De wijze waarop de Amerikanen hier de opvoeding der Philippino's
hebben ter hand genomen wijkt zoo geheel af van die, welke wij
in andere door ons bezochte koloniën zagen, dat ik meen daaraan
grootendeels dezen brief te moeten wijden. De, ik zou het willen
noemen, brutale durf, waarmede zij het Amerikaansch opvoedingssysteem
plotseling hebben toegepast op dit Orientalisch volk, is alleen te
verwachten van een volk, dat, zooals de Amerikanen, vast overtuigd is
van de onfeilbaarheid van zijne opvoedingstheorieën. Elkeen die zich
interesseert voor de ontwikkeling van de Oostersche volken, moet het
oog gevestigd houden op wat de uitkomst zal zijn van deze proefneming,
die tot dusver eenig is in haar soort. Door een 300-jarigen invloed der
Spanjaarden waren de Philippino's wel is waar min of meer geciviliseerd
vóór zij onder het Amerikaansch beheer kwamen, maar zij waren toch op
geen stukken na in ontwikkeling gelijk te stellen met eene of andere
Europeesche bevolking. Deze menschen, waarvan een dozijn jaren geleden
slechts een klein deel kon lezen en schrijven, zijn in 1901 plotseling
begiftigd met eene bezending van duizend Amerikaansche onderwijzers
en onderwijzeressen, die overal in de verschillende eilanden scholen
openden volgens Amerikaansch systeem en daar onmiddellijk onderwijs
begonnen te geven in de Engelsche taal. Langzamerhand zijn hier
Philippino-onderwijzers en -onderwijzeressen gevormd en zijn de
Amerikaansche thans meer werkzaam als inspecteurs en inspectrices van
onderwijs, maar toch zijn er thans nog 683 Amerikaansche onderwijzers
bij het lager onderwijs aangesteld. Over het geheel zijn er thans ruim
9000 mannelijke en vrouwelijke onderwijzers van het lager onderwijs
over alle eilanden verspreid en nemen er ongeveer 500.000 kinderen
aan het lager onderwijs deel.
Er zijn nu bijna 5000 openbare scholen, 245 scholen voor meer
uitgebreid lager onderwijs, 38 hoogere burgerscholen, 13 vakscholen en
één universiteit voor de bevolking in de Philippijnen. Hieronder zijn
niet begrepen de nog steeds hier in werking zijnde en veel kinderen
trekkende katholieke en kloosterscholen, benevens enkele private
inrichtingen van onderwijs, deze laatste vooral voor de kinderen van
hier levende Amerikanen.
Onder de leiding van den hoofdinspecteur van onderwijs, mr. Dehuf,
bezochten wij systematisch de verschillende scholen hier, beginnende
met eenige scholen voor lager onderwijs en langzaam opklimmende,
eindelijk komende tot de universiteit. Daarna brachten wij een bezoek
aan het Bureau van Onderwijs, alwaar wij op allerlei punten, die open
vragen waren gebleven, antwoorden ontvingen.
Men heeft hier nog geen leerplicht, doch op zeer enkele uitzonderingen
na, gaan alle kinderen van hun 5e of 6e jaar school. Alle onderwijs,
ook dat op de vakscholen en universiteit wordt zoo goed als kosteloos
gegeven. Zelfs de leerboeken en andere onderwijsbenoodigdheden
worden kosteloos verstrekt. Van het eerste oogenblik dat het kind
op school komt, ontvangt het zijne lessen in de Engelsche taal. In
den regel begint het kind als het pas op school komt, met een
soort Fröbelwerk. Het leert matjes vlechten van bamboevezelen of
andere plantenvezelen, tot het in staat is de omslagen voor zijn
eigen leerboeken te kunnen vlechten, die hem alsdan worden ter hand
gesteld. In die maanden heeft de onderwijzer gelegenheid het kind de
allereerste woorden Engelsch te leeren en hem althans een klein beetje
met die taal vertrouwd te maken. Dan wordt het lezen en schrijven en
rekenen enz. alles onmiddellijk verder in het Engelsch geleerd.
