongfolk is, den heart it sa. Mar lyk as in partij fen dy foarname ljue
dat jinwirdich bigjinne, om elkoarren to patsjen op ljochtskyn dei, né,
dat is nin Fryske menear, dat is lef en sleau dwaen.”—“Nou, it scoe de
earste kear net wêze, master,” sei de Jonker; “ik skamje it my net to
sizzen; jister eftermiddei, do wy mei ús beiden de Kromme Boarn lâns
rieden, twiske de Skou en Akkrom, do stie dêr in âld man mei in tinte
en dêr koften wy hwet waerme mâlke en in stik koeke, en do sieten wy
dêr op dy bank en waerden grien, en, lyk as it giet, do kamen de mûlen
by elkoar. Foar wy weirieden, bitelle ik en frege de man: hawwe jy ek
hwet sjoen? Né, mynhear, sei er, mar wol hwet heard, doch dat kin gjin
kwea; it is oangeboren aerd, en it is de ienichste griente dy op it iis
groeit. Do joech ik de man twa skellingen, en mei in bliere troanje sei
er: nou scil de flach op ’e âld tinte; dat is sa ’n moai bigjin, dat
scil mei reade letters yn ’t almanak. En as der wer sa ’n gnap pear by
my komt, den wol ik in boatsjeseil der foar hingje, as se tinke det it
in skande is om elkoarren ljeaf to hawwen. Kom ik wer op ’e Brekken to
fiskjen, faem, den scilstou in soad brieders fen my hawwe, sei de
man.”—“Ei ja, sei Clare, “dat wier dy Harrit, dy dêr oan de Griene dyk
wennet.”—“O soa, sei Age-boer, “ja, dy kin syn wird wol dwaen, dy syn
praet is wol ’ris in skelling wirdich.”—“Mar, Jonker, sei Clare, “omdet
jy dat der nou útflapt hawwe, scil it net wer gebeure.” De Jonker lake
’ris, seach hjar ’ris tige yn de eagen en master joech dizze útlizzing
oan hjar wirden: “Wol to forstean as ’er minsken by binne; mar, famke,
as jimme by elkoarren opsitte, scoe it den sonde wêze?
“Ik bin ’ris mei in Hollânsk Domenij yn it skip wêst, dêr krige ik
gânsk striid mei oer it nachtfrijen; dat wier onearbaer, sei de man;
dat woe hy útroeije yn syn gemeinte, sei er. En ik sei: as er yn de
bibel ef it testamint dêr teksten oer fine koe, den hie hy gelyk. Ik
frege him, eft hjir, nei syn gedachten, mear kwea gebeurde as yn
Hollân. Dat wiste er net, sei de man; en ik sei, ik wit wol fen net
heal sa folle. It is earder in teiken fen biskamsomheit by it Fryske
jongfolk, det hja net frije foar allemans eagen. In frijer moast it ek
’ris probearje mei in gnap Frysk faem om forkearde dingen mei hjar to
bigjinnen; hy hie great kâns det hy in fûst yn ’t each krige. Dêrom
Domenij, sei ik, lit dat sa bliuwe; ’t is in âld lânsgebrûk. Do bigoun
de man oer it keatsen op snein, dêr wier de man al sa tsjin; en do
frege ik him, eft hy ek biroppen wier om it ampt fen doarpsrjuchter en
bysjager der mei by to bitsjinjen? Mar do bliesde de hoarn, en ik wier
bliid, det ik fen de man ôf wier, en hy licht ek, det er my kwyt rekke;
wy wierne op it Dearsumer húske;—mar de divel is yn de toer! it slacht
njuggen ûre, ik moat foart.” Do winske master it folk goenacht, en sa
roun dy krystjoun ôf. De Jonker bleau yet in eagenblik sitten, en
noadde de boer en de boerinne mei Clare om de Sint Steffens joun, de
oare deis, by him to fieren op syn pleats by Piter-om: en dat waerd
oannomd, en hy sei mei in frjeonlik knikje oan Clare goenacht, en dy
seach ek net swart.
De Jonker joech him bitiid wer op bêd en slepte in gat yn de dei. Hy
waerd heftich wekker makke troch in swier skot út in roer, hwer det de
glêzen fen dinderen. Hy sprong fen it bêd en dêr kaem de feint Douwe
oanrinnen mei in âld roek, dy it bloed yette by de wjukken del dripte.
“Dêr haw ik dy rakkert al,” sei de man, en hy wier pûr swart om ’e
troanje fen it krûd. “Wy hiene forline wike in fôle by ús âld hynzer
krige, en do hie ik de haem ef neigeboarte dêr boppe yn de eskenbeam
ophinge, om in goed stap ûnder dy fôle to krijen, en do siet dy âld
roek dêr jimmer oan to pikken, en dêr hie ik him al ’ris mei in stien
weijjage, mar dêr joech hy net om; nou haw ik it him oars leard.”—“Moat
dat ding dêr hingje?” frege de Jonker. “Ja, sei Douwe, njuggen dagen,
mynhear, oars bliuwt sa ’n jong hynzer altyd in stroffelder.” De Jonker
glimke ’ris en klaeide him oan.
De jouns kaem it selskip wer by elkoarren, bihalven de lytse jonges.
Nou wier it by Piter-boer, dêr ieten hja in wylde goes; dy wier fen de
bonken skeard en pluze en do yn sjerp opbret. Dat mûlke de Jonker net
onfoech, mar hy die him oars al to goede. De wynflesse waerd ek net
skroomd. It selskip wier earst stil, mar do master Tsjerk ’er by kaem,
waerd it better.
“Sie sa, Jonker, sei master al gau, nou liket it better: de faem oan de
griene side! dat heart sa hwet op in Sint Steffens joun. Heugt it jo
yet ek wol, Age-boer?” Mar Age-boer dy sei net folle, mar gromde sa
hwet yn him sels. “Nou, sei master, “my is it lang net forgetten. Myn
earste fryster wier in boeredochter, dêr ik as jonge op ’e skoalle al
mei boarte hie. Do wy feint en faem waerden, wierne wy gau ’ris by
elkoarren; it wier sa ’n aerd fen in kealleljeafde. Wy hongen altyd op
inoarren om; ik wier oan de hakken ta forljeafd; ik makke rymkes op
hjar en dy lies ik hjar den foar as ik by hjar wier; mar einlinge rekke
dy faem ta hjar âlders hûs út, en do kaem hja yn de Legewâlden to
wenjen by in boer oan sa ’n poelke, en dêr teach ik den mei it boatsje
hinne. O! den wierne wy sa grien, jy witte it sa net, Jonker! Nou teach
ik der wer ’ris op in sneintojoun nei ta, en ik hie in flesfol Spaenske
wyn yn de stêd koft, en dêr scoe ik de faem op traktearje, omdet it myn
jierdei wier, en my tochte den woe ik ek mar boaskje, as de faem ja
sizze woe. Mar it is der net oan ta komd, it wier oars oer my bisluten,
lyk as jimme hearre scille.
Wy hiene al in ûre trije aldernoflikst by elkoarren sitten, do bigoun
ik oer boaskjen to praten, en de faem wier der net frjemd fen, mar hja
moast hwet ynbringe, det hja sa jong wier en ’t ien en ’t oare; mar ik
tochte, de oanhâlder wint; ik wier myn sinnen al kwyt, ja ik hie in
moultsje yn de holle fen forljeafdheit en ik sei: Skink mar ’ris yn,
myn honke! en do lies ik hjar dit rymke foar: