FUSSNOTEN ZU KAPITEL 7 -- CHAPTER 7 FOOTNOTES

1: Lüb. Chron. II S. 311, Caspar Weinreich S. 730, Hans. U. B. IX n.

468; Hans. U. B. IX n. 478 zählt nur die sechs folgenden Schiffe

als fortgenommen auf: le Georghe de Londone, le Cristofer de

Bostoone, le Gabriell de Bostoone, le George de Bostoone, le James

de Lynne, le Marye de Lynne. Nach Hans. U. B. IX n. 519, 520 wurde

aber noch das Schiff le Valentyne de Novo Castro, das dem Grafen

von Northumberland gehörte, fortgenommen; vgl. auch HR. II 7 n. 34

§§ 27, 29, 75. Danach ist Daenell II S. 43 zu berichtigen. Nach

Hans. U. B. IX n. 519 fand die Beschlagnahme der Schiffe an

verschiedenen Tagen statt.

2: Hans. U. B. IX n. 467 §§ 1-4, 478-482, 484, 487, 489, 490, 541,

HR. II 6 n. 95, 97, 99 7 n. 42 §§ 1, 2, Caspar Weinreich S. 730,

Hamb. Chron. S. 6. Die Angabe Daenells II S. 44, daß von dem

Arrest zusammen 60 Kaufleute betroffen wurden, stimmt nicht. Da es

Hans. U. B. IX n. 541 XI 4 heißt: Item voirt so hebben sii unss

gevangen geholden to Londen, Lynnen, Huyll und Bostoyne 39 wecken

lanck to 60 personen to, ... , so kann sich diese Zahl nur auf die

nichtkölnischen Kaufleute beziehen; denn die Kölner wurden ja bald

wieder freigelassen. Da wir aber die Zahl der Kölner nicht kennen,

die Ende Juli in England waren und mit den anderen gefangen

gesetzt wurden, können wir keine genaue Angabe über die Zahl aller

arrestierten hansischen Kaufleute machen.

3: HR. II 6 n. 95, 111, Hans. U. B. IX n. 471, Caspar Weinreich S.

730.

4: Hans. U. B. IX n. 468, 476.

5: HR. II 6 n. 97(S. 74), Hans. U. B. IX n. 519 § 18, 520, 584 § 18,

X n. 241 §§ 22, 23.

6: Hans. U. B. IX n. 467 § 5, 482 § 5, 490, HR. II 6 n. 97, 100. Vgl.

Stein, Hanse und England S. 29 f.

7: Hans. U. B. IX n. 471, 490 (S. 347), 524 §§ 4, 5, 7, 541 VI a § 14.

8: HR. II 6 n. 107-110, Hans. U. B. IX n. 495, 497, 501-506, 509,

511.

9: HR. II 6 n. 111.

10: Vgl. Ashley II S. 16.

11: Hans. U. B. IX n. 525, auch 532, 540 §§ 100, 122, 128, 541 VI a § 4.

12: Hans. U. B. IX n. 519-527, 530, 541, X n. 563 § 6, HR. II 6 n.

119, 120, 7 n. 34 § 75.

13: HR. II 6 n. 114, 115, 164, 370 §§ 1, 2, Hans. U. B. IX n. 491,

517, 537.

14: Hans. U. B. IX n. 528, HR. II 6 n. 119, 124.

15: HR. II 6 n. 218, 220, 222-224, Hans. U. B. IX n. 603 § 1, 639 §§

65, 66, 69.

16: HR. II 6 n. 225, 226, Hans. U. B. IX n. 603, 606, 690, 698 bis

700, 704, 705, 709, 713, 719, 734, 741.

17: Hans. U. B. IX n. 542-545, 549, 554 und Anm. 3, 588, S. 431

Anm. 1.

18: HR. II 6 n. 124; vgl. Oman S. 428 ff.

19: HR. II 6 n. 162, 165, 185 § 10, Hans. U. B. IX n. 541 I, VII, XI

§ 4, 569, 577, 582.

20: HR. II 6 n. 102-105, 112, Hans. U. B. IX n. 495.

21: HR. II 6 n. 161, 182, 184 §§ 47-74, 185 §§ 10, 11, 15, 22, 23, 26,

195, 197, Hans. U. B. IX n. 585, 588, Lüb. Chron. II S. 319.

