Mine hulde een iaer omtrent.
Dat dede hi op sulc couent,
Dat icken hoenre maken sat.
Doe leidicken tot eenre stat,
Daer ic hem dede verstaen (fo. 112 rb.)
Dat vij · hennen ende enen haen
Jn een groet huus ander straten
Op eene hanebalke [244] saten
Recht ere valbruggen bi.
Daer dedic Ysegrime mit mi
Op dat huus climmen bouen.
Jc seide, ic wilde hem wel louen,
Wil hi crupen in die valdore,
Dat hire soude vinden vore
Van vetten hoenren sijn geuoech.
Ter valdore ghinc hi ende loech
Ende croep dar in een deel van vare
Ende began hare ende dare
Te tasten · ende als hi niet en vant,
Sprac hi: 'et is bewant
Te sorghen, inne vinde niet.'
Jc sprac: 'oem, wats mi gesciet?
Crupet een luttel bet in!
Men moet wel pinen om gewin.
Jc hebse wech die saten voren.'
Dus liet hi hem verdoren
Dat hi die hoenre te verre sochte.
Jc sach dat icken honen mochte
Ende hortene dat hi ouer voer.
Dus viel hi neder op die vloer
Ende gaf enen groten val,
Dat si ontsprongen ouer al
Die binnen den huse sliepen.
Die biden vire lagen · riepen:
Dat daer waer sine wisten wat
Gheuallen dor dat hemelgat. [245]
Si stonden op . ontstaken lecht.
Doe sine sagen, wart hi echt
Daer gewont toter doet.
Jc hebbene bracht in menigher noet,
Dan ic v geseggen mochte.
Nochtan al dat ic dit gewrochte
Jegen hem, sone vruchtic niet
So sere, alse dat ic verriet
Vrouwen Erswinen, sijn scone wijf, (fo. 112 va.)
Dien hi lieuer heft dan sijn selues lijf.
Har dedic (god moet mi vergeuen)
Dat mi lieuer ware bleuen
Te doene, dan et es gedaen.' [246]
Grimbert [247] sprac: 'oft gi wilt gaen
Claerliken te biechten te mi
Ende sijn van vwen sonden vri,
So suldi spreken onbedect.
Jnne weet warwart gi dit trect:
'Jc hebbe iegen sijn wijf mesdaen.'
Oem, des en canic niet verstaen,
Warwaert gi dese tale keert.'
Reynaert sprac: 'neue Grimbeert,
Waer dat houeschede groet,
Ofic hadde geseit al bloet:
'Jc hebbe geslapen bi mire moyen?'
Ghi sijt mijn maech: v souts vernoyen,
Seidic v enige dorperheit.
Grimbert, nv hebic v geseit
Al des mi bedenket nv.
Doet mi aflaet, des bidic v,
Set mi dat v duncket goet.'
Grimbert was listich ende vroet.
Hi brac een rijs an die hage [248]
Ende gaffer hem [249] mede XL slage
Ouer alle sine mesdade.
Dar na in gerechten rade
Riet hi hem goet te wesen
Ende sine salmekine te lesen
Ende te vasten ende te viren
Ende weder in den wech te stiren [250]
Alle die hi buten wege saghe:
Ende hi hem vort alle dage
Redenlike soude gheneren.
Hier na dede hi hem versueren
Beyde rouen ende stelen.
Nv moet hi sire zielen telen,
Reynaert, bi Grimberts rade
Ende gaen te houewaert op genaden.
Nv [251] es die bijchte gedaen.
Die heren hebben den wech bestaen
Tote des coninx houe waert.
Nv was buten der rechter vart,
Daer si te gaen hadden begonnen, [252]
Een swaer couent van nonnen,
Dar [253] menighe gans ende menich capoen,
Menige hinne ende menich hoen
Plaghen te weidene buten mure.
Dit wiste de felle creature,
Die ongetrouwe Reynaert,
Ende seide: 'tot ghenen houewaert
So leget onse rechte strate.'
