weesen, ten dienste van de Comp. ende welvaeren onses gemeynen
Vaderlants, UEd. ’t selve de weet van te doen, opdat der vyanden
voordeel mach affgesien ende door ons becomen werden. Want menichmael
leyt het vier bedolven onder de assche, waervan eyndelyck een geheelen
brant ontsteecken can. Het is een licht te beginnen ende oncostelyck
werck, misschien de Comp. daer soo veel proffyt als uyt _Japan_ te mogen
haelen; twee cleyne ofte handige stercke zeejachten uyt _Japan_
derwaerts gesonden, soude ter aenvangh genouch syn, omme, ofte ’t eene
te missen quamp, het andere mocht te recht geraecken; was, porseleyn,
stoffen enz. sulcke ende diergelycke waeren soude tot een monster ofte
preuve een weynich connen medegenomen worden; die t’allen tyde ende
schoon onvruchtelyck keerende, haer gelt daer weder wel haelen sullen.
’t Is een groot hooch lant, dan niet weetende watter van sy, oversulcx
d’ondervindingh de beste leermeester syn sal; het leyt als gesecht maer
380 à 90 mylen ofte op het hoochste 400 mylen van _Japan_, op de hoochte
qualyck van 37½ graden, is oock meermaelen gesien van d’andere
vaertuygen, uit _Nova-Hispania_ naer de _Manilha_ ofte wel _Manilha_
naer _Nova-Hispania_ willende; dan schynt, al even in ’t gesicht
crygende, haer ordre, als daertoe geen last hebbende, niet te buyten
gaen mogen, en sulcx ende diergelyck vast d’oorsaecke van onbekentheyt
is blyvende.
Gemelte Sr. Vincent Romeyn, soo UEd. daervan een preuve sints te doen
syt, heeft gepresenteert selfs persoonlyck, op de goede hoope die door
eygen cuntschap van alle ’t gene is hebbende, mede te willen laeten
gaen. De jachten souden mede cunnen geemployeert worden omme een te
doene tocht, ter opspeuringe wat vorder om de Noort in ’t ryck van
_China_ ofte wel _Corea_ te doen soude mogen wesen, gemerckt van
d’inlanderen selfs een grooten handel derwaerts uyt, over ende weder
gedaen worde; jae ’s Keysers passen soo wel naer _Tonquyn_ en
_Cochin-China_, als over ’t lantschap _China_ en _Corea_, plegen
verleent te worden.
Dit dan dus cortelyck gestelt ende by den anderen versaemelt wesende,
gelieven UEd. als uyt een tuygende genegentheyt, volgens als voormelt
van de Comp. ende Vaderlants welvaeren te geschieden, aen te nemen van
UEdlens onderdaenigen, altyd
verplichtenden dienaer
(get.) Willem Verstegen.
Actum in ’t schip _Amsterdam_,
voor de straete _Balimboan_,
desen 7 December, anno 1635.
ORDRE TOT DE ZEYLAEGIE
_voor den Schipper-Commandeur Maerten Gerritsen Vries en de
verdere overigheyd van de fluyt Castricum ende ’t jacht
Breskens, waer nae hun in ’t vaeren van hier langs d’Oostcuste
van Celebes tot het eyland Ternaten, voor het Casteel Maleye
sullen hebben te reguleren._
Om wat redenen ende motiven wy in Rade van _India_ goed gevonden hebben,
UE. tot begin ende aenvangh van de geordonneerde voyagie nae de Noord,
over de _Moluccos_ te laten navigeren, sullen hier niet verhaelen, maer
gedraegen tot onse aen UE. verleende generaele Instructie, op die
gelegentheyd wyd ende breed gextendeert, ende in desen niet verder gaen,
als tot vertoogh van d’ordinarie courswysing langhs _Celebes_ Oostcust
tot in _Ternaten_, gelyck daertoe gerefereerd werd.
Naerdat dan morgen vroegh gemonsterd ende uwe anckers aen boord hebt,
sullen UE. in Godes naeme van dese rheede scheydende, haren cours doen
om _Pulo Rakit_ ende _Boomkens_ Eyland by Noorden te laeten en de
Javaense cust in ’t gesicht houden, mits omtrent twee mylen daer buyten
blyvende, op de diepte van 10 à 12 vaedem, alsoo den Vlacken ende
Schaedelycken hoeck (seylende van hier Oostelyck) wel te loden syn,
voorts uytsiende nae den steen, die in ’t Noorden van _Kandanghauwer_
leyd, omtrent drie mylen in zee.
Het rechte vaerwater van _Batavia_ naer de Enghte tusschen _Celebes_
ende _Salayer_ is te houden op de ses graden Zuyderbreedte, om in ’t
gesichte van ’t hooge _Javase_ land by Zuyden _Carimon-Java_ en
_Lumbocq_ te seylen, naer de Brede-Banck, ruym derthien mylen by Westen
den hoeck van _Tanakeka_ gelegen, daer die passeren moet op 8, 10 à 14
vaedem, wanneer wel diend uyt te sien naer de Twee-Stenen, daer anno
1633 een onser burgers-joncken op gebleven, ende den Gouverneur-Generael
anno 1638 (vaerende nae _Amboyna_) met de vloote omtrent geweest is;
niet alleen naer dese, maer nae alle andere clippen, rudsen en
drooghten, sult doorgaens naerstigh uytkycken, ende een man aen de
stenge houden, om alle ongemack soo veel mogelyck voor te comen.
De gemelte banck gepasseert wesende, sult in der yl den hoeck van
_Tanakeka_ voornoemd, aen boord maecken te crygen, ende die soo nae
loopen, als sonder peryckel ende tydversuym geschieden can, opdat van ’t
land gesien mocht worden; seylende dan voorts digt langs de _Celebese_
Zuydcust, naer en door voorschreven enghte, item wyders tot de straete
van _Bouton_, die op het alderspoedighste sult trachten te passeren,
ende is ’t doenlyck, sonder ten ancker te comen. Doch ’t selve
genootsaeckt wordende, ende iemant van de _Boutonders_ aen boord
verschynende, voorsichtelyck hooren wat te seggen hebben, ende hun
voorts aendienen, om met haer te handelen, geen last hebt, maer dat cito
voort moet, doch eerstdaeghs daer noch eenige schepen, met soldaten nae
_Amboyna_ gedestineerd, staen te passeren, die hun beter te spraeck
sullen connen staen.
Ondertusschen moeten UE. niemand aen land vertrouwen, tegen die
moordadige diefachtige natie wel op hoede, ende in posture van defentie
maecken te wesen, ten eynde de voordesen gepleeghde gruwelycke actien
niet mede subject werd; buyten dat sult hun in ’t passeren der
aengetogen straete niet beschaedigen.
De gemelte straet doorgeseyld ende van waeter wel versien synde, sult
dan by Oosten de custe van _Celebes_ trachten op te stoppen, tot de
hooghte van omtrent een graed by Noorden de linie, wel verstaende, soo
UE. de wind daertoe wil dienen, soo niet, meught wel om d’Oost
oversteecken, wanneer de linie genadert syt; alsoo dan ongetwyffelt
_Macquian_ wel beseylen sult, te meer de stormen omtrent de
_Guriches_--dat syn clippen ende cleyne eylanden in ’t Zuyden van
_Macquian_ gelegen--stilstant nemen, soo d’ervarendheyd geleerd heeft.
Op de gemelte Oost-custe van _Celebes_ bevint men veele droogten, moet
derhalven voorsichtigh seylen, ende des nachts letten als het doncker
is, maer het water rolt er soo slecht ende de custwinden syn daer soo
dienstigh, dattet een goed vaerwater sy, ende tot meerder claerheyd
behandigen u nevens desen, elck een caertjen van de gelegentheyd
derselver Oost-custe, streckende van _Celebes_, tusschen den hoeck daer
’t Eyland _Waeroway_ byleyd, tot omtrent 1½ graed by Noorden de Linie,
in ’t welcke, met de aenteeckening der diepten, werd aengewesen den
cours die men heeft te nemen, dat meest _Celebes_ naest geschieden moet,
alsoo men daer vind de meeste openingh, mitsgaders de minste drooghten
ende bancken, die t’zeewaerts soo menighvuldigh syn, datter geen
doorcomen gesien werd.
Wy houden ’t soo geraeden, dat van _Celebes_ oversteeckt om _Macquian_
te beseylen als _Ternate_, aengesien van _Macquian_ binnen door, langs
de West-cust van _Batachina_ ofte _Hala Machera_, mede goed opcomen is.
