de koning terugkeerde, verwelkomde zijn liefhebbende vrouw hem,
maar hij riep dadelijk uit: "Wie is de vermetele man, die nu
in mijn kasteel is? Zeg het mij onmiddellijk!" Zij loog en zei:
"Niemand!" Toen begonnen zij aan het avondeten en de prinses vroeg
aan haar echtgenoot: "Zeg mij naar waarheid: zoudt gij mijn broers
kwaad doen, indien een van hen hier zou durven komen, om mij te
bezoeken?" En de koning der arenden antwoordde: "Wat uw oudsten en
uw tweeden broer betreft, ik verzeker u, dat ik hen zou dooden;
maar uw derden broer zou ik welkom heeten en helpen zooveel ik
kon." Toen vatte zij moed en vertelde hem: "Mijn jongste broer, uw
schoonbroeder, is hier om mij te bezoeken!" Daarop beval de koning
aan zijn bedienden den prins bij hem te brengen en toen de bedienden
gehoorzaamden en de prins verscheen, stond hij op en omhelsde en kuste
zijn schoonbroeder en zei: "Welkom, mijn lieve schoonbroeder!" En de
prins, getroffen door zijn vriendelijkheid, sprak zeer hoffelijk:
"Dank u, mijn broeder! Ik hoop, dat het u goed gaat!" De koning
verzocht hem dadelijk plaats te nemen aan tafel en na het avondeten
vertelde de prins zijn wonderlijke avonturen en eindigde met te
vertellen, dat hij Bash Tchelik zocht. Toen hij dit hoorde, raadde
de koning der arenden hem zoo ernstig mogelijk zijn gewaagd plan af
en voegde er aan toe: "Laat dien duivel met rust! Ik zou u aanraden
hier te blijven; gij zult alles, wat gij verlangt, in mijn kasteel
vinden." Maar de vermetele prins wilde geen oogenblik naar dezen raad
luisteren en den volgenden morgen maakte hij zich gereed om zijn reis
te vervolgen en Bash Tchelik te zoeken. Toen plukte de koning, ziende
dat het besluit van zijn schoonbroeder onwankelbaar was, een mooie
veer uit zijn gewaad, overhandigde die aan zijn schoonbroer en zei:
"Neem deze veer, o broeder, en indien gij ooit hulp noodig hebt,
hebt gij haar slechts te verbranden en ik zal u dadelijk te hulp
komen met mijn geheele leger."
De prins aanvaardde zeer dankbaar de veer, nam afscheid en vertrok
om zijn vijand te zoeken.
De derde zuster.
Na eenigen tijd kwam hij in een derde stad, waar hij op dezelfde wijze
zijn derde zuster vond. Zij was getrouwd met den koning der valken,
die hem ook vriendschappelijk welkom heette, en hem een veer gaf voor
het geval, dat hij in nood mocht verkeeren.
De prins vindt zijn vrouw.
Na van de eene plaats naar de andere te zijn getrokken, vond hij
eindelijk zijn vrouw in een hol. Toen zijn vrouw hem zag, riep zij
uit: "Hoe ter wereld komt gij hier, beste man?" Hij vertelde haar,
welke avonturen hij had beleefd en zei: "Laat ons samen vluchten,
vrouw!" Maar zij antwoordde: "Hoe zouden wij kunnen vluchten; Bash
Tchelik zal ons zeker inhalen: hij zou u dooden en en mij terug halen
en straffen." Toch overreedde de prins, die wist, dat hij drie levens
had, zijn vrouw met hem te gaan.
Nauwelijks hadden zij den ingang van het hol bereikt, of Bash Tchelik
hoorde hen vertrekken en snelde hen achterna. Na korten tijd bereikte
hij hen, nam de prinses terug en zei verwijtend tegen den prins: "O
prins, gij hebt uw vrouw gestolen! Dezen keer vergeef ik u, omdat ik
mij herinner u drie levens te hebben toegestaan. Dus kunt gij gaan,
maar als gij nog eens om uw vrouw hier durft komen, dan zal ik u
dooden!" Daarop verdween Bash Tchelik met de prinses en liet haar
echtgenoot in diep gepeins achter. Wat hij nu zou doen? Eindelijk
besloot hij zijn geluk nog eens te proeven en toen hij weer bij het
hol kwam, koos hij een oogenblik, waarop Bash Tchelik afwezig was en
nam zijn vrouw weer mee. Maar weer bemerkte Bash Tchelik spoedig, dat
zij vluchtten, en weer haalde hij hen na korten tijd in. Nu richtte hij
zijn boog op den prins en zei: "Wat verkiest gij: geschoten te worden
door dezen pijl of onthoofd door mijn zwaard?" De prins verzocht nog
eens vergiffenis en Bash Tchelik schonk ze hem, waarbij hij zei: "Dezen
keer vergeef ik u ook, maar wees ervan verzekerd, als gij nog eens
durft te komen om uw vrouw te halen, dat ik u dan zonder genade dood."
Toch beproefde de prins zijn geluk nog eens en na weer gegrepen te
zijn door Bash Tchelik, verzocht hij nog eens om vergiffenis. Omdat
hij hem uit eigen vrijen wil drie levens had gegeven luisterde Bash
Tchelik naar zijn smeekbede, maar zei: "Wees gewaarschuwd, stel
het eene leven, dat God u heeft gegeven, niet in de waagschaal!" Nu
de prins inzag, dat hij tegen zulk een macht niets kon uitrichten,
aanvaardde hij de terugreis, waarbij hij er voortdurend over peinsde,
hoe hij ooit zijn vrouw uit de macht van Bash Tchelik zou kunnen
bevrijden. Eensklaps schoot hem wat te binnen: hij herinnerde zich,
wat zijn schoonbroers gezegd hadden, toen zij hem een veer uit hun
gewaad hadden gegeven. Daarop besloot hij nog eens te gaan en te
beproeven zijn vrouw te redden. "Indien ik in ongelegenheid kom,"
dacht hij, "zal ik de veeren verbranden en mijn schoonbroers zullen
mij te hulp komen."
Daarop keerde de prins naar het hol van Bash Tchelik terug. Zijn
vrouw was ten hoogste verbaasd hem te zien en riep uit: "Gij zijt
uw leven dus moe, dat gij ten vierde male komt om mij!" Maar de
prins liet zijn vrouw de veeren zien en verklaarde haar het nut er
van en hij kreeg van haar gedaan, dat zij nog eens wilde beproeven
met hem te vluchten. Nauwelijks hadden zij echter het hol verlaten,
of Bash Tchelik stormde hen achterna roepende: "Sta stil, prins, gij
kunt mij niet ontkomen!" De prins, die zag, dat zij in het grootste
gevaar verkeerden, verbrandde haastig alle drie de veeren en toen Bash
Tchelik met getrokken zwaard naderde om hem te dooden, o, welk een
machtig wonder! Op datzelfde oogenblik kwam tot zijn hulp aanvliegen
de drakenkoning met zijn leger draken, de koning der arenden met
zijn wreede arenden en de valkenkoning met al zijn valken. Allen
vielen verwoed op Bash Tchelik aan, maar ondanks de stroomen
bloed, die vergoten werden, scheen Bash Tchelik onoverwinnelijk en
eindelijk greep hij de prinses en vluchtte. Na den slag vonden de drie
schoonbroeders den prins dood; zij besloten dadelijk hem tot het leven
terug te roepen. Zij vroegen aan drie draken, wie van hen in den kortst
mogelijken tijd eenig water uit den Jordaan kon brengen. De eerste zei:
"Ik zou het in een half uur kunnen brengen!" De tweede verklaarde:
"Ik zal het in tien minuten brengen!" De derde verzekerde: "Ik breng
het in negen seconden!" Daarop zond de koning den derden draak en
werkelijk hij gebruikte zijn vurige macht ten volle en keerde in
negen seconden terug. De koning nam het genezende water, goot het
op de gapende wonden van zijn schoonbroer en terwijl dit geschiedde,
genazen de wonden en de prins sprong levend overeind.
De koningen gaven hem den volgenden raad: "Keer, nu gij van den
dood zijt gered in vrede huiswaarts." Maar de prins verzekerde,
dat hij nog eens wilde beproeven zijn geliefde vrouw te redden. De
koningen beproefden er hem van terug te houden; zeggende: "Ga niet,
want gij zult verloren zijn, als gij het doet! Gij weet heel goed,
dat gij nu slechts het eene leven hebt, dat God u gegeven heeft." Maar
de prins wilde niet luisteren. Daarop zeiden de koningen: "Als gij
niet anders wilt, ga dan! Maar doe geen vergeefsche pogingen meer
om met uw vrouw te vluchten! Laat uw vrouw aan Bash Tchelik vragen,
waar zijn kracht schuilt. Kom ons dat vertellen, opdat wij u helpen
kunnen hem te overwinnen."
Het geheim van de kracht.
Dezen keer sloop de prins stil naar het hol en zei, zooals de koningen
hem hadden aangeraden, tot zijn vrouw, dat zij Bash Tchelik moest
vragen, waarin zijn kracht school. Toen Bash Tchelik dien avond thuis
kwam, vroeg de prinses: "Ik bid u, vertel mij, waarin schuilt toch het
geheim van uw kracht?" Toen Bash Tchelik dit hoorde, lachte hij en zei:
"Mijn kracht ligt in mijn sabel!" De prinses knielde voor het zwaard
en begon te bidden. Daarop barstte Bash Tchelik in nog luider gelach
uit en riep: "O, dwaze vrouw! Mijn kracht ligt niet in mijn zwaard,
maar in mijn pijl en boog!" Toen knielde de prinses voor den boog en
de pijlen, doch Bash Tchelik schaterde van het lachen en riep uit:
"O, dwaze vrouw! Mijn kracht schuilt noch in mijn boog noch in mijn
pijlen! Maar vertel mij, wie heeft u gezegd mij te vragen, waarin mijn
kracht schuilt? Indien uw echtgenoot leefde, zou ik kunnen vermoeden,
dat hij het was, die het weten wilde!" Maar de prinses verzekerde, dat
niemand haar had aangezet het te vragen en hij geloofde, wat zij zei.
Na eenigen tijd kwam de prins, en toen zijn vrouw hem zei, dat zij
niets van Bash Tchelik te weten kon komen, zei hij: "Beproef het nog
eens!" en ging heen.
Toen Bash Tchelik thuis kwam, vroeg de prinses weer naar het geheim
van zijn kracht. Toen antwoordde hij: "Daar gij zooveel belang stelt
in mijn kracht, zal ik u de waarheid vertellen." En hij begon: "Ver
van hier bevindt zich een hooge berg en in dien berg woont een vos;
in de vos is een hart en in dat hart leeft een vogel; in dien vogel
ligt al mijn kracht. Maar het is heel moeilijk den vos te vangen,
want hij kan zich veranderen in alles, wat hij wil!"
Toen Bash Tchelik den volgenden morgen het hol verliet, kwam de
prins en vernam het geheim van zijn vrouw. Toen ging hij regelrecht
naar zijn schoonbroers, die, nadat zij het verhaal hadden gehoord,
dadelijk met hem meegingen om den berg te vinden. Dit gelukte hen
spoedig; zij lieten arenden los om den vos na te jagen, waarop de
vos snel naar het meer liep en zich daar in een zes-vleugelige eend
veranderde. Toen de valken de eend nazetten, vloog hij de wolken
in. Hierop vervolgden de draken hem; de eend veranderde weer in een
vos; de andere arenden omringden hem, en eindelijk werd hij gevangen.