22: HR. II 6 n. 219, 221, 244, Hans. U. B. IX n. 584.

23: Vgl. Oman S. 434 ff.

24: HR. II 6 n. 221 §§ 21, 24.

25: Caspar Weinreich S. 731, Lüb. Chron. II S. 326 f., HR. II 6 n.

434, Hans. U. B. IX n. 691, 692. Über Karls späteres Verhalten

gegen die hansischen Auslieger siehe unten S. 120.

26: HR. II 6 n. 202, 283, 284, 314, Caspar Weinreich S. 732.

27: HR. II 6 n. 313, 315, 317, 321-324, 338.

28: HR. II 6 n. 330 § 16, 331, 338.

29: HR. II 6 n. 356 §§ 61-73, 357, 360, 361, vgl. 418, 420.

30: HR. II 6 n. 356 §§ 45-60, 106, 114, 115, 358.

31: HR. II 6 n. 352, Caspar Weinreich S. 731 f., Lüb. Chron. II S.

327.

32: HR. II 6 n. 316, 316a, 347.

33: HR. II 6 n. 362, 371, 387, Caspar Weinreich S. 732 f., Hans. U. B.

IX n. 781 und Anm. 2, 796 und Anm. 5, X n. 3.

34: HR. II 6 S. 371 Anm. 1, Hans. U. B. IX S. 688 Anm.

35: Vgl. Oman S. 441.

36: HR. II 6 n. 433, Hans. Gesch. Qu. N. F. II S. 359.

37: HR. II 6 n. 434, S. 399 Anm. 1, Hans. U. B. X S. 2 Anm. 1, Hans.

Gesch. Qu. N. F. II S. 359, Caspar Weinreich S. 733; vgl. Pauli,

Hansestädte in den Rosenkriegen S. 90.

38: HR. II 6 n. 442, Hans. U. B. X n. 40. Im Februar 1472 verlängerte

Eduard den Kölnern die Privilegien um ein Jahr. HR. II 6 n.

511-513.

39: HR. II 6 n. 418-421, 435, 436, 437 § 16, Hans. U. B. X n. 1, 17,

26, 33, 37-39, 53.

40: HR. II 6 n. 470 § 5, 483 § 1, 485 § 1, 547, 589.

41: HR. II 6 n. 418, 420, 435.

42: Vgl. Daenell I S. 471 ff.

43: Caspar Weinreich S. 733, Hans. U. B. X S. 32 Anm. 2.

44: Vgl. die interessanten Briefe des Kommandeurs des Schiffes, des

Danziger Ratsherrn Bernd Pawest. HR. II 6 n. 529-559.

45: Caspar Weinreich S. 733 f., Hans. U. B. X S. 2 Anm. 1, n. 66, 86,

HR. II 6 n. 444, 506, 509, 510, 532.

46: HR. II 6 n. 505 §§ 6-9, 507, 514 § 16, 515, 526, Hans. U. B. X n.

68, 109, S. 65 Anm. 1, S. 67 Anm. 3, Lüb. Chron. II S. 344 f.

47: HR. II 6 n. 553, 554, 560, Caspar Weinreich S. 734 f.

48: Caspar Weinreich S. 735, Lüb. Chron. II S. 345, Hans. Gesch. Qu.

N. F. II S. 360, HR. II 6 n. 557, 558, 7 n. 35 § 44, 40 § 16, 139

§ 51, 141 § 17, Hans. U. B. X S. 83 Anm. 1, n. 173 §§ 13 ff.

49: Caspar Weinreich S. 734, HR. II 6 S. 473 Anm. 1, Hans. U. B. X

n. 100, 107, 119, 138, 173.

50: HR. II 6 n. 547, 548, 550, 592-595.

51: HR. II 6 n. 486. Vgl. Stein, Hanse und England S. 44 f.

52: HR. II 6 n. 596 §§ 4-8, 603, 608, 638, 639.

53: HR. II 6 n. 640-643. Über Paul Beneke vgl. Reimar Koks Erzählung

"van Pawel Beneken, einem dudeschen helde," abgedruckt in Lüb.