Omtrent de _Moluccos_ verschynende, sult u wel slaghvaerdigh houden,
insonderheyd verdacht wesen op het aencomen der _Spaense_ galeyen by
stilte ofte andersints, oock sorge draegen dat by den anderen blyft,
ende gelyckelyck voor ’t Casteel _Maleyen_ verschynd, om te minder
peryckel van d’aengetogen galeyen subject te syn; wyders _’t volck
onderwege met de waepenen oeffenen, opdat daerin t’ervaerener werden_,
tegen alle voorvalligheden van offentie en defentie.
Behalven de _Portugesen_, met wien onse Souveraine in _Nederland_ voor
thien jaeren trefúes gemaeckt ende hierover doen publiceren hebben,
sullen UE. gesaementlyck vyandelyck aentasten alle die by Oosten den
_Bouqueron_ sonder onse passen comt te gemoeten, niemant uytgesonderd
als die van _Bouton_, wanneer u niet selfs eerst offenceren; doende alle
mogelyck debvoir om desulcke voorsichtelyck te vermeesteren ende in u
gewelt te becomen, nemende haer personen in goede versekeringh, ende hun
goederen onder inventaris over, om die naer _Molucco_ te brengen, ende
daerover gedisponeert te worden als naer behoren.
Met lieff op _Tarnaten_ g’arriveerd wesende, sult de nevens gaende
brieven aen den Vice-Gouverneur Wouter Seroyen overleveren, ende u
voorts reguleren naer onse hier voor geciteerde generale Instructie, aen
dewelcke wy ons, als geseyd wyders blyven gedraegen.
Wenschende UE. tot het voltrecken van d’een ende d’ander voyagie, den
Heyligen zegen ende protextie des Alderhoogsten.
In ’t Casteel _Batavia_,
den 2 February, anno 1643.
(Get.) Anthonio van Diemen.
Cornelis van der Lyn.
Joan Maetsuycker.
Justus Schouten.
Salomon Sweers.
JOURNAEL
_ofte Dachregister, geanoteert ende beschreven door den
Opperstierman Cornelis Jansz. Coen, vaerende op ’t fluytschip
Castricum, beneffens ons het jacht Breskens; synde geordonneert
van den E. Heere Gouverneur-Generael Antonio van Diemen ende de
Raden van India, tot ondeckingh van Tartaria, ’t Coninckryck
van Cathaya ende West-custe van Ameryca ende de Gout- ende
Silverrycke Eylanden, die soude gelegen wesen by Oosten Japan,
op omtrent de Noorderbreeten van 37½ graden, onder het Commando
van de Ed. Commandeur Maerten Gerritsz. Vries._
_Beginnende van Ternaten alwaer van daen wy op den 4 April anno
1643 t’seyl syn gegaen. Godt verleen ons geluck ende voorspoet,
dat onse reys mach gedien tot welstant onser Ed. Heeren Meesters
ende voortplanting synder gemeynte, Amen._
April.
c 4.
’s Middachts heeft den E. Heer Commandeur met syn byhebbende
raetspersoonen, een eerlyck afscheyt genomen van den E. Heer Gouverneur
Seroyen, ende syn ’s avonts met een Suydelyck coeltie, in den naem Godts
t’seyl gegaen van _Tarnatens_ ree; de goede genadige Godt verleen ons
goet succes ende behouden reys, Amen. ’s Nachts hadden wy moy weder,
deden ons best om de cust van _Gillola_ aen boort te crygen.
d 5.
’s Morgens hadden wy moy weder, de wint variabel, alsdoen lach het
eylant _Hiery_ W.S.W. 2 mylen van ons, doe passeerden ons eenige
corra-corras ende galalys, die van _Gillola_ quamen en wilde naer
_Ternaten_ toe. De wint loopende in ’t Noorden, deden ons best met
laveren om Noort te winnen. ’s Middachts waeren wy omtrent 1½ myl buyten
de cust van _Gillola_. Naer de middach liep de wint Noordwest, ’s nachts
variabel Oost ende dan weder Noorden, somtyts met slappe koelte.
e 6.
’s Morgens was het regenachtich doncker weder, waeren omtrent 4 mylen
buyten de cust van _Gillola_, de wint variabel. ’s Middachts waeren wy
op de Noorder breeten van 1 graed 22 minuten, alsdoen lach de banck van
_Ternaten_ S. omtrent 7 mylen van ons, waeren 2 mylen buyten de cust van
_Gillola_, deden alle devoir om Noort te winnen, maer bevonden hier
harde stroom om de S. te gaen. ’s Avonts saegen wy de eylanden van
_Tongy-Songy_ in ’t N. vyf mylen van ons, waeren 1½ myl buyten de cust
van _Gillola_, saegen de berch van _Ternaten_ in ’t S. van ons, de wint
alsdoen N.N.W. ’s nachts Oostelyck met veel stilte.
f 7.
