_Si Urbana cay Feliza_.--MANILA ...
FELIZA: Isa sa m~ga gauang tapat na ipinaguutos nang paquiquipagcapoua
tauo, ay ang pagdalao sa camaganac, caibigan ó caquilala cun
capanahonan, cun dinadalao nang masamang capalaran ó namamatayán cayá,
ay carampatang dalauin at maquiramay sa catouaan, ó aliuin caya sa
hirap. Ituro mo Feliza cay Honesto, cun papaano at cailan gagauin ang
pagdalao.
Ang unauna,i, gauin sa capanahonan, at pag di natama sa oras ay
naiinip ang dinadalao, at magdadalang hiyá ang dumadalao. Sa oras na
may guinagaua, lalo,t, cun nagagahól sa panahon cun cumain, humahapon
ó nagdarasál ay di na uucol gauin, maliban na lamang cun magcadatihan
ang nagdadalauan. Caya dapat ipagtanong ang caugalian (nang bayan at
sa lahat nang caquilala) at nang houag madalao sa panahong di ucol.
Cun nacasara ang pintóan nang daan, ay tugtuguing banayad at houag
dalás-dalas.
Cun pumapanhic sa hagdanan, ay patatao, at cun may casamang tauo na
ucol igalang ay ilálagay sa maguinhauang panhican.
Cun may casamang matanda, at di macacaya, ay tulun~gang pumanhic, at
alalahanin ang panahong haharapin.
Cun may casamang mahal na babae, ay ilagay sa canan ó sa lugar cayang
ucol sa caniyang calagayan.
Cun pumapanhic na sa hagdanan, ay magdarahan nang pagtungtong sa
baitang at houag magin~gay at cun may masalubong na matanda ó guinoó
ay tumiguil at paraanin sa canan ó sa mabuting daanan.
Pagcapanhic nang hagdanan, ay houag caracaraca,i, tutuloy, magpasabi
sa alila cun mayroon, at cun uala ay tumugtóg nang marahan sa pinto at
nang mamalayang may táuo.
Cun datnang bucás ang pintoan nang salas ó cabahayan, silid ó iba
cayang pitac nang bahay ay houag sisilip-silip; at sala sa cabaitan.
Cun macapagbigay na nang galang sa may bahay, icao ay patoloyin sa
cabahayán at paupoin ca, ay lumagay nang mahusay, houag magpaquita
nang cagaslauán, na para baga nang man~guyacoy, magpatong nang paa at
magpaquiling-quiling.
Cun may dalang sombrero at tungcód, ay houag ilalagay sa lamesa,
canafé, cun di sa inaacala na mamatapatin nang may bahay: lalong
ibinabaual, na ilagay sa hihigan.
Cun ang dinadalao ay maquita na may gagauin, cacain ó aalis caya, ay
houag aabalahin, at ang catampata,i, magpaalam.
Cun sa iyo at ni Honesto ay may dumalao sa oras na di ninyo ibig, ó
cayo caya,i, naaabala ay houag magpahalata na ibig na ninyong umalis
ang panaohin at cun magpahalata man ay binian.
Cun ang dumadalao ay mahal na tauo, ay samahan hangang sa daan, at
sacali,t, gabi ay tanglanan nang candilang may nin~gas cun mayroon.
Cun cayo ay dumadalao, at sa pagalis ay sasamahan cayo nang may bahay,
ay magpasalamat at ipamanhic na houag nang maabala.
Cun sa inyong pagpupulong ay may dumating na ibang tauo na di
caratihan, sa caratihan man sacali at inaacala ninyo na may ipahahayag
na lihim, ay houag abalahin, magpaalam sa, may bahay at sa lahat.
Cun lalaqui ang dumadalao sa isang babaye, ay di catungculan ihatid pa
sa hagdanan ó sa daan, maliban na lamang cun totoong mahal na tauo;
n~guni, ang lalaqui ay dapat maghatid sa babaye at catamtamang ilagay
sa canan.
Cun cayo,i, dalauin ay dapat gumanti, at cun cayo,i, anyayahan sa
isang piguing nang iquinasal ó ano mang pagcacatoua, ay nauucol na sa
loob na ualong arao ay gantihin namang dalauin na parang
pagpapasalamat sa caniyang paquitang loob.
Cun cayo,i, anyayahan sa bahay nang binyag ó libing at di nacapag
ibigay loob, cun macaraan na, ay carampatang dalauin at ipahayag ang
cadahilanan.