Toen gaven de drie koningen bevel den vos open te snijden en zijn
hart uit zijn lichaam te nemen. Toen dit gedaan was, werd er een
groot vuur gemaakt en uit het hart van den vos namen zij een vogel,
dien zij in het vuur wierpen en verbrandden.
Zoo kwam Bash Tchelik om; en zoo herkreeg de prins eindelijk zijn
geliefde en trouwe gade.
De gouden appelboom en de negen pauwinnen.
Er was eens een koning, die drie zoons had. In den tuin van het paleis
groeide een gouden appelboom, die in een en denzelfden nacht bloeide
en rijpe vruchten droeg. Maar gedurende den nacht kwam een dief en
plukte de gouden appelen, en niemand wist hem te ontdekken. Op zekeren
dag overlegde de koning met zijn zoons en zei: "Het was mij heel
wat waard, als ik wist, wat er met de vruchten van onzen appelboom
gebeurt!" Daarop antwoordde de oudste zoon: "Ik zal vannacht onder
den appelboom de wacht houden en zien, wie de vruchten plukt."
Toen de avond daalde, legde de prins zich onder den appelboom om de
wacht te houden; maar terwijl de appels rijpten, viel hij in slaap en
ontwaakte niet voor den volgenden morgen, toen de appels verdwenen
waren. Hij vertelde zijn vader, wat er was gebeurd, waarop zijn
broeder, de tweede zoon, aanbood dien nacht de wacht te houden. Maar
hij had niet meer succes dan zijn oudste broer.
Het was nu de beurt van zijn jongsten zoon om zijn geluk te beproeven
en toen de nacht kwam, plaatste deze een bed onder den boom en legde
zich neer om te slapen. Ongeveer middernacht werd hij wakker en keek op
naar den boom. En zie! de appels rijpten juist en het geheele kasteel
was verlicht door hun glans. Op dat oogenblik vlogen negen pauwinnen
naar den boom en streken neer op de takken, waar acht harer gingen
zitten om de vruchten te plukken. Maar de negende streek dadelijk op
den grond neer, waar ze in een meisje veranderde. Zoo mooi was zij, dat
men vergeefs naar haar gelijke zou zoeken door het geheele koninkrijk.
De prins werd onmiddellijk doodelijk verliefd op zijn bezoekster en
het mooie meisje was volstrekt niet onwillig om te blijven en met den
jongeman te praten. Zoo verstreken een paar uren. Ten laatste zei
het meisje, dat zij niet langer mocht blijven. Zij dankte de prins
voor de appels, die haar zusters hadden geplukt; maar hij vroeg,
of zij hem er althans een wilde geven om mee naar huis te nemen.
Het meisje glimlachte lieftallig en overhandigde hem twee appels,
een voor hem zelf, den anderen voor zijn vader, den koning. Toen
veranderde zij weer in een pauwin, voegde zich bij haar zusters en
allen vlogen heen.
Den volgenden morgen bracht de prins de twee appels naar zijn
vader. De koning, die zeer tevreden was, prees zijn zoon, en den
volgenden nacht begaf de gelukkige prins zich evenals den vorigen
keer naar den boom en 's morgens bracht hij weer twee appels bij
zijn vader. Toen dit verscheidene nachten gebeurd was, werden zijn
twee broers jaloersch, omdat zij niet instaat waren geweest te doen,
wat hij had gedaan. Toen bood een slechte, oude vrouw den ontevreden
prinsen aan hun het geheim te openbaren. Den volgenden avond sloop
de oude vrouw zachtjes onder het bed van den jongen prins en verborg
zich daar. Spoedig daarop verscheen de prins en viel dadelijk evenals
de vorige keeren in slaap. Toen het middernacht was, zie! streken
de pauwinnen als gewoonlijk neer; acht gingen er op de takken van
den appelboom zitten, maar de negende daalde neer op het bed van den
prins en veranderde dadelijk in een meisje. Toen de oude vrouw deze
vreemde gedaanteverwisseling zag, kroop zij zachtjes nader en sneed
een lok van het haar van het meisje af, waarop dit dadelijk opstond
en weer in een pauwin veranderde en met haar zusters verdween. Toen
sprong de jonge prins op, verwonderd over het plotseling vertrek van
zijn geliefde, en keek overal rond. Hij zag de oude vrouw, sleurde
haar onder het bed vandaan en beval zijn knechts haar vast te binden
aan de staarten van vier paarden en haar zoo te dooden.
Maar de pauwinnen kwamen nooit terug, tot groot verdriet van den prins,
die luid weenend uiting gaf aan zijn smart.
Weenen beweegt geen enkelen berg, en eindelijk besloot de prins de
wijde wereld in te gaan, om zijn liefste te vinden en niet terug
te keeren, voordat hij haar had gevonden. Als een goed zoon vroeg
hij toestemming aan zijn vader, die al zijn best deed, hem van dit
gewaagde plan af te brengen en hem een veel mooiere bruid beloofde
uit zijn uitgestrekt koninkrijk--want hij was er zeker van, dat elk
meisje blij zou zijn zulk een dapperen prins te trouwen.
De prins gaat op onderzoek uit.
Maar al zijn vaderlijke raad was vergeefsch, zoodat de koning den
prins tenslotte toestond te doen, wat zijn hart verlangde en de
bedroefde prins vertrok slechts van een bediende vergezeld, om zijn
liefste te zoeken. Nadat hij een langen tijd had gereisd, kwam hij
eindelijk aan den oever van een groot meer, waarbij een prachtig
kasteel stond, waarin een heel oude vrouw woonde, een koningin met
haar eenige dochter. De prins vroeg de bejaarde koningin smeekend:
"Ik bid u, grootmoeder, vertel mij, wat u weet van de negen gouden
pauwinnen?" De koningin antwoordde: "O, mijn zoon, ik ken deze
pauwinnen heel goed, want zij komen elken dag om twaalf uur naar
dit meer om te baden. Maar deedt gij niet beter deze pauwinnen te
vergeten en zoudt gij niet liever naar dit mooie meisje zien. Zij is
mijn eenige dochter en zal mijn rijkdommen en schatten erven en gij
kunt dan alles met haar deelen." Maar de prins, die ongeduldig was
om de pauwinnen te vinden, luisterde niet eens naar de koningin. Toen
de oude dame zijn onverschilligheid zag, kocht zij zijn knecht om en
gaf hem een blaasbalg, zeggende: "Ziet gij dit? Indien gij morgen naar
het meer gaat, blaas dan stilletjes achter in den hals van uw meester,
hij zal in slaap vallen en niet tegen de pauwinnen kunnen spreken."
De ontrouwe knecht stemde er in toe om precies te doen, wat de koningin
hem beval, en toen zij naar het meer gingen, maakte hij van de eerste
gunstige gelegenheid gebruik om met den blaasbalg achter den hals van
zijn armen heer te blazen, waarop de prins in een zoo diepen slaap
viel, dat hij wel een doode geleek. Spoedig daarna vlogen de acht
pauwinnen naar het meer, en de negende streek neer op het paard van
den prins, omhelsde hem en sprak: "Ontwaak lieveling! Word wakker,
geliefde! O, doe het!" Helaas, de arme prins bleef als dood. Toen
verdwenen al de pauwinnen, nadat zij hadden gebaad.
Kort na haar vertrek ontwaakte de prins en vroeg aan zijn knecht:
"Wat is er gebeurd? Zijn zij hier geweest?" De knecht antwoordde,
dat zij er werkelijk waren geweest; dat acht harer in het meer hadden
gebaad, terwijl de negende hem geliefkoosd en gekust had en beproefd
had hem uit den slaap te wekken. Toen hij dit hoorde, was de prins
zoo boos, dat hij er bijna toe gekomen was om zich zelf te dooden.
Den volgenden morgen gebeurde hetzelfde. Maar bij deze gelegenheid
verzocht de pauwin aan den knecht den prins te zeggen, dat zij den
volgenden dag voor het laatst zou terugkeeren. Toen de derde dag
daagde, ging de prins weer naar het meer, en uit vrees weer in te
slapen, galoppeerde hij langs den oever, in plaats van langzaam
stapvoets te gaan. Maar zijn bedriegelijke knecht volgde hem dicht
op de hielen en vond weer gelegenheid den blaasbalg te gebruiken,
en weer viel de prins in slaap.
Kort daarna verschenen de pauwinnen; acht gingen zich als gewoonlijk
baden, en de negende streek neer op het paard van den prins, en
beproefde hem te wekken. Zij omhelsde hem en sprak aldus: "Word wakker,
lieveling. Liefste, sta op! O, mijn ziel!" Maar haar pogingen waren
vruchteloos; de prins sliep, alsof hij dood was. Toen sprak zij tot
den knecht: "Als uw heer wakker wordt, zeg hem dan, dat hij den kop
van den spijker moet afslaan; dan alleen zal hij in staat zijn mij
weer te vinden."
Na dit gezegd te hebben, verdween de pauwin met haar zusters en
nauwelijks waren zij verdwenen, of de prins ontwaakte en vroeg aan zijn
knecht: "Zijn zij er geweest?" En de boosaardige man antwoordde: "Ja;
zij, die neerstreek op uw paard, gaf mij bevel u te zeggen, dat gij,
indien gij haar terug wenscht te vinden, eerst den kop van den spijker
af moet slaan." Toen de prins dit hoorde, haalde hij zijn zwaard uit
de scheede en sloeg zijn ontrouwen dienstknecht het hoofd af.
De prins zet zijn tocht voort.
Nu hervatte de prins zijn pelgrimstocht alleen en na lang reizen kwam
hij aan een berg, waar hij een kluizenaar ontmoette, die hem gastvrij
ontving. In den loop van het gesprek vroeg de prins aan zijn gastheer,
of hij iets wist omtrent de negen pauwinnen. De kluizenaar antwoordde:
"O, mijn zoon, gij zijt werkelijk gelukkig. God zelf heeft u den
rechten weg gewezen. Van hier tot haar woning is het maar een halve
dagreis; morgen zal ik u den weg wijzen."
De prins stond den volgenden morgen heel vroeg op, maakte zich
gereed voor de reis, dankte den kluizenaar voor het onderdak, dat
hij hem gegeven had en vervolgde zijn weg volgens de aanwijzingen,
die hem verstrekt werden. Hij kwam aan een groote poort en toen hij
er door gegaan was, richtte hij zich naar rechts; tegen den middag
zag hij eenige witte muren. Dat verheugde hem buitengewoon. Toen
hij aan het kasteel kwam, vroeg hij den weg naar het paleis van de
negen pauwinnen en voortgaande bereikte hij het spoedig. Hij werd
natuurlijk aangeroepen door de wacht, zijn naam werd gevraagd en
vanwaar hij kwam. Toen de koningin hoorde, dat hij gekomen was, was
zij overstelpt van vreugde en in een meisje veranderend, snelde zij
naar de poort en bracht den prins in het paleis.
Er werd feest gevierd, en een groote vreugde heerschte, toen later
hun huwelijksvoltrekking werd gevierd, en na de bruiloft bleef de
prins in het paleis en leefde daar in vrede.