’s Morgens met den dach cregen wy een styve regen met een variable
coelte, doch meest Noordelyck. ’s Middachts lach de berch van _Ternaten_
S. ten O. ½ O. ende de eylanden _Tongy-Songy_ in het N.O.t.N. 5 mylen,
synde buyten de cust van _Gillola_, de wint alsdoen N.N.W. Wenden het
alsdoen om de N.O., alsdoen is door den ordinaris seyn van den E.
Commandeur den raet beroepen; van beyde scheepen is geresolveert om soo
veel als mogelyck was ons devoir te doen, om de N. hoeck van _Moratay_
aen boort te crygen ende van daer alsdan onse coers om de N.O. aen te
stellen, soo veel weder en wint soude mogen toelaeten. ’s Avonts in ’t
opsetten van de wacht schoot de wint in ’t O.t.N., maar cort weder
Noordelyck, variabel.
g 8.
’s Morgens moy weder, het luchien Oostelyck. ’s Middachts hadden wy de
N. breete van 1 gr. 44 min., alsdoen lach de berch van _Ternaten_ S. ½
O., de eylanden _Tongy-Songy_ O. ½ N. 4 mylen van ons, de wint doen
Noordelyck. ’s Avonts door een peyling bevonden 4 gr. 7 min. N.O.
tering. ’s Nachts moy weder met veel stilte.
a 9.
’s Morgens moy weder, met een variabel luchien uyt een N.O. ende N.N.W.
met veel stilte. ’s Middachts lach het eylant van _Ternaten_ S. ¼ O.
ende de eylanden van _Tongy-Songy_ O. ¼ N. 4 mylen van ons, hadden
alsdoen de N. breete van 1 gr. 48 min. Cregen doen een cleyn Noordelyck
luchien, maer corts weder stil, in ’t ondergaen van de son cregen wy een
cleyn coeltie uyt een Noorden, hetwelck nae het O.N.O. trock, wenden het
doen om de Noort. Omtrent de middernacht cregen wy weder de wint
variabel Noordelyck.
b 10.
’s Morgens moy weder, met een variabel luchien met veel stilte. ’s
Middachts waeren wy op de gegiste breete van 1 gr. 50 min., doen lagen
de eylanden van _Tongy-Songy_ O.t.S. 3 mylen van ons, de Westhoeck van
d^{o}. eylanden ende hoeck van _Gamma_ .... liggen S. ½ W. en N. ½ O.
over malcanderen in strecking; wenden het N.waert over. ’s Avonts lach
het eylant _Salangary_ N.N.O. ½ O. 5 mylen, en het eylant _Tongy-Songy_
S. ½ W. van ons. ’s Nachts in de eerste wacht hadden wy regen met een
variabel coeltie, in ’t 4^{de} glas van de wacht cregen wy de wint
O.N.O., wenden het N.waert over, de wint corts met stilte naer het N.O.
treckende, cregen een moy coeltie, lieten het N.N.W.waert overstaen.
c 11.
’s Morgens moy weder, cregen omtrent 2 ure naer sons opganck een cleyn
reegen caeckien[14] met een N.N.O.coelte, wenden het om de O., corts
daernaer dreven wy in stilte, wat voor de middach cregen wy een moy
luchien uyt een N.O., wenden het om de N.N.W. ’s Middachts waeren wy op
de bevonden breete van 2 gr. 7 min. ende op de lengte beoosten de
meridiaen van _Teneriffa_ 145 gr. 42½ min., de wint alsdoen N.N.O.,
conden alsdoen de berch van _Ternaten_ noch pas sien in het S. ⅓ W. van
ons. Het eylant _Doy_, het N. eynt N.O. ½ N., het midden van ’t eylant
_Tuancara_ N.O.t.O., het S. eynt van ’t eylant _Pou_ O.t.N. ½ N. van ons
5 mylen; naer de middach cregen wy een moye coelte uyt een N.W., wenden
het N.N.O. waert over, dreven ’s nachts in stilte.