Aan elke school wordt een deel van den tijd besteed aan
handwerkonderwijs. Matten vlechten, manden maken, borduurwerk,
naaiwerk, houtsnijwerk wordt van den beginne in elke klasse
onderwezen. Ook is aan elke school een tuin verbonden, waarin de
kinderen in hunne vrije uren, onder leiding van een onderwijzer, kunnen
komen werken. Elk kind kan daar een stukje grond ter bewerking krijgen
en de opbrengst van dien grond mag hij of zij verkoopen of voor eigen
familie gebruiken. De schooluren zijn van 7 1/2 uur 's morgens tot 12
uur met om 10 uur een half uur vrij. Aan elke school, van laag tot
hoog, is een eenvoudige kookschool verbonden, waarin de kinderen,
jongens en meisjes, leeren koken. Zooveel mogelijk wordt daarbij
gebruik gemaakt van de kookbenoodigdheden, waarover de Philippino's in
den regel beschikken en wordt op hygiënische wijze het voedsel bereid,
dat deze menschen gewoonlijk eten. Van de lagere tot de hoogere scholen
voegt men echter langzamerhand een of meer andere gerechten aan deze
menu's toe, om de bevolking aan wat meer behoeften te gewennen en
om hen van datgene wat de eilanden opleveren, meer en beter te doen
genieten. Deze kooklessen worden aan een afwisselend 25-tal kinderen
van de school des morgens van 8 tot 10 gegeven. Op het oogenblik,
dat het vrije half uurtje begint is men met de gerechten gereed en
worden die aan de kinderen voor een minimum prijs verkocht. Voor een
cent kan zoo'n klein ding zijn buikje vol eten. Maar hoe op dit alles
de stempel van Amerika gedrukt is, zal elkeen onmiddellijk voelen als
ik vermeld, dat de eerste twee dingen, die de jonge kinderen op school
leeren bereiden, nadat zij hebben leeren rijst koken en bananas bakken,
etc., is, het maken van ice-creams en vruchtenpuddings. Ik wist niet
wat ik hoorde, toen ik de eerste keer in een lagere school de kleine
6-jarige jongens en meisjes, met de grootste aandacht een les in het
maken van ice-cream zag volgen en was niets verwonderd, dat om tien uur
de pan met dat lekkere koele goed het eerst was uitverkocht. Gelukkig
kunnen de kinderen voor een cent een goede portie rijst en bananas,
of een boterham met ei en tomaten krijgen en maar een kleine lik
ijs of een klein stukje pudding, anders zou het er spoedig met hunne
maagjes niet goed uitzien. Dit is echter maar een bijzaakje, er zijn
daarnaast tal van goede dingen te vermelden.
Van de lagere school gaan de kinderen naar de meer uitgebreid lagere
school. Hetzelfde onderwijs wordt daar voortgezet, en eenige vakken
toegevoegd. In deze scholen mogen de kinderen gedurende de lesuren,
ook onderling zich alleen van de Engelsche taal bedienen. In de lagere
en meer uitgebreid lagere scholen wordt het vrije half uur niet alleen
gebruikt om de geest rust te gunnen en de maag eenigszins te vullen,
maar den kinderen wordt in dien tijd ook geleerd te spelen. Het
is opvallend, dat de kinderen in de Aziatische landen zich niet
weten bezig te houden. Spelen, zooals onze kinderen doen, kunnen
zij blijkbaar niet. Allerlei spellen, die op aantrekkelijke wijze
tegelijkertijd de physieke ontwikkeling van het kind bevorderen,
worden hen op school geleerd. Later, bij het middelbaar en hooger
onderwijs, worden zelfs de athletische spelen aangemoedigd, zoodat
elk dezer scholen zijn eigen football- en baseball- en tennis- en
cricket- en andere clubs hebben, die eens in het jaar met elkaar om
de eer van het spel en om het tijdelijke bezit van een zilveren vaas
of cup etc. strijden.
Daar alle onderwijs vrij is, en een kind hier niet veel kan verdienen
en bovendien de ouders als zij willen, gemakkelijk in 't onderhoud van
het gezin kunnen voorzien, want de onderhoudskosten zijn hier even goed
als op Java, zeer gering, nemen steeds meer kinderen aan het lager
en meer uitgebreid lager onderwijs deel. Bijna alle kinderen van 12
tot 14 jaren, die men hier in de straten ontmoet spreken nu dan ook
reeds Engelsch en kunnen zich op verschillende wijzen reeds nuttig
maken en ruim genoeg in eigen onderhoud voorzien. Kunnen de ouders
hen nog wat langer onderhouden, dan staan vele vakscholen voor hen
open. De handelsschool neemt hen op en maakt stenografen, typewriters,
boekhouders, handelscorrespondenten enz. van hen, en niettegenstaande
deze school elk jaar eenige dozijnen van zulke jongelui aflevert,
staan toch nog tal van kantoren te wachten, om hunne Amerikaansche
klerken door deze Philippino's te vervangen. Voor eenige honderden
van deze jongens en meisjes is er op 't oogenblik hier nog plaats.