Op zekeren dag ging de koningin vergezeld van een bediende in het park
van het paleis wandelen; de prins bleef in het paleis. Vóór zij ging,
gaf de koningin aan haar echtgenoot de sleutels van twaalf kelders,
waarbij zij sprak: "gij moogt in al de kelders gaan op een na;
ga onder geen voorwaarde in den twaalfden; ge moogt de deur zelfs
niet openen." De vraag, wat er toch wel in den twaalfden kelder zou
kunnen zijn, begon den prins al spoedig te kwellen; en na den eenen
kelder na den anderen te hebben geopend, stond hij aarzelend voor den
twaalfden. Wie aarzelt, is verloren, en zoo stak de prins eindelijk
den sleutel in het slot en het volgend oogenblik trad hij de verboden
ruimte binnen. In het midden van den vloer stond een reusachtig vat met
drie sterke ijzeren hoepels er omheen. Het spongat was open en daaruit
klonk een gedempte stem, die zei: "Ik bid u, broeder, geef mij een
dronk water, anders sterf ik van dorst!" De prins nam een glas water
en goot het door het spongat; dadelijk daarop sprong een hoepel. Daarna
sprak de stem weer: "O, broeder, geef mij meer water, opdat ik niet van
dorst omkom!" De goedhartige prins ledigde een tweede glas in het vat
en een tweede hoepel sprong onmiddellijk stuk. Weer smeekte de stem:
"O, broeder, geef mij nog een derde glas! Ik verga nog van dorst!" De
prins haastte zich aan den wensch van den onzichtbaren spreker te
voldoen, en nadat hij voor den derden keer water gegeven had, barstte
de derde hoepel. Het vat viel in stukken en een groote draak werkte
er zich uit, stormde door de deur en vloog de lucht in. Spoedig daarna
ontmoette hij de koningin, die op den terugweg naar het paleis was en
hij voerde haar met zich mee. Vreeselijk ontdaan deelde de bediende den
prins mee, wat gebeurd was en het nieuws trof hem als een donderslag.
Een oogenblik was de prins als waanzinnig, maar daarna werd hij kalmer
en besloot zich opnieuw op weg te begeven, om zijn geliefde koningin
te zoeken. Op zijn tochten kwam hij aan een rivier, en liep langs
den oever; in een kleine holte zag hij een kleinen visch springen en
moeite doen om er uit te komen.
Toen de visch den prins zag, smeekte hij met deerniswekkende stem:
"Wees mijn broeder-in-God! Werp mij weer in de rivier; het kan zijn,
dat de dag komt, waarop ik u van dienst kan zijn! Maar zorg er voor
een schubbe van mij te nemen en als gij in nood verkeert, wrijf die
dan zacht." De prins nam den visch op, trok hem een schubbe uit en
wierp het arme dier in het water; daarna wikkelde hij de schubbe
zorgvuldig in zijn zakdoek.
Toen hij zijn weg vervolgde, zag hij een vos, die gevangen zat in een
klem; het dier sprak hem aan en zei: "Wees mijn broeder-in-God! Bevrijd
mij, bid ik u uit dezen wreeden klem, en ik zal u misschien nog
eens van dienst zijn. Maar neem een haar van mijn staart en als
gij in nood verkeert, wrijf dat dan zacht!" De prins nam een haar
uit den staart van den vos en liet hem vrij. Hij trok verder en
zag een wolf in een klem. En de wolf smeekte hem met deze woorden:
"Wees mijn broeder-in-God en verlos mij! Het kan zijn, dat gij op
zekeren dag mijn hulp noodig hebt; neem daarom een haar van mijn
vacht en mocht gij ooit mijn hulp noodig hebben, dan hebt gij maar
zacht te wrijven!" Ook dat deed de prins.
Hoe vermoeid hij ook was, de prins vervolgde zijn weg. Eenige dagen
later bevond hij zich in de bergen. Daar ontmoette hij een man, tot
wien hij zei: "O, mijn broeder-in-God! Kunt gij mij den weg wijzen
naar het kasteel van den koning der draken?" Gelukkig had de man
van dit kasteel gehoord en hij was instaat hem den weg te wijzen;
hij lichtte den prins ook nauwkeurig in over den duur van de reis.
De prins vindt zijn vrouw.
De prins dankte den vreemdeling en vervolgde zijn weg met nieuwen moed,
totdat hij aan de plaats kwam, waar de koning der draken woonde. Hij
trad het kasteel stoutmoedig binnen en vond er zijn vrouw; nadat zij
aan hun vreugde over de ontmoeting uiting hadden gegeven, overlegden
zij, hoe zij zouden ontsnappen. Ten slotte namen zij vlugge paarden
uit de stallen, maar nauwelijks waren zij op weg, of de draak kwam
terug. Toen hij zag, dat de koningin ontsnapt was, overlegde hij met
zijn strijdros: "Wat raad je mij aan? Zullen wij eerst eten en drinken,
of zullen wij hen dadelijk achtervolgen!" Het paard antwoordde: "Laten
we ons eerst verfrisschen, want we zullen hen stellig vangen." Na den
maaltijd steeg de draak te paard en binnen enkele minuten bereikten
zij de vluchtelingen. Hij greep de koningin en sprak tot den prins:
"Ga in vrede! Voor dezen keer vergeef ik u, omdat gij mij bevrijd
hebt uit den kelder: maar waag het niet mijn pad nog eens te kruisen,
want een tweeden keer zal ik u geen vergiffenis schenken."
De arme prins aanvaardde treurig den terugweg, maar spoedig bemerkte
hij, dat hij zonder zijn vrouw niet zou kunnen leven. Wat het ook
kosten mocht, hij moest een tweede poging wagen om haar te redden. Hij
keerde dus op zijn schreden terug en ging den tweeden dag het kasteel
weer binnen en vond zijn vrouw badende in tranen. Het was duidelijk,
dat zij een list te baat moesten nemen, indien zij wilden ontkomen aan
de magische macht van den drakenkoning, en nadat zij over de vraag
hadden nagedacht, zei de prins: "Als de draak vanavond thuis komt,
vraag hem dan, vanwaar hij zijn paard kreeg; mogelijk ben ik in staat
mij een paard te verschaffen, dat even vlug is: dan alleen zouden
wij met kans op slagen een nieuwe poging om te ontvluchten kunnen
wagen." Met deze woorden verliet hij zijn vrouw. Toen de drakenkoning
terugkeerde, begon de koningin hem te liefkoozen en genoegelijk met
hem te babbelen; eindelijk zei zij: "Wat bewonder ik uw prachtig
paard! Het is stellig geen gewoon ras! Waar hebt gij zulk een vlug
ros gevonden?" En de drakenkoning antwoordde: "O, zijns gelijke kan
niemand krijgen. In een zekeren berg woont een oude vrouw, die twaalf
wonderpaarden in haar stallen heeft; het zou niemand gemakkelijk vallen
uit te maken, welk het edelste is! In een hoek staat er echter een,
dat oogenschijnlijk melaatsch is; maar het is feitelijk het beste
van den geheelen stal en hij, die zich zijn meester mag noemen,
kan hooger rijden zelfs dan de wolken. Mijn paard is een van die
paarden. Eer iemand een er van kan krijgen, moet hij de oude vrouw
drie dagen dienen. Zij heeft een merrie en een veulen, en wie haar
knecht is, moet ze drie dagen en drie nachten verzorgen; indien hij
erin slaagt ze te bewaken en ze aan de oude vrouw terug te brengen,
mag hij een paard uit den stal kiezen. Maar indien de knecht niet goed
op de merrie en het veulen past, dan schiet hij er het leven bij in."
De oude vrouw en haar paarden.
Den volgenden morgen, toen de draak het kasteel had verlaten,
kwam de prins en de koningin vertelde, wat zij had vernomen. Na
een haastig afscheid van zijn vrouw begaf de prins zich met allen
spoed naar den berg en nadat hij de vrouw had gevonden, sprak hij:
"God helpe u, grootmoeder!"
En zij beantwoordde den groet: "Dat God ook u helpe, mijn zoon! Welke
goede wind voerde u hierheen, en wat verlangt gij?" Hij antwoordde:
"Ik zou u graag dienen!" Waarop de oude vrouw sprak: "Zeer goed,
mijn zoon! Indien gij met goed gevolg drie dagen en drie nachten waakt
over mijn merrie en haar veulen, dan zal ik u beloonen met een paard,
dat gij zelf uit mijn stallen moogt kiezen; maar indien gij ze niet
zorgvuldig bewaakt, dan moet ge sterven."
Toen bracht zij den prins op het binnenplein, waar hij dicht bij
elkaar vele staken in het rond zag staan en op elk der staken op een
na zag hij een menschelijk hoofd. De eene staak riep voortdurend:
"Geef mij een hoofd, o grootmoeder! Geef mij een hoofd!" De oude
vrouw zei: "Dit zijn alle hoofden van hen, die mij hebben gediend;
zij slaagden er niet in mijn merrie en haar veulen goed te bewaken;
daarom moesten zij met hun hoofd betalen!" Maar de prins werd niet bang
door hetgeen hij zag en hij nam de voorwaarde van de oude vrouw aan.
Toen de avond daalde, steeg hij op de merrie en reed op haar naar
het weiland; het veulen volgde. Hij bleef op de merrie zitten, maar
tegen middernacht dommelde hij wat in en viel eindelijk vast in
slaap. Toen hij wakker werd, zag hij tot zijn groote ontsteltenis,
dat hij op een boomstronk zat en den teugel van de merrie in zijn
hand hield. Hij sprong er af en begon dadelijk naar het bedriegelijke
dier te zoeken. Spoedig kwam hij aan een rivier; die herinnerde hem
aan den kleinen visch en nadat hij de schubbe uit zijn zakdoek had
genomen, begon hij haar zacht tusschen zijn vingers te wrijven en
zie, onmiddellijk verscheen de visch en vroeg: "Wat scheelt er aan,
mijn broeder-in-God?" De prins antwoordde: "Mijn merrie is gevlucht
en ik weet niet, waar ik haar moet zoeken!" En de visch antwoordde:
"Zie, hier is zij; zij heeft zich veranderd in een visch en haar veulen
in een kleinen visch! Sla eens met den teugel op het water en roep:
'Doora! Merrie van de oude vrouw!'"
De prins deed, wat hem werd gezegd en dadelijk kwamen de merrie en
het veulen uit het water; hij deed de merrie den teugel weer aan,
steeg te paard en reed naar huis; het jonge veulen draafde zijn moeder
achterna. De oude vrouw bracht zonder een woord te spreken wat voedsel
voor den prins en nam de merrie mee naar den stal, sloeg haar met een
pook en zei: "Heb ik je niet gezegd je bij de visschen te voegen." De
merrie antwoordde: "Ik ben bij de visschen geweest, maar de visschen
zijn zijn vrienden en zij hebben mij aan hem verraden." Daarop zei
de oude vrouw: "Vannacht gaat gij bij de vossen!"
Toen de avond daalde, steeg de prins weer op de merrie en reed naar
het veld; het veulen volgde zijn moeder. Weer besloot hij in het zadel
te blijven zitten en de wacht te houden, maar tegen middernacht werd
hij weer overvallen door den slaap en weer merkte hij niet, wat er
om hem gebeurde. Toen hij den volgenden morgen ontwaakte, zie! Hij
zat op een boomstronk en hield den teugel vast. Dit verontrustte hem
zeer, en hij keek overal rond. Maar hoe hij ook zocht, hij kon geen
spoor van de merrie en haar veulen vinden. Toen herinnerde hij zich
zijn vriend den vos, en hij nam het haar van den vossestaart uit zijn
zakdoek en hij wreef dat zacht tusschen zijn vingers.
