Nu ben ik overtuigd, dat er onder mijn lezers en vooral onder de
lezeressen zijn, die verlangen, eenige bijzonderheden te vernemen over
het Philippino-bal, waarvan ik in mijn vorigen brief gewaagde. Ik zal
daarom even uitvoerig als ik over ernstige bijzonderheden schrijf,
ook dit bal beschrijven. Het is trouwens de moeite waard.
Toen ons diner in de Elks Club was afgeloopen, gingen 16 van de 24
personen, die aan dat diner hadden deelgenomen in drie groote auto's
met ons mede naar het nieuwe clubgebouw der Club Nacionalista, ter
inwijding waarvan de Philippino's dit bal gearrangeerd hadden. Toen wij
om ongeveer half elf daar arriveerden, werden wij zeer hoffelijk door
't bestuur van die club ontvangen en werd mrs. Catt en mij elk een
zitplaats aangewezen, vanwaar wij het bal goed konden overzien. Ik
weet niet wat meer was te bewonderen, de gracieuze wijze, waarop de
dansende paartjes rondzweefden door de zaal, dan wel de bonte pracht,
die wij aanschouwden in kleeding en haartooi. De dames waren allen
in gekleurde toiletten, in het wit was er geen. Lange, wijde rokken,
met nog wijdere breede strooken en met ellenlange sleepen in blauwe,
gele, rose, roode en andere kleuren, daarover altijd een kort, zwart
kanten overkleed, bij wijze van tunica, het bovenlijf in een camiso met
zeer wijde mouwen en van zeer dun weefsel, altijd in dezelfde kleur
als de rok en daarover de zes-dubbel gevouwen doek van dezelfde stof
als de camiso, vormden het toilet der dames. Deze camiso's, eene soort
wijde, loshangende blouse, die juist tot het middel reikt, zijn zeer
kostbaar. Zij worden van ragfijne zijde geweven en met bonte bloemen
geborduurd. Soms zijn de bloemen er in geweven en de allerlaatste mode
is de bloemen op de camiso's te laten schilderen door schilders of
schilderessen van naam. De goudgele bloote hals en armen hangen vol
van schitterende diamanten en paarlen en deze versierselen verhoogden
ook de pracht van de haartooi. Het prachtige, zwarte haar, in hooge,
breede kapsels opgemaakt, waarop en waarin en waaraan bloemen hangen,
vormde steeds een harmonisch geheel met het overige toilet. Dat bij
elk toilet ook een passende waaier is, spreekt in dit land vanzelf. Ook
in de waaiers wordt een luxe ten toon gespreid die voor ons nieuw is.
De heeren waren allen gekleed in lange, zwarte pantalon, wit vest en
korte, witte rok, zonder slippen. Aan de wijze, waarop deze paartjes
dansten, kunnen onze Europeesche dansmeesters een lesje nemen. Het
heete klimaat werkt dat wel in de hand. Het was meer een zich
voortwiegen op de tonen der muziek, dan wat wij gewoon zijn dansen te
noemen. Duncan zou er plezier in gehad hebben. De dames hielden allen
op gracieuze wijze hunne lange, wijde sleepen tusschen de vingers
van beide handen, de heeren slipten hun rechter arm onder den linker
damesarm rond haar middel, namen haar waaier in de rechter hand en al
voortwiegelende, wuifden zij daarmede hun partner af en toe koelte toe.