[14] Opkomende harde wind. Witsen.
d 12.
’s Morgens moy weder, dreven in stilte tot 2 ure voor de middach, waeren
met de stroom wel 1½ myl om de S.S.W. gedreven, cregen doen een moy
coeltie uyt een N.O. ende trock naer het O.N.O. Seylden met d^{o} coelte
soo veer om de N., tot ’s middachts op de breete van 2 gr. 7 min., ende
hadden de bovengemelte eylanden op een peyling van ons als boven. Naer
de middach dreven wy in stilte, somtyts een cleyn variabel coeltie
N.N.O. N.O. en N.W., dreven ’s nachts in stilte.
e 13.
’s Morgens moy weder, dreven meest in stilte. ’s Middachts bevonden wy
de N. breete te hebben van 2 gr. 12 min., op de lengte te syn van 145
gr. 33 min.; alsdoen lach het eylant _Doy_ N.O.t.O. 6 mylen van ons, te
weten het Noorteynt, dreven die naemiddach in stilte. ’s Avonts conden
wy de berch van _Tarnaten_ noch pas sien in ’t S. van ons. ’s Nachts een
cleyn luchien uit den Suyden.
f 14.
’s Morgens moy weder, dreven in stilte, somtyts een cleyn variabel
luchien uyt een W. ende S.S.W. ende S. Waeren doen op de gegiste breete
van 2 gr. 23 min., op de lengte van 145 gr. 50 min., ende bevonden
breete 2 gr. 22 min., vertiert 5 mylen; alsdoen lagen de eyl. van _Doy_,
het middenlant O.t.S., ¼ S. 3 mylen van ons, saegen oock het eylant
_Behoa_ O. ½ W. van ons. Naer de middach cregen wij een cleyn variabel
luchien. ’s Nachts een cleyn coeltie uyt een Oosten, lieten het al
N.waert over staen.
g 15.
’s Morgens was de wint N.O. met moy weder, lieten het al N.N.W. over
staen, peylden alsdoen het middenlant van _Doy_ S.O.t.S., omtrent 6 à 7
mylen van ons ende _Behoa_ O.t.S.; giste ’s middachts geseyld te hebben,
N.t.W. 7 mylen, waeren volgens dien, op de gegiste breete van 2 gr. 49
min., ende op de lengte van 145 gr. 44 min., ende bevonden breete van 2
gr. 49 min. Saegen doen het hooge lant van _Morotay_ in ’t Oosten van
ons, leyden alsdoen onse compassen op 4 gr. N.Oostering. Cregen naer de
middach de wint N.O., in de eerste wacht ’s nachts O.N.O., in de tweede
wacht N.O.t.O., in de dachwacht N.O.t.N., al met een cleyn topseyls
coelte, lieten het al N.waert over staen, de see begon styf uyt een N.
aen te schieten met heel holle deyninge.
a 16.
’s Morgens de wint N.O. met topseyls coelte, lieten het al N.N.W.waert
over staen, saegen met sons reysen het eylant _Talao_ in ’t W., omtrent
8 mylen van ons, ende is gemeen hooch lant ende gelyckt daer benoorden
van, vol cleyne eylanties ende clippen te liggen. Tegen den middach
cregen wy de wint N.N.W., wenden het N.O.waert over, somtyts regen;
giste ’s middachts behouden cours geseylt te hebben, N.W.t.N. 14 mylen,
waeren volgens dien, op de gegiste breete van 3 gr. 36 min., op de
lengte van 145 gr. 13 min. ende op de bevonden breete van 4 gr. 6 min.;
alsdoen lach het Suydelycxste lant van _Talao_, W.S.W. ½ S. 8 mylen van
ons, ende het Noordelycxste lant N.W. 10 mylen. Ick bevont dat ons de
stroom hier wel 7 mylen veerder om de Noort geset had, als onse gissing
uyt wees. Naer de middach liep de wint in ’t N.N.O., lieten het
Oostwaert over staen. ’s Avonts met sons-ondergang, lach het
Noordelycxste van de eylanden _Talao_ W. 10 mylen van ons, naer dat ick
met goede opmercking sien can, waeren wy in de tyt van 6 ueren 4
streecken recht in de wint opgedreven, om de N.N.O. ’s Nachts 3 glasen
in de eerste wacht, liep de wint in ’t N.O., wenden het N.N.W. waert
over, in ’t uytgaen van d^{o}. wacht, cregen wy de wint Noorden, met
caeckich weder ende regen, wenden het om de Oost.
b 17.