Onmiddellijk stond de vos voor hem. "Wat scheelt er aan, mijn
broeder-in-God?" vroeg hij. De prins klaagde over zijn ongeluk en
zei, dat hij zijn merrie kwijt was en niet wist, hoe hij haar weer
opvangen kon. De vos stelde hem spoedig gerust: "De merrie is bij
ons; zij heeft zich veranderd in een vos en haar veulen in een jongen
vos. Sla een keer met den teugel op den grond en roep: 'Doora! Merrie
van de oude vrouw!'" Hij deed aldus en zie! De merrie en het veulen
verschenen voor hem. Hij deed haar den teugel aan, steeg op en toen
hij thuiskwam, gaf de oude vrouw hem voedsel, bracht de merrie naar
den stal en sloeg haar met den pook, terwijl zij zei: "Waarom heb je
je niet in een vos veranderd, jij ongehoorzaam schepsel?" De merrie
verzette zich echter en zei: "Ik heb mij in een vos veranderd; maar
de vossen zijn zijn vrienden, daarom verraadden zij mij!" Hierop zei
de oude vrouw: "Den volgenden keer ga je naar de wolven!"
Toen de avond viel, ging de prins op weg met de merrie, en weer
herhaalde zich dezelfde geschiedenis. Den volgenden morgen zat hij
weer op een boomstronk en nu riep hij den wolf. Deze zei: "De merrie
van de oude vrouw is bij ons; zij heeft de gedaante van een wolvin
aangenomen en het veulen die van een jong wolfje; sla den grond eens
met den teugel en roep: 'Doora! Merrie van de oude vrouw!'" De prins
deed, wat de wolf hem aanried en de merrie verscheen weer voor hem
met het veulen achter zich.
Hij steeg weer op en ging naar het huis van de oude vrouw. Bij zijn
aankomst was zij bezig een maaltijd te bereiden. Nadat zij voedsel
voor hem had neergezet, bracht zij de merrie naar den stal en sloeg
haar met een pook. "Heb ik je niet gezegd naar de wolven te gaan, jij
ellendig schepsel?" schold zij. Maar weer verzette de merrie zich en
zei: "Ik ging naar de wolven, maar ook zij zijn zijn vrienden en zij
hebben mij verraden!" Toen ging de vrouw terug naar het huis en de
prins zei tegen haar: "Nu, grootmoeder, ik geloof, dat ik u eerlijk
heb gediend; nu hoop ik, dat gij mij zult geven, wat gij mij beloofd
hebt!" De oude vrouw antwoordde: "O, mijn zoon, waarlijk, een belofte
moet men houden! Kom mee naar den stal; daar staan twaalf paarden;
gij moogt daaruit het paard kiezen, dat u het best aanstaat."
De keus van den prins.
Daarop zei de prins vastbesloten: "Wel, waarom zou ik lastig in
mijn keus zijn? Geef mij het melaatsche paard, dat daar in den hoek
staat." De oude vrouw deed al haar best er hem van af te houden
dat leelijke paard te nemen. Zij sprak: "Waarom zijt gij zoo dwaas
een melaatschen knol te nemen, terwijl gij het mooiste paard kunt
hebben?" Maar de prins bleef bij zijn keus: "Geef mij liever dat,
hetwelk ik koos, zooals wij overeen gekomen zijn!"
Toen de oude vrouw zag, dat hij niet te overreden was, gaf zij toe, en
de prins nam afscheid en voerde zijn paard mee. Toen zij aan een bosch
kwamen, roskamde en verzorgde hij het paard en zijn huid glansde als
zuiver goud. Daarna steeg hij op en het paard, dat als een vogel vloog,
bracht hem in enkele seconden bij het kasteel van den drakenkoning.
De prins ging dadelijk binnen en begroette de koningin met de woorden:
"Haast u, alles is gereed voor onze vlucht!" De koningin was gereed,
en binnen enkele minuten spoedden zij zich heen, snel als de wind op
den rug van het wondervolle paard.
Kort nadat zij waren vertrokken, kwam de drakenkoning thuis en toen hij
bemerkte, dat de koningin weer verdwenen was, sprak hij de volgende
woorden tegen zijn paard: "Wat zullen wij doen? Zullen wij ons eerst
verfrisschen, of zullen wij de vluchtelingen dadelijk achtervolgen?"
Hierop antwoordde het paard: "Gij kunt doen, wat gij wilt, maar wij
zullen hen nooit inhalen!"
Toen hij dit hoorde, wierp de drakenkoning zich dadelijk op zijn paard
en in een oogenblik waren zij weg. Na een poosje keek de prins om en
zag den drakenkoning op eenigen afstand achter zich. Hij zette zijn
paard aan, maar dit zei: "Wees niet bevreesd. Het is volstrekt niet
noodig harder te loopen." De drakenkoning naderde meer en meer; zoo
dichtbij kwam hij, dat zijn paard in staat was met zijn broeder te
spreken. "O, lieve broeder, ga wat langzamer, ik smeek het u, anders
zal ik omkomen, zoo houd ik het niet uit!" Maar het paard van den
prins antwoordde: "Neen, waarom zijt gij ook zoo dwaas dat monster
te dragen? Werp uw hoeven in de hoogte en gooi hem tegen een rots,
en kom dan met mij mee!" Bij deze woorden schudde het paard van den
drakenkoning den kop, kromde den rug en sloeg de hoeven zoo verwoed
omhoog, dat zijn ruiter tegen een rots werd geworpen en dood liggen
bleef. Toen het dit zag, stond het paard van den prins stil. Zijn
broeder kwam aandraven en daar steeg de koningin toen op. Zoo kwamen
zij gelukkig in haar eigen land, waar zij in grooten voorspoed verder
leefden en regeerden.
Het vogelmeisje.
Er was eens een koning, die een eenigen zoon had, dien hij, toen hij
opgegroeid was, uitzond om een geschikte vrouw te zoeken. De prins
begaf zich op reis; maar ofschoon hij de geheele wereld rondreisde,
slaagde hij er niet in een bruid te vinden. Ten slotte, toen zijn
beurs en zijn geduld uitgeput waren, besloot hij te sterven en opdat
er geen spoor van hem zou achterblijven, klom hij op een hoogen berg
met het voornemen zich van den top naar beneden te werpen. Hij was
op het punt zich van den hoogsten top te storten, toen een stem deze
geheimzinnige woorden uitte: "Wacht! wacht! O man! Dood u zelf niet,
voor de driehonderdvijfenzestig in een jaar om zijn!"
De prins beproefde tevergeefs te ontdekken, vanwaar de stem kwam. Daar
hij niemand zag, vroeg hij: "Wie zijt gij, die tegen mij spreekt? Laat
u zien! Indien gij wist, hoe groot mijn verdriet is, dan zoudt gij
mij zeker niet trachten te weerhouden!" Daarop verscheen een oud
man, met haren zoo wit als sneeuw en hij zei tot den ongelukkigen
prins: "Ik weet heel goed, hoe gij lijdt; luister naar mij. Ziet
gij gindschen hoogen heuvel?" De zoon van den koning antwoordde:
"Ja stellig." "Heel goed," vervolgde de oude man, "daar zit dag en
nacht op een en dezelfde plek, op den top van dien heuvel, een oude
vrouw met gouden haren; zij houdt een vogel op haar schoot. Hij,
die dien vogel kan bemachtigen, is de gelukkigste man op aarde. Maar
indien gij uw geluk wilt beproeven, moet gij omzichtig te werk gaan;
gij moet de oude vrouw stilletjes naderen en voordat zij u ziet,
moet gij haar bij de haren vatten. Indien zij u ziet, voordat gij
haar gegrepen hebt, dan verandert gij oogenblikkelijk in een steen,
gelijk al met zoo vele jonge mannen gebeurd is, die gij daar in den
vorm van blokken marmer zult zien staan!"
De oude heks.
Toen de prins deze woorden hoorde, dacht hij na. "Het is mij alles
om het even; ik zal gaan en als ik er in slaag haar te grijpen, des
te beter voor mij; en mocht zij mij zien, voordat ik haar grijp, dan
kan ik toch niet meer dan sterven, wat ik toch reeds van plan was te
doen." Hij dankte dus den ouden man en ging opgeruimd verder om zijn
geluk te beproeven. Weldra beklom hij den anderen heuvel en zag de
oude vrouw, die hij van achteren heel behoedzaam naderde. Gelukkig
werd de oude vrouw zoo in beslag genomen door het spelen met den
vogel, dat de prins heel dicht bij kon komen zonder opgemerkt te
worden. Toen sprong hij plotseling naar voren en greep haar bij de
gouden haren. Hierop begon zij zoo hard te gillen, dat de berg, als
door een aardbeving bewogen, schudde. Maar de moedige prins hield haar
stevig vast. Toen riep de oude vrouw uit: "Laat mij los, en vraag,
wat gij maar wenscht!" En de prins antwoordde: "Ik zal u loslaten,
indien gij mij dien vogel geeft, en indien gij dadelijk al de jonge
mannen weer in het leven terugroept, die gij hebt betooverd." De
oude vrouw was genoodzaakt zijn eisch in te willigen en zij gaf
den vogel. Daarna blies zij van haar lippen een blauwen wind naar
de versteende gestalten, waardoor zij onmiddellijk weer levende
menschen werden. De edele prins kuste den vogel in zijn handen van
blijdschap, waarop deze in een buitengewoon mooi meisje veranderde,
dat de toovenares naar het scheen behekst had, om jonge mannen tot
zich te lokken en een afschuwelijk lot te bereiden.
De prins was zoo ingenomen met zijn gezellin, dat hij onmiddellijk
verliefd op haar werd. Toen zij van de plaats weggingen, gaf het meisje
hem een stok, waarmee hij, naar zij zei, alles zou kunnen doen, wat
hij wenschte. Dadelijk verlangde de prins de middelen te bezitten
om te reizen, zooals het een prins en zijn verloofde betaamt; hij
sloeg met den stok op een rots en onmiddellijk stroomde er een vloed
van goudstukken uit, waarvan zij zooveel namen, als zij voor de reis
noodig hadden. Toen zij aan een rivier kwamen, raakte de prins het
water aan met zijn stok en een pad ontstond, waarover zij droogvoets
konden gaan. Een eindje verder werden zij aangevallen door een troep
wolven, maar de prins verdedigde zijn bruid met zijn stok en een voor
een veranderden de wolven in mieren.
En nog veel meer avonturen beleefden zij. Eindelijk bereikten zij
veilig het huis van den prins. Toen trouwden zij en leefden verder
gelukkig.
Liegen om een weddenschap.
Op zekeren dag zond een vader zijn zoon naar den molen met koren,
dat gemalen moest worden. Toen hij vertrok, waarschuwde zijn vader
hem het koren niet te malen in een molen, waar hij een baardeloos man
[86] mocht aantreffen.
Toen de jongen eindelijk aan een molen kwam, was hij dus teleurgesteld
daar een baardeloos man aan te treffen.
"God zegene u, Baardelooze!" groette de jongen.
"Dat God u helpe!" antwoordde de molenaar.
"Mag ik mijn koren hier malen?" vroeg de jongen.
"Ja, waarom niet?" antwoordde de man zonder baard, "mijn koren zal
spoedig gemalen zijn, dan kunt gij dat van u malen, zoolang gij wilt."