Mit aldustanighen barate
Leide hi Grimbert biden mure
Dar die hoenre bider scure
Ghinghen weiden harentare.
Der hoenre wart Reynaert geware.
Die oghen ghinghen hem der ane.
Buten den andren ghinc een hane,
Die beide vet was ende ionc:
Daer na dede Reynaert enen spronc
So dat hem de plumen stouen.
Grimbert sprac: 'gi dunket mi douen!
Onsalich oem, wat wildi doen?
Wildi weder om een hoen
Jn al die grote misdaet slaen,
Daer gi die biechte sijt af gegaen? [254]
Dat mochtu wel sere rouwen.'
Reynaert sprac: 'in goeden trouwen,
Jc hads vergeten, lieue neue.
Bid gode dat hijt mi vergeue!
En gesciet mi nemmermeer!'
Doe deden si enen wederkeer [255]
Ouer ene smale brugge.
Hoe dicke sach Reynaert ouer rugge
Weder daer die hoenre ghingen!
Hine conste hem seluen niet beduingen,
Hi most sire zielen plegen.
Hadmen hem thouet af geslegen,
Et ware ten hoenre waert geulogen, (fo. 113 ra.)
Mijn waen en hadde mi bedrogen.
Grimbert [256] sach dat gelaet
Ende [...] seide Reynaert: 'gi doet quaet [257]
Dat gi mijn herte dus verstort
Ende mine bede testort. [258]
Liet mi doch lesen een pater noster,
Der hoenre zielen van den closter
Ende der gansen te genaden,
Die ic dicke hebbe uerraden.
Die ic desen heiligen nonnen
Mit mire list hebbe af gewonnen.
Grimbert balsch, mar Reynaert
Hadde emmer toge ten hoenren wart,
Tes si quamen ter rechter straten
Die si te voren hadden gelaten.
Daer keerden si tes coninx houe waert.
'Hoe sere beuic,' sprac Reynaert,
Doe hi ten houe began naken,
Daer hi sere waende mesraken.
Doe int hof was vernomen
Datte houe was comen
Reynaert mit Grimberde, den das,
Jc wane dae niemen en was
So arm no uan so cranken magen,
Hine gereide op hem dat claghen:
Dit was al iegen Reinaerde.
Nochtan dede hi alse donuervaerde,
So hoe so hem te moede was.
'Neue Grimbert, de das,'
Sprac Reynaert: 'leit ons die hofstrate.'
Reynaert ginc in dien gelate
Ende in also bouder gebare,
Of hi des coninx sone ware
Ende hi niet en hadde mesdaen.
Boudelike ginc hi staen
Vor Nobel, den coninc,
Ende sprac: 'god, die alle dinc
Gheboet · hi geue v, coninc here,
Groet gelucke ende groet ere!
Jc groetu, ende ic hebbe recht, (fo. 113 rb.)
En hadde noyt coninc enen knecht
So getrouwe iegen hem [259]
Als ic v oyt was ende noch ben:
Dat is dicke worden in scijn.
Nochtan sulke die hier sijn
Souden mi gherne, wanic, rouen
Vre hulden, wildise gelouen.
Neen gi niet: god moet v lonen!
En temet niet der coninc cronen
Dat si [260] den scalken ende den fellen
Te lichte gelouen, dat si hem tellen.
Nochtan wil ict gode clagen:
Der es so uele in onsen daghen,
Die honichscalkers, [261] die wroegen connen,
Die nv der vroeder hant hebben gewonnen
Ouer al inden riken houen,
Dat si so uerre sijn comen bouen,
Dat si den luden doen groten toren,
Die gene scalcheit an is geboren.
Dat wreke god an har leuen,
Ende moete hem ewelike geuen
Alsulke loen als si sijn waert!'
Die coninc sprac: 'ay, ay, Reynaert,
Ay, Reynaert, onreine quaet,
Wat condi al scone gelaet!
