rigardo glitis sur grandaj surskriboj. Enkonduk-artikolo, sciigoj
politikaj, kultura rubriko, sporto.... Kiom mirinda estas chio! Li
sidas en la parko, li legas jhurnalon, li auskultas la kanton de la
birdoj. Kaj li scias, ke ne ekzistas forto, kiu povus gheni lin.
Neniu sireno. Neniu alarmo. Neniu batalo, atako, retirigho. Ja ech
neniu ekzerco. Li estas libera. Li estas sinjoro de sia tempo.
La leganto ridetis. Vere, nur nun homo farighas denove--homo.
"El la societo." Anonco pri edzighfesto, naskigho de filo, morto de
iu maljuna sinjoro, avanco, gratulo al ora edzighfesto.... Nur kelkaj
mallongaj jaroj, kaj kiom da penetraj shanghoj!
Kaj chi tie "Jugha halo". Tio estas certe denove tiuj chiutagaj
okazintajhoj de etaj homoj: shtelita kokino, elrabita loghejo
vagabondeco, almozpetado, sed ne, chi tie estas io alia, io pli
grava. Jam tiu surskribo!
La viro chesis rideti. Ghis tiu chi momento li pli multe ghurigardis
la francan tekston ol perceptis ghian enhavon. Sed li jam
koncentrighis kaj legis:
"Patrujo bilancas!
En la proceso kontrau tiuj, kiuj kondukis Francujon en la jaro 1940
al la rando de la pereo, eksidis hodiau sur la benko de la akuzatoj
mehhanikisto Jean Daumal. Forta viro en la agho de kvindek jaroj kun
klaraj okuloj kaj grizighantaj haroj li kondutas entute nature kaj
trankvile. Iam kondutas tiamaniere homoj senkulpaj. Sed pli ofte
ruzegaj friponoj, kiuj volas per sia trankvilo konfuzi la
jughistaron.
Jean Daumal estis antau la milito gvidanto de la laborejo en iu
armila fabrikejo proksime de Parizo. Li estis sperta fakano se ni
povas jughi el liaj kelkaj patentoj por perfektigo kaj plirapidigo de
fabrikado de pafiloj.
Antau la eksplodo de la milito Jean Daumal sendis al la
aviadministerio sian novan proponon por fabriki specialajn
automat-pafilojn por aeroplanoj. Lia propono estis trastudita,
rifuzita kaj resendita. Per tio la tuta afero shajne estis finita.
Kiam oni komencis je la dua fronto, anglo-amerikanaj armeoj kaptis en
Normandujo nedifektitajn germanajn aeroplanojn. Militaferaj fakanoj
trastudis ilin kaj chiuj estis mirigitaj de la unika konstruo de la
ferdekaj automatpafiloj. Post fino de la milito estis trovitaj en
unu aviadil-fabrikejo en Germanujo planoj por fabrikado de tiuj chi
efikaj armiloj. La planoj estis fotografe multkopiitaj. Subskribo de
la eltrovinto estis tute legebla--Jean Daumal.
La akuzo kulpigas Jean Daumal pri perfido de la patrujo. La afero
estas tute klara: ofendita eltrovinto serchis novajn vojojn. Kaj li
trovis la plej malbonan.
Estas memkompreneble, ke Jean Daumal defendas sin. Tion ja faras
chiuj kunlaborintoj kaj perfiduloj. Je la demando, kion li povos diri
pri sia eltrovajho, li respondis:
"La planojn mi forbruligis."
"Kiam?"
"La tagon antau la alveno de la Germanoj."
"Kial vi ilin forbruligis?"
"Por ke ili ne falu en la manojn de la Germanoj."
"Kaj kial vi tion faris tiom malfrue?"
"Neniu povis atendi, ke la Germanoj venos tiom baldau."
"Nu, tio estas vero..." konsentas jughisto. Sed tuj li demandis
denove: "Kaj kial vi ilin pli volonte ne kashis? Vi ja povis ilin ie
enterigi."