Maar de jongen herinnerde zich de waarschuwing van zijn vader, verliet
dezen molen, en ging naar een anderen, verder de beek op. Baardeloos
nam echter wat graan, koos een korteren weg, zoodat hij den tweeden
molen het eerst bereikte en begon ook daar zijn koren te malen. Toen
de jongen er aankwam en zag, dat de molenaar weer een baardeloos
man was, haastte hij zich naar een derden molen; maar weer spoedde
Baardeloos er zich heen langs een korter pad en kwam er voor den jongen
aan. Hetzelfde herhaalde zich bij den vierden molen, zoodat de jongen
tot de gevolgtrekking kwam, dat alle molenaars mannen zonder baard
waren. Hij zette daarom zijn zak neer en wachtte tot het koren van
Baardeloos gemalen was op zijn beurt. Toen al zijn koren gemalen was,
zei Baardeloos: "Luister, mijn jongen! Laten wij een brood bakken
van uw koren."
De jongen had het bevel van zijn vader niet vergeten om zich niet in
te laten met molenaars zonder baard, maar toen hij geen voorwendsel
vond om het verzoek af te wijzen nam hij het voorstel aan. Nu nam
Baardeloos al het meel, vermengde het met water, dat de jongen hem
bracht, en maakte aldus een heel groot brood. Daarna stookten zij
den oven en bakten het brood, dat zij, toen het gereed was, tegen
den muur plaatsten.
Toen zei de molenaar: "Luister, mijn jongen! Indien wij dit brood nu
met ons tweeën deelden, zou er voor ieder van ons te weinig zijn. Laten
wij elkaar daarom verhalen vertellen en wie den grootsten leugen
vertelt, zal het geheele brood voor zich alleen hebben."
De jongen dacht een oogenblik na, en daar hij geen anderen uitweg zag,
nam hij den voorslag aan en zei: "Heel goed, maar gij moet beginnen."
Toen vertelde Baardeloos verschillende verhalen, totdat hij geheel
uitgeput was. Toen zei de jongen: "Wel, mijn waarde Baardeloos,
het is jammer, dat u in het geheel niets meer weet, want wat gij
gezegd hebt, is werkelijk niets; luister maar, en ik zal u de volle
waarheid vertellen."
Het verhaal van den jongen.
"In mijn jonge dagen, toen ik een oud man was, bezaten wij vele
bijenkorven; ik placht de bijen elken morgen te tellen; dat was
makkelijk genoeg, maar wat ik nooit kon klaar spelen, dat was het
tellen van de bijenkorven. Nu, op zekeren morgen, toen ik de bijen
telde, was ik ten hoogste verbaasd, toen ik merkte, dat de beste
bij ontbrak. Ik zadelde daarom een haan, steeg er op, en begaf mij
op weg om mijn bij te zoeken. Ik vond eindelijk haar spoor bij het
zeestrand en zag, dat zij de zee over gestoken was. Ik besloot haar
te volgen. Toen ik het water over was, bemerkte ik, dat een boer de
bij had gevangen; hij ploegde met haar zijn land en was voornemens
er gierst op te zaaien. Ik riep toen: 'Dat is mijn bij! Hoe komt gij
er aan?' En de ploeger antwoordde: 'Broeder, indien dit werkelijk uw
bij is, kom dan hier en neem haar!' Ik ging er dus heen en hij gaf
mij mijn bij terug en een zak vol gierst bovendien voor de diensten,
die mijn bij hem had bewezen. Ik nam den zak op mijn rug en legde
het zadel van den haan op de bij. Daarna steeg ik op en leidde den
haan achter mij aan, opdat die wat zou kunnen uitrusten. Toen ik de
zee weer overstak, ging een van de koorden van mijn zak los en al
de gierst stroomde in het water. Toen ik den overkant had bereikt,
was het reeds nacht. Daarom stapte ik af en liet de bij los om te
kunnen grazen; wat den haan betreft, hem maakte ik dicht bij mij
vast en gaf hem wat hooi. Daarna legde ik mij te slapen. Hoe groot
was mijn verbazing, toen ik den volgenden morgen opstond, en zag,
dat wolven gedurende den nacht mijn bij hadden verslonden, en de
honig over de vallei verspreid lag; het was een laag, die tot de
knieën reikte en tot aan de enkels op de heuvels. Ik wist me geen
raad om den honig te verzamelen. Toen herinnerde ik mij, dat ik een
kleinen bijl bij mij had. Ik ging dus naar de bosschen om een dier
te vangen, teneinde een zak van zijn huid te maken. Toen ik het bosch
bereikte, zag ik twee herten op een poot dansen; ik haalde mijn bijl
te voorschijn, kapte hun eenigen poot af en greep ze beiden. Van deze
twee herten stroopte ik drie huiden af, maakte van elk een zak en
verzamelde daar al den honig in. Daarna laadde ik de zakken op den
haan en begaf mij weer op weg om thuis te komen. Toen ik thuis kwam,
merkte ik, dat mijn vader pas geboren was en ik kreeg bevel naar den
hemel te gaan om wat heilig water te halen. Ik wist niet, hoe ik daar
komen moest, maar toen ik over het geval nadacht, herinnerde ik mij
de gierst, die in de zee was gevallen. Ik ging naar de plaats terug
en zag, dat het koren tot aan den hemel was gegroeid, want de plaats,
waar het gevallen was, was nogal vochtig. Ik klom dus langs een van
de stengels omhoog. Toen ik den hemel bereikt had, was de gierst
intusschen rijp geworden en een engel oogstte het graan, bakte er een
brood van en at dat op met wat warme melk. Ik groette hem en zei:
'God zegene u!' De engel antwoordde: 'Dat God u helpe!' en hij gaf
mij wat heilig water. Op mijn terugweg bemerkte ik, dat het hevig
had geregend en de zee zoo hoog was gestegen, dat ze mijn gierst
had meegevoerd! Ik maakte mij bezorgd en vroeg mezelf af, hoe ik nu
weer op de aarde terug zou komen. Eindelijk herinnerde ik mij, dat
ik lang haar had; het was zoo lang, dat het tot den grond reikte,
als ik rechtop stond; als ik zat, kwam het tot mijn ooren. Nu, ik
nam mijn mes en sneed het eene haar na het andere af en bond ze aan
elkaar, terwijl ik er langs naar beneden ging. De duisternis overviel
mij echter, voordat ik den grond bereikte en ik besloot daarom een
grooten knoop te leggen en daarop den nacht door te brengen! Maar
wat moest ik beginnen zonder vuur? De tondeldoos had ik bij mij,
maar ik had geen hout. Plotseling herinnerde ik mij, dat ik in mijn
vestjeszakje een naainaald had. Ik vond ze, spleet ze doormidden en
maakte een groot vuur, dat mij heerlijk verwarmde. Toen legde ik mij
te slapen. Terwijl ik sliep, zengde ongelukkigerwijs de vlam het haar,
en hals over kop viel ik op den grond, en daar zonk ik tot aan mijn
gordel in de aarde. Ik liep overal rond om te zien, hoe ik er uit
zou kunnen komen en toen ik merkte, dat ik stevig ingegraven zat,
liep ik hard naar huis om een spade te halen. Ik kwam terug en groef
mij zelf uit. Zoodra ik bevrijd was, nam ik het heilige water weer op
en ging naar huis. Toen ik aankwam, waren er maaiers aan het werk op
het veld. Het was zoo'n warme dag, dat ik vreesde, dat de menschen
zouden doodbranden en riep hen toe: 'Waarom brengt gij onze merrie
niet hier, die twee dagreizen lang is, en een halven dag breed en
op wier rug groote wilgenboomen groeien; zij zou wat schaduw kunnen
geven op de plaats, waar gij werkt?' Mijn vader, die dit hoorde, bracht
snel de merrie en de maaiers werkten nu in de schaduw voort. Toen nam
ik een kruik, om water te halen. Bij de put gekomen zag ik, dat het
water bevroren was. Daarom nam ik mijn hoofd af en brak het ijs stuk,
vulde de kruik en bracht het water bij de maaiers. Toen zij mij zagen,
vroegen zij mij: 'Waar is uw hoofd?' Ik hief mijn hand op, en tot mijn
groote verbazing zat mijn hoofd niet op mijn schouders. Toen eerst
bedacht ik, dat ik het bij de put had laten liggen. Ik ging dadelijk
terug, maar bemerkte, dat een vos mij voor was geweest en bezig was
mijn hoofd te verslinden. Ik naderde langzaam en gaf het beest een zoo
krachtigen schop, dat het van angst een klein boekje liet vallen. Dit
raapte ik op, opende het en vond er deze woorden in geschreven: 'Het
geheele brood is voor u, en Baardeloos zal er niets van meehebben!'"
Met deze woorden nam de jongen het brood en maakte zich uit de
voeten. Wat Baardeloos betreft, hij was sprakeloos van verbazing en
bleef den jongen met open mond nastaren.
Het meisje, dat wijzer is dan de tsaar.
Lang geleden leefde er een oude man, die in een armoedige hut
woonde. Hij bezat slechts een ding in de wereld en dat was een
dochter, die zoo verstandig was, dat zij zelfs haar ouden vader kon
onderrichten.
Op zekeren dag ging de man naar den tsaar om te bedelen en de tsaar,
verbaasd over zijn beschaafde manieren, vroeg hem, wie hem geleerd
had zoo goed te spreken. Hij vertelde den tsaar, waar hij woonde en
dat het zijn dochter was, die hem geleerd had zoo welsprekend te zijn.
"En van wie ontving uw dochter haar onderricht?" vroeg de tsaar.
"God en onze armoede hebben haar zoo wijsgemaakt," antwoordde de
arme man.
Daarop gaf de tsaar hem dertig eieren en zei: "Breng deze aan
uw dochter en beveel haar er kuikens uit te voorschijn te doen
komen. Indien zij dit met goed gevolg volbrengt, zal ik haar rijke
geschenken geven, maar indien zij faalt, zult gij gemarteld worden."
De arme man ging weenende terug naar zijn hut en vertelde alles aan
zijn dochter. Het meisje zag dadelijk, dat de eieren, die de tsaar
gezonden had, gekookt waren, en verzocht haar vader zich ter ruste te
leggen, terwijl zij overlegde, wat haar te doen stond. Toen de oude
man sliep, vulde het meisje een pot met water en kookte eenige boonen.
Den volgenden morgen wekte zij haar vader en verzocht hem een paar
ossen voor den ploeg te spannen en langs den weg te gaan ploegen,
waar de tsaar voorbij zou komen. "Als gij hem ziet komen", zei
zij, "neem dan een handvol boonen, en terwijl gij zaait moet gij
roepen: 'Gaat voort, ossen, en dat God geve, dat de gekookte boonen
ontkiemen!' Als de tsaar dan vraagt: 'Hoe kunt gij van gekookte boonen
vruchten verwachten?' Moet gij hem antwoorden: 'Evengoed als men van
gekookte eieren kuikens kan krijgen!'"
De oude man deed, zooals zijn dochter hem zei en ging heen om te
ploegen. Toen hij den tsaar zag, nam hij een handvol boonen en riep
uit: "Gaat voort, ossen! En dat God geve, dat de gekookte boonen
ontkiemen!"
Toen de tsaar dit hoorde, liet hij zijn rijtuig stilstaan en zei tegen
den man: "Maar arme man, hoe kunt gij verwachten, dat gekookte boonen
vrucht dragen?"