Wij bevonden ons in een kring van voorname Philippino's. De president
van de club, die eerst het geheele bestuur aan ons had voorgesteld,
bracht onophoudelijk heeren en dames bij ons, die door de een of
andere daad naam gemaakt hebben. Zoo maakten wij kennis met den
architect van het gebouw, een volbloed Philippino, zooals hij ons
verzekerde, die zijne studies in Engeland begonnen en in Italië
voortgezet heeft; die daarna heel Europa doorreisde en met zeer veel
lof over ons Rijksmuseum sprak; daarna met een Philippino-generaal,
die in den Spaansch-Amerikaanschen oorlog tegen de Amerikanen vocht,
doch nu met den stand van zaken verzoend is. Ook deze generaal was
van onvermengd ras. Toen ik mijne verwondering uitte over hun jeugdig
uiterlijk,--de generaal en de architect waren beiden in de veertig en
zagen er uit alsof zij vijf-en-twintig waren,--antwoordde de generaal,
dat dit een gevolg Was van drie dingen, 1e zij rooken niet, 2e zij
drinken geen alcoholische dranken en ten 3e, zij spelen of wedden
niet. Deze drie zaken brengen het bloed in te snelle beweging en
brengen rimpels en groeven op het gelaat, zoo verzekerde hij mij. Twee
Philippino-damesdoktoren, die in Amerika gestudeerd hadden, werden
voorgesteld, en ik vernam, dat beiden een zeer drukke praktijk onder
dames en kinderen hier hebben en onder hunne collega's zeer gezien
zijn. Een beeldschoone, jonge vrouw werd voorgesteld, die aan het hoofd
van een meisjesschool staat. Zij vertelde ons, dat zij op haar 20ste
jaar weduwe werd en toen eerst naar Engeland en later naar Frankrijk
reisde om zich in de Engelsche en Fransche taal te bekwamen, en daarna
te Manilla terugkeerde, om op eigen initiatief en volgens eigen plan
eene school voor meisjes te openen. Deze school is zeer druk bezocht
en heeft den naam de liberaalste school in heel Manilla te zijn. Ik
noem slechts deze personen, om de lezers een denkbeeld te geven van
de soort menschen, die wij op dit bal ontmoet hebben; en om ook nog
een idee te geven van de namen die hier inheemsch zijn, vermeld ik
de namen der bestuursleden van de club Nacionalista, zooals ik die
in het mooie balboekje, dat mij aangeboden werd, vermeld vind. De
president was Leonardo Osorio, vice-president Pascual Ledesma,
penningmeester Venancio Concepcion, 1e secretaris Emilio Mapua,
2e secretaris Alejandro Ruiz, en vier stemgerechtigde leden, Aguedo
Velardo, Arcadio Arellanjo, José Lino Luna, Tomas del Rosario. Na
ook nog vermeld te hebben, dat het balboekje tien nummers bevatte,
waarvan vier two-steps en vier walzen en de beide andere rigodon,
stap ik van dit bal af.
Als postcriptum--dat is immers het zwak van ons, vrouwen,--voeg ik
er dan nog bij, dat de mooie Philippino-meisjes zeer coquet zijn,
doch niet flirten, waartoe anders hare mooie, groote zwarte oogen
zoo uitnemend geschikt zijn, en dat de manieren der dames en heeren,
zooals wij die op het bal zagen, in de beste balzaal in Europa niet
verbeterd kunnen worden.
Wij zijn hier in het regenseizoen en in den tijd der typhoons. Wat
het eerste te beteekenen heeft, daarvan ontvangen wij hier duidelijk
sprekende bewijzen. De eerste dagen van ons verblijf hier waren vol
zonneschijn en alleen een enkele wolk ontlastte zich dagelijks boven
de stad. Langzamerhand echter begon het regelmatiger te regenen,
soms in zulk eene uitbarsting, dat men zich afvroeg, of er wel
iets voor een volgend jaar zou overblijven. Daarna hield de regen
plotseling op, de zon brak door en in een oogenblik waren pleinen en
straten weder droog; een windzuchtje werkte dit opdrogen zeer in de
hand. Later echter hield het droge weder geen vijf minuten stand;
onverwacht kwam dan soms de wind van een anderen kant opzetten en
ontlastte plotseling de heele hemel zich van al het water, dat hij
bevatte. Uren achtereen blijft het dan doorkletteren, elke gietbui
heviger dan de voorgaande en na acht of tien uren zijn pleinen en
straten in meren en rivieren herschapen. Hoe lang deze hevige regens
nog zullen aanhouden, een, twee, drie dagen of een week of langer, is
niet te bepalen, maar allen verzekeren ons, dat na deze verfrisschende
regens de natuur geheel verjongd te voorschijn zal komen en wij daarna
meer zullen kunnen profiteeren van Manilla en de Philippijnen, dan
zonder deze regens. Wij helpen het hopen. Op het oogenblik hinderen
ons de regens nog niet, want de instellingen, die wij des morgens gaan
zien, kunnen wij alle in een dichte automobiel bereiken, en de middag-
en avond-amusementen zijn in dit jaargetijde alle binnenshuis.