"Neniun kashejon mi opiniis sufiche sekura," klarigas la akuzato.
"Cetere, por Francujo la planoj estis tute senvaloraj, se ili estis
rifuzitaj de la ministerio."
"Pro tio vi transdonis ilin tien, kie ili povis havi ian valoron."
"Sinjoro prezidanto, mi protestas kontrau tia agado!"
"Mi scias...." prezidanto de la jughistaro svingas per la mano.
"Viaspecaj homoj ghenerale volas protesti. Neniun ili perfidis,
neniun ili malutilis, pri nenio ili scias--eble vi volas, ke ni kredu
la fabelon pri forbruligo de la planoj? Kiamaniere vi povus--kiel la
eltrovinto--detrui la verkon, pri kiu vi certe laboris tre longan
tempon? Tio ja kontraustaras al chiuj aksiomoj de la sana racio.
Chu vi povas tion klarigi?"
"Jes."
"Kiamaniere?"
"Mi ne volis malutili Francujon, se la planoj falus en la malamikajn
manojn."
"Kaj chu ne per tio, ke vi ilin bruligus, chu ne per tio vi ghin ja
malutilus?"
"Ne. Mi konis la tutan procedon parkere."
"Chu... Supozante, ke ni kredus je la vero de via aserto: Chu vi
povus pruvi, ke vi forbruligis vian projekton?"
"Ne."
"Nu, rigardu. Do vi ne havas atestanton?"
"Ne. Efektive--"
Chi tie Daumal eksilentis, sed la prezidanto lin tuj kuraghigis:
"Daurigu, mi petas! Efektive--?"
"Mi havis atestanton, sed li jam ne vivas."
"Memkompreneble," rimarkis glacie la prezidanto. "Gravaj atestantoj
ofte ne vivas."
"Mi havis atestanton," persistis aserti Jean Daumal. "Mi forbruligis
la paperojn post konferenco kun li. Li estis mia kunlaboranto,
ingheniero Marcel Payen."
"Kia estis lia nomo?"
"Marcel Payen. Nobla homo. Honesta, pura karaktero--"
"La jughistaro ne havas intereson pri viaj personaj impresoj,"
interrompas Daumal-on la prezidanto. "Vi diris, ke la sola atestanto
de via faro jam ne vivas. Chu vi povas diri al ni, kio okazis al li?"
"Kiam ni kuris el Parizo, li estis mortpafita."
"De kiu?"
"De la germanaj aviadistoj."
"Kiu diris tion al vi?"
"Mi mem tion vidis."
La prezidanto demandis la protokolistojn, chu ili chion notis. Poste
li interrompis la kunsidon, en kiu oni daurigos morgau.
La tuta proceso, en kiun estas miksitaj ankorau kelkaj personoj,
dauros chirkau ok tagojn.
Ni ne volas antaukuri la okazantajhojn, sed chio atestas pri tio, ke
Daumal vere perfidis la patrujon. Ni ne dubas, ke la jughistaro
ankau en tiu chi kazo progresos kun chiu necesa severeco. Pro tia
perfido de la patrujo ekzistas nur unu speco de puno--la puno de
morto. Nur per ekzempla malmoleco ni atingos tion, ke la katastrofo
el la jaro 1940, kiam la "kvina kolono" kauzis kapitulacon de
Francujo, neniam ripetighu.
Liberigita patrujo antaumetas siajn fakturojn. Kaj estas la tasko de
niaj jughistaroj, klopodi ke tiuj chi fakturoj estu pagataj ghis la
lasta cendo."--
Tuj che la unuaj linioj malaperis la senzorga rideto de sur la
vizagho de la leganta viro. Kaj kiam li finlegis li suprensaltis, la
chifitan jhurnalon li shovis en la poshon kaj komencis maltrankvile
marshi tra la parko. Sur lia frunto trovighis akraj sulkoj. De sur
liaj lipoj deglitis duonlautaj vortoj:
"Tio ne estas ebla! Tio ja ne estas ebla!"