"Even goed als gekookte eieren kuikens kunnen voortbrengen," antwoordde
de op het oog eenvoudige, arme man.
De tsaar lachte en ging verder, maar hij had den ouden man
herkend en vermoedde, dat zijn dochter hem het antwoord in den
mond had gegeven. Hij zond daarom dienaren uit om den boer in zijn
tegenwoordigheid te brengen. Toen de oude man kwam, gaf de tsaar
hem een bos vlas en zei: "Neem dit en maak daarvan al de zeilen,
die noodig zijn voor een schip; indien gij het niet doet, zult gij
uw leven verliezen."
De arme man nam het vlas met de grootste vrees aan en ging in tranen
badende naar huis om zijn dochter te vertellen, welke nieuwe opdracht
hij gekregen had. Dit verstandige meisje stelde hem gerust en zei,
dat hij maar kalm moest zijn en dat zij wel een plan zou beramen. Den
volgenden morgen gaf zij haar vader een klein stukje hout en verzocht
hem er mede naar den tsaar te gaan met het verzoek daarvan al de
noodige werktuigen om te spinnen en te weven te laten maken, opdat hij
in staat zou zijn het bevel van Zijne Majesteit uit te voeren. De oude
man gehoorzaamde en toen de tsaar het buitengewone verzoek hoorde,
was hij ten hoogste verbaasd over de schranderheid van het meisje,
en om niet door haar overtroffen te worden, nam hij een klein glas,
zeggende: "Neem dit kleine glas mee naar uw dochter en zeg haar,
dat zij er de zee mee moet ledigen, zoodat er droog land komt, waar
nu zee is."
De oude man ging met een bezwaard hart naar huis, om dit aan zijn
dochter te vertellen. Maar het meisje stelde hem weer gerust, en den
volgenden morgen gaf zij hem een pond werk, zeggende: "Breng dit naar
den tsaar en zeg, dat ik de zee zal droog maken, indien hij met dit
werk de bronnen van alle rivieren verstopt."
De tsaar stuurt om het meisje.
De vader ging terug naar den tsaar en zei hem, wat zijn dochter had
voorgezegd en de tsaar, die nu inzag, dat het meisje verstandiger was
dan hij zelf, gaf bevel, dat zij voor hem gebracht zou worden. Toen
zij verscheen, vroeg de tsaar haar: "Kunt gij raden, wat op den
grootsten afstand gehoord kan worden?" En het meisje antwoordde:
"Uwe Majesteit, er zijn twee dingen: de donder en de leugen kunnen
op den grootsten afstand gehoord worden!"
De verbaasde tsaar greep naar zijn baard, en zich tot zijn hovelingen
wendende, riep hij uit: "Raadt eens, wat mijn baard waard is?" Eenigen
zeiden zooveel, weer anderen zooveel; maar het meisje zei tegen den
tsaar, dat geen van zijn hovelingen goed had geraden. "De baard van Uwe
Majesteit is evenveel waard als drie zomerregens," zei zij. De tsaar,
die verbaasder dan ooit was, zei: "Het meisje heeft goed geraden!"
Toen vroeg hij haar zijn vrouw te willen worden, want "ik heb u lief"
zei hij. Het meisje was verliefd geworden op den tsaar; zij neeg
diep voor hem en sprak: "Gij doorluchtige Majesteit! Laat het zijn,
gelijk gij verlangt! Maar ik verzoek Uwe Majesteit eigenhandig op een
stuk perkament te schrijven, dat zoo Uwe Majesteit zelf of een uwer
hovelingen ontevreden op mij is en ik dientengevolge uit uw paleis
verbannen zou worden, het mij toegestaan is dat mee te nemen, waar
ik het meest van houd."
De tsaar stemde daar met vreugde in toe, schreef de verklaring en
hechtte er zijn zegel aan.
Eenige jaren gingen gelukkig voorbij, maar er kwam eindelijk een dag,
waarop de tsaar zich beleedigd voelde door de tsarina en hij sprak
toornig: "Gij zult mijn vrouw niet langer zijn; ik beveel u het paleis
te verlaten!"
De tsarina antwoordde gehoorzaam: "O, zeer doorluchtige tsaar, ik zal
gehoorzamen; sta mij toe nog een nacht in het paleis te vertoeven en
morgen zal ik vertrekken."
Hierin stemde de tsaar toe.
Dien avond mengde de tsarina eenige kruiden in den wijn en gaf den
beker aan den tsaar, terwijl zij zei: "Drink, o zeer roemruchtige
tsaar! En wees vol moed! Ik zal heengaan, maar geloof mij, ik zal
gelukkiger zijn dan toen ik u den eersten keer ontmoette!"
Nadat de tsaar had gedronken, viel hij in slaap. Toen zette de tsarina,
die een koets in gereedheid had gehouden, den tsaar er in en voerde
hem weg naar de hut van haar vader.
Toen de tsaar den volgenden morgen wakker werd en zag, dat hij in
een hut was, riep hij uit: "Wie bracht mij hierheen?"
"Ik deed het," antwoordde de tsarina.
De tsaar werd boos en zei: "Hoe hebt gij dat durven doen? Heb ik u
niet gezegd, dat gij niet langer mijn vrouw zijt?"
In plaats van te antwoorden, haalde de tsarina het perkament te
voorschijn en hij stond met stomheid geslagen.
Toen sprak de tsarina: "Zooals gij ziet, gij hebt mij beloofd, dat
ik, indien ge mij uit het paleis bandet, mee mocht nemen, wat mij
het liefste was!"
Toen hij dit hoorde, keerde de liefde van den tsaar voor zijn gade
terug; hij nam haar in zijn armen en samen keerden zij naar het
paleis terug.
Goede daden zijn onvergankelijk.
Er leefden eens een man en een vrouw, die een zoon hadden. Toen de
jongen opgroeide, deden zijn ouders hun best hem een goede opvoeding
te geven, die hem van nut zou zijn in zijn verdere leven. Hij was een
goede, kalme jongen en bovenal vreesde hij God. Nadat hij zijn studiën
voltooid had, vertrouwde zijn vader hem een galei toe, die beladen
was met verschillende goederen, waarmee hij handel kon drijven in
verre landen. Zoodoende zou hij de steun van zijn ouders worden op
hun ouden dag.
De eerste reis.
Op zijn eerste reis ontmoette hij op zekeren dag een Turksch schip,
waarin hij hoorde schreien. Hij riep de zeelieden op het Turksche
schip toe: "Ik bid u, zeg mij, waarom er zoo'n verdriet aan boord
van uw schip is!" En zij antwoordden: "Wij hebben veel slaven, die
in verschillende deelen der wereld gevangen zijn genomen en die wij
geketend hebben. Zij zijn het, die schreien en jammeren." Daarop
zei de jongeman: "Ik verzoek u, o broeders, vraagt aan uw kapitein,
of hij mij wil toestaan de slaven te koopen voor een som geld?" De
zeelieden riepen hun kapitein, die bereid was te onderhandelen en ten
slotte gaf de jongeman zijn schip met de geheele lading aan den Turk
in ruil voor zijn schip met slaven.
De jongeman vroeg aan elken slaaf, vanwaar hij kwam; hij gaf aan
allen de vrijheid terug en zei, dat ieder naar zijn eigen land mocht
terugkeeren.
Onder de slaven was een oude vrouw, die een zeer mooi meisje aan den
arm hield. Toen hij vroeg, vanwaar zij kwamen, antwoordde de oude
vrouw schreiende: "Wij komen van een veraf gelegen land. Dit jonge
meisje is de eenige dochter van den tsaar; ik heb haar groot gebracht
van haar kindsheid af. Op een ongelukkigen dag wandelde zij in de
tuinen van het paleis en dwaalde af naar een eenzame plek, waar drie
vervloekte Turken haar zagen en grepen. Zij begon te gillen en ik,
die toevallig in de nabijheid was, snelde toe, om haar te helpen,
maar helaas, ik kon haar niet redden en de Turken voerden ons beiden
mee en brachten ons aan boord van deze galei." Toen smeekten de goede
verzorgster en het schoone meisje den jongeman, daar zij den weg naar
hun eigen land niet kenden en ook de middelen om terug te keeren niet
bezaten, haar met zich mee te nemen. En hiertoe was hij bereid; ja,
hij was dadelijk verliefd geworden op de prinses, en nu trouwde hij
het arme meisje, dat geen tehuis had, en keerde met haar en de oude
vrouw naar huis terug.
Bij hun aankomst vroeg zijn vader, waar zijn galei en de lading was
en hij vertelde hem, hoe hij de slaven had vrijgekocht en hun de
vrijheid had hergeven. "Dit meisje" zei hij, "is de dochter van een
tsaar, en deze oude vrouw is haar verzorgster; daar zij niet naar
haar land konden terugkeeren, nam ik haar mee en ik heb het meisje
getrouwd." Daarover was zijn vader zeer verstoord, en hij zei: "O,
dwaze zoon, wat hebt gij gedaan? Waarom hebt gij zoo dom zonder mijn
toestemming over mijn eigendom beschikt?" En hij joeg hem het huis uit.
Gelukkig voor den jongeman bood een goede buurman hem gastvrijheid
aan--en ook zijn vrouw en haar oude verzorgster; hij woonde langen
tijd in de buurt, en poogde telkens, geholpen door zijn moeder en
vele vrienden zijn vader te bewegen hem vergiffenis te schenken.
De tweede reis.
Na eenigen tijd liet zijn vader zich vermurwen en ontving zijn zoon
weer in zijn huis met zijn jonge vrouw en haar verzorgster. Spoedig
daarna kocht hij een tweede galei, grooter en mooier dan de eerste
en laadde die vol koopwaren, waarmede zijn zoon groote winsten zou
kunnen behalen, indien hij het tenminste verstandig aanlegde.
De jongeman zeilde weg met dit nieuwe schip; hij liet zijn vrouw
en haar verzorgster in de woning zijner ouders achter en spoedig
kwam hij aan een stad, waar hij een droevig schouwspel zag. Hij zag
soldaten bezig arme boeren te grijpen en in de gevangenis te werpen
en hij vroeg: "Waarom, broeders, zijt gij zoo wreed tegen deze
arme lieden?" En de soldaten antwoordden: "Omdat zij de belasting
aan den tsaar niet hebben betaald." De jongeman ging dadelijk naar
den officier en zei: "Zeg mij asjeblieft, hoeveel deze arme lieden
betalen moeten." De officier noemde hem de verschuldigde som en zonder
aarzeling verkocht de jongeman zijn schip met lading en al en voldeed
de schulden van al de gevangenen. Nu keerde hij naar huis terug,
en voor zijn vader neerknielende, verhaalde hij, wat er gebeurd was
en bad om zijn vergiffenis.
Maar dezen keer was de woede van zijn vader buitengewoon en hij joeg
hem zijn huis uit.
Wat kon de ongelukkige zoon doen in dit nieuwe verdriet? Hoe kon hij
bedelen, hij, wiens ouders zoo welgesteld waren? Weer wendden oude
vrienden der familie hun invloed bij zijn vader aan en drongen er op
aan, dat hij medelijden zou hebben met zijn zoon en hem weer ontvangen,
"want", zeiden zij, "het is zeker, dat zijn lijden hem verstandiger
heeft gemaakt en dat hij nooit meer zoo dwaas zal doen." Eindelijk
zwichtte zijn vader, nam hem weer in huis en rustte een derde galei
uit, veel grooter en mooier dan de eerste twee.