Een werkelijke typhoon komt hier niet zoo dikwijls voor als men ons wel
heeft willen doen gelooven. Sommigen verzekeren ons, dat zij in de tien
of twaalf jaren, die zij hier doorbrachten, slechts een enkele typhoon
bijwoonden; anderen noemen elke flinke storm een typhoon en verklaren,
dat elk jaar twee of drie van zulke hevige stormen het verblijf op
de Philippijnen onveilig maken. Wij zullen afwachten wat de 6 weken,
die wij hier zullen doorbrengen, ons in dit opzicht te ondervinden
zullen geven. In elk geval geven de regens ons thans, prachtige,
koele nachten; nachten, zooals wij die in lang niet gekend hebben.
Sedert ik het bovenstaande schreef, zijn twee dagen verloopen en in
dien tusschen tijd hebben wij een klein staaltje gezien van wat een
goede typhoon te beteekenen heeft. Het regent nog steeds en soms komt
de regen met zoo'n kracht neder, dat het schijnt, alsof hij alles
onder zijn val verpletteren zal. En vannacht was het zoo hevig,
dat wij alles in onze kamers moesten afsluiten. Aan eene zijde van
het hotel, waar de wind recht op staat, regende het echter zoo door
de ventilatie-openingen naar binnen, dat de gasten van daar allen
hebben moeten verhuizen. Wij hadden tegen negen uur vanochtend een
rijtuig besteld om eenige inrichtingen van onderwijs te gaan bezoeken,
toen men ons kwam waarschuwen, dat de typhoonseinen uithingen, en dat
er tijding was, dat op 300 mijl afstand een typhoon in de Chineesche
Zee was, die met een snelheid van 75 mijl in het uur in de richting
van Manilla zich voortbewoog. Wij rekenden uit, dat het dan nog vier
uren zou duren, alvorens die hier was en wij in dien tijd heel wat
konden doen. Wij zorgden evenwel om halfeen terug te zijn, juist
op tijd vóór de regen met zoo'n geweld neerplofte, dat geen paard
er door kon en wij in het dichtste rijtuig nog doornat zouden zijn
geworden. En toen op eens, zonder eenige voorafgaande waarschuwing,
kwam een storm van den zeekant opzetten, die elkeen, die op straat
was, van de been gooide, alles wat los was in de lucht deed warrelen,
en die ons in de gangen van het hotel zelfs met moeite liet staande
blijven. Het duurde echter niet langer dan een half uur, toen was de
typhoon, zooals men deze storm hier noemt, voorbij; den geheelen dag
bleef het echter winderig en regenachtig buiten.
Dat de Vereenigde Staten het ernstig meenen met de opvoeding der
Philippino's tot zelf-regeering, blijkt niet alleen uit de vele
verschillende onderwijsinrichtingen, die zij hier tot stand brachten,
waarover ik later uitvoerig hoop te schrijven, maar nog meer uit de
wijze, waarop zij nu reeds een groot deel van hetgeen in het belang
der Philippijnen moet worden gedaan, in handen van het volk zelf
gegeven hebben. In plaats van, zooals bij ons geschiedt, alle wetten
en verordeningen van uit het moederland pasklaar naar de koloniën over
te zenden, wordt over de innerlijke zakenregeling hier in het land
zelf beslist. Als wij nagaan, dat voor onze koloniën alles bedisseld
wordt in een Tweede Kamer, waarvan in den regel 98% nooit Java of een
onzer Buitenbezittingen gezien heeft en waarvan 75% nooit de minste
belangstelling in de ontwikkeling onzer koloniën getoond heeft, dan
komt het mij voor, dat er voor ons veel te leeren valt in de wijze,
waarop de Amerikanen de regeering der Philippijnen geregeld hebben.
