Estas en la mondo tiom da personoj sciemaj!--Mi estas certa, ke oni
dezirus ekscii, kial mia vojaĝo interne de mia ĉambro daŭris kvardek du
tagojn anstataŭ kvardek tri aŭ ian alian tempon; sed kiel mi sciigus tion
al la leganto, ne sciante mem ĝin?
Ĉio, kion mi povas certigi, estas ke, se la verko estas, laŭ ies opinio,
tro longa, ne estis eble al mi fari ĝin malpli longa; lasante aparte ĉiun
aŭtoran malmodestecon, mi estus kontentiĝinta kun unu ĉapitro. Mi havis,
estas vere, en mia ĉambro ĉiun eblan plezuron kaj agrablon; sed, ho ve! mi
ne estis libera por eliri el ĝi laŭ mia volo; mi eĉ pensas, ke, sen la
pero de kelkaj personoj potencaj, kiuj interesis sin por mi (ne estingiĝis
mia dankeco al ili), mi estus havinta tempon sufiĉan por verki
«in-folio»’on, tiel favoraj al mi estis la protektantoj, kiuj igis min
vojaĝi en mia ĉambro.
Tamen, prudenta leganto, rimarku, kiel malpravaj estis tiuj homoj, kaj
komprenu bone, se vi povos, la logikecon de tio, kion mi tuj elmontros al
vi.
Ĉu estas io pli natura kaj pli justa, ol tranĉi al si reciproke la gorĝon,
se iu neatente marŝis sur ies piedon, aŭ se iu, en momento de kolero, eble
kaŭzita de ies senprudenteco, ellasas parolon pikantan, aŭ fine se iu
havis la malfeliĉon plaĉi al ies amatino!
Oni iras sur la herbejon, kaj tie, kiel Nikolo faris kun la burĝo nobela,
oni penas ataki «kvarte» dum la kontraŭulo sin defendas «terce»; kaj por
ke la venĝo estu certa kaj plena, oni prezentas al li nudan bruston kaj
oni riskas esti mortigita de la malamiko por venĝi sin al li.--Oni vidas
ke nenio pli logika estas; troviĝas tamen personoj, kiuj malaprobas tiun
laŭdindan kutimon!
Sed io tiel logika, kiel la cetero, estas tio ĉi: tiuj samaj personoj
malaprobantaj tion kaj volantaj, ke oni rilatu al ĝi, kiel al grava kulpo,
rilatus mem ankoraŭ pli severe al tiu, kiu malkonsentus kulpiĝi tiel. Pli
ol unu malfeliĉulo, konformiĝinte al ilia konsilo, perdis sian bonfamon
kaj sian oficon; tiel ke, kiam oni havas la malfeliĉon ekhavi honoran
disputon, oni ne malprava estus, demandante la sorton por scii, ĉu oni
devas fini ĝin laŭ la leĝoj aŭ laŭ la kutimo, kaj ĉar la leĝoj kaj la
kutimo malsame ordenas, la juĝistoj ankaŭ povus konsiliĝi per ludkuboj pri
sia decido.--Kaj kredeble ankaŭ tiaspecan decidon oni devas serĉi, por
klarigi, kial kaj kiel mia vojaĝo daŭris ĝuste kvardek du tagojn.