Promesinte dialogon, mi plenumas mian promeson.--Tio estis dum la mateno,
je la komenca tagiĝo; la sunradioj oris samtempe la supron de l’monto Viso
kaj tiujn de la plej altaj montoj de la insulo, kiu kuŝas je niaj
antipodoj; kaj ŝi jam maldormis, ĉu antaŭtempe vekita de noktaj sonĝoj,
kiuj ofte ŝin agitas, tiel lacige kiel senutile, ĉu simple vekita de la
tuj finiĝonta karnavalo, ĉar tiu tempo de plezuro kaj malsaĝo influas sur
la homan maŝinon tiel, kiel la fazoj de la luno kaj la interkombiniĝo de
kelkaj planedoj.--Fine _ŝi_ maldormis kaj tre maldormis, kiam mia animo
mem liberigis sin el la ligiloj de la dormo.
De longe tiu ĉi konfuze partoprenis en la sentoj de _la aliulo_; sed ĝi
estis ankoraŭ enligita sub la krepaĵo nokta kaj dorma; kaj ĉi tiu krepaĵo
ŝajnis al ĝi kiel gazo, linaĵo, Hinda tolo.--Mia kompatinda animo estis do
kvazaŭ vindita en ĉiu tiu ĉi embarasaĵo, kaj la dio de la dormo, por
deteni ĝin pli forte en sia imperio, aldonis al tiuj ligiloj senordajn
blondajn harligojn, bantojn de rubandoj, perlajn ĉirkaŭkolojn; estis
kortuŝante vidi ĝin baraktanta en tiuj retoj.
La agiteco de la pli nobla parto el mi mem komunikis sin al la alia, kaj
tiu ĉi siavice forte influis sur mian animon.--Mi tuta estis alveninta al
stato malfacile priskribebla, kiam fine mia animo, ĉu pro saĝeco, ĉu
okaze, eltrovis la manieron liberigi sin el la gazoj, kiuj sufokis ĝin. Mi
ne scias, ĉu ĝi renkontis malfermaĵon, aŭ ĉu ĝi simple ekpensis relevi
ilin, kio estis pli natura; certe estas, ke ĝi eltrovis la elirejon de la
labirinto. La senordaj harligoj estis ankoraŭ tie, sed ili jam ne estis
_malhelpo_; pli bone _rimedo_ ili estis. Tiun rimedon ekkaptis mia animo,
kiel dronanta homo ekkaptas la bordajn herbojn; sed la perla ĉirkaŭkolo
rompiĝis pro la premo, kaj la perloj elfadenigitaj ruliĝis sur la sofon,
kaj de tie sur la pargeton de S-no de Hautcastel; ĉar mia animo, per
strangeco malfacile klarigebla, imagis sin ĉe tiu sinjorino; dika bukedo
da violoj falis teren kaj mia animo, tiam vekiĝinte, revenis hejmen,
alkondukante kun si racion kaj realecon.
Kiel oni povas pensi, ĝi forte malaprobis ĉion faritan dum sia forestado,
kaj tie ĉi komencas la dialogo, kiu estas la objekto de tiu ĉi ĉapitro.
Mia animo neniam estis tiel malĝentile akceptita. La riproĉoj, kiujn ĝi
opiniis ĝustatempe fari en tiu ĉi danĝera momento, plenigis la malpacon de
la domo; fariĝis ribelo, vera ribelego.
«Kiel do! diris mia animo, tiele dum mia forestado, anstataŭ ol rebonigi
viajn fortojn per trankvila dormado kaj fariĝi pli taŭga por plenumi miajn
ordonojn, vi _senhonte_ (tiu ĉi vorto estis iom troa) donis vin al
pasiaĵoj, kiujn ne sankciis mia volo?»
