beschreven, dat zy zeer hebben verlangt, en dikwils gewenscht, dat zoo
verre als ’t hunnen leeraer mogelyk waere hem de zelve te laeten zien.
D. Faustus zulks vernemende, heeft U-L. het zelve toegestaen en in de
naeste lesse aengezeyd, dat alle die de zelve zouden begeiren te zien,
dat hy die hun zoude voor oogen stellen; waer over ’er eenen grooten
hoop studenten zyn te samen geloopen, gelyk gemeynelyk de jonge jeugd
tot al zulke simme spel meer lust heeft, als tot ieds goeds te zien en
te leeren. En als nu de ure gekomen was, en D. Faustus in zyne lesse
voordgevaeren hadde en gewaer wierd, dat het van wegen zyne belofte’er
meer toehoorders waeren als ’t plagt, zoo heeft hy in het midden zyn’er
lesse beginnen te zeggen: wel lieve studenten mids gy lust hebt te
zien alle de beroemde krygs-vorsten, die onzen Poëet in zyne historie
gewagt heeft, als: hoe dat zy alsdan hebben geleeft, gegaen en gestaen,
zoo zal U-L. zulks gebeuren, waer op straks alle de helden, in hunne
gewoonelyke krygs-rusting in ’t Dectorium getreden, den eenen naer den
anderen, ziende herwaerds en derwaerds aen alle kanten, gelyk of zy
half toornig geweest hadden, waer naer straks volgde, den grouwelyken
reuse Polyphemus, die maer een ooge in ’t midden zyns hoofds had, en
eenen langen vuerigen baerd, die eenen man, die hy opgeëten had, nog
met de beenen uyt zynen mond hangende had, en zag’er zoo grouwelyk uyt,
dat alle menschen de hairen des hoofds over eynde stonden, en nauwelyks
wisten waer zy door angst en benouwtheyd zouden vlugten. Waer over D.
Faustus wel hertelyk lachte, en noemde-ze met hunne naemen den eenen
naer den anderen. En alzoo hy die, den eenen voor en den anderen naer
tot hem geroepen had. Alzoo heeft hy ook die, den eenen voor en den
anderen naer, doen weg gaen, gelyk zy deden, uytgenomen den een oogigen
reuse, die maekte, als of hy blyven wilde, om nog eenen of twee op te
eten, waer door de studenten des te meer beangst en verschrikt waeren,
en hy met zyne groote yzere spisse, die zoo dik was als eenen wevers
boom, zoo tegen de aerde stietede, dat het geheel Colegium daer van
daverde. Maer D. Faustus wenkte hem met den vinger, en hy ging ook te
deuren uyt, en daer mede sloot D. Faustus zyne lesse, waer mede de
studenten al te samen zeer wel te vrede waeren, en zy hadden daer van
genoeg, van den angst en benouwtheyd waer in zy geweest waeren.
_D. Faustus wilt de verlorene Comedien van Terentius en Plautus wederom
aen den dag brengen._
Korts naer dat’er eene promotie in de Universiteyt gehouden was, en
zommige tot Magisters genoemd waeren, zoo is’er eene samensprekinge
onder de Philosophen geschied van de nutbaerheyd der comedien Terenti,
hoe dat men de zelve niet alleen wegens de latynsche spraeke en
wegens veele schoone leeringen en sententien, behoorde in de schole
te behouden en de jonge jeugd voor te lezen: maer ook dat in de zelve
alderleyen staet der weireld, en alle goede en kwaede persoonen der
zelve, zoo eygendlyk en zoo aerdig met alle hunne eygenschap beschreven
word, en dat niet anders, als of hy in U-L. hert gewoont had en aller
menschens zinnen en gedagten als eenen God gekend had, zoo een igelyk
wel wist, die den voorzeyden Poëet gelezen had. En dat nog meer is,
zoo ziet men daer uyt dat in den zelven tyd, die menschen even gelyk
alzoo gezind, en op al zulke maniere geleeft hebben zoo zy nog op
den tegenwoordigen dag in de weireld doen, al is ’t dat zulks eenige
honderd jaeren voor Christus geborte is geschreven geweest. Dan dat
is alleen te beklaegen, dat die comedien des zelven in ’t getal van
108 door schipbreuke zyn verloren gegaen, waerom dat hem ook Terentius
tot’er dood toe zoude gekweld hebben, gelyk Ansonius verhaelt. Het
zelve ongeluk hebben zy ook van Plato geschreven welkers schriften zoo
dierbaer als van Terentius in die scholen behoorden geleert of gelezen
te worden; want daer is’er nog wel 41 in ’t getal waer af de reste ook
