Μόνος ο &σοφός& δύναται να ζη εν πλήρει αρμονία προς εαυτόν
και τους ομοίους του. Η αυτή δε λογική τάξις ήτις είναι εν
τω ατόμω &σωφροσύνη&, είναι εν τη πόλει &δίκη&, δικαιοσύνη,
και ταύτα ισοδυναμούσι προς την σοφίαν. Και εντεύθεν πάλιν
καταφαίνεται η μεταξύ Σωκράτους και Πλάτωνος διαφορά. Ο
Σωκράτης θεωρών εν τη &ψυχή& μόνον τον λόγον, ταυτίζει την
τε ιδιωτικήν και την δημοσίαν αρετήν με την &επιστήμην&•
αλλά την αρετήν ο Πλάτων καλεί &δικαιοσύνην&, διότι ο μεν
Σωκράτης δεν διακρίνει εν τη ψυχή την ενέργειαν της
θελήσεως, και μία είναι επομένως κατ' αυτόν η αρετή• η
επιστήμη του αγαθού• ο δε Πλάτων πλείονας δυνάμεις
διαστέλλει, ως είδομεν• &τον θυμόν, την επιθυμίαν, το έν,
το πολλαπλούν& και το εκ τούτων &μίγμα&, όθεν η αρετή είναι
η μεταξύ τούτων αρμονία, και καθώς η εν τη κοινωνία τάξις
είναι ισορροπία τις μεταξύ διακεκριμένων ατόμων, παρομοίως
η εν τω ιδιώτη είναι ισορροπία μεταξύ ποικίλων στοιχείων, ό
εστι &δικαιοσύνη&. Τούτο είναι λογική εξαγωγή της
μεταφυσικής του Πλάτωνος, καθ' ην υπάρχει το έν, το
&πολλαπλούν και το μίγμα αυτών&, ό εστι το &άπειρον, το
πεπερασμένον& και η μεταξύ αυτών σχέσις, ή άλλως, &η ιδέα,
η ύλη& και η εκ τούτων &ένωσις (Απομ. Δ'. ς'. και δ'.
Πολιτ. ι'. 619)&. Η αυτή διδασκαλία αναπτύσσεται και εν τω
σωκρατικώ διαλόγω &Μίνωι& και εν τω α', &Ιππία&, ένθα η
σωκρατική διαλεκτική από της δικαιοσύνης ανέρχεται εις την
νομιμότητα, από ταύτης εις τον νόμον, από τούτου εις την
θέλησιν των πολιτών, και από ταύτης εις τον καθολικόν
λόγον, ου αντικείμενον είναι το αληθές, ώστε ο νόμος είναι
επί τέλους η &εύρεσις του όντος& δηλ. η έκφρασις της
αληθείας. Και όμως τον Σωκράτην θεωρούσι τινές ως
ταυτίσαντα την απόλυτον νομιμότητα με το θετικόν δίκαιον,
ου απ' εναντίας εγένετο θύμα, διότι συνεπής προς τας ιδίας
αρχάς ηδύνατο μεν να παραβή τον θετικόν νόμον, ώφειλε δε να
υπομείνη την υπ' αυτού επιβαλλομένην ποινήν, συμβιβάζων
ούτω το κοινωνικόν δίκαιον με το δίκαιον της ατομικής
συνειδήσεως (Απομ. Δ'. δ’.) τα αυτά δε φαίνεται φρονών και
εν τω &Κρίτωνι&, παραδεχόμενος την παθητικήν, και νόμιμον
αντίστασιν, αλλ' ουχί την στάσιν, ήτις είναι η βία
αντιτασσομένη εις την βίαν και η αδικία κατά της αδικίας•
ώστε επί τέλους ο αληθής νόμος δεν είναι απλώς η θέλησις,
αλλ' η &δικαία& θέλησις των πολιτών• νόμος, δικαιοσύνη,
αλήθεια, αρετή, επιστήμη είναι κατ' αυτόν ταυτόσημα.
<b>Β’.