Cun cayo naman ang pa sa libing ó sa bahay caya nang namatayán, sila
naman ang may catungculan na gumanting dumalao.
Ang anyaya,i, magagaua sa bibig ó sa sulat at ang inanyayahan, cun
ibig pahinuhod ay houag magpairiiri at sa ibig sa ayao ay
pasasalamatan ang gayong paquitang loob. Cun sacali,t, aayao ay
tumangi nang mahusay, at ang dahilanin ay ang man~ga gauain at iba
pang bagay na paniualaan; n~guni caiilag sa cabulaanan.
Pag napaoó, ay houag sumala sa oras na taning; at cun di macatupad
nang pan~gaco, ay sabihin ang pinagcadahilanan, at di carampatang
sumira nang pan~gun~gusap, maliban na lámang cun may tunay na
pinagcaabalahan. Alamin ang oras nang houag dumating na maaga, at
houag namang mahuli.
Feliza, si Honesto palibhasa,i, bata, hindi malayo na sa
paquiquipagcapoua tauo, ay magpaquita nang capusucán nang loob; cun
macarinig nang uicang di dapat, cun magcabihira,i, di macapagpaparaan,
caya pan~gun~gusapan mo na iilagan ang paquiquipagtalo.
Cun macarinig nang di catouiran at di mapan~garalan ang nan~gusap, ay
paraanin; cun ang marinig ay lihis sa catotohanan, ay houag sagasain,
nang di pagtalunan.
Si Honesto,i, na sa panahon pa nang pagaaral nang ucol sa Dios, ganang
sarilí at sa paquiquipagcapoua, tauo, caya turoan mong tumupad, nitong
tatlong catungculan, na catampatang pagaralan nang isang batang
cristiano.
Cun matutong cumilala, sumambá,t, mamintuho sa Dios, ay di lalaquing
bulàg ang isip, matututong umilag sa casalanan mamimihasang gumaua
nang cabanalan, matiticman ang cáguinhauahan at magandang capalarang
quinacamtan dito sa ibabao nang lupa nang isang catoto nang Dios, na
sampong sa hirap at casaquitan ay nacaquiquita nang toua,t,
caligayagahán; inaaring cruz na magaang pásanin, minamatamis sa loob,
tinatangap nang boong pagibig, at palibhasa,i, natatanto na di
macasusunod cay Jesucristo, di magcacamit nang lan~git, cun di
magpasán nang cruz.
Natatanto rin naman na nag cacadalaua ang hirap nang di marunong
umayon sa calooban nang Dios; hirap na ang dumarating, ay naghihirap
pang lalo sa di pagcatutong magtiis, sapagca,t, iquinagagalit, at cun
minsa,i, ipinagn~gan~galit na,i, di rin maalis sa hirap. At hangang
ipinagn~gan~gálit ay lalong nalubóg sa hirap, n~guni ang marunong
magtiis, ay magtiis, nacararanas nang toua sa hirap, sapagca,t,
inaaring cruz na bigay nang Dios, at minamatamis sa loob.
Cun si Honesto,i, matuto nang catungculang ucol sa caniyang sarili,
cahit ualang tauong sucat sacsing cahihiyan, cahit ualang sacsing
sucat macaquita na sa caniya,i, sumisi, ay di pahihinuhod ang loob sa
isang licong isip, di mapapanibulos sa isang gaua cayang lihis sa
matouid, at palibhasa,i, natatanto ang boong cahulugan nang masama at
magaling.
Cahit paghandogán nang boong cayamanan at caran~galan sa mundó, cahit
pagpisanan nang lahat nang hirap, cahit icatapos nang buhay, ay di
magpapahamac gumaua nang icasisira nang sariling puri, palibhasa,i,
natatanto yaong matouid na hatol nang Dios Espíritu Santo na isinulat
ni Salomon: magpilit cang magin~gat nang magandang pan~galan, ang
cahuluga,i, magmahal ca sa asal.
Cun matutong maquipagcapoua tauo,i, magpapacailag sa quilos, asal at
pan~gun~gusap na macasusucal sa mata nang iba, at di man cusain, ay
calulugdán at iibiguin nang lahat.
Ipagcaloob naua nang Dios na matandaan at itanim sa dibdib ni Honesto
itong maicling hatol na isinulat co sa iyo, at nang malagui sa pagibig
sa Dios, at matutong magpacamahal sa asal. Adios, Feliza, hangang sa
isang sulat.--URBANA.