4 Sept. Hoofdzakelijk heeft onze reis door China ten doel, uit
te vinden, welke de maatschappelijke positie van de hedendaagsche
Chineesche vrouw is, welk aandeel zij nam aan de revolutie, en wat
hare vooruitzichten zijn onder den nieuwen regeeringsvorm. Dit doel
moeten wij hier strikt voor oogen houden, anders zou onze tijd hier
zoek raken in lunches en diners en allerlei aantrekkelijke zaken
meer. Wij gingen daarom Maandagmorgen reeds vroeg op weg, om met de
Chineesche vrouwen in aanraking te komen, die in de revolutie een
rol hebben gespeeld en thans voor de politieke rechten der vrouwen
opkomen. Het zou te lang duren, als wij wachtten tot de verschillende
personen die ons gezegd hebben ons met deze vrouwen in aanraking
te zullen brengen, daarvoor den tijd gekomen achten. Bovendien had
men ons van verschillende kanten zulke overdreven verhalen gedaan,
die ons zoo sterk herinnerden aan dezelfde dwaze verdachtmakingen,
waaraan alle vrouwen, in de verschillende landen, in den aanvang
van den strijd hebben blootgestaan, dat wij geloofden beter te doen,
zelf uit te vinden, wie en wat deze strijdsters waren. Men had ons
natuurlijk verteld, dat zij allen socialisten zijn, die voor vrije
liefde waren en die het gezinsleven ondermijnden. Het waren vrouwen,
waarmede wij eigenlijk niet in aanraking moesten komen. Alleen dr. Wu
en zijn vrouw spraken in respecteerende termen over haar.
Het duurde niet lang, Maandagmorgen, alvorens wij den draad in handen
hadden, die ons naar het verlangde doel leidde. Spoedig hadden wij
genoeg Engelsch sprekende Chineesche vrouwen bereikt, die genegen
waren dienzelfden middag met andere Engelsch sprekende leden van de
vereeniging voor vrouwenkiesrecht in Shanghaï in het Palace-Hôtel
bij ons te komen, om ons van haren arbeid en hare vooruitzichten
te vertellen. Onderwijl brachten wij een bezoek aan het clubgebouw
van de Tung Ming Hui in Shanghaï. Wij troffen daar verschillende
Engelsch sprekende jonge mannen aan, o.a. ook een der secretarissen
van dr. Sun Yat-Sen. Door deze jongelieden lieten wij ons het een en
ander van het doel der reis van dr. Sun vertellen en van het streven
der vereeniging Tung Ming Hui.
Dr. Sun's reis naar Peking heeft voornamelijk ten doel, en volgens
de gisteravond alhier verschijnende bladen is dat doel reeds bereikt,
om al de vooruitstrevende politieke partijen in één groote politieke
partij samen te brengen. Deze partij wordt dan de nationalistische
partij gedoopt, terwijl de meer conservatieve de Republikeinsche partij
heet. Op het punt van den regeeringsvorm zijn beide partijen het
eens, maar omtrent de in te voeren hervormingen loopen de inzichten
wijd uiteen. Dr. Sun en zijne volgelingen noemen zich socialisten;
voor zoover de jongelieden ons echter over hunne hervormingsplannen
inlichtten, hebben die met socialisme niet veel gemeen. Deze jonge
mannen, spraken over de meest ingrijpende hervormingen met eene naïeve
oppervlakkigheid en eene opvatting over de uitvoerbaarheid, die ons
een beeld gaf van hun kinderlijk idealisme. Het eerste groote werk
toch, dat men wil ter hand nemen, is een uitgebreid spoorwegnet maken,
dat het geheele land in alle richtingen in het verkeer opneemt. Wij
wezen hen op de enorme kosten, die met dat plan gepaard gaan. O, een
Amerikaansche of Engelsche onderneming zou dat werk gaarne uitvoeren,
onder toezicht van de Chineesche regeering en met de bepaling, dat
in 30 jaar tijds het geheele spoorwegnet in handen van den Staat
viel. Het moesten natuurlijk staatsspoorwegen worden, daarvan mocht
niet worden afgeweken.
Dan moest alle grond aan den staat komen. Zij, de leden der Tung Ming
Hui, waren alle groote voorstanders van Henry George's theorieën,
doch de meesten hunner hadden van die theorieën slechts een zeer
flauw begrip. Op onze vraag, hoe zij die plannen ten uitvoer trachten
te brengen, of de staat macht boven recht wilde laten gaan en zich
eenvoudig allen grond zou toeëigenen, of de meer moderne methode
zou toepassen, om allen grond eerst op te koopen, kon men ons geen
definitief antwoord geven.