Maljunaj homoj, sidantaj sur benketoj, kun intereso observis lian
konduton. Ili ne komprenis, kio okazis che tiu juna viro, kiu venis
tien antau momento kun ridetanta vizagho.
Ili ech ne povis tion kompreni. Ili ja ne sciis, ke antau ili
promenas--Marcel Payen.
Chapitro 2
La atestanto
"Tio ne estas ebla!" ripetis denove kaj denove Marcel Payen. "Jean
Daumal, modelo de la neprofitema patrioto--kaj perfidulo de la
patrujo! Kiom malhonorige, humilige, ofende!"
La rememoroj pri la malfelicha jaro 1940 en li dolore revivighis....
Estis sufoka somera antauvespero. Payen kaj Daumal sidis en la
oficejo. En tiu momento ili ne volonte parolis. La sciigoj el la
batalkampoj pikis per sia krudeco. Malvenko de Francujo shajnis
neevitebla.
"Oni lasis nin hejme kiel gravajn por industrio," interrompis la
silenton Daumal. "Sed kredu, Payen, centoble pli volonte mi estus sur
la fronto."
"Mi komprenas vin, Daumal. Sed ni devas kredi, ke ankorau ne estas
la fino."
"Mi scias. Sed chu estis necese, ke ni falu tiom profunden? Jam de
Munhheno ni falegas en la abismon. Ni falegas kaj kuntiras ankau
aliajn. Rememoru nur pri Chehhoslovakujo! Kiel konfide ghi rigardis
nin--kaj kiel ni ghin trompis! Chu estas eble, ke honesta Franco ne
rughighu pro honto?"
Payen levis la shultrojn. Estis pli bone ne pensi, ne rememori.
En tiu momento eksonoris telefono. Daumal levis la audilon.
Estis audeblaj kelkaj raukaj vortoj.
"Kion vi diras...?" Daumal ne povis kredi. "Kvindek kilometrojn
antau Parizo? Tio ja estas--allo! allo!"
Li vokis vane. La vocho en la telefono silentis.
Payen demande rigardis sian pli maljunan kunulon.
"Chio estas finita," diris Daumal. "La Germanoj rapidegas al Parizo.
Niaj armeoj estas frakasitaj."
Mortiga silento denove inundis la oficejon.
"Ni devas tre rapidi, por ke ni povu forkuri," rimarkis Payen.
"Mi iros ech ne unu pashon!" eksplodis Daumal.
"Kaj viaj planoj?"
"Mi forbruligos ilin!"
"Daumal...!"
"Mi konas ilin parkere, estu senzorga! Se la patrujo ankorau iam
bezonos ilin, facile mi chion skribos."
Flamoj avide englutis la valorajn paperojn. Daumal restis senmova,
malgrau tio, ke li jhetis en la fajron laboron de multaj senfinaj
noktoj.
"Nun ili venu. La forkuro egale neniel helpos nin."
Sed la duan tagon matene, kiam la tondrado de la kanonoj
alproksimighis, ambau viroj kunighis kun la forkurantaj popolamasoj.
Chu ne povas okazi miraklo kaj la fronto ekhaltos? Chu ne estus eble
organizi ie en la sudo novajn formaciojn kaj denove efike ekbatali?
La vojo, lau kiu ili forkuris, estis la vojo de la morto.
Automobiloj kaj veturiloj rapidegis antauen en egoista, senrespekta
vetveturo. Patrinoj veturigis en kaleshetoj kusenojn kaj vivrimedojn;
malgrandajn infanojn ili havis sur la dorso au en la manoj. La plej
malgrandaj infanoj ploris. Ankau maljunuloj larmis. Certe ankau pro
sia propra mizero, sed chefe, chefe pro la mizero de Francujo.