En sel v helpen niet een caf.
Comet vwes smekens af.
Jn werde bi smekens niet v vrient.
Danc hebt gi · hebbes wel verdient
Jn saken harde menichfoude.
Ghi hebt oec wel gehouden
Dien vrede, dien ic had gesworen.'
'O wi, owi, wat heb ic al verloren,'
Sprac Cantecleer, al dar hi stont.
Die coninc sprak: 'des hout vwen mont,
Har Cantecleer, ende laet mi sprecken. [262]
Laet mi antworden sine treken.
Ay, ay, dief Reynaert,
Dat gi mi lief hebt ende waert,
Dat hebdi sonder vwe pine (fo. 113 va.)
Minen boden gedaen in scine:
Den here Tibert ende Brunen,
Dien noch bloedich es sine crune.
Jnne wil v niet langher melden,
Reynaert, et sal vwe kele ontgelden
Noch [263] huden opene wile.'
'Nomine domine xpm file,' [264]
Her coninc, wat bestaet mi dat,
Of hi Lamfreits honich at,
Ende hem die dorper laster dede?
Noch heft Brune so grote lede,
Was hi teblouwen [265] of versproken
Ware hi vroet, hi had gewroken,
Eer hi vlo int water.
Bi dander side Tibert, den cater,
Dien ic herbergede ende wel ontfinc,
Of hi om stelen ginc
Tes papen, sonder minen raet,
Ende hem die pape dede quaet:
Bigode, soudic des ontgelden,
So mochtic mijn gelucke wel scelden.'
'Hort,' sprac Reynaert: 'her coninc Lioen,
Wien twiuelt des, gine moget doen
Dat gi gebiet ouer mi?
Hoe groet mine misdaet si,
Ghi moget mi rouen ende scaden.
Wildi mi sieden of braden
Ofte hangen ofte binden,
Jnne mach v niet ontwinden.
Alle diren sijn in v bedwanc.
Ghi sijt starc ende ic bin cranc,
Mine helpe es clene · duwe es groet:
Bigode, al sladi mite doet,
Dat es ene cranke wrake.'
Recht in deser seluer sprake
Spranc op Bellijn, de ram,
Ende een, die mit hem quam,
Dat was dame Awi. [266]
Bellijn sprac: 'gawi
Alle vort mit onser clagen.' (fo. 113 vb.)
Brune spranc op mit sinen magen,
Ende Tibert, sine geselle,
Ende haer Ysegrim, die felle,
Foret adent, dat euerswijn,
Entie rauen Tiselijn,
Pancer, dat dier, otter Bruneel,
Daer na die vischpute Peel,
Blacart, die boc · Brisaert, de stier,
Cuwart, die hase, dat blode dier,
Dat eencorn die Ruceel,
Dat watermael Mucereel,
Die wesel, mijn vrouwe fine,
Cantecleer entie kinder sine
Maecten groet gevederslach,
Dat foret, dat clene beiach,
Liep al mede in dese scare.
Ende si gingen al openbare
Vor haren here, den Coninc, staen
Ende daden Reynaert vaen.
Nv ginct ginder opeen pleidiren.
Noch nie ne [267] sach man van diren
Alse scone tale, als was hijr
Tusschen Reynaert ende ander dijr.
Orconden gingen die dat horden.
Soudic die tale entie worden
Van reden diemen hadde daer [268]
Vort brengen, et ware mi te swaer.
Daer om cortic v die wort.
Die beste reden ginc dar vort,
Die clage, die de dire onbonden,
Quam vort mit sulker orconden,
Alsi sculdich was te doene.
Die coninc dreef sine baroene
Te vonnesse van Reinaerts zaken.
Doe wildense dat men soude maken
Ene galge starc ende vast,
Datmen Reynaert, den fellen gast,
Op soude hangen bisire kele.
Nv gaet mit Reynaerde vten spele.
Doe Reynaert dus ver[or] deelt was, [269] (fo. 114 ra.)
