1: Lüb. Chron. II S. 311, Caspar Weinreich S. 730, Hans. U. B. IX n.
468; Hans. U. B. IX n. 478 zählt nur die sechs folgenden Schiffe
als fortgenommen auf: le Georghe de Londone, le Cristofer de
Bostoone, le Gabriell de Bostoone, le George de Bostoone, le James
de Lynne, le Marye de Lynne. Nach Hans. U. B. IX n. 519, 520 wurde
aber noch das Schiff le Valentyne de Novo Castro, das dem Grafen
von Northumberland gehörte, fortgenommen; vgl. auch HR. II 7 n. 34
§§ 27, 29, 75. Danach ist Daenell II S. 43 zu berichtigen. Nach
Hans. U. B. IX n. 519 fand die Beschlagnahme der Schiffe an
verschiedenen Tagen statt.
2: Hans. U. B. IX n. 467 §§ 1-4, 478-482, 484, 487, 489, 490, 541,
HR. II 6 n. 95, 97, 99 7 n. 42 §§ 1, 2, Caspar Weinreich S. 730,
Hamb. Chron. S. 6. Die Angabe Daenells II S. 44, daß von dem
Arrest zusammen 60 Kaufleute betroffen wurden, stimmt nicht. Da es
Hans. U. B. IX n. 541 XI 4 heißt: Item voirt so hebben sii unss
gevangen geholden to Londen, Lynnen, Huyll und Bostoyne 39 wecken
lanck to 60 personen to, ... , so kann sich diese Zahl nur auf die
nichtkölnischen Kaufleute beziehen; denn die Kölner wurden ja bald
wieder freigelassen. Da wir aber die Zahl der Kölner nicht kennen,
die Ende Juli in England waren und mit den anderen gefangen
gesetzt wurden, können wir keine genaue Angabe über die Zahl aller
arrestierten hansischen Kaufleute machen.
3: HR. II 6 n. 95, 111, Hans. U. B. IX n. 471, Caspar Weinreich S.
730.
4: Hans. U. B. IX n. 468, 476.
5: HR. II 6 n. 97(S. 74), Hans. U. B. IX n. 519 § 18, 520, 584 § 18,
X n. 241 §§ 22, 23.
6: Hans. U. B. IX n. 467 § 5, 482 § 5, 490, HR. II 6 n. 97, 100. Vgl.
Stein, Hanse und England S. 29 f.
7: Hans. U. B. IX n. 471, 490 (S. 347), 524 §§ 4, 5, 7, 541 VI a § 14.
8: HR. II 6 n. 107-110, Hans. U. B. IX n. 495, 497, 501-506, 509,
511.
9: HR. II 6 n. 111.
10: Vgl. Ashley II S. 16.
11: Hans. U. B. IX n. 525, auch 532, 540 §§ 100, 122, 128, 541 VI a § 4.
12: Hans. U. B. IX n. 519-527, 530, 541, X n. 563 § 6, HR. II 6 n.
119, 120, 7 n. 34 § 75.
13: HR. II 6 n. 114, 115, 164, 370 §§ 1, 2, Hans. U. B. IX n. 491,
517, 537.
14: Hans. U. B. IX n. 528, HR. II 6 n. 119, 124.
15: HR. II 6 n. 218, 220, 222-224, Hans. U. B. IX n. 603 § 1, 639 §§
65, 66, 69.
16: HR. II 6 n. 225, 226, Hans. U. B. IX n. 603, 606, 690, 698 bis
700, 704, 705, 709, 713, 719, 734, 741.
17: Hans. U. B. IX n. 542-545, 549, 554 und Anm. 3, 588, S. 431
Anm. 1.
18: HR. II 6 n. 124; vgl. Oman S. 428 ff.
19: HR. II 6 n. 162, 165, 185 § 10, Hans. U. B. IX n. 541 I, VII, XI
§ 4, 569, 577, 582.
20: HR. II 6 n. 102-105, 112, Hans. U. B. IX n. 495.
21: HR. II 6 n. 161, 182, 184 §§ 47-74, 185 §§ 10, 11, 15, 22, 23, 26,
195, 197, Hans. U. B. IX n. 585, 588, Lüb. Chron. II S. 319.