Daumal kun Payen iris ioman tempon kune, sed post nelonge ili estis
disigitaj. Payen restis kelkajn dekojn da metroj malantaue kaj
malgrau siaj klopodoj ne povis atingi sian kunulon.
El la konfuzo sur la strato farighis tuta hhaoso, kiam en la
malproksimo ektondris kelkaj aviadil-motoroj.
"Chu niaj?"
"Ne! Boshoj!"
Boshoj! Boshoj! Boshoj!
Timego kaj teruro. Iu oficiro antaue klopodis regi la malesperantajn
popolamasojn.
"Liberigu la vojon! En la fosajhojn, sur la kampojn! Al la tero!"
Kelkaj disciplinitaj unuopuloj obeis. Sed la aro rulighis antauen
kun la okuloj pligrandigitaj, kun la gorghoj premitaj, kun unu vorto
sur sekaj lipoj:
Boshoj!
Oni diris pri ili, ke ili mortpafis ankau la civilajn personojn.
Eble tio estis nur mensogo. Eble ili mem faris tian propagandon, por
ke la moralo de la malamika lando estu ruinigita. Estas ja leghoj. Ne
nur tiuj internaciaj, de chiuj rekonataj kaj por chiuj devigaj, sed
ankau tiuj aliaj, ne skribitaj--la leghoj de humaneco.
Ta - ta - ta - ta - ta - ta - ta - ta - ....!
Novaj kaj novaj dozoj. Mallongaj kaj pli longaj. Kaj ankau plenaj.
Germanaj aeroplanoj flugis preskau super la kapoj de la forkurantoj.
Dekoj da mortintoj kaj vunditoj falis sur la teron.
Kelkaj manovroj en la aero kaj--nova flugatako! Ankorau pli
profunda, ankorau pli efika.
Ta - ta - ta - ta - ta - ta - ta - ta - ....!
Post chiu dozo la popolamaso levighis kaj en blinda teruro kuregis
pluen. Kelkaj jhetis sin en la fosajhojn, aliaj kuris sur la kampojn,
kiel eble plej malproksimen de la shoseo. Tie ili premis sin al la
humo, enboris siajn kapojn en la argilon kaj per kunigitaj manoj
shirmis al si la vertojn.
Sed tio neniel helpis. Jam venis denove la germanaj aeroplanoj kaj la
aviadistoj klopodis neniigi chion, kio povus humanecon ech nur
rememorigi.
Kien oni povis jheti sian rigardon, tie kushis mortintoj kaj
vunditoj: sur la shoseo, en la fosajhoj, sur la kampoj.
Che la lasta atakondo Daumal rigardis returne. Li volis scii, kio
okazis al Payen. Tiu el malproksimo svingis la manon, donante signon,
ke chio estas en ordo. En tiu momento krakis germana automat-pafilo.
Payen renversighis. Dum la falo li kontraufrapis per la kapo akson
de la kalesho, kiun li jhus preterpashis. Li restis kushanta sur la
loko senkonscia.
La aviadiloj apenau malaperis en la malproksimo, kiam la terurigitaj
homoj amasighis denove sur la shoseo. Oni daurigis la forkuregon.
Ankorau pli rapide, pli sovaghe, pli egoiste, pli malespere.
Daumal returnis sin kontrau la torenton de la homoj. Li volis
rigardi, kio estas al Payen. Forkurantoj malrespekte kaj malamege
tushegis lin, sed Daumal malatentis tion.
Subite li audis akran krion:
"Allo--vi tie! Turnu vin!"
Sur la rando de la shoseo rajdis oficiro. Unu el tiuj, kiuj provis
savi kio estis ankorau savebla.
"Mi ne povas! Tie falis mia amiko!"
"Tiun prizorgos ambulancgrupo! Returne!"
"Mi devas lin vidi!"
"Kaj per via kulpo estos piedpremataj dudek novaj viktimoj! Returne!"