Men heeft hier een Eerste en Tweede Kamer, een gouverneur-generaal,
gouverneurs voor elk der provinciën en gemeenteraden voor alle
steden en dorpen. Alleen Sulu-land en het land der Moro's, deze nog
onbeschaafde volkeren, worden van hooger hand geregeerd.
Toen wij de wensch te kennen hadden gegeven om goed op de hoogte
te komen van de wijze, waarop de Philippijnen geregeerd worden,
ontvingen wij spoedig daarna een boodschap van den president der
Assembly, zooals de Tweede Kamer hier genoemd wordt, met de vraag,
wanneer het ons gelegen kwam hem te ontvangen om ons alle gewenschte
inlichtingen te geven. Nog dienzelfden avond ontvingen wij hem,
alsmede Signor Antonio Torres, de secretaris van de Assembly.
Signor Sergio Osmena, de president, had alle brochures en gegevens
medegenomen, die ons in genoemd opzicht van dienst konden zijn en
verzekerde ons, dat hij gaarne bereid was, alle duistere punten voor
ons op te helderen.
De Philippijnsche eilanden dan worden geregeerd ongeveer op de wijze,
waarop in de Vereenigde Staten een Territory geregeerd wordt.
Vooreerst is er een gouverneur-generaal, die door de Vereenigde
Staten wordt benoemd, en die naast zich heeft 8 personen, waarvan
4 Amerikanen en 4 Philippino's zijn, die ook door de regeering in
Washington D.C. worden aangesteld, die hem in de uitoefening zijner
taak ter zijde staan. Deze 9 personen vormen te zamen "The Commission",
zooals zij hier genoemd worden, en werken in den geest van een Upper
House of Eerste Kamer. Tegelijkertijd staan de 8 Commissioners aan het
hoofd van vier departementen, die verdeeld zijn in: 1. Binnenlandsche
Zaken; 2. Financiën en Justitie; 3. Handel en Politie; en 4. Openbaar
Onderwijs, en oefenen dus zoo iets als een ministerstaak uit. Aan het
hoofd van elk dier departementen staat een Amerikaan en een Philippino.
De Assembly, zoo iets als de Tweede Kamer, bestaat uit 81
afgevaardigden, een voor elk distrikt, waarin de gezamenlijke eilanden
verdeeld zijn. Zij werden tot nu toe om de twee jaren gekozen, er
is echter een voorstel in behandeling, om de zittingsduur tot vier
jaren te verlengen, 't geen alle kans heeft aangenomen te worden. De
Assembly benoemt uit zijn midden een Speaker (voorzitter) en deze
stelt zijn eigen secretarissen aan. Signor Osmena is sedert de 5
jaar, dat de Assembly in functie is, steeds opnieuw tot Speaker
gekozen. Om tot lid van de Assembly gekozen te kunnen worden, moet
men 25 jaren oud zijn en verder aan dezelfde voorwaarden voldoen,
waaraan een kiezer voldoet. Kiezers zijn zij, die vóór 1898 burgers
waren van de Philippijnen en daarna trouw hebben gezworen aan de
nieuwe constitutie. Bovendien moeten zij kunnen lezen, spreken en
schrijven in de Engelsche of Spaansche taal, of een eigendom bezitten
dat 500 pesos (een peso = f 1.20 ongeveer) waarde heeft, of minstens
30 pesos jaarlijks in de directe belastingen betalen. Ook allen die
vóór 1898 tijdens de Spaansche regeering, eene officieele positie
in staat of gemeente innamen, zijn kiezers. Ik behoef er zeker niet
bij te voegen, dat al deze menschen, om kiezer te zijn, moeten zijn
van het mannelijk geslacht. Er heeft al reeds eens een voorstel de
Assembly bereikt om het kiesrecht in de Philippijnen tot de vrouwen
uit te breiden, doch om de een of andere reden is dit voorstel toen
niet in behandeling genomen. In begin October zal echter opnieuw zulk
een voorstel worden ingediend en behandeld; de Speaker is van oordeel,
dat het in de Assembly met algemeene stemmen zal worden aangenomen,
doch door de "Commission" zal worden verworpen. Mocht dat het geval
zijn, dan zal een dergelijk voorstel elk jaar opnieuw in de Assembly
worden ingediend, tot ten slotte de "Commission" er haar goedkeuring
aan verleent.