door ’t water of vuer vergaen is. D. Faustus deze samensprekinge lang
aenhoort hebbende, en hy meer van deze voorzeyde Poëeten, dan zy al te
samen te zeggen wist, ook eenige sententien uyt die verloren comedien
wist te verhaelen, waerom hem een igelyk verwonderde, zoo hebben zy hem
gevraegt hoe dat hy konde weten, wat in verlorene comedien beschreven
stond? waer op hy hun antwoorde, dat zy niet t’eenemael vergaen of
verloren waeren, gelyk zy meynden, maer dat het hem ligt wezen zoude,
alle deze voorzeyde schriften der Poëeten, ’t zy datze verloren waeren
of niet, in ’t ligt en aen den dag te brengen, maer als men die langer
behouden wilde, zoo mogt men veele studenten en schryvers te werk
stellen, om de zelve altyd te konnen lezen. Het welk men de heeren
Theologen en de bezonderste des Raeds die’er tegenwoordig waeren, heeft
te kennen gegeven, maer men heeft hem laeten weten, dat zoo verre,
als hy niet wilde, nog konde die voorzeyde boeken overleveren, zoo
begeirden zy zulks niet, mids men zonder dat genoegzaeme auteuren en
boeken hadden, waer uyt de jeugd regt goed latyn leeren konde; want
het zoude te vreezen zyn dat den boozen geest in ’t openbaeren dezer
boeken, alderleye fyne en ergerlyke exempelen daer onder mengelen
mogte, waer door men meer schaede veroorzaeken zoude, als voordeel. Zoo
dat de comedien Terenti en Plauti agter gebleven zyn. Waer door dat D.
Faustus hier in geen meester-stuk heeft konnen bewyzen.
_Een ander Historie, hoe dat D. Faustus overzins in een gasterie komt._
Tot Erfurt in een huys genaemd den Anker, in ’t welk dat toen ter tyd
een staet jonker gewoond heeft, waer van wy hier om zeker oorzaeke den
naem niet zeggen wil, by den welken D. Faustus den ganschen tyd dat
hy tot Erfurt woonde geconverseert heeft en vele wonderlyke daeden
bedreven had. Zoo is ’t gebeurd dat den jonker eenige gasten had, niet
t’zynen huyze, maer tot Prag, daer den keyzer was, met den welken den
voorzeyden jonker vroyëlyk was. Alwaer hy D. Faustus dikmaels by hem
wenschte. Maer alzoo hem zynen weird vermaende, dat al zulke wenschen
om niet waeren, mids den voorzeyden Faustus nu zoo verre van hem
gezeten was, zoo heeft hy eenen tyd lang daer van stil gezwegen, maer
straks daer naer wederom om hem wenschende, zoo is’er eenen onder het
gezelschap geweest, die hem geroepen heeft met zynen naem, en heeft hem
gebeden by U-L. te komen, deze woorden gesproken wezende, zoo klopt’er
eenen straf aen de deur. Den huysknegt loopende naer de venster, vroeg:
wie klopt daer? Maer ziende te vensteren uyt, zoo zag hy dat het
Faustus was en zyn peird by den toom had, zeggende tot den huysknegt:
kent gy my niet? ik ben den genen die men geroepen heeft. Den knegt dit
hoorende liep terstond nae zynen meester, al-eer hy de deur open dede,
en zeyde hem hoe dat Faustus daer voor de deure was, en geklopt had.
Waer op den jonker sprak, dat hy dan moest droomen, want hy wist wel
waer dat D. Faustus nu was. Met dies zoo klopt D. Faustus nog eens: en
zoo dien Heer nevens zynen knegt ook uytziet, zoo bekend hy, dat men de
deure opende, en hem vriendelyk ontfing. Des jonkers zoon bad hem, dat
hy straks zoude willen by de gasten komen, en hy nam hem ’t peird uyt
de handen, en gebood dat men ’t wel voederen zoude; maer den zoon konde
het peird niet houden, hoe vast dat hy het ook hield, gelyk gy alhier
zult hooren. Als nu Faustus binnen by de gasten kwam wierd hy eerlyk
ontfangen, en aen de tafel gezet, nu zoo vraegden hem de heeren van den
huyze, hoe dat hy zoo haest gekomen was, waer op hy antwoorde: daer
moet ik myn peird voor danken, en mids my des heeren gasten zoo zeer
begeirden, en my zoo sterk geroepen hadden, zoo konde ik niet laeten te
komen, en U-L. hier in te gelieven, hoewel ik van zin ben niet lang te
blyven, en morgen vroeg wederom te Erfurt zyn moet.
Daer op dienden zy hem wat eten voor, en dronken hem sterk toe,
dat hy wel beschonken was, en begonst zyn guychelrye te dryven,
vraegende U-L., of zy geenen lust hadden