Daumal eksplodis.
"Mi ne povas!"
La oficiro, kiu ghis tiu momento estis rugha de ekscito, subite
palighis. Ghi estas ja nehoma, nenatura, kaj tamen li povis fari
nenion alian: li elujigis pistolon kaj ekkriis:
"Returne--alie mi pafos!"
Daumal faris grandajn okulojn. Chu eble? Franco kontrau Franco?
Sed li rapide ekkomprenis. Kion signifas unuopulo por oficiro, kiu
klopodas savi la popolamasojn?
Cetere, ech se Daumal ne komprenus tion, por Payen li jam nenion
povus fari. La vicoj de forkurantoj kuntirighis tiamaniere, ke ne
estis eble progresi kontrau ilia lavango ech unu pashon.
Payen kompreneble ne sciis, kion lia amiko volis fari por lia savo.
Ghis la krepusko li kushis senmove sur la vojeto apud la shoseo, kien
lin lokis savgrupo, kiu opiniis lin mortinta viktimo de la flugatako.
Efektive li tute ne estis trafita per la kuglo. Lia piedo hazarde
glitis je la disko de la dika drato, kiu falis el iu veturilo.
Falante li forte frapegis sin sur la kapon.
Kiam li malfermis la okulojn, kelkajn momentojn li ne povis
rekonsciighi. La amasoj de forkurintoj jam malaperis kaj la Germanoj
ankorau ne venis. La regiono farighis dum mallonga tempo nenies
tereno.
Payen levighis. La kapo doloris, sed pli multe turmentis soifo.
Li chirkaurigardis.
Sur la maldekstra flanko de la shoseo estis malgranda civila flugejo.
Li direktis siajn pashojn tien.
Akvon li baldau trovis, sed de homoj restis neniu postsigno. Sur la
flugejo kushis kelkaj aeroplanoj, neniigitaj per bombardado. En la
magazeno li vidis benzinbarelojn, kiujn oni jam ne povis forveturigi
dum la neorganizebla evakuo.
Payen momenton pripensis. Kion fari? Chu li sekvu la forkurintojn?
Au chu li kashu sin ie kaj aperu nur post alveno de la malamiko?
En tiu momento li audis bruon de aviadilmotoro. Ankorau unu! La
manoj de Payen minace pugnighis. Ke li havu chi tie kontrauaviadilan
automatpafilon, por ke li povu repagi la Germanojn pro ilia
barbareco kontrau la malpli fortaj kaj senhelpaj!
Sed--kion tio signifas? La aeroplano chirkauflugas super la flugejo,
ghi glitas al la tero, ghi alterighas. Payen saltas en ejon. Se la
Germanoj forlasos la aviadilon nur dum kelkaj momentoj, Payen scias,
kion li devas fari.
Kia estis lia surprizo, kiam el la aeroplano elsaltis du--anglaj
aviadistoj! Payen ne povis kredi al siaj okuloj.
Li forlasis la kashejon kaj kuris renkonten al la soldatoj. Unu
celdirektis al li pafilon kaj ekkriis:
"Haltu! Manojn supren!"
"Mi estas Franco," respondis Payen angle. "Via amiko."
Malgrau tio la aviadistoj ne fidis al li. Estis ja tiom da Francoj,
pri kiuj oni ne povis diri, ke ili estas amikoj de la Angloj!
Nur kiam li mallonge rakontis al ili pri siaj okazintajhoj, ili
farighis pli komunikemaj. Ilia aeroplano estis sendita el Anglujo por
ia esplora tasko en Francujon. Post plenumo de la tasko ghi flugis
reen. Dum la transflugo de la fronto ghi estis atakita per pafado kaj
unu kuglo traboris la benzinujon. Antau ol ili rimarkis tion kaj
povis shtopi la malgrandan truon, la benzino plejparte elfluis.
Ili estis devigitaj alterighi.