Ook wilde men onmiddellijk leerplicht over het geheele land
invoeren. Op dit oogenblik ontvangt nog geen 1 pCt. der bevolking
het meest elementaire onderwijs. Wij vroegen, of China reeds genoeg
onderwijzers telde, om die vele millioenen kinderen te onderrichten,
hetgeen natuurlijk ontkennend moest worden beantwoord. De meesten
dezer jonge mannen schenen niet te realiseeren, dat een land, in de
meeste opzichten eenige eeuwen ten achter bij alle cultuurstaten,
niet opeens van het eene uiterste in het andere kan stappen, doch
eerst eenige overgangsvormen heeft door te maken. Welke plannen de
regeering koesterde omtrent eene arbeidswetgeving en wat daaromtrent in
het program van Tung Ming Hui stond, wist men ons niet te zeggen. Wij
hoorden alleen, dat de rijkdom zich niet meer mocht ophoopen en de
armoede zich niet verder mocht uitbreiden, doch welke maatregelen
men wilde nemen om dat te voorkomen, scheen nog niet overwogen te zijn.
Of men kinderbeschermingsplannen had, wilden wij weten. O ja, daarmede
was men al reeds begonnen. De meisjesslavenhandel moest onmiddellijk
onderdrukt worden en toen hoorden wij over dit verschrikkelijke kwaad
zooveel, dat wij besloten van de uitnoodiging van een hunner gebruik
te maken, om Dinsdagmorgen eene inrichting te bezoeken, waar wij
een kleinen indruk zouden krijgen van den omvang en de ontzettende
wreedheid van dezen handel.
Als men van meisjesslavenhandel hoort spreken, denkt men onwillekeurig
aan den zoogenaamden "handel in blanke slavinnen", aan meisjes van
zekeren leeftijd, die verkocht worden of zich somtijds zelf verkoopen,
om voor onzedelijke doeleinden te dienen. Hier beteekent het echter
nog iets ellendigers. Meisjes van drie, vier, vijf jaar en ouder
worden door de ouders verkocht om gewoon als slavinnen te dienen. Zij
worden voor allerlei vuil werk gebruikt, ontvangen bijna geen voedsel,
natuurlijk in 't geheel geen onderricht, worden mishandeld en zeer
dikwijls door de mannen des huizes misbruikt en overkomen zij dit
alles, gaan zij aan de martelingen niet ten gronde, dan worden zij
op 12- à 14-jarigen leeftijd in den regel opnieuw verkocht en nu met
het doel om in huizen van ontucht te dienen. Zoo'n kind krijgt haar
heele leven haar vrijheid niet terug, soms wordt zij een dozijn malen
verhandeld, altijd als haar meester een hoogere som voor haar kan
terugkrijgen dan hij voor haar betaald heeft. Alleen in de provincie
Canton, zoo had men ons al reeds daar verteld, zijn meer dan 200.000
meisjesslavinnen. Deze handel in kleine meisjes is over geheel China
verbreid; er is geen enkele provincie, waar hij niet bestaat. In
sommige provinciën verkoopen de ouders de meisjes niet, doch dooden
ze direct na de geboorte. Zij koopen dan voor dienstboden meisjes
uit andere provinciën en de zonen des huizes moeten ook later over
de grenzen van eigen provincie trekken om zich een vrouw te zoeken.
In sommige gevallen is het lot van zulke kinderen zoo wreed, dat de
politie zich er mee bemoeit. In dat geval kunnen die kinderen aan
de rechthebbenden ontnomen worden, doch tot voor kort wist men niet
wat er dan verder mede te doen. In verschillende steden hebben de
zendelingen zich het lot dezer kinderen aangetrokken en ook sommige
Engelsche en Amerikaansche vrouwen met een groot moederhart hebben
een zeker aantal tot zich genomen.