Orlof nam Grimbert, de das,
Mit Reinaerts naesten magen.
Sine constent niet verdragen,
No gedulden, no gedogen,
Datmen Reynaert vor har oghen
Soude hangen als een dief.
Nochtan wast hem somen lief.
Die coninc was harde vroet,
Die doe mercte ende verstoet,
Dat so menich iongelinc
Mit Grimbert vten houe ginc,
Die Reynaerde na [270] bestoet,
Doe pensde hi in sinen moet:
'Hier mach in lopen ander raet.
Al es Reynaert selue quaet,
Hi heft menigen goeden maech.'
Doe sprac hi: 'wie sidi traech,
Ysegrim ende here Bruun?
Hier es menich muur ende menich tuun, [271]
Comt hi · iij · voete vter noet,
Sine liste die is so groet,
Ende hi weet so menigen keer,
Hine wert geuangen huden meer.
Salmen hangen, twine doetment dan?
Eer men nv gereiden can
Ene galge, so est nacht.'
Ysegrim was [272] wel bedacht
Ende sprac: 'hier es ene galge bi.'
Mittien [273] worde versucht hi.
Doe sprac here Tibeert:
'Ysegrim, v es verseert
Vwe herte · inne wancons v niet,
Bidien want hijt al beriet
Ende selue mede ginc,
Daermen v twee brueder hinc,
Reynaerdijn ende Widelanken:
Ets tijt, wildijt hem danken. [274]
Ysegrim sprac: 'her Tibeert,
Wat gi ons al gader leert!
En gebrake ons niet een strop, (fo. 114 rb.)
Lange wiste Reynaerts crop
Wat hi achter mochte wegen.'
Reynaert, die lange hadde geswegen,
Sprac: 'gi heren, cort mine pine.
Tibert heft ene vaste line
Die hi beiagede om sine kele,
Daer hi vernoys hadde vele,
Jnt huus daer hi den pape beet, [275]
Die vor hem stont al sonder cleet.'
'Her Ysegrim,' seit hi: 'haest v voren.
Ja sidi dar toe uercoren, [276]
Ghi ende Brune, dat gi sult doden
Reynaert, vwen neue, den roden.
Doedi Tiberde oec mede gaen:
Ghi hebt vele des teer gedaen.
Tibert can climmen, hi mach die line
Op dragen sonder vwe pine.
Ghi drie gaet vore, maect gereet.
Dat gi yet let, dat is mi leet!'
Doe sprac Ysegrim te Brunen:
'So mi de closterlike crunen
Die bouen op minen hoefde staet,
Jnne horde noyt so goeden raet
Alse Reynaert geuet selue hijr.
Hem langet om cloesterbijr: [277]
Nv gawi voren ende brouwent hem!'
Brune sprac: 'Tibert, neue, nem
Dese line, du salt mede lopen.
Reynaert, hi moet nv becopen
Dijn [278] oge ende mijne scone lier.
Gawi ende hangen so hoge hier,
Dats lach hebben al sine vrient!'
'Bi gode, hi heuets wel verdient,'
Sprac Tibert ende prant die line:
'Jnne dede nie so lieue pine.'
Nv waren die · iij · heren ghereit,
Die Reynaert hadden harde leit,
Dat was de wolf ende here Tibeert
Ende her Brune, die had geleert
Honich te stelen te sire scaden. (fo. 114 va.)
Ysegrim was so beraden,
Eer hi vanden houe sciet,
Hine wildes laten niet
Hine vermaende nichten ende neuen
Ende alle, die te houe bleuen,
Beyde gebure ende gaste,
Dat si Reinaerde hilden vaste.
Vrouwen Erswinen, sinen wiue,
Beualhi bi haren liue,
Dat sistont bi Reinaerde
Ende sine name biden baerde,
Ende si van hem niene scede [279]
No dur nijt no dur noet
No dur vrese vander doet.