22: HR. II 6 n. 219, 221, 244, Hans. U. B. IX n. 584.
23: Vgl. Oman S. 434 ff.
24: HR. II 6 n. 221 §§ 21, 24.
25: Caspar Weinreich S. 731, Lüb. Chron. II S. 326 f., HR. II 6 n.
434, Hans. U. B. IX n. 691, 692. Über Karls späteres Verhalten
gegen die hansischen Auslieger siehe unten S. 120.
26: HR. II 6 n. 202, 283, 284, 314, Caspar Weinreich S. 732.
27: HR. II 6 n. 313, 315, 317, 321-324, 338.
28: HR. II 6 n. 330 § 16, 331, 338.
29: HR. II 6 n. 356 §§ 61-73, 357, 360, 361, vgl. 418, 420.
30: HR. II 6 n. 356 §§ 45-60, 106, 114, 115, 358.
31: HR. II 6 n. 352, Caspar Weinreich S. 731 f., Lüb. Chron. II S.
327.
32: HR. II 6 n. 316, 316a, 347.
33: HR. II 6 n. 362, 371, 387, Caspar Weinreich S. 732 f., Hans. U. B.
IX n. 781 und Anm. 2, 796 und Anm. 5, X n. 3.
34: HR. II 6 S. 371 Anm. 1, Hans. U. B. IX S. 688 Anm.
35: Vgl. Oman S. 441.
36: HR. II 6 n. 433, Hans. Gesch. Qu. N. F. II S. 359.
37: HR. II 6 n. 434, S. 399 Anm. 1, Hans. U. B. X S. 2 Anm. 1, Hans.
Gesch. Qu. N. F. II S. 359, Caspar Weinreich S. 733; vgl. Pauli,
Hansestädte in den Rosenkriegen S. 90.
38: HR. II 6 n. 442, Hans. U. B. X n. 40. Im Februar 1472 verlängerte
Eduard den Kölnern die Privilegien um ein Jahr. HR. II 6 n.
511-513.
39: HR. II 6 n. 418-421, 435, 436, 437 § 16, Hans. U. B. X n. 1, 17,
26, 33, 37-39, 53.
40: HR. II 6 n. 470 § 5, 483 § 1, 485 § 1, 547, 589.
41: HR. II 6 n. 418, 420, 435.
42: Vgl. Daenell I S. 471 ff.
43: Caspar Weinreich S. 733, Hans. U. B. X S. 32 Anm. 2.
44: Vgl. die interessanten Briefe des Kommandeurs des Schiffes, des
Danziger Ratsherrn Bernd Pawest. HR. II 6 n. 529-559.
45: Caspar Weinreich S. 733 f., Hans. U. B. X S. 2 Anm. 1, n. 66, 86,
HR. II 6 n. 444, 506, 509, 510, 532.
46: HR. II 6 n. 505 §§ 6-9, 507, 514 § 16, 515, 526, Hans. U. B. X n.
68, 109, S. 65 Anm. 1, S. 67 Anm. 3, Lüb. Chron. II S. 344 f.
47: HR. II 6 n. 553, 554, 560, Caspar Weinreich S. 734 f.
48: Caspar Weinreich S. 735, Lüb. Chron. II S. 345, Hans. Gesch. Qu.
N. F. II S. 360, HR. II 6 n. 557, 558, 7 n. 35 § 44, 40 § 16, 139
§ 51, 141 § 17, Hans. U. B. X S. 83 Anm. 1, n. 173 §§ 13 ff.
49: Caspar Weinreich S. 734, HR. II 6 S. 473 Anm. 1, Hans. U. B. X
n. 100, 107, 119, 138, 173.
50: HR. II 6 n. 547, 548, 550, 592-595.
51: HR. II 6 n. 486. Vgl. Stein, Hanse und England S. 44 f.
52: HR. II 6 n. 596 §§ 4-8, 603, 608, 638, 639.
53: HR. II 6 n. 640-643. Über Paul Beneke vgl. Reimar Koks Erzählung
"van Pawel Beneken, einem dudeschen helde," abgedruckt in Lüb.