De macht van de Assembly gaat niet verder dan wetten en verordeningen
voor te stellen en te verwerpen of aan te nemen. Vóór zij, in het
laatste geval, echter tot wet worden verheven, moet de Commission
er over geraadpleegd worden; keurt die af, dan is de wet verloren;
keurt die goed, dan gaat zij naar het Congres in de Vereenigde Staten,
die er al dan niet het veto over uitspreekt.
Nu zitten in het Congres in Washington D.C. twee afgevaardigden
van de Philippijnen, die geen recht tot stemmen, maar wel recht tot
spreken hebben. Een der afgevaardigden wordt door de Assembly gekozen;
de ander wordt door de Commission aangewezen. Beiden moeten echter
Philippino's zijn en die door de Assembly wordt gekozen, moet de
goedkeuring van de Commission, en die door deze laatste gekozen wordt,
de goedkeuring van de Assembly hebben.
Deze twee mannen vertegenwoordigen in de Vereenigde Staten de belangen
der Philippino's en worden door de Vereenigde Staten betaald. Zij
ontvangen jaarlijks 'n salaris van 5000 dollars en bovendien 2000
dollars voor den eersten keer, om in de voorloopig te maken onkosten
te voorzien. Zoodra nu een wet, afkomstig van de Philippijnen, het
Congres bereikt, dan zijn zij daar om dat ontwerp toe te lichten en te
verdedigen. Men veronderstelt, dat de een daarbij het gezichtspunt
der Assembly, de ander dat van de Commission vertolkt, vooral,
wanneer deze beide lichamen niet in elk opzicht harmonieeren, Laat
mij niet vergeten te zeggen, dat de Commission niet alleen het recht
van aannemen of verwerpen van een wetsvoorstel heeft, maar dat zij
een wet ook mag amendeeren.
De leden van de Assembly ontvangen geen vast jaargeld, maar 30 pesos
voor elken dag, dat er een zitting plaats heeft en het lid aanwezig
is. Voor elke zittingsduur wordt eenmaal het reisgeld vergoed.
Verder zijn de gezamenlijke eilanden in 38 provinciën ingedeeld;
aan het hoofd van elke provincie staat een Philippino-gouverneur, die
door de kiezers uit de provincie gekozen wordt. Over de verkiezingen
moet evenwel de gouverneur-generaal zijn goedkeuring uitspreken.
Elke stad en elk dorp of dorpje heeft zijn gemeenteraad met een
president, zooals hier de burgemeester genoemd wordt, en twee tot
vier wethouders. Dezelfde personen, die kiezers zijn voor de Assembly,
zijn dit ook voor de gouverneurs en gemeenteraden.
Men ziet, dat Amerika slechts den een of anderen dag de
onafhankelijkheid der Philippijnen behoeft te verklaren, dan is
het geheele land gereed om de regeering in eigen handen over te
nemen. Daarnaar wordt sterk verlangd, want ondanks al het goede,
dat de Amerikanen hier gebracht hebben, zijn zij door het volk toch
niet geliefd. Het zijn alleen de ontwikkelde Philippino's, die al het
goede beseffen wat hier door de Vereenigde Staten tot stand wordt
gebracht, doch de groote onontwikkelde massa ziet in hen slechts
indringers, en wat meer zegt, menschen, die zij niet begrijpen en
daarom met groot wantrouwen bejegenen. Langzamerhand wordt dit wel
beter, nu zij de gunstige resultaten van al die nieuwigheden zien,
maar het zal nog een heelen tijd duren alvorens er een verhouding van
onderling vertrouwen tusschen Amerikanen en Philippino's tot stand
is gebracht. Met hoeveel voorzichtigheid de Amerikanen hier vele
nieuwe verordeningen moeten invoeren en de bevolking gewennen aan
een hygiënisch leven, daarvan vertelde de directeur van den Openbaren
Gezondheidsdienst vermakelijke staaltjes.