Reynaert antworde in corten worden,
Dat alle die dar stonden horden:
'Her Ysegrim, halue [280] genade!
Al waer v lief v scade!
Al brengdi mi in vernoye:
Jc weet wel, soude mijn moye
Te rechte denken ouder daet, [281]
Sine dade mi nemmer quaet.
Mar gi Ysegrim, suete oem,
Ghi nemet ws neuen cranken goem,
Ende her Brune ende her Tibeert,
Dat gi mi hebt dus onweert:
Ghi drie hebt gemaket al,
Datmen mi ontliuen sal.
Dar toe hebdi gemaket
Dat so wie so mi genaket.
Scelt mi dief ende hebt mi leet.
Daer omme moeti, god weet,
Gemort werden alle [282] drie,
Ghine haest also dat gescie
Al dat gi begeert te doene!
Mi is dat herte noch so coene:
Enne dar wel steruen enewaerf.
En wert mijn vader, doe hi starf,
Van allen sinen sorgen vri? [283]
Mittien worde porreden si (fo. 114 vb.)
Ende liepen [284] springende ende waren blide
Ende pijnden hem te stride
Te springen ouer enen tune,
Ysegrim ende here Brune.
Tibert volgede hem naer:
Hem was de voet een luttel swaer
Vander linen, die hi droech.
Nochtan was hi rasch genoech:
Dat dede hem de goede wille. [285]
Reynaert stont ende sweech al stille
Ende sach sine viande lopen,
Die hem den strop waenden knopen.
'Mar et sal bliuen,' sprac Reynaert,
Die staet ende scouwet derwaert,
Dat si springen ende lopen ende keren,
Ende pensde: 'deus, welke ioncheren!
Nu laetse springen ende lopen.
Leuic, si sullen noch becopen
Har ouerdaet ende har scampien,
Mine gebreke reynaerdien.
Nochtan so sijnsi mi
Lieuer verre dan bi,
Die gone die ic meest ontsach.
Nv wilic proeuen of ic mach
Te houe bringen een baraet,
Dat ic vor de dageraet
Jn groten sorgen vant te nacht.
Heft mine list sulke cracht
Als ic wane dat si doet:
Al is hi listich ende vroet,
Die coninc, ic wanen noch verdwasen.'
Die coninc hiet den horen blasen
Ende hiet Reynaert wtwaert [286] leiden.
Reynaert sprac: 'laet yerst gereiden
Die galge, dar ic an hangen sal,
Ende daer binnen sal ic al [287]
Den volke mine bijchte conden.
Jn verlatenisse mire sonden
Jst beter dattet volc verstaet
Mine bijchte ende mine ouerdaet, (fo. 115 ra.)
Dan si enen onsculdighen man
Mine ouerdaet tegen an.'
Doe sprac die coninc: 'sege dan.'
Reynaert stont als een serich man
Ende sach omme harentare.
Dar na sprac hi openbare:
'Nv es in des coninx huus
Niemen, semmi sinte dominus,
No vrient no viant, inne ben
Een deel mesdadich iegen hem.
Nochtan hort alle, gi heren:
Laet v wisen ende leren,
Hoe ic Reynaert, de [288] arminc,
Tiersten andie loesheit vinc.
Jn allen tiden spade ende vroe
Was ic een houesch kijnt noch toe. [289]
Datmen mi spaende vander mammen,
Doe ginc ic spelen mitten lammen
Dur tehorne dat gebleet,
So lange dat icker een verbeet.
Tierst lapedic dat bloet:
Et smaecte so wel, et was so goet,
Dat ic dat vleisch ontgan.
Daer leerdic leckernie an,
So uele dat ic liep tengeten
Jnt wout, dar icse horde bleten.
Daer verbetic hoekine twee.
So ic des dede mee,
So ic wart bouder [290] ende coenre.
Jc verbeet ganse ende hoenre
Ende vincse dar icse vant.