Willen zij niet naar de handelsschool, dan kunnen de jongens naar de
tuinbouwschool, of naar de school voor ambachten en beroepen. In
deze laatste school worden zij tot timmerman, meubelmaker of
smid, houtsnijwerker, beeldhouwer etc gevormd. Deze school levert
jaarlijks vele flinke ambachtslieden af. De meisjes kunnen naar
huishoudscholen, kantwerk-, borduur- of naaischolen gaan, alwaar zij
ook de verschillende daar onderwezen vakken leeren, dat zij er door
in eigen onderhoud kunnen voorzien.
Van de meer uitgebreid lagere scholen kunnen de kinderen naar de
middelbare scholen gaan, waarvan er 38 over de eilanden verspreid
zijn. Deze scholen staan met onze hoogere burgerscholen gelijk,
behalve dat zij elken dag eenige uren besteden aan verschillend
handwerk en aan gymnastische spelen. De jongens en meisjes, die deze
scholen doorloopen hebben en daarna nog een cursus in stenografie
en typewriten doormaken, zijn op de handelskantoren zeer gewild,
vooral ook omdat zij de Engelsche taal grondig kennen en met meer
oordeel werken. Na een middelbare school doorloopen te hebben, zijn de
leerlingen klaar voor de normaalschool, waar zij tot onderwijzers en
onderwijzeressen, ook tot die voor de verschillende handwerken, gevormd
worden. Tot nog toe ontvingen al deze geëxamineerden onmiddellijk
eene aanstelling en het plan is om al de Amerikaansche krachten bij
het lager onderwijs door Philippino's te vervangen. Zij zullen dan
voorloopig nog wel onder Amerikaansche inspecteurs(trices) werken,
waarvan elk toezicht over tien of twaalf scholen houden.
Van de hoogere burgerschool kunnen de leerlingen ook naar de
universiteit gaan. Sedert drie jaren bezitten de Philippino's een
eigen Hoogeschool, die voor die in Amerika of Europa niet behoeft
onder te doen. Aan de universiteit is verbonden een faculteit
voor Medicijnen, een voor Veeartsenij, een voor Rechten, een voor
Ingenieurs, een voor Pharmacie, een hoogere Landbouwschool, verbonden
met een cursus in het boschwezen, en een school voor Vrije Kunsten en
Wetenschappen. Laat men van deze universiteit niet gering denken. Zij
voert de leerlingen op tot eene wetenschappelijke hoogte, die in niets
voor onze universiteiten onderdoet. De beste Amerikaansche en een
paar Duitsche professoren wijden er hunne krachten aan. Jaarlijks gaan
van elke faculteit een paar van de beste leerlingen, die afgestudeerd
hebben, op staatskosten voor twee jaar naar Amerika of Europa, om zich
daar aan de beste bronnen verder te bekwamen. Uit deze jonge mannen
en vrouwen hoopt men later de professoren voor deze universiteit te
vormen. Uit den aard der zaak zijn nog niet veel van zulke krachten
afgeleverd, dit jaar heeft voor het eerst de faculteit der Medicijnen
twee goede operateurs naar Breslau en Weenen gezonden en zijn een
paar ingenieurs naar de Vereenigde Staten gegaan.