Dinsdagmorgen waren wij in het tehuis voor meisjesslavinnen van miss
Henderson, eene Amerikaansche vrouw, die op dit oogenblik 146 van
zulke ongelukkige kinderen onder hare bescherming heeft. Zij woont
even buiten de stad, waar zij van een edelmoedig heer een stuk grond
ten geschenke kreeg, waarop haar groot, eenvoudig huis staat. Van
jaarlijksche contributie en giften moet zij hare inrichting staande
houden. Maar wat zagen wij daar? Er waren 6 kinderen van nog geen drie
jaar, meisjes, die al reeds door de ouders verkocht en mishandeld of
misbruikt waren geworden, want alleen als de politie tusschenbeide
moet komen, kunnen zij onteigend en naar miss Henderson of iemand
anders gebracht worden. Somtijds zijn zulke kinderen voor haar geheele
leven verminkt, maar soms ook kan miss Henderson er nog heel wat van
terecht brengen. Bijna tien jaren bestaat nu hare inrichting, die
langzamerhand zich zoo heeft uitgebreid, dat zij het geheel bijna
niet meer kan overzien. Zij doet al het werk zelf, met behulp van
de thans reeds groot geworden meisjes--hare groote dochters, zooals
zij ze noemt. De groote moeilijkheid voor haar is nu, wat zij met
al die groot-geworden meisjes op den duur moet doen. Voor dat soort
meisjes bestaat in China nog geen gelegenheid om in eigen onderhoud
te voorzien. Het vrije dienstbodenstelsel kent men er niet. Men
houdt meisjesslavinnen of mannelijk personeel. De afschaffing van
den meisjeshandel, die deze regeering wel zeer spoedig zal invoeren,
zal gepaard moeten gaan met tal van andere hervormingen, wil zij in
staat zijn doel te treffen.
Wij hoorden van de jonge leden van Tung Ming Hui ook, dat dr. Sun
nog steeds er op aandringt, om de regeering van Peking naar een der
andere groote steden: Nanking, Wuchang of Kaiphong, over te brengen,
omdat dr. Sun het niet goed acht, dat rondom de regeeringsgebouwen
van het land zoovele vreemde mogendheden hare militairen hebben. Hij
vreest de inmenging der vreemde mogendheden in hunne nationale zaken,
en ook internationale verwikkelingen tengevolge van het in dezelfde
stad aanwezig zijn van zoovele militairen van verschillende
nationaliteit. De president Yuan Shi-Kai schijnt over deze
aangelegenheid echter anders te denken.
Maandagmiddag tegen drie uur kwamen achtereenvolgens een dozijn leden
van de Vereeniging voor vrouwenkiesrecht ons bezoeken, waaronder
drie jonge mannen. Allen spraken Engelsch of Fransch. Van drie tot
zes uur hebben wij met dit jonge clubje het voor ons interessantste
gesprek van de wereld gehad. Zij vertelden ons, dat de Vereeniging
voor Vrouwenkiesrecht in Shanghaï ruim 200 leden telt en dat de
minimum-contributie 6 dollar in het halve jaar bedraagt. De presidente,
mrs. Tong Kiang Young, was op het oogenblik met eenige leden in Peking,
alwaar zij de besprekingen van dr. Sun met de verschillende politieke
vereenigingen surveilleert. Ook de vrouwenkiesrechtvereeniging in
Nanking had eenige vertegenwoordigsters naar Peking gezonden. De
ineensmelting van de vijf politieke vereenigingen, waarvan Tung Ming
Hui er een is, tot één nationalistische partij, zou ten gevolge hebben,
dat het punt van het program van Tung Ming Hui: gelijke politieke
rechten voor mannen en vrouwen, voorloopig zou verdwijnen. De vrouwen
nu waren naar Peking opgetrokken, om dat te verhoeden. Ondertusschen
hebben de couranten reeds bericht, dat--als steeds in de geschiedenis
der volkeren--de belangen der vrouwen ook hier weder aan de belangen
van politieke partijen zijn opgeofferd. Wel heeft dr. Sun verzekerd,
dat, zoodra de Republiek op vasten bodem rust, de gelijkheid voor de
wet, ook wat betreft de politieke rechten van man en vrouw, het eerst
dient te worden vastgesteld. Maar de vrouwen van andere landen weten
wat zulke beloften te beteekenen hebben.
Verder vertelden deze jonge, intelligente vrouwtjes ons, welke rol
zij in de revolutie gespeeld hebben. Een er van, die, in afwezigheid
der presidente, de rol van Chairman der vrouwenkiesrechtvereeniging
vervult, vertelde ons, dat zij en een harer schoonzusters, met
verscheidene andere vrouwen uit Shanghai, als jonge mannen verkleed,
in de gelederen der revolutionnairen hebben gestreden. Reeds jaren
te voren hadden zij zich in schieten en schermen en dergelijke zaken,
onder leiding van een sergeant, geoefend. Vier der vriendinnen waren
gesneuveld. Van een paar was de sexe bekend geworden, deze zijn uit
de gelederen verwijderd, doch hebben verder als hospitaalsoldaten
dienst gedaan. Zij en hare schoonzuster hadden tot het einde hare
rol volgehouden en aan al het soldatenwerk deel genomen. Haar naam
is Sophia Chang.