Chron. II S. 701 ff.

54: Caspar Weinreich S. 735 f., Lüb. Chron. II S. 353, Hamb. Chron. S.

258, Hans. U. B. X S. 67 Anm. 1, 127 Anm. 1, n. 166, 218, 228, HR.

II 6 n. 651, 652, 7 n. 6, 19, 21.

55: HR. II 6 n. 644-649, 7 n. 1-23.

56: HR. II 7 S. 1, Caspar Weinreich S. 736.

57: HR. II 7 n. 138 § 100.

58: HR. II 7 n. 48, auch 22.

59: HR. II 7 n. 34 § 22, Hans. U. B. X n. 241 § 20, Hans. Gesch. Qu.

N. F. II S. 361 f.

60: HR. II 7 n. 34 §§ 33-40, Hans. U. B. X n. 241 §§ 27-38.

61: HR. II 7 n. 34 §§ 49 ff., 37 § 29, Hans. U. B. X n. 241 §§ 46 ff.

62: HR. II 7 n. 34 §§ 54-57, 70-74, 37 §§ 2, 26, 31, 32, 43.

63: HR. II 7 n. 34 § 107, 51; vgl. Daenell II S. 124.

64: HR. II 7 n. 44, Lüb. Chron. II S. 354 f.

65: HR. II 7 n. 104-106, 110-113.

66: HR. II 7 n. 107. Die Hansen hatten von Eduard klipp und klar die

Wahl zwischen der Freundschaft mit ihnen oder mit den Kölnern

verlangt. "De stede seden, wolden de Engelschen de Colner hebben,

so mosten se der anderen stede entberen, wente de Colner scholden

wyken edder se wolden wyken". HR. II 7 n. 34 § 53.

67: HR. II 7 n. 142 § 11, 143 § 5.

68: HR. II 7 n. 138 §§ 93, 102, 104, 142, 143.

69: HR. II 7 n. 189 (S. 398).

70: Mit berechtigtem Stolze sagten die Ratssendeboten in einem

Schreiben an Danzig: Welck allent to herten nemende, hebben wii

eynen ende myt den Engelschen gemaket, des de stede, so uns

duncket, na legenheit der sake wal myt eren mogen bekant siin.

HR. II 7 n. 161 (S. 375).

71: HR. II 7 n. 161 (S. 374), 189 (S. 398).

72: HR. II 7 n. 142 § 4, vgl. 2 n. 84 §§ 1, 2.

73: HR. II 7 n. 161 (S. 374), 189 (S. 398) ... angeseen, dat van der

dachvart anders neyn slete gewerden hadde.

74: HR. II 7 n. 63, 65, 66, 131.

75: HR. II 7 n. 132, 133, 163. Die Klausel lautet: Et cum de termino

morari, qui persepe in presentibus continetur, ante hec

disceptacio orta est, concordatum est, quod nil aliud in ejus

significacione contineat, quam aliquamdiu in aliquo loco

perseverare, non ut civis aut incola. HR. II 7 n. 142 § 4, auch 44

§ 6.

76: Die Engelschen hadden doch siick des begeven, dat de van Dantsiike

sulcke articule solden mogen duden unde interpreteren na erer

olden wonheit. HR. II 7 n. 138 § 84, ähnlich auch 189 (S. 399).

77: Desulven sendeboden des riikes Engelant hebben uns sulven gesecht,

se nicht mer begeren, den men vor de lesten veede gehat hebbe. HR.

II 7 n. 161 (S. 374), auch 189 (S. 399), 231 § 11.

78: HR. II 7 n. 188, 189, 231, 232.

79: HR. II 7 n. 142 § 28, 144-147, 233, 240, 246, 247, 249.

80: HR. II 7 n. 143 § 6, 181 § 17, 233, 236.

81: HR. II 7 n. 151.

82: HR. II 7 n. 148, 149, 185, 186, 250 § 5, 300 § 6, 318 § 3, 338

§§ 180 f.

83: HR. III 1 n. 2 § 3, 65 § 1, 83 § 4, 202 § 1. Riga trat dem

Utrechter Frieden erst 1500 bei. HR. III 4 n. 278. Siehe S. 149.