’s Morgens hadden wy doncker weder, de see groff uyt een N.O.
aenschietende, de wint N.N.O., N.O.t.N. ende N.O., N.O.t.O., saegen veel
raveling van stroom. Naer gissing geseylt in dit etmael N.N.O. ½ O. 10
mylen, waeren volgens dien, op de gegiste breete van 4 gr. 41 min., ende
op de lengte van 145 gr. 31½ min., ende op de bevonden br. van 5 gr. 13
min.; bevonden als vooren dat ons de stroom, 8 mylen veerder om de Noort
geleyt had, als onse gissing was. Dese stroomen tegen de wint
oploopende, veroorsaecken alhier het hol water ende de hooch rysende
sees. Naer de middach de wint variabel, tusschen het N.N.O. ende S.O.,
als oock ’s nachts met travadich[15] weder, somtyts regen.
[15] Stormachtig. Witsen.
c 18.
’s Morgens was de wint variabel, tusschen het S.O. ende N.N.O., ’s
ochtens cregen wy een styve regen caeck, ende ’s middachts de wint N.O.,
met moy helder weder; giste geseylt te hebben, Noorden 12 mylen, waeren
volgens dien, op de breete van 6 gr. 1 min., ende op de lengte als
vooren; waeren doen met ons besteck op de cust van _Araya_, maer saegen
geen lant, soodat ick vast vertrou, ons de stroom om de N.O. geset
hadde. Op dato hebben wy een swaer ancker ende 6 stucken in ’t ruym
geset, tot verlichting van ’t schip; hebben oock getalyt ende gestaecht.
’s Nachts moy weder.
d 19.
’s Morgens de wint meest N.O.t.N., somtyts O.N.O., met topseyls coelte;
giste ’s middachts geseylt te hebben, Oost 16 mylen, waeren volgens
dien, op de breete van 6 gr. 30 min., ende op de lengte van 146 gr.
35½ min.; soodat wy in dese 2 etmaelen, omtrent 7 mylen veerder om de
Noort gedreven waeren, als het gegiste punt. Het weder met een swarte
donckere lucht, naemen onse marsseyls in, om niet van ’t jacht
_Breskens_ te versteecken; seylden met schoverseylen N.waert over, de
wint O.N.O. met styve topseyls coelte.
e 20.
’s Morgens noch al ongestadigh weder, met styve topseyls coelte, somtyts
regen, hadden al hol water met veel raveling van stroom, de wint meest
O.N.O. ende N.O.; giste ’s middachts geseylt te hebben N.t.O. ½ O. 14
mylen, waeren volgens dien, op de gegiste breete van 7 gr. 23½ min.,
ende op de lengte van 146 gr. 51½ min., ende op de bevonden breete van 7
gr. 40 min. Bevonden dat de stroom ons omtrent 4 mylen veerder om de
Noort geset hadde, als het gegiste punt, dan bevondt deselve al langsaem
te verslappen. ’s Nachts hadden wy caeckich weder van regen, ende de
wint uyt een O.N.O. en Oosten.
f 21.
’s Morgens ongestadich weder van regen, ende de wint als vooren, giste
’s middachts geseylt te hebben, Noorden 15 mylen, waeren volgens dien,
op de breete van 8 gr. 40 min., lengte als vooren; hebben wat naer de
middach de boot ingeset, saegen veel meeuwen vliegen. ’s Nachts al
ongestadich weder, met regen ende met styve O. ende O.N.O. winden.
g 22.
’s Morgens weder ende wint als vooren, saegen eenige steencroos dryven,
ende een snip rontom het schip vliegen. Myn besteck stondt alsdoen 10
mylen buyten het eylant _St. Jan_, maer saegen geen lant. Tegen den
middach werdt het heel moy weder, met een opclaerende lucht, de wint
O.t.N.; giste ’s middachts geseylt te hebben, N.t.W. 16 mylen, waeren
volgens dien, op de breete van 9 gr. 43 min., ende op de lengte van 146
gr. 38½ min., ende op de bevonden breete van 9 gr. 40 min. Bevonden
alsnu seer weynich of geen stroom, met slecht water. ’s Nachts moy
weder.
a 23.