Chron. II S. 701 ff.
54: Caspar Weinreich S. 735 f., Lüb. Chron. II S. 353, Hamb. Chron. S.
258, Hans. U. B. X S. 67 Anm. 1, 127 Anm. 1, n. 166, 218, 228, HR.
II 6 n. 651, 652, 7 n. 6, 19, 21.
55: HR. II 6 n. 644-649, 7 n. 1-23.
56: HR. II 7 S. 1, Caspar Weinreich S. 736.
57: HR. II 7 n. 138 § 100.
58: HR. II 7 n. 48, auch 22.
59: HR. II 7 n. 34 § 22, Hans. U. B. X n. 241 § 20, Hans. Gesch. Qu.
N. F. II S. 361 f.
60: HR. II 7 n. 34 §§ 33-40, Hans. U. B. X n. 241 §§ 27-38.
61: HR. II 7 n. 34 §§ 49 ff., 37 § 29, Hans. U. B. X n. 241 §§ 46 ff.
62: HR. II 7 n. 34 §§ 54-57, 70-74, 37 §§ 2, 26, 31, 32, 43.
63: HR. II 7 n. 34 § 107, 51; vgl. Daenell II S. 124.
64: HR. II 7 n. 44, Lüb. Chron. II S. 354 f.
65: HR. II 7 n. 104-106, 110-113.
66: HR. II 7 n. 107. Die Hansen hatten von Eduard klipp und klar die
Wahl zwischen der Freundschaft mit ihnen oder mit den Kölnern
verlangt. "De stede seden, wolden de Engelschen de Colner hebben,
so mosten se der anderen stede entberen, wente de Colner scholden
wyken edder se wolden wyken". HR. II 7 n. 34 § 53.
67: HR. II 7 n. 142 § 11, 143 § 5.
68: HR. II 7 n. 138 §§ 93, 102, 104, 142, 143.
69: HR. II 7 n. 189 (S. 398).
70: Mit berechtigtem Stolze sagten die Ratssendeboten in einem
Schreiben an Danzig: Welck allent to herten nemende, hebben wii
eynen ende myt den Engelschen gemaket, des de stede, so uns
duncket, na legenheit der sake wal myt eren mogen bekant siin.
HR. II 7 n. 161 (S. 375).
71: HR. II 7 n. 161 (S. 374), 189 (S. 398).
72: HR. II 7 n. 142 § 4, vgl. 2 n. 84 §§ 1, 2.
73: HR. II 7 n. 161 (S. 374), 189 (S. 398) ... angeseen, dat van der
dachvart anders neyn slete gewerden hadde.
74: HR. II 7 n. 63, 65, 66, 131.
75: HR. II 7 n. 132, 133, 163. Die Klausel lautet: Et cum de termino
morari, qui persepe in presentibus continetur, ante hec
disceptacio orta est, concordatum est, quod nil aliud in ejus
significacione contineat, quam aliquamdiu in aliquo loco
perseverare, non ut civis aut incola. HR. II 7 n. 142 § 4, auch 44
§ 6.
76: Die Engelschen hadden doch siick des begeven, dat de van Dantsiike
sulcke articule solden mogen duden unde interpreteren na erer
olden wonheit. HR. II 7 n. 138 § 84, ähnlich auch 189 (S. 399).
77: Desulven sendeboden des riikes Engelant hebben uns sulven gesecht,
se nicht mer begeren, den men vor de lesten veede gehat hebbe. HR.
II 7 n. 161 (S. 374), auch 189 (S. 399), 231 § 11.
78: HR. II 7 n. 188, 189, 231, 232.
79: HR. II 7 n. 142 § 28, 144-147, 233, 240, 246, 247, 249.
80: HR. II 7 n. 143 § 6, 181 § 17, 233, 236.
81: HR. II 7 n. 151.
82: HR. II 7 n. 148, 149, 185, 186, 250 § 5, 300 § 6, 318 § 3, 338
§§ 180 f.
83: HR. III 1 n. 2 § 3, 65 § 1, 83 § 4, 202 § 1. Riga trat dem
Utrechter Frieden erst 1500 bei. HR. III 4 n. 278. Siehe S. 149.