Eenige honderden meisjes uit Shanghai en andere steden zijn gezamenlijk
naar Nanking opgetrokken en hebben daar twee compagnieën amazones
gevormd, onder een uit haar midden gekozen kapitein en een mannelijken
drilmeester. Zij hebben voornamelijk dienst gedaan als wachtsters voor
de stad. Twee jonge meisjes, medische studenten, die aanwezig waren,
hadden in dat corps gediend.
Een getrouwd vrouwtje, de zachtheid en vrouwelijke gratie ten top,
vertelde ons, dat zij en een groote groep vrouwen bommen gemaakt
hebben, die zij naar de legers brachten. Andere aanwezigen hadden
als post dienst gedaan, door brieven en boodschappen van de eene
plaats naar de andere over te brengen. Een jong ding vertelde ons,
aan welke gevaren zij daardoor soms blootgesteld was geweest. Dit
waren allen meisjes of vrouwtjes uit de hoogste kringen in China.
Welke offers vele vrouwen van China in deze revolutie gebracht hebben,
is bijna ongelooflijk. Zij toonden ons het portret van een beeldschoon
meisje, Chow Chin, die door de Manchu's onthoofd was geworden nog
vóór de revolutie in vollen gang was. Dit meisje, dat in Japan en in
Amerika in de rechten had gestudeerd, werd verdacht de medeplichtige
te zijn in den moord op een Manchu-gouverneur. Zij was echter daaraan
volkomen onschuldig, maar zij redigeerde een revolutionnaire courant
en sprak in volksmeetings met een onweerstaanbare kracht. Zij werd
de beste spreekster van China genoemd. Omdat zij gevaarlijk was voor
de rust van het land, heeft men haar op wreedaardige wijze onthoofd.
Het trok onze aandacht, dat onze bezoeksters over hare lange pantalon
allen een dun rokje droegen. Overigens waren zij als de vrouwen in
Canton en Hongkong gekleed. Wij vroegen haar of dat een overgang
tot de Europeesche kleeding beteekende. Wel neen, 't was eenvoudig
een provinciaal gebruik. In sommige provincies is het niet netjes de
beenen alleen in broekspijpen te toonen, daarom draagt men een rokje
over de broek. Om echter niet aangezien te worden voor een prostituée,
moet het rokje uit zulke dunne stof bestaan, dat men duidelijk ziet,
dat er een pantalon onder zit. Wij zullen op onzen verderen tocht door
China wel allerlei variaties zien op dit hoofdmotief, broek en rok.
Dinsdagmiddag om half zes hield mrs. Catt hier in een der zalen van het
Palace Hotel hare voordracht over de vrouwenkiesrechtbeweging in de
verschillende landen. Het was een in hoofdzaak Amerikaansch publiek,
dat hare helder toegelichte en op de aangenaamste wijze voorgedragen
uiteenzetting van den omvang der beweging, de reeds verkregen
resultaten en de verwachting in de naaste toekomst aanhoorde. De
Engelsche en Chineesche pers waren goed vertegenwoordigd.
Vanochtend om twee uur waren wij samen de gasten der leden van de
Ver. v. Vrouwenkiesrecht alhier. Welk een ontvangst is ons daar te
beurt gevallen! Wij voelen ons beiden waarlijk overgelukkig, dat wij
dit alles beleven. In een vergadering van meer dan 500 personen, mannen
zoowel als vrouwen, werden wij met muziek ontvangen. De Chineesche en
andere vlaggen hingen niet alleen uit alle ingangen van die gebouwen,
maar ook het podium was geheel met groen en vlaggen getooid.