’s Morgens moy weder, met een grauwe lucht, de wint O. en O.N.O., met
topseyls coelte; giste ’s middachts geseylt te hebben, Noorden 18 mylen,
waeren volgens dien, op de N. breete van 10 gr. 52 min.; bevonden door
een peyling 4 gr. 20 min. N.Oostering.
b 24.
’s Morgens moy helder weder, met een O.t.N. wint met topseyls coelte;
giste ’s middachts geseylt te hebben, N. 18 mylen, waeren volgens dien,
op de N. breete van 12 gr. 4 min., ende op de lengte als vooren, op de
bevonden breete van 12 gr. 8 min.
c 25.
’s Morgens hadden wy moy weder, met een claere sonneschyn, de wint als
vooren, met topseyls coelte; giste ’s middachts geseylt te hebben, N. 17
mylen, waeren volgens dien, op de N. breete van 13 gr. 16 min., hadden
’s nachts moy stil weder.
d 26.
’s Morgens begon de wint naer het N.O. te trecken, ende voorts naer het
N.N.O. Twee ueren naer sons reysen wenden het om de Oost, de wint N.t.O.
met topseyls coelte; giste ’s middachts geseylt te hebben, N. ½ O. 12½
mylen, waeren volgens dien, op de breete van 14 gr. 6 min., ende op de
lengte van 146 gr. 43½ min., ende op de bevonden breete van 14 gr. 12
min., alsdoen giste ick caep _Spiritus Santa_ 38 à 40 mylen, S.W.t.W.
van ons. Naer den middach ten 4 ueren, quam de wint S.O., wenden het
ende lieten het om de N.O. aengaen. ’s Nachts continueerde de S.O.
coelte, met moy weder.
e 27.
’s Morgens weder ende wint als vooren, met topseyls-coelte. ’s Middachts
de wint S.O.t.S.; giste geseylt te hebben, N.O.t.O. 22 mylen, waeren
volgens dien, op de gegiste breete van 15 gr. 9 min. ’s Avonts bevonden
4 gr. 43 min. N.Oostering des naelts.
f 28.
’s Morgens moy weder, met een heldere lucht, de wint als vooren, met
topseyls coelte; giste ’s middachts geseylt te hebben, N.O. 22 mylen,
waeren volgens dien, op de breete van 16 gr. 11 min., ende op de lengte
van 149 gr. 3½ min., ende op de bevonden breete van 16 gr. 16 min. ’s
Nachts cregen wy de wint variabel, S.S.W. ende W.S.W., somtyts met
stilte.
g 29.
’s Morgens moy weder, de wint variabel S.S.W., S.W.t.S., S.W., W.S.W.
somtyts stilleckens. Alsdoen heeft de E. Commandeur door de gemeene seyn
den raet beroepen van ’t fluytschip _Castricum_ ende ’t jacht
_Breskens_; ende is geresolveert om onse cours N.O. te vervolgen, soo
veel weder ende wint sou mogen toelaeten, tot op de N. breete van 24
gr., ende op de lengte van de Oostcust van _Japan_. Het selve bevonden
hebbende, alsdan onse coers N. aen te stellen, tot op de N. breete van
37½ gr., ende aldaer de cust aen te doen; giste ’s middachts geseylt te
hebben, N.O. 12 mylen, waeren volgens dien, op de gegiste breete van 16
gr. 50 min., ende op de lengte van 149 gr. 38½ min., op de bevonden
breete van 16 gr. 50 min. Naer den middach cregen wy een moye coelte,
doch variabel N.W., N.N.W., N., N.N.O., saegen een swaluw rontom het
schip vliegen, vongen dien avont 2 groote bonyten. ’s Nachts de wint
meest O.N.O., met doorgaens topseyls-coelte.
a 30.
’s Morgens weder ende wint als vooren. Sloegen 2 nieuwe marsseylen aen,
cregen in ’t cort verandering van weder, wert heel doncker met styve
regenbuyen, de wint variabel, wenden het verscheyden reysen over ende
weer; giste ’s middachts door malcanderen geseylt te hebben, N.O. 7
mylen, waeren volgens dien, op de gegiste breete van 17 gr. 10 min.,
ende op de lengte van 149 gr. 59½ min., ende op de bevonden breete van
17 gr. 23 min.; saegen veel raveling van stroom, hadden hol water uyt
een N.O. ’s Nachts hadden wy ongestadich weder, van regen ende wint, met
harde buyen uyt een O.N.O.
Mayus.
b 1.