Ne kutimigite je tiu aroganta tono, _la aliulo_ kolere respondis:
«Konvenas ja, _Sinjorino_ (por forigi de la disputo ĉiun ideon de
familiareco), konvenas ja, ke vi prenas ŝajnon decan kaj virtan! Ha! ĉu ne
la dekliniĝoj de via imago, ĉu ne viaj malsaĝegaj ideoj naskis ĉion, kio
en mi malplaĉas al vi? Kial vi ne estis tie ĉi?--Kial vi havus la rajton
ĝui sen mi, en la oftaj vojaĝoj, kiujn vi faras sola?--Ĉu mi iam
malaprobis viajn vizitojn en la Olimpon aŭ en la Kampojn Elizeajn?--viajn
interparoladojn kun la spiritoj, viajn gravegajn pripensadojn (iom da
moko, kiel oni vidas), viajn kastelojn en la aero, viajn altegajn
sistemojn? Kaj, kiam vi tiel senĝene forlasas min, mi ne havus la rajton
ĝui la bonfarojn donacitajn de la naturo kaj la plezurojn proponitajn al
mi?»
Mia animo, surprizite de tioma viveco kaj elokventeco, ne sciis, kion ĝi
devis respondi.--Por eliri el embaraso, ĝi decidis surkovri per vualo de
indulgo la riproĉojn ĵus faritajn; kaj por ne ŝajni faranta la unuajn
paŝojn al la repaciĝo, ĝi ankaŭ uzis ceremonian tonon.--_Sinjorino_, ĝi
diris siavice kun afekta koreco... (se la leganto trovis tiun vorton
neĝustloka, kiam ĝi estis adresita al mia animo, kion li diras nun, se li
nur volas rememori la objekton de la disputo?--Mia animo ne rimarkis la
ridindecon de tia dirmaniero, tiel la inteligenteco estas mallumigita de
la pasio)!--_Sinjorino_, ĝi diris do, mi certigas vin, ke nenio tiel
plaĉus al mi, kiel vidi vin ĝuanta ĉiujn plezurojn ĝueblajn por via
naturo, kvankam mi ne partoprenus en ili, se nur tiuj plezuroj ne estus
malutilaj al vi, se ili ne forigus la harmonion, kiu... Tie ĉi mia animo
estis subite interrompita:--«Ne, ne, min ne trompas via ŝajna
bonvolo;--nia devigita kunestado en tiu ĉi ĉambro, kie ni vojaĝas; la
ricevita vundo, kiu apenaŭ ne pereigis min kaj kiu doloras ankoraŭ al mi,
ĉu ĉio tio ĉi ne estas kaŭzita de via malsaĝega fierego kaj de viaj
barbaraj antaŭjuĝoj? Mia bonestado kaj mia ekzisto mem valoras kiel nenio,
kiam viaj pasioj kondukas vin,--kaj vi certigas, ke vi interesas vin por
mi, kaj ke viaj riproĉoj estas kaŭzitaj de via amikeco?»
Mia animo komprenis ja, ke ĝi ne ludis la pli belan rolon en tiu ĉi afero;
ĝi cetere komencis vidi, ke la ekscito de la disputo forigis la kaŭzon de
ĝi, kaj ĝi profitis la okazon por deklinigi la interparolon: «Preparu la
kafon», ĝi diris al Joannetti ĵus eniranta la ĉambron.--La bruo de la
tasoj altiris la tutan atenton de _la ribelulo_, kiu tuj forgesis la
ceteron. Tiamaniere, montrante al infanoj ludileton, oni igas ilin forgesi
la malsanigajn fruktojn, kiujn ili petis piedfrapante.
Mi iom post iom endormiĝis dum la akvo varmiĝis.--Mi ĝuis tiun ĉarman
plezuron, pri kiu mi jam parolis al la legantoj: senti sin dormanta. La
agrabla bruo farita de Joannetti per la frapo de la kafkruĉo kontraŭ la
kamenstableto sonadis en mian cerbon kaj vibrigis ĉiujn miajn sentemajn
fibrojn, kiel la ekmovo de harpa kordo sonorigas la oktavojn.--Fine mi
vidis kvazaŭan ombron antaŭ mi; mi malfermis la okulojn, tio estis
Joannetti;--Ha, kia bonodoro! kia agrabla surprizo! kafo, kremo, piramido
de rostita pano!--Bona leganto, matenmanĝu kun mi.