Om een enkel voorbeeld te nemen. De studie in de medicijnen vereischt
5 jaar, als de leerling op geregelde tijden het overgangsexamen
doet en daarna moet hij nog een vol jaar praktisch werken, als
assistent in eene der daarvoor aangewezen hospitalen, alvorens het
doctors-diploma wordt uitgereikt. De colleges zijn van 7.30 tot 11 uur
's morgens en van 1 tot 4 uur 's middags practisch werk in laboratoria
etc. In het eerste jaar wordt Anatomie, Histologie, Zoölogie, Chemie
en Embryologie onderwezen. In het tweede jaar: Anatomie, Chemie,
Physiologie en Bacteriologie. In het derde jaar: Pharmacologie,
Pathologie, Medische geschiedenis, Physische diagnosis en Clinische
diagnosis. Algemeene Chirurgie en Chirurgische Pathologie, Clinische
Microscopie en Protozoölogie. In het vierde jaar: Obstetrie, Pediatrie,
Chirurgie, Interne ziekten, Tropische ziekten, Medische zoölogie,
Medische Entomology, Clinische Microscopie en Hygiëne. In het vijfde
jaar: Chirurgie, Experimenteele Chirurgie, Neurologie, Hersenziekten,
Oog-, oor-, neus- en keelziekten, Obstetrie, Interne ziekten, Tropische
ziekten en Hygiëne, benevens Medische Jurisprudentie. Als wij daaraan
nog een jaar praktisch werk in een algemeen hospitaal toevoegen, dan
meen ik dat dit program vrijwel met dat aan Europeesche Universiteiten
kan wedijveren.
Ik wil niet te veel van het geduld van mijne lezers vergen, anders
zou ik het leer-program van eenige andere faculteiten gaarne nog
hieraan toevoegen. Ik nam dat der medicijnen, omdat ik daarover het
best meen te kunnen oordeelen. Dat in alle genoemde scholen plaats is
voor jongens en meisjes beiden, spreekt voor een Amerikaansch systeem
van zelf; maar ook dat in al deze inrichtingen van onderwijs even
zoo goed vrouwelijke als mannelijke leerkrachten worden aangewend
is wel de vermelding waard. Men vertelde ons dat het aantal dames en
heeren, in de verschillende takken van onderwijs werkzaam, ongeveer
even groot is en in verschillende scholen waren man en vrouw, of
duidelijkheidshalve echtgenoot en echtgenoote, aan dezelfde school
werkzaam. Aan het bureau van onderwijs vernamen wij, dat gehuwde
onderwijzers zooveel mogelijk aan dezelfde scholen worden geplaatst
en altijd in dezelfde plaats. In plaats van gehuwde onderwijzeressen
moeilijkheden in den weg te leggen, werkt men hier het gehuwd-zijn
van het onderwijzend personeel zooveel mogelijk in de hand. Ook aan
de Universiteit waren drie vrouwelijke professoren werkzaam.
De scholen, vooral de lagere, boden wel eens stof tot lachen. Als daar
zoo'n klein 6- of 8-jarig vrouwtje voor de klasse moest komen om proeve
van haar kennis af te leggen, dan vormde dat kleine menschje in haar
lange, wijde sleepjapon, een aardig contrast met de naast haar staande
slanke Amerikaansche onderwijzeres in haar hygiënisch witte, korte en
nauwe japon. De onderwijzeressen doen alle moeite om de ondoelmatige
kleeding der meisjes hier langzaam te doen vervangen door een beter
voor dit land geschikte. Voor de gymnastiek en buiten-spelen moeten
de meisjes in een kort, loshangend, waschbaar kleed gekleed gaan. Deze
japonnetjes worden op school, tijdens de handwerklessen door de meisjes
zelf gemaakt, de katoen-stof wordt door de school verstrekt. Hier en
daar beginnen nu de kinderen reeds in zulke jurken op school te komen.
In de vacanties, die hier van half April tot einde Juni duren,
worden er aan de Normaalschool en aan de Universiteit cursussen
voor de onderwijzers gegeven, voor zoo ver die zich voor een of
ander vak verder willen bekwamen, of het vroeger geleerde willen
opfrisschen. Deze cursussen zijn niet alleen ook gratis, maar voor
de onderwijzers die van andere plaatsen komen zijn verschillende
pensions open gesteld, waar zij op staatskosten gedurende dien tijd
kunnen verblijven.
Ook de leerlingen van Hoogere Burgerscholen, vakscholen, universiteit
etc., wier ouders niet wonen in een plaats waar een dergelijke school
is, kunnen in een staatspension gratis huisvesting bekomen. Voor
meisjes staan deze pensions onder het bestuur van een Amerikaansche
dame, voor jongens onder dat van een dito heer.