"Se ni ne havigos al ni benzinon," diris la piloto, "la aviadilo
estos perdita."
"Estu trankvilaj," diris Payen. "Chi tie estas sufiche da benzino."
Per komunaj fortoj ili alrulis grandan barelon da valora fluido al la
aeroplano. Mehhanikisto preparis flekseblan tubon kaj kontaktigis
cherpan pumpilon.
"Kia estas la situacio sur la fronto?" demandis Payen. Li sciis la
respondon jam antaue, sed li tamen devis demandi. Espero estas la
lasta, kio homon forlasas.
"Katastrofa," diris piloto.
La tri viroj rigardis sin senvorte. La cherpa pumpilo mallaute
zumis. La horizonto sur la norda parto estis rugha. Sude minacis
teruriga mallumo.
"Chu vi opinias, ke Francujo estos venkita?"
"Ni vidis la germanan inundon kaj neimageblan teruron sur la shoseo.
Tuta Francujo forkuras. Kien? Armeo estas malorganizita. La
Maginot-linion, la fieron de via strategio, la Germanoj evitis. Mi
tre bedauras devi tion diri al vi, sed niaj sentoj ne povas shanghi
la realon: Francujo jam estas venkita. Post kelkaj tagoj, eble post
kelkaj horoj, ghi kapitulacos."
Payen silentis. Tio ja estis super la fortoj de viro, kiu amas sian
patrujon.
"Ni faris eraron," provis lin konsoli la mehhanikisto, "ni Angloj kaj
ankau vi Francoj. Ni suferas pro tio, ke ni ne sufiche taksis nian
malamikon. Nu, ni bezonis...ian skuon. Ruinigho de Francujo estas la
lasta batego. Ni rekonsciighis. Ni havas pruvon, ke temas pri chio.
Ni rektighos. Ni ekbategos."
La pumpilo eksilentis.
La mehhanikisto rigardis la mezur-aparaton.
"Preta!" li diris.
Piloto donis al Payen la manon.
"Ni dankas vin, sinjoro. Kaj kio estos nun--pri vi?"
"Pri mi?" elspiris pene Payen. "Do... vi opinias, ke chi tie chio
estas finita?"
"Tio estas tiom certa, kiom ke mi estas Anglo."
"Tiuokaze mi kompreneble... plej volus... flugi--kun vi."
Mallonga konsulto de la britaj aviadistoj. Estas ja vero, ke la tasko
de esplor-aviadilo ne estas kolekti izolitajn, forlasitajn homojn.
Sed eksterordinaraj cirkonstancoj povas influi ankau severajn
ordonojn. Kaj krom tio--tiu chi Franco eble savis por la brita aviado
unu aeroplanon kaj tre valoran materialon pri situacioj sur
batalkampoj, kelkajn filmojn kun dokumentaj fotografajhoj.
Tiun saman vesperon Marcel Payen estis en Anglujo. Sekvis
milit-odiseo tra norda Afriko en Azion. Kiam alproksimighis la fino
de la milito, li estis kapitano en Sirio. Li malmobilizighis tie,
char li volis returnvoje ekkoni Italujon kaj Svisujon. Hejmen li ne
rapidis. Gepatrojn li perdis kiel infano kaj edzigita li ne estis.
Gefratojn li ne havis. Kaj por renkonti la malnovan kunlaboranton
Jean Daumal restis sufiche da tempo. Cetere, kiu scias, kio okazis al
li? Payen skribis al li tuj post la fino de la milito ankorau el
Sirio, sed respondo ne venis. Eble li mortis dum la forkuro. Eble li
estis arestita de la Germanoj kaj turment-mortigita en koncentrejo
kiel miloj da aliaj patriotaj Francoj. Kaj eble li estas ie en la
eksterlanda armeo. Kiom da plej strangaj sortoj kreis la milito!