84: HR. II 7 n. 338 § 181, 352, III 1 n. 82, 104 § 17, 108, 127. Erst
1507 erkannte Kolberg den Utrechter Frieden an. HR. III 5 n. 243
§ 109, 6 n. 188 § 68.
85: HR. II 7 n. 181 § 3, 183, 187, 240, 246, 257-259, Hans. Gesch. Qu.
N. F. II S. 362.
86: Hans. U. B. X n. 360, 374, 376, 394, 401, 403, 407, 410, 411 und
Anm. 1, HR. II 7 n. 287, 288, 338 §§ 193, 203, Rot. Parl. VI S.
123 § 15.
87: Hans. U. B. X n. 329, 361, 414, 415, 419, 438, HR. II 7 n. 259.
88: HR. II 7 n. 311, Hans. U. B. X n. 461.
89: HR. II 7 n. 138 § 113, 338 §§ 171, 194,1, 203,1.
90: HR. II 7 n. 138 §§ 114, 117, 124, 338 § 203,4, 389 § 95.
91: Hans. U. B. X n. 477 §§ 1-23, HR. II 7 n. 338 §§ 194, 203.
92: Hans. U. B. X n. 477 § 5, HR. II 7 n. 338 §§ 194,_4, 203,_5.
93: HR. II 7 n. 395, 408.
94: Hans. U. B. X n. 534, 535, HR. III 1 n. 20-25.
95: HR. III 1 n. 19, 28, Hans. U. B. X n. 563, 564, 576.
96: HR. III 1 n. 33-36, 169.
97: HR. III 1 n. 170-176, 191-195, 216 § 50, Hans. U. B. X n. 722,
723, 760-763, 771.
98: Hans. U. B. X n. 472, 526, 546, 591, 699, 700, 710, 891, 1021.
99: Hans. U. B. X n. 438, Schanz II S. 28 Anm. 1.
100: Während am Anfange des 15. Jahrhunderts mehrmals zu gleicher Zeit
einige dreißig englische Schiffe im Danziger Hafen lagen, liefen
in den drei Jahren 1474, 75, 76 im ganzen nur 21 Schiffe aus
England in Danzig ein, und 1490-92 ging aus Danzig nur ein
einziges Schiff direkt nach England. Hans. Gesch. Qu. VI n. 322 §
15, HR. II 2 n. 76 § 26; vgl. Lauffer, Danzigs Schiffs- und
Warenverkehr am Ende des 15. Jahrhunderts. Zeitschrift des
westpreußischen Geschichtsvereins XXXIII. 1894 S. 8 und 29.
101: HR. II 4 n. 80, III 1 n. 546 §§ 178, 180, 547 § 51, Hans. U. B.
VIII n. 140, 146, 250, 257, 261, 264, X n. 1003, 1028, 1036, 1037.
Über die dänisch-englischen Streitigkeiten am Ende der achtziger
Jahre vgl. S. 135.
102: Hans. U. B. VIII n. 563.
103: HR. II 7 n. 151, 163, 232, III 4 n. 79 §§ 231-236, 168.
104: HR. I 2 n. 211 § 1, 212 § 1, 5 n. 659, 663, 674 § 7, 6 n. 400 §
13, II 1 n. 226 §§ 8, 10, 2 n. 221 § 7, 329 § 11, 3 n. 288 § 43,
598 § 4, 7 n. 132, 161, 338 §§ 211, 224, III 1 n. 65 § 1, 83 § 4,
202 § 1. Siehe S. 127.
105: Hans. Gesch. Qu. VI n. 322 §§ 19-23, Hans. U. B. V n. 427, HR. I 6
n. 78, Korner S. 490 f.; vgl. Bugge S. 89 ff.
106: Über den englischen Islandhandel vgl. F. Magnusen, Om de Engelskes
Handel og Faerd paa Island i det 15 de aarhundrede. Nordisk
Tidsskrift for Oldkyndighed 2, 1833; auch Bugge S. 94 ff.
107: Hans. U. B. X n. 470, 526, 1201, HR. III 2 n. 31 § 2; vgl. Baasch
S. 6 und 21.