Sachel. Esther. Rebbe Haëzer.
ESTHER. Ging Rebecca daar niet? ’k Zou ’r op zweren. Nee, ze is ’t toch
niet.... Kom u binnen. Wees u voorzichtig.
HAËZER. Pas op voor de drempel.
SACHEL. Hier ken ik de weg—heel precies—heel precies. Help me maar
niet. ’k Ben niet gewend geholpen te worden.
HAËZER. Is Rafaël niet thuis?
ESTHER. ’k Zal wel is kijken. Maar zoo’n haast heit ’t niet. Laat-ie
maar blijven. Dan kan Sachel u verder vertellen.
SACHEL. Wat helpt vertellen? Heb ’k niet àlles verteld? D’r zit geen
hart in die jongen. Z’n vader behandelt-ie als ’n stuk vuil. Erger nog.
En voor wie heb ’k alles gedaan? Voor wie vraag ik? Dat’s m’n ouwe dag!
Geen uur vrede, geen uur rust!
HAËZER. La-la-la. Loop niet op de dingen vooruit. Ik heb dat meer bij
de hand gehad. Jeùgd, Jeùgd. Anders niet. Daar moet je niet met geweld
tegen ingaan. Geweld bederft. Ik ken Rafaël, beter dan jij. Heb ’k ’m
niet zien groeien? Kwam hij niet uit zichzelf bij me, als-ie iets
kwaads gedaan had? Weet je nog hoe-die me gebiecht heeft van die
appel—die appel—op Groote Verzoendag.—Geen hardheid.—Geen groote
woorden.—Geen geweld.—Hij gaàt niet heen.—Hij troùwt de dochter van
Aaron.
ESTHER. Wat heb ik je gezeid? Nou hoór je dat ’k gelijk heb.
SACHEL. Ik voel ’t ánders. Ik heb geen macht meer over ’m. Vroeger. Ja,
vroéger—zooas ’t staat in de boeken van Mozes—vroeger kon je ’n zoon
dwingen—dat was recht....
HAËZER. Gekkigheid—gekkigheid. We stéénigen niet meer. We gaan vooruit
en niet achteruit. Vroeger, werd een ongehoorzame zoon naar de poort
van de stad gebracht en gesteenigd. Dat weet ik wel, gekje—maar we
hebben geen poorten meer—je màg niet met steenen gooien. Elke ruit kan
je betalen. Andere tijden: andere zorgen, andere dwàng. Eer we drie
maanden verder zijn is Rafaël getrouwd en ’n jaar later kom ’k op de
brezemiele. [5] Want je krijgt ’n kleinzoon. Ik zeg je, ’t is ’n
kleinzoon. Hahaha! Ja-ja, je doet veel beter je zorg weg te lachen.
ESTHER. ...Groot gelijk, mijneer de rabbijn... Met de dag wordt-ie
zwaartillender—en nou ìs Rafaël ’n lastige jongen, maar overleg is ’t
halve werk. Zal u wat gebruiken? ’n Koppie koffie met kiks?
HAËZER. Met twéé stukken kiks....
ESTHER (in de deur). Roosie! Roosie! Breng je de koffie?
SACHEL. Gister heb ’k ’m gezeid: jij mag de zaak alleen drijven—ik zal
me met niks meer bemoeien—en—en—en ’k weet ’n vroúw voor je—’n vroúw
die wat meebrengt—’n goeie vrouw—hij hield z’n mond—hij hield z’n
mond.—Zeg je niks, zei ik—en ’k hoorde ’m met z’n vingers trommelen op
de ruit.—Dat doet-ie méer.—’k Weet precies wánneer-ie ’t doet.—Ze
brengt wat in, zei ik—ze heeft wat te wachten.—Toen lachte-die.—Waarom
làch je, zei ik.—Toen lachte die hàrder en kwam op me toe—en pakte m’n
hoofd beet: o vader, ’k heb zoo’n meelij met je, zei-die—toen liet-ie
me staan—anders zei-die niks—anders niks.—Nou vraag ik.—Daar zit iets
tusschen.—Dat kan zoo niet.—’t Is ’n gruwel wat me gebeurt.....
HAËZER. Gruwel, gekje, gruwel? Je moet niet toegeven aan je
achterdocht, aan die angst om òveral spoken te zien waar ze niet zijn.
Denk aan Izaac. Izaac was blind en Jacob stal zijn zegen. Heeft-ie
geklaagd? Hij zegende Esau óok. Rafaël is ’n kind, ’n gróot kind....
ESTHER. Sust!.... De meid....