Payen estis jam dek kvar tagojn en Romo. Li vizitadis muzeojn kaj
ekkonis la vivon de la urbo, kiu lin jam de studentaj jaroj allogis
pro sia richa historio.
Kaj hodiau.....
Sciigo pri Daumal supershutis la sunhelan tagon per pezaj nuboj.
Marcel Payen malrapide trankvilighis. Li direktis la pashojn al la
hotelo, en kiu li loghis.
"Lasu transporti miajn pakajhojn sur la flugejon," li diris al la
pordisto.
"Tre volonte, sinjoro Payen."
"Komuniku al la hotel-direktoro, ke mi petas la fakturon."
"Chu vi jam volas nin forlasi?" miris la pordisto, "Vi ja volis resti
che ni ankorau dek kvar tagojn."
"Jes, mi volis. Sed neatendita sciigo plirapidigis mian forveturon."
La pordisto nenion pli demandis. Tiaj aferoj ofte okazas.
Marcel Payen iris al la flugejo. Chu estos malfacile ricevi lokon en
aeroplano? Jes certe. Kaj tamen li ricevos ghin. Li devas ghin
ricevi. Li devas iri sin prezenti kiel eble plej rapide che la franca
jughistaro. Lau _Paris Soir_ oni povas jughi, ke la proceso
vershajne dauros ok tagojn. La jhurnalo havis hierauan daton. La
hodiaua tago estas la dua. Restas do ankorau ses tagoj.
Verdikton de la morto oni kutime plenumas tuj post ghia eldiro.
Marcel Payen plirapidigis siajn pashojn. Jam li estu sur la flugejo!
Jam li estu en Francujo! Jam li povu paroli kun la defendanto de
Daumal! Li ja estas la unusola atestanto, kiu povas savi senkulpan
homon!
Chapitro 3
Super la Alpoj
Kiam Marcel Payen alveturis al la flugejo, estis la dekunua horo. En
la flugstacio la vivo viglis. Vojaghantoj alvenadis kaj foriradis,
reciproke sin bonvenigis kaj adiauis. Oni parolis tie itale, angle,
france, hispane, ruse, pole kaj la dio scias per kiom da lingvoj
krome.
Payen iris al la gicheto, super kiu pendis granda, okulfrapa
surskribo: _Air France_.
"Chu vi havas linion Romo-Parizo?" li demandis oficiston.
"Jes, sinjoro."
"Kiam forflugos la plej proksima aeroplano?"
"Jen la aeroplano. Chiutage je la dekdua. En Parizo ni estas je la
deksepa."
"Mi petas unu flugbileton."
"Por kiu tago?"
"Por hodiau."
"Chiuj sidlokoj estas rezervitaj."
"Do, por morgau."
"Mi bedauras, sinjoro, sed chiuj lokoj estas rezervitaj jam por kvin
tagoj. Hodiau estas la deksepa de Novembro, tial vi ne povas havi
bileton por dato ghis la dudekdua de Novembro."
"Neeble! Mi devas flugi jam hodiau. Temas pri grava afero."
"Mi tre bedauras, sinjoro, sed tiurilate mi vere povas nenion fari
por vi."
La vizagho de Payen malhelighis. Li komprenis, ke chiu vojaghanto havas
pretendon pri transporto nur se li havas pagitan flugbileton.
Sed chu oni povus fari escepton! Chu li ne povus persvadi iun?
"Chu mi povus paroli kun la direktoro de via asocio?"
"Certe, sinjoro. La Direktorejo estas tuj apud la kasejo."
Ghi ja estis franca asocio, la direktoro certe komprenos chion. Kaj
eble oni povos aranghi la aferon tiel, ke la pakajhoj, kiuj ne estas
tre gravaj, restos chi tie.
La Direktoro havis viziton de iu angla generalo.
"Kion vi deziras, sinjoro?" li demandis post pardonpeto al la
generalo.
Marcel Payen prezentis sin kaj demandis, chu li povus jam
hodiau flugi al Parizo. La direktoro rigardis la anglan generalon.