De derde reis.
De jonge man was meer dan blij met zijn geluk en het portret van zijn
geliefde vrouw liet hij op het roer van zijn schip schilderen en dat
van de oude verzorgster op den achtersteven.
Nadat al de toebereidselen voor zijn reis getroffen waren, nam
hij afscheid van zijn ouders, zijn vrouw en de andere leden van de
familie en lichtte het anker. Nadat hij eenigen tijd gezeild had,
kwam hij aan een groote stad, waar een tsaar woonde; hij liet het
anker vallen en kanonschoten lossen, om de stad te begroeten. Tegen
den avond zond de tsaar een van zijn ministers uit, om te hooren,
wie de vreemdeling was en vanwaar hij kwam en hem mede te deelen,
dat zijn heer den volgenden morgen om negen uur een bezoek aan de
galei zou brengen. De minister was verbaasd op het roer het portret te
zien van de keizerlijke prinses, die hem, toen zij nog een kind was,
door den tsaar ten huwelijk was beloofd--en op den achtersteven dat
van de oude verzorgster; hij maakte echter geen opmerking en vertelde
niemand, wat hij had gezien. Om negen uur den volgenden morgen kwam
de tsaar aan boord van de galei in gezelschap van zijn ministers, en
toen hij al pratende met den kapitein op het dek heen en weer liep,
zag ook hij het portret van het meisje, dat op het roer geschilderd
was en dat van de oude vrouw op den achtersteven en hij herkende
dadelijk de trekken van zijn eenige dochter en haar verzorgster,
die door de Turken gevangen genomen waren. Dadelijk koesterde hij de
hoop, dat zijn geliefd kind nog leefde en gezond was, maar hij was zoo
aangedaan, dat hij er niet over spreken dorst. Hij beheerschte zich
zooveel mogelijk en noodigde den kapitein uit dien middag om twee uur
in zijn paleis te komen; hij was voornemens hem dan te ondervragen
en hoopte, dat zijn hartewensch vervuld zou worden.
Precies om twee uur verscheen de kapitein in het paleis en de tsaar
begon hem dadelijk op omslachtige manier te ondervragen over het
meisje, wier portret hij op het roer van zijn galei had gezien. Was
zij een van zijn bloedverwanten en zoo ja, in welken graad? Hij was
ook nieuwsgierig naar de oude vrouw, wier portret op den achtersteven
was geschilderd.
De jonge kapitein giste dadelijk, dat de tsaar de vader moest zijn van
zijn vrouw, en hij vertelde hem woord voor woord al zijn avonturen,
waarbij hij niet verzuimde mee te deelen, dat hij, toen hij hoorde,
dat het jonge meisje en haar verzorgster den weg naar haar land
vergeten waren, medelijden met haar had gehad en later het meisje had
getrouwd. Toen de tsaar dit hoorde, riep hij uit: "Dat meisje is mijn
eenig kind en de oude vrouw haar verzorgster; spoed u en breng mijn
dochter hier, opdat ik haar nog eens zie, voordat ik sterf. Breng uw
ouders en uw geheele familie ook hier; uw vader zal mijn broeder zijn
en uw moeder mijn zuster, want gij zijt mijn zoon en de erfgenaam van
mijn kroon. Ga en verkoop al uw bezittingen en kom, opdat wij gelukkig
samen in mijn paleis kunnen leven!" Toen riep hij de tsarina, zijn
vrouw, en al zijn ministers, opdat zij het heugelijk nieuws zouden
hooren, en er heerschte groote vreugde aan het hof.
Daarna gaf de tsaar den kapitein een prachtig schip en verzocht hem
zijn eigen galei achter te laten. De jongeman was natuurlijk heel
dankbaar, maar hij zei: "O, doorluchtige tsaar! Mijn ouders zullen mij
niet gelooven, indien gij mij niet een van uw ministers als getuige
meegeeft." Daarop gaf de tsaar als zijn metgezel voor de reis den
minister mee, wien hij zijn dochter ten huwelijk had beloofd.
De vader van den kapitein was zeer verbaasd zijn zoon zoo spoedig te
zien terugkeeren en met zulk een prachtig schip. Toen vertelde de
jongeman aan zijn vader en de anderen alles, wat hem was overkomen
en de keizerlijke minister bevestigde zijn woorden. Toen de prinses
den minister zag, riep zij blijde uit: "Ja waarlijk, alles wat hij
gezegd heeft, is waar; dit is de minister van mijn vader, die mijn
bruigom had moeten worden." Toen verkochten de man en zijn familie
al hun eigendommen en gingen aan boord van het schip.
De verraderlijke minister.
Nu was de minister een slecht man, en hij beraamde een plan om den
jongen echtgenoot der prinses te dooden, opdat hij haar zou kunnen
trouwen en eens tsaar worden. Op een avond, toen de jongeman zich
op het dek bevond, voegde hij zich bij hem om met hem te praten. De
kapitein had een rein geweten, en dacht aan geen kwaad, zoodat hij
geheel onvoorbereid was, toen de minister hem greep en over boord
wierp. Het schip zeilde snel; het was onmogelijk het in te halen en
hij bleef hoe langer hoe meer achter. Het was nog een geluk, dat het
dicht bij het land gebeurde en hij spoedig door de golven op het
strand geworpen werd. Maar helaas! Dit land was slechts een kale,
onbewoonde rots.
Intusschen was de minister terug geslopen naar zijn hut en toen den
volgenden morgen gemerkt werd, dat de kapitein verdwenen was, begonnen
allen te weenen en te jammeren, en vermoedden, dat hij in den nacht
over boord was gevallen en verdronken. Zijn familie was ontroostbaar,
vooral zijn vrouw, die hem zeer lief had. Toen zij aan het paleis
van den tsaar kwamen en vertelden, dat de jonge man verdronken was,
rouwde het geheele hof met hen.
Gedurende vijftien dagen was de ongelukkige schoonzoon van den tsaar
veroordeeld tot hongerlijden; hij kon zich alleen voeden met het
schaarsche gras, dat op het rotsige eilandje groeide. Zijn huid werd
gebruind door de felle zon, en zijn kleeren werden vuil en kwamen
vol scheuren, zoodat niemand hem herkend zou hebben. Op den ochtend
van den vijftienden dag had hij het geluk een ouden man op het strand
te zien, die op een stok leunde en bezig was met visschen. Hij riep
den ouden man dadelijk aan en smeekte hem hulp te verleenen om van de
rots af te komen. De oude visscher zei: "Ik zal u helpen, als gij mij
wilt betalen!" "Hoe kan ik u betalen; ik heb slechts deze havelooze
plunje en niets meer?"
"O, wat dat betreft," antwoordde de oude man, "gij kunt een
schuldbekentenis schrijven en onderteekenen, waarbij gij mij belooft
de helft te zullen geven van hetgeen gij ooit zult bezitten." Deze
belofte deed de jongeman met vreugde. Toen haalde de oude man
schrijfgereedschap te voorschijn en de jongeman onderteekende de
overeenkomst, waarna zij beiden in de visschersboot van den ouden
man wegzeilden naar het vasteland. Daarna trok de jongeman als een
bedelaar van huis tot huis en van dorp tot dorp op bloote voeten,
verbrand en hongerig.
De terugkomst van den jongeman.
Na een reis van dertig dagen, bracht zijn goed gesternte hem naar de
stad van den tsaar en hij zette zich met den staf in de hand bij de
poorten van het paleis neer; nog altijd droeg hij zijn trouwring aan
zijn vinger, waarop zijn naam en die van zijn vrouw gegraveerd was. De
bedienden van den tsaar hadden medelijden met hem; zij boden hem een
nachtverblijf in het paleis aan en gaven hem een deel van hun eigen
maal. Den volgenden morgen ging hij naar den tuin van het paleis,
maar de tuinman kwam en joeg hem weg, waarbij hij hem toevoegde, dat
de tsaar en zijn familie spoedig voorbij zouden komen. Hij verwijderde
zich en ging in een hoek op het gras zitten, tot hij plotseling de
tsaar met zijn eigen vader en moeder zag loopen en zijn geliefde
vrouw arm in arm met zijn vijand, den minister. Hij maakte zich niet
dadelijk bekend, en de tsaar en zijn gevolg gingen voorbij en gaven hem
aalmoezen. Hij strekte zijn hand uit om ze te ontvangen en toen trok de
trouwring aan zijn vinger de aandacht der prinses. Zij herkende dien
dadelijk, maar het was ongelooflijk, dat de bedelaar haar echtgenoot
kon zijn en zij zei tegen hem: "Geef mij uw hand, opdat ik uw ring
kan zien!" De minister trachtte dit te verhinderen, maar de prinses
sloeg geen acht op hem, en zij bekeek den ring en zag, dat haar eigen
naam en dien van haar echtgenoot er in gegraveerd waren. Haar hart
was zeer ontroerd, maar zij deed haar best om haar aandoening niet te
toonen en zei niets. Bij de terugkomst in het paleis ging zij naar haar
vader en vertelde hem, wat zij had gezien. "Laat u hem, alsjeblieft,
voor u komen; dan kunnen wij onderzoeken, hoe hij in het bezit van den
ring komt!" De tsaar zond onmiddellijk een bediende om den bedelaar
te halen. Het bevel werd dadelijk uitgevoerd, en toen de vreemdeling
verscheen, vroeg de tsaar hem zijn naam, van waar hij kwam en hoe hij
den ring had verkregen. De ongelukkige jonge man kon zijn vermomming
niet langer handhaven, hij vertelde dus aan den tsaar, wie hij was
en verder al de avonturen, die hij had beleefd, sedert de minister
hem verraderlijk in de zee geworpen had! "Zie!" zei hij ten laatste:
"de genade van onzen Heer heeft mij terug gebracht bij mijn ouders
en mijn vrouw."
Bijna buiten zich zelf van vreugde liet de tsaar de ouders van den
jongeman komen en deelde hun het goede nieuws mede. Wie is in staat
de vreugde uit te drukken van het bejaarde paar, toen zij hun zoon
herkenden. De woorden ontbreken ons de vreugde te beschrijven, die het
geheele hof vervulde. De bedienden maakten welriekende baden voor den
jongeman gereed en brachten hem prachtige gewaden. De tsaar beval,
dat hij als tsaar gekroond zou worden en gedurende verscheidene
dagen waren er schitterende feesten, waaraan heel de stad deelnam;
ieder zong, danste en richtte feestmalen aan. De oude tsaar beval den
slechten minister voor zijn schoonzoon te verschijnen, opdat deze
naar eigen goeddunken over hem zou beslissen. Maar de jonge tsaar
had een vriendelijk hart; hij vergaf hem dus op voorwaarde, dat hij
het rijk onmiddellijk zou verlaten en gedurende zijn regeering nooit
meer zou terugkeeren.
De nieuwe tsaar had ternauwernood het bewind aanvaard, of de oude
visscher, die hem van het rotsachtig eiland had gered, vroeg bij
hem toegelaten te worden. De tsaar ontving zijn bevrijder dadelijk,
die daarop zijn geschreven belofte te voorschijn haalde. "Heel goed,
oude man," zei de tsaar: "nu ben ik heerscher, maar ik zal even trouw
mijn woord houden, alsof ik een bedelaar was, die maar weinig te
deelen heeft; laten wij dus mijn bezittingen in twee gelijke deelen
verdeelen." De tsaar nam nu de boeken en begon de steden te verdeelen;
telkens, als hij een naam noemde, zei hij: "dit is voor u"--en dan
"dit is voor mij." Zoo teekende hij alles op een kaart aan, totdat het
geheele czarenrijk tusschen hen beiden was verdeeld, van de grootste
stad tot de kleinste hut.