Doe bloedich wart mijn tant,
Wart ic so fel ende so wreet
Dat ict al suuer op verbeet
Al dat ic vant [ende] mi dochte,
Dat mi bequam ende ic vermochte.
Daer na quam ic an Ysegrime
Te winter, an enen couden rime,
BiBelsele onder enen boem.
Jc rekende dat hi waer mijn oem (fo. 115 rb.)
Ende began een zibbe te tellen.
Aldar worde wi gesellen:
Dat mach mi te rechte rouwen.
Dar [291] belouede wi mit trouwen
Rechte geselscap malc andren,
Ende begonsten te samen wandren:
Hi stal dat grote ic stal dat clene.
Ende oec niet so gemene.
Jnne was in hogen ende vro,
Mochtic mijn deel hebben half.
Als Ysegrim beiagede · j · calf [292]
Oft enen weder oft enen ram,
So grimmede hi ende maecte [293] hem gram
Ende tonede mi een gelaet,
Dat so suer was ende so quaet,
Dat hire mi mede van hem verdreef
Ende hem allene mijn deel bleef,
Nochtan en at ic en twint van dien.
So menich waerf heb ic gesien,
Als wi ene goede proye lageden,
Ende ic ende mijn oem beiageden
Enen osse of enen bake,
So ginc hi sitten mit gemake
Mit sire vrouwen Erswinen
Ende mit sinen iongen kinden:
So mochtic dan cume hebben
Ene vanden minsten rebben,
Die sine kindren had beknaget.
Dus nauwe hebic mi beiaget.
Nochtan was mi luttel des noet:
Mar dat mijn sin so groet
Die lieue droech te minen oem,
Die mijns nu nemet [294] cranken goem,
Jc hadde wel gewonnen tetene.
Coninc, dat doe ic v te wetene:
Jc hebbe noch in mijn gewout,
Beyde siluer ende gout,
So vele dat cume een wagen
Te · vij · waeruen souden dragen,'
Alse die coninc dat verhorde, (fo. 115 va.)
Gaf hi Reynaerde selue antworde:
'Reynaert, wane quam v dese scat?'
'Coninc, wannen? [295] ic seg v dat.
Wildijt weten als ic weet,
No dur lief no dur leet
Sone salt bliuen nv uerholen.
Coninc, dese scat was verstolen . [296]
En ware hi verstolen niet,
Dar ware mort bi gesciet
Des mogedi mi wel getrouwen,
An v lijf · in rechten trouwen;
Die coninginne wart vervaert
Ende sprac: 'o wi, Reynaert!
Owi, Reynaert, owi, owi!
Owi, Reynaert, wat segdi?
Owi, lieue Reynaert,
Jc mane [297] v bider seluer vaert,
Die v ziele varen sal,
Dat gi di wareit segget al
Ende openbare bringet vort,
Of gi weet enige mort
Of enigen mordadeliken raet,
Die iegen minen here gaet.
Dat laet hier openbare horen!'
Nv hort hoe Reynaert sal verdoren
Den coninc entie coninginne,
Hoe [298] hi verweruen sal mit sinne
Des coninx vrientscap ende sine hulde,
Ende hoe hi buten hare sculde
Brunen ende Ysegrime beyde
Op een wel grote ongereyde [299]
Ende in vresen ende in ongeual
Jegen den coninc brengen sal,
Die hier waren so fier,
Dat si waenden een bier
Te sinen laster hebben gebrouwen:
Jc wane wel in rechten trouwen,
Dat hi sal weder mede blanden,
Dat si drinken sullen mit scanden.
Jn een gelaet van droeuen sinne (fo. 115 vb.)
Sprac Reynaert: 'edel coninginne,
Al haddi mi niet gemaent,
Ic ben een die steruen waent:
Jn laet niet leggen op mijn ziele,
Storuic, malichte mi geuiele,
In de helle dar om te sine
Jn groet torment ende pine.
Jn dien dattie coninc milde
Een gestille maken wilde,
Jc soude hem tellen wel mit staden
Hoe iamerlike hi was verraden
Te morden van sinen lieden.