Ambau ekridetis.
"Vi havas felichon, sinjoro Payen. Jen sinjoro generalo..."
"Gibson," prezentis sin la anglo.
"Sinjoro generalo Gibson mendis tri lokojn por la hodiaua flugo. En
la lasta momento li sciigas nin, ke li bezonos nur du biletojn, char
lia filino devas resti en Romo. Li do flugos nur kun sia edzino.
Novan vojaghanton--jam estas duono antau la dekdua--ni en tiuj
malmultaj minutoj malfacile akirus. Pro tio sinjoro generalo estus
devigata pagi la flugbileton, kiu ne estus uzata."
"Bonege!" kriis Payen. "Mi dankas vin, sinjoro generalo!"
"Nedankinde," ridetis Gibson. "Efektive, mi devus danki vin char vi
savis al mi kelkmilojn da liroj. Vi komprenas.... kiam homo havas
filinon...."
Ankorau feliche estis, ke Payen che malmobilizo ricevis de sia
regimento konfirmon, kiu lin rajtigis al libera traveturo en chiuj
landoj de la aliancanoj. Se li devus prizorgi la vizon, tio certe
okupus kelkajn tagojn.
Antau la flugstacio staris grandega kvarmotora aviadilo de la tipo
Amiot. Chiuj vojaghantoj jam sidis sur siaj lokoj, krom Payen kaj
Generalo Gibson kun la edzino. Post kiam ili sidigis sin, la piloto
rigardis horloghon. Ankorau kelkajn minutojn.
Fine aperis oficisto el la flugoficejo. Li donis signon kaj la kvar
motoroj ektondris. Kiam la aviadilo flugis alten la vojaghantoj
rigardis malsupren. Ili vidis ravan panoramon de tuta Romo. Chiu
elserchis konatajn historiajn lokojn kaj adiauis al ili. Oni flugis
laulonge de la marbordo. Maldekstre brilis la Tirhena marebenajho,
dekstre trovighis la Apeninoj.
Sendube post unuhora flugo, kiam ili estos sataj de la bela panoramo,
komencighos en la aeroplano vigla konversacio. La kajuto por
vojaghantoj estis tiel bone izolita, ke la motoroj ne faris surdigan
bruon, kiel en aliaj tipoj de aviadilo.
Marcel Payen ekobservis la ceterajn vojaghantojn. Krom Generalo
Gibson, lia edzino kaj stevardino,[2] estis tie tri usonaj soldatoj kaj
tri civiluloj. Antau li sidis nederlanda vendisto, kiu jam diris, ke
lia nomo estas Bakker.
[Piednoto 2: speco de kelnerino, servistino, kun gheneralaj devoj.]
"Mi amas la aeroplanojn," li jhus diris al siaj najbaroj, "sed
samtempe mi timas ilin."
"Kial, sinjoro Bakker?" demandis la stevardino, ridetante.
"Tiu rapideco; chu vi scias, ke tio estas fabeleca," respondis la
Nederlandano vigle. "Imagu al vi la jenon: tagmeze en Romo, vespere
en Parizo. La duan tagon en Amsterdam. Poste Praha, Beograd, Kahira,
Kalkuto, Batavio, Tokio, San Francisco, New York! Kie restas la
kompatinda Jules Verne kun sia _Vojagho chirkau la mondon en 80
tagoj?_ Sed kiam mi pensas, ke mi povus falegi de tiu alteco, brrr!"
"Ne timigu nin," haltigis la torenton de liaj timigaj vortoj la
stevardino. "Cetere, vi devus tiaokaze pensi pri malfelicho chiufoje,
kiam vi eniras vagonaron."
"Jes, ankau tion mi faras," li kapjesis fervore. "Pro tio mi chiam
sidas apud la pordo."
"Por ke vi povu elsalti, chu?" ridis soldato, kaj gaje tushegis lin.