84: HR. II 7 n. 338 § 181, 352, III 1 n. 82, 104 § 17, 108, 127. Erst

1507 erkannte Kolberg den Utrechter Frieden an. HR. III 5 n. 243

§ 109, 6 n. 188 § 68.

85: HR. II 7 n. 181 § 3, 183, 187, 240, 246, 257-259, Hans. Gesch. Qu.

N. F. II S. 362.

86: Hans. U. B. X n. 360, 374, 376, 394, 401, 403, 407, 410, 411 und

Anm. 1, HR. II 7 n. 287, 288, 338 §§ 193, 203, Rot. Parl. VI S.

123 § 15.

87: Hans. U. B. X n. 329, 361, 414, 415, 419, 438, HR. II 7 n. 259.

88: HR. II 7 n. 311, Hans. U. B. X n. 461.

89: HR. II 7 n. 138 § 113, 338 §§ 171, 194,1, 203,1.

90: HR. II 7 n. 138 §§ 114, 117, 124, 338 § 203,4, 389 § 95.

91: Hans. U. B. X n. 477 §§ 1-23, HR. II 7 n. 338 §§ 194, 203.

92: Hans. U. B. X n. 477 § 5, HR. II 7 n. 338 §§ 194,_4, 203,_5.

93: HR. II 7 n. 395, 408.

94: Hans. U. B. X n. 534, 535, HR. III 1 n. 20-25.

95: HR. III 1 n. 19, 28, Hans. U. B. X n. 563, 564, 576.

96: HR. III 1 n. 33-36, 169.

97: HR. III 1 n. 170-176, 191-195, 216 § 50, Hans. U. B. X n. 722,

723, 760-763, 771.

98: Hans. U. B. X n. 472, 526, 546, 591, 699, 700, 710, 891, 1021.

99: Hans. U. B. X n. 438, Schanz II S. 28 Anm. 1.

100: Während am Anfange des 15. Jahrhunderts mehrmals zu gleicher Zeit

einige dreißig englische Schiffe im Danziger Hafen lagen, liefen

in den drei Jahren 1474, 75, 76 im ganzen nur 21 Schiffe aus

England in Danzig ein, und 1490-92 ging aus Danzig nur ein

einziges Schiff direkt nach England. Hans. Gesch. Qu. VI n. 322 §

15, HR. II 2 n. 76 § 26; vgl. Lauffer, Danzigs Schiffs- und

Warenverkehr am Ende des 15. Jahrhunderts. Zeitschrift des

westpreußischen Geschichtsvereins XXXIII. 1894 S. 8 und 29.

101: HR. II 4 n. 80, III 1 n. 546 §§ 178, 180, 547 § 51, Hans. U. B.

VIII n. 140, 146, 250, 257, 261, 264, X n. 1003, 1028, 1036, 1037.

Über die dänisch-englischen Streitigkeiten am Ende der achtziger

Jahre vgl. S. 135.

102: Hans. U. B. VIII n. 563.

103: HR. II 7 n. 151, 163, 232, III 4 n. 79 §§ 231-236, 168.

104: HR. I 2 n. 211 § 1, 212 § 1, 5 n. 659, 663, 674 § 7, 6 n. 400 §

13, II 1 n. 226 §§ 8, 10, 2 n. 221 § 7, 329 § 11, 3 n. 288 § 43,

598 § 4, 7 n. 132, 161, 338 §§ 211, 224, III 1 n. 65 § 1, 83 § 4,

202 § 1. Siehe S. 127.

105: Hans. Gesch. Qu. VI n. 322 §§ 19-23, Hans. U. B. V n. 427, HR. I 6

n. 78, Korner S. 490 f.; vgl. Bugge S. 89 ff.

106: Über den englischen Islandhandel vgl. F. Magnusen, Om de Engelskes

Handel og Faerd paa Island i det 15 de aarhundrede. Nordisk

Tidsskrift for Oldkyndighed 2, 1833; auch Bugge S. 94 ff.

107: Hans. U. B. X n. 470, 526, 1201, HR. III 2 n. 31 § 2; vgl. Baasch

S. 6 und 21.

Die Hanse und England von Eduards III. bis auf Heinrichs VIII. Zeit · 第 26 / 34 题