Toen de tsaar gereed was, sprak de oude man: "Neem alles terug! Ik
ben geen man van deze wereld; ik ben een engel van God, die mij
zond om u te redden voor uw goede daden. Regeer nu en wees gelukkig,
en dat gij lang moogt leven in volkomen voorspoed!" Na deze woorden
verdween hij plotseling, en de jonge tsaar regeerde nog vele jaren
gelukkig en voorspoedig.
Hij, wien God helpt, kan niemand kwaad doen.
Er leefden eens een man en een vrouw en zij waren gezegend met drie
zoons. De jongste was de knapste en hij had een beter hart dan zijn
broers, die hem een dwaas vonden. Toen de drie broers den mannelijken
leeftijd hadden bereikt, gingen zij samen naar hun vader en vroegen
toestemming om te trouwen. De vader was verlegen met dien plotselingen
wensch van zijn zoons en zei, dat hij eerst met zijn vrouw over het
antwoord wilde overleggen.
De eerste tocht.
Eenige dagen later riep de man zijn zoons bij zich en zei hun, dat
zij naar de naburige stad moesten gaan om werk te zoeken. "Hij, die
mij de mooiste reisdeken brengt, krijgt van mij toestemming om het
eerst te trouwen," zei hij.
De broeders gingen op weg naar de naburige stad. Onderweg begonnen de
twee oudste broers den gek te steken met den jongsten; zij bespotten
zijn eenvoud en eindelijk noodzaakten zij hem een anderen weg te nemen.
Verlaten door zijn boosaardige broers, bad de jongeman tot God hem bij
te staan. Eindelijk kwam hij aan een meer, aan welks versten oever
een prachtig kasteel lag. Het kasteel behoorde aan een tiranniek en
wreed prins, die lang geleden was gestorven. De jonge prinses was
buitengewoon schoon, en menig aanzoek om haar hand had zij reeds
gehad. Zij, die aanzoek deden, werden steeds gastvrij ontvangen,
maar als zij naar hun kamers gingen, verscheen onveranderlijk de
gestorven heer van het kasteel als een vampier en worgde hen.
Toen de jongste broer aan het strand stond, en zich afvroeg, hoe hij
het meer zou oversteken, zag de prinses hem vanuit haar venster en
zij gaf een knecht dadelijk bevel de boot te nemen en den jongeman
bij haar te brengen. Toen hij verscheen, was hij wel wat verlegen,
maar het edele meisje stelde hem met eenige vriendelijke woorden
gerust--want hij maakte werkelijk een goeden indruk op haar en zij
hield van hem op het eerste gezicht. Zij vroeg hem, vanwaar hij
kwam en waarheen hij dacht te gaan, en de jonge man vertelde haar,
wat zijn vader hem en zijn broers had opgedragen.
Toen de prinses dit hoorde, zei zij tot den jongeman: "Gij zult
vannacht hier blijven en morgen zullen wij zien, wat wij kunnen doen
om u te helpen."
Nadat zij het avondeten hadden gebruikt, geleidde de prinses haar gast
naar een groene kamer en voor zij hem "goeden nacht" wenschte, zei zij:
"Dit is uw kamer. Word niet bang, als vannacht iets ongewoons mocht
gebeuren; verontrust u er niet over."
Daar hij een eenvoudige jongen was, kon hij niet eens zijn oogen
sluiten, zoo was hij onder den indruk van al het moois om hem heen.
Plotseling, tegen middernacht, hoorde hij een groot geraas. Onder het
rumoer door hoorde hij duidelijk een geheimzinnige stem fluisteren:
"Deze jongeling zal den prinselijken kroon erven; niemand kan hem
kwaad doen!" De jongen nam zijn toevlucht tot een ernstig gebed,
en toen de dag begon te grauwen, stond hij veilig en gezond op.
Toen de prinses wakker werd, zond zij een bediende om den jongeman
in haar tegenwoordigheid te leiden; deze was uiterst verbaasd hem
nog levend aan te treffen; dat was de prinses ook en iedereen in
het kasteel.
Na het ontbijt gaf de prinses aan haar gast een prachtige reisdeken
en zei: "Breng deze deken aan uw vader en indien hij nog wat anders
verlangt, hebt ge slechts terug te keeren." De jongeman dankte
zijn schoone gastvrouw en nam met een diepe buiging afscheid van
haar. Toen hij thuiskwam, vond hij zijn beide broeders daar reeds;
zij lieten hun vader de dekens zien, die zij hadden meegebracht. Toen
de jongste de zijne uitspreidde, waren zij verbaasd en riepen uit:
"Hoe zijt gij in het bezit gekomen van zulk een kostbare deken;
die moet ge gestolen hebben!"
De tweede tocht.
Eindelijk zei de vader om hen te kalmeeren: "Gaat nog eens de wereld
in en hij, die mij een ketting terug brengt, lang genoeg om er ons
huis negen keer mee te omspannen, zal mijn toestemming hebben om het
eerst te trouwen!" Aldus slaagde de vader er in zijn zoons tevreden
te stellen. De twee oudste broers gingen hun eigen weg en de jongste
haastte zich terug naar de prinses. Toen hij aankwam, vroeg zij hem:
"Wat heeft uw vader u nu bevolen te doen?" En hij antwoordde: "Ieder
onzer moet trachten een ketting mee te brengen, lang genoeg om ons
huis negen maal te omspannen." De prinses heette hem weer welkom en
na het souper wees zij hem een gele kamer en zei: "Er zal vannacht
weer iemand komen om u bang te maken; maar gij moet geen aandacht aan
hem schenken en morgen zullen wij zien, wat wij voor u kunnen doen."
En ja, omstreeks middernacht kwamen er een menigte geesten rond zijn
bed dansen en maakten een vreeselijk geraas, maar hij volgde den raad
der prinses en bleef kalm en rustig. Den volgenden morgen kwam er weer
een bediende, om hem voor de prinses te geleiden en na het ontbijt gaf
zij hem een mooie doos. Zij zei: "Neem deze doos mee naar uw vader en
als hij nog wat anders wenscht, dan hebt gij slechts terug te keeren."
De jongeman dankte haar en nam afscheid. Weer bemerkte hij, dat zijn
broers voor hem waren thuisgekomen met hun kettingen, maar de hunne
waren niet lang genoeg, zelfs niet om het huis een keer te omspannen,
en zij waren ten zeerste verbaasd, toen hun jongste broer uit de doos,
die de prinses hem had gegeven een reusachtigen gouden ketting haalde
van de vereischte lengte. Verteerd door jaloezie riepen zij uit:
"Gij zult den goeden naam van onze familie te schande maken, want
dezen ketting moet gij gestolen hebben!"
De derde tocht.
Eindelijk zond de vader, moe van hun gekrakeel, hen weer weg, zeggende:
"Gaat; laat ieder uwer zijn liefste meebrengen en ik zal u toestemming
geven te trouwen." Daarop gingen de twee oudste broers vroolijk naar
de meisjes, die zij liefhadden en de jongste spoedde zich weer naar
de prinses om haar den wensch van zijn vader over te brengen. Toen
zij hoorde, wat deze verlangde, zei de prinses: "Gij moet een derden
nacht hier doorbrengen en dan zullen wij zien, wat wij doen kunnen."
Na samen het souper gebruikt te hebben, bracht zij hem in een roode
kamer. Gedurende den nacht hoorde hij weer een geluid, waarbij
het bloed haast stolde van angst en in de duisternis fluisterde
een geheimzinnige stem: "Deze jongeman staat op het punt zich mijn
bezittingen en mijn kroon toe te eigenen!" Hij werd aangevallen door
spoken en vampiers en uit zijn bed gesleept; maar wat er ook gebeurde,
hij volhardde in het gebed en God redde hem.
Toen hij den volgenden morgen voor de prinses verscheen, wenschte
zij hem geluk met zijn dapperheid en zei hem, dat hij haar liefde
had gewonnen. De jongeman was overstelpt van geluk en ofschoon hij
het geheim van zijn liefde eigener beweging nooit geopenbaard zou
hebben, beminde ook hij de prinses. Een barbier werd geroepen om het
uiterlijk van den jongeman te verzorgen en een kleermaker om hem als
prins te kleeden. Toen dit gedaan was, ging het paar naar de kapel
van het kasteel en zij werden getrouwd.
Eenige dagen later reden zij naar het dorp van den jongeman en
toen zij voor zijn woning stil hielden, hoorden zij veel vreugde en
muziek, waaruit zij opmaakten, dat de beide broers hun huwelijksfeest
vierden. De jongere broer klopte aan de poort en toen de vader kwam,
herkende hij zijn zoon niet in den rijk uitgedosten prins, die voor hem
stond. Hij was verbaasd, dat zulke aanzienlijke gasten hem een bezoek
zouden brengen en nog meer, toen de prins zei: "Goede man, wilt ge
ons voor den nacht gastvrijheid verleenen?" De vader antwoordde: "Heel
graag, maar wij vieren juist feest in ons huis, en ik ben bang, de deze
eenvoudige lieden u met hun gezang en muziek zullen storen." Hierop
zei de jonge prins: "O, neen, ik zou het prettig vinden de boeren te
zien feestvieren, en mijn vrouw zal het nog prettiger vinden!"
Nu gingen zij het huis binnen en terwijl de gastvrouw diep voor hen
neeg, zei de prins tegen haar: "Wat moet u gelukkig zijn, dat ge uw
beide zoons op denzelfden dag getrouwd ziet!" De vrouw zuchtte. "Ach,"
zei zij, "aan den eenen kant beleef ik vreugde, aan den anderen kant
verdriet; ik had een derden zoon, die ook de wereld in is gegaan en
wie weet, welk onheil hem is overkomen."
Na een poos vond de prins gelegenheid zijn oude kamer binnen te gaan,
en een van zijn oude pakken kleeren over zijn prinselijk gewaad
aan te trekken. Daarna keerde, hij naar de kamer terug, waar het
feestmaal was gereed gezet en bleef achter de deur staan. Heel gauw
zagen zijn beide broers hem en zij riepen uit: "Zie eens hier, vader,
daar is u veel geprezen zoon, die heenging en stal als een dief!" De
vader wendde zich om en toen hij den jongeman zag, riep hij uit:
"Waar zijt gij zoo lang geweest en waar is uw liefste?"
Toen sprak de jongste zoon: "Maak mij geen verwijten, het gaat mij
even goed als u!" Onder het spreken legde hij zijn oude kleeren af
en zijn prinselijk gewaad kwam te voorschijn. Daarna deed hij zijn
verhaal en stelde zijn vrouw aan zijn ouders voor.
De broers drukten nu hun spijt uit over hun gedrag en de prins schonk
hun grootmoedig vergiffenis, waarna zij elkaar omhelsden; het feestmaal
werd voortgezet en gedurende dagen werd er feest gevierd. Ten slotte
verdeelde de jonge prins onder zijn vader en broeder groote stukken van
zijn nieuwe landen en zij leefden allen lang en gelukkig met elkaar.