Nochtan diet alre meest berieden
Sijn some van mijn liefsten magen
Die ic wel node soude bedragen,
Ne dar die sorge vander hellen,
Dar men seit dat si in quellen
Die steruen ende weten mort,
Sine bringense selue vort.'
Den coninc wart dat herte swaer
Ende sprac: 'Reynaert, seistu mi waer?'
'Wat?' sprac Reynaert: 'here, vragedi des?
En weti wel hoet mit mi es?
Ne bewant, edel coninc!
Al ben ic een arminc,
Hoe mogedi sulke wort getemen?
Waendi dat ic wil nemen
Een logen op [mijne] lange vaert?
Neen ick en trouwen,' sprac Reynaert. [300]
Nv vernemet alle gader
Hoe Reynaert sinen eerdschen vader
Mit verradenisse sal bedragen [301]
Ende een van sinen liefsten magen:
Dat was Grimbert, die das,
Die hem hout van herten was.
Dit dede Reynaert omme dat,
Dat hi wilde datmen te bat
Sine worde gelouen soude
Van sinen vianden, [302] of hi hem woude
Die verradenisse tien an. (fo. 116 ra.)
Nv hort hoe Reynaert began.
Reynaert sprac: 'wilen tenen stonden
Hadde mijn here mijn vader vonden
Des coninx Hermerikes scat
Jn een verholenlike stat.
Doe [303] mijn vader hadde vonden
Den scat, hi wart in corten stonden
So ouerdadich ende so fier,
Hi onwerde alle dier
Die sine genote te uoren waren.
Hi dede Tibert, den cater, varen
Jn Ardeuene, in dat wilde [304] lant,
Aldar hi Brunen, den bere, vant.
Hi onboet Brune grote houde:
Ende hi in Vlaendren comen soude,
Of hi coninc wilde wesen.
Brune wart harde blide van desen:
Hi hads menigen dach begaert.
Brune maecte hem te Vlaendren waert
Ende quam inwaerts [305] int suete lant,
Aldar hi minen vader vant.
Mijn uader onboet Tibert, den wisen,
Ende har Ysegrim, den grisen.
(Tibert, die cater, was die wijste)
Ende quamen bienen dorpe hiet Ijste.
Tusschen Ijste ende Ghent
So hilden si een paerlement
An een beloken nacht.
Doe quamen si bi sduuels cracht
Ende bi sduuels gewelt,
Dar swoeren si an dat woeste velt
Alle viue des coninx doet.
Nv hort alle wonder groet!
Si swoeren op Ysegrims crune
Alle uiue, dat si Brune
Souden bringen [306] op den stoel tAken
Ende souden geweldich coninc maken.
War yeman vans coninx magen.
Die dat niet ne wilde uerdragen,
Jegen hem stunen mijn vader soude (fo. 116 rb.)
Mit sinen siluer ende mit sinen goude,
So den gonen setten achter.
Dat hi soude hebben lachter.
Dit wistic ende seg v hoe.
Ens morgens wel vroe
Gheuiel dat mijn neue, die das,
Van wine een deel in hogen was,
Ende hijt in rade minen
Wiue · vrouwen Ermelinen,
Al van punte te punte seide,
Dar si liepen andie heyde.
Mijn wijf es een vroede vrouwe,
Si gaf Grimberde hare trouwe
Dattet verholen bliuen soude.
Ten yersten dat si quam te woude,
Dar ic was ende si mi vant,
Si vertellet mi te hant,
Mar et was al stillikine.
Oec seide si mi puntekine,
Die ic kende so waer,
Dat mi al mijn haer
Opwaert stont mit groten vare.
Mijn herte wart mi openbare
Alse cout als een ijs.