Aan het Bureau van Onderwijs is een afdeeling verbonden, die wij bij
ons heelemaal niet kennen. Het is de afdeeling voor Corresponding
Education, onderricht door correspondentie. Een dozijn dames en heeren
waren op die afdeeling werkzaam. Alle onderwijzers, Philippino's
en Amerikanen, die eenige moeilijkheid hebben bij de verklaring
van het een of ander, kunnen zich schriftelijk tot dit bureau
wenden om inlichtingen. Ook voor zelfstudie kunnen zij voorlichting
bekomen. Vooral voor de vele onderwijskrachten, die op afgelegen
posten zitten, en die niet in contact staan met collega's, is dit
een niet te hoog te waardeeren gelegenheid voor verdere ontwikkeling.
In al de scholen en in alle bureaux voor onderwijs ontmoetten wij
personen, bezield met de grootste enthousiasme voor hun werk. Elkeen
voelde als het ware, dat zij hier een groot experimenteel werk
verrichten, waarvan de uitkomsten op dit oogenblik nog niet te overzien
zijn. Elkeen wilde ons gaarne alle inlichtingen verstrekken, en elkeen
sprak met de grootste lof en bewondering over de leerlust, den ernst,
het bevattingsvermogen van dit Oostersche volk. Er waren natuurlijk
enkele pessimisten, die vreezen dat men hier bezig is een geleerd
proletariaat te vormen; dat alle jonge mannen en vrouwen later doctoren
en advocaten en ingenieurs willen worden en er voor landbouwarbeid
en de verschillende ambachten geen krachten te vinden zullen zijn;
dat de hersenen van deze menschen overvoed worden en de slechte
gevolgen daarvan in de volgende geslachten gevoeld zullen worden,
enz. Het antwoord op alle goede dingen, die de voorstanders hopen dat
door de toepassing van hun opvoedingssysteem bereikt zullen worden,
of op alle slechte gevolgen die de tegenstanders er van voorzien,
zal eerst gegeven kunnen worden, wanneer wij eenige geslachten
verder zijn en wij den toestand van dit volk dan in zijn geheel
kunnen overzien. Zeer zeker zal over eenige geslachten de Engelsche
taal hier over alle eilanden gesproken worden en de oorspronkelijke
talen nog slechts als curiosum bestaan. Men is daarmede nu reeds een
heel eind gevorderd. In de Assembly en bij de gerechtshoven wordt
nu nog het Spaansch naast het Engelsch geduld, maar reeds bereikte
een voorstel de Assembly om, te beginnen met 's lands vergaderzaal,
de Engelsche taal verplichtend te stellen.
Op één ding in de scholen moet ik nog wijzen, omdat dit zoo gemakkelijk
kan nagevolgd worden en er m.i. zooveel goeds in schuilt. In de
corridor van elke school vonden wij een groot, zwart bord, waarop
met groote krijtletters een paar korte zinnen geschreven waren. Een
dier zinnen houdt een les van wellevendheid in, de andere was een
hygiënische raad. Natuurlijk waren die in de lagere scholen geschikt
voor jonge kinderen, terwijl die in de middelbare en hoogere scholen
voor volwassenen bestemd waren. Een week lang blijven zulke spreuken
op 't bord en worden dan door andere vervangen. Een groote opvoedende
kracht moet op den duur van deze wenken uitgaan.
Onwillekeurig is deze mededeeling over het onderwijs zoo uitvoerig
geworden, dat ik er in een dagbladartikel niets meer aan kan
toevoegen. Ik zou over ditzelfde onderwerp nog wel bladzijden kunnen
vullen en dan ook duidelijker doen uitkomen in hoeverre het geheele
systeem van ons onderwijssysteem afwijkt en geheel een Amerikaansch
karakter draagt. Voor hen, die daarin bijzonder belang stellen, zijn
de gegevens hier te verkrijgen, als men zich wendt tot het Bureau of
Education, Manila. Voor een gewoon courantenlezend publiek meende ik
niet in nog meer détails te mogen vervallen.
Er is hier nog zooveel merkwaardigs waarin Amerika alle andere landen
ten voorbeeld kan strekken, dat ik bij elk afzonderlijk punt niet
te lang mag stilstaan. In den volgenden brief hoop ik het een en
ander mede te deelen over de hier bestaande gevangenis, die door de
Amerikanen in een reformatorium is herschapen en waarvan heel veel
menschen met gefronst gelaat en met opgetrokken schouders gewagen.