Met een magnifieke openingsspeech van de presidente, Sophia Chang,
werden mrs. Catt en ik bij het publiek geïntroduceerd en daarna
werd door haar het doel van den strijd voor politieke rechten der
vrouwen in zulke goed gekozen termen verklaard, dat geen onzer haar
zou hebben kunnen verbeteren. Zij sprak in de Chineesche taal, maar
onmiddellijk werd het door haar gesprokene door Charlotte Chang Wung
Shei in zuiver Engelsch overgebracht. Men had ons een lijstje vragen
gegeven, waarop zij van ons het antwoord verwachtten. Mrs. Catt sprak
eerst een inleidend woord en beantwoordde toen de vraag: In hoever
de strijdmethode voor vrouwenkiesrecht van de Amerikaansche vrouwen
verschilt van die der Engelsche vrouwen en welke methode wij voor
de Chineesche vrouwen het meest aanbevelenswaardig vinden? Verder
beantwoordde zij de vraag: Wat moeten, naar uw oordeel, de vrouwen
van China het eerst doen, om het kiesrecht te krijgen? en wat moeten
wij doen, zoolang wij het kiesrecht nog niet hebben, om ons voor te
bereiden tot de taak, die ons ongetwijfeld later wacht?
Voor mij waren de vragen te beantwoorden gebleven: Wat kunnen wij doen
om ons ledenaantal te vergrooten? en hoe onze leden in staat stellen,
de argumenten der tegenstanders goed te beantwoorden? Welk antwoord
kunnen wij geven op de ons steeds voor de voeten geworpen bewering,
dat de plaats van de vrouw is in het gezin?
Het door ons gesprokene werd door dezelfde Charlotte Chang onmiddellijk
in het Chineesch vertaald en van personen, die beide talen machtig
zijn, vernamen wij later, op welke meesterlijke wijze dit jonge meisje,
zoowel in de eene als in de andere taal het gesprokene weergaf. Vier
jonge meisjes zaten daar, om al het gesprokene, twee voor het Engelsch
en twee voor het Chineesch, te stenografeeren. Nadat wij geëindigd
hadden sloot de presidente op even goede en welsprekende wijze de
vergadering en overhandigde mrs. Catt en mij elk een door haar zelf
vervaardigden waaier, waarop zij met Chineesche letters een spreuk
en een toepasselijk vers schreef, benevens in het Engelsch een
opdracht aan ons beiden. Een op zijde geborduurde banier werd ons
als souvenir van de vereeniging aangeboden en daarna werden wij in
de open lucht met het bestuur en vele der leden van de vereeniging
gephotografeerd. Daarna wachtte ons een Chineesche tea. Vele vreemde,
heerlijke lekkernijen kregen wij daar te genieten, De boontjes van
witte leliën, die wij in Canton in een der gerechten op het diner
hebben leeren kennen, werden ons nu versuikerd aangeboden. Van de
meeste zoetigheden en vruchten weet ik den naam niet, maar 't was
alles even smakelijk en geurig.
Wie had het durven voorspellen, dat wij hier in China in een overvolle
zaal van enthusiaste Chineesche mannen en vrouwen over vrouwenkiesrecht
zouden spreken; dat het door ons gesprokene telkens met een daverend
applaus zou worden onderbroken, en dat wij ons hier tusschen deze
Aziatische jonge menschen als thuis zouden gevoelen, dat wij in hen
overtuigde geestverwanten zouden vinden. Deze vergadering met haar
regelmatig ordelijk verloop, belegd door jonge Chineesche vrouwen,
waarin jonge meisjes zachtjes rondliepen en elke nieuw aangekomene
een plaats aanwezen, waarin andere jonge meisjes een stenografisch
verslag van het gesprokene maakten, waarin een jong meisje zoo
uitstekend als presidente optrad en waar honderden jonge mannen van
't begin tot het einde aandachtig zaten te luisteren en door hun
applaus bewezen, hoezeer zij met het gesprokene instemden, gaf ons
een helderder beeld van wat er omgaat in de hoofden en harten van het
opkomend geslacht in China, dan al de boeken en courantenartikelen,
die wij hierover in de laatste weken gelezen hebben. Van de ontwaking
der Chineesche vrouw hebben wij in den laatsten tijd veel gehoord en
gelezen, maar thans hebben wij duidelijk met eigen oogen aanschouwd,
hoezeer dit reeds een voldongen feit is. En als overal, troffen wij
ook hier, naast en één met de nieuwe, moderne vrouw, den nieuwen,
modernen man, die met vreugde den opstand zijner zusters begroet
en bereid is haar in haren strijd tegen oude opvattingen, zeden en
gewoonten en wetten de behulpzame hand te reiken. Wat zal het jammer
zijn als dit jong-China zich niet zal weten staande te houden, als
vreemde mogendheden, die als gieren op dit land azen, het zullen
verbrokkelen en het volk opnieuw zullen knechten. Ik hoop van harte,
dat hun dit lot bespaard zal worden.