Jc gepijnde, hoe dane wijs
Die puden wilen waren vri,
Ende hoe si clageden dat si
Te uele waren sonder bedwanc,
Ende hoe si makeden een bedranc [307]
Ende groet gecrai op gode,
Dat hi hem gaue bi sinen gebode
Enen coninc diese dwonge:
Des baden out ende ionge
Mit groten gecarme ende gelude.
God gehorde de pude
Tenen tide uanden iare
Ende sende hem den Odeuare,
Diese verbeet ende verslant
Jn allen tiden dar hise vant,
Beyde int water ende opt velt, (fo. 116 va.)
Dat hise vant in sire gewelt,
Hidede hem emmer ongenade.
Doe clageden si, et waer te spade.
Et was te spade, ic segget u [308] twi:
Die te uoren waren vri
Sullen sonder wederkeer
Bliuen eigen emmermeer
Ende leuen in eweliken vare
Onder den coninc Odeuare.
Ghi heren, arm ende rike,
Jc vruchte dat dit is gelike
Dat nv soude geuallen.
Des droegic vor v allen,
Ghi heren, de sorge vor v:
Dat gi mi luttel danket nv.
Jc kende Brunen scalc ende quaet
Ende fier van groter ouerdaet.
Daer om vruchtic sere
Ende pensde, wart hi onse here,
Dat wiwaren alle verloren.
Jc kende den coninc wel geboren
Ende suete ende goedertieren
Ende genadich allen diren,
Ende et duchte mi van allen dinge
Een quade mangelinge,
Die ons altoes ne mochte comen
Niwer teren noch te vromen.
Hier om pensde ende pogede
Mijn herte, die sorge grote dogede,
Eer si vant een sake,
Dar so bi scorde ende brake
Mines vader bose raet,
Die een dorper ende een quaet
Coninc ende here maken waende.
Emmer bad ic god ende maende
Dat hiden coninc minen here
Behilde sine werltere. [309]
Si souden wel des raets getelen [310]
Onder hem ende sine gespelen
Dattie coninc worde gestoten. (fo. 116 vb.)
Jn diepen gepense ende in groten
Was ic dicke hoe ic die stat
Soude vinden, dar die scat
Lage, die mijn vader had vonden.
Jc wachte nauwe tallen stonden
Minen vader ende leide hem lagen
Jn menigen bosch ende in hagen,
Beide in velde ende in woude,
Waer so mijn vader, die listinge oude,
Hene toech ende hene liep.
Wast droge, wast diep,
Wast bi dage, wast bi nachte,
Jc was emmer in die wachte.
Tenen stonden dat ic mi dar na
Hadde bedect mit groenen verna,
Ende ic gestrect lach neuen deerde,
Van dien scatte, dien ic begeerde,
Gherne iet hadde vernomen,
Doe sach ic minen vader comen
Wt enen hole gelopen.
Doe began ic den scat te [311] hopen
Biden barate die ic hem sach
Driuen, als ic v seggen mach,
Recht also als ict vernam.
Als hi vten hole quam
Al omme siende mercte hi
Of hem yement ware bi.
Ende als hi niement en sach,
Doe quedde hi den sconen dach
Ende stopte [312] thol mit sande
Ende maectet [313] gelijc den lande.
Dat ic dit sach, dat en wist hi niet.
Oec sachic, eer hi dane sciet,
Dat hi den start liet mede gaen,
Dar sine voete hadden gestaen,
Ende decte sijn spore mitter mouden.
Dar leerdic an den vroeden ouden
Een deel der meisterliker liste,
Daric te voren niet af en wiste.
Aldus liep mijn vader danen (fo. 117 ra.)
Ten dorpe waert, dar die vette hanen
Entie vette hinnen waren.
Tierst dat ic durste baren,
Spranc [ic] op ende liep ten hole.
Oec ne was ic so niet in dole
Jnne geraecter toe te hant.
Scire scrauedic op dat sant
Mit minen voeten ende croep in.
Aldar vant [314] ic groet gewin.
Dar vandic siluer ende gout:
Hier nes nv niemen so out,
Dies nie so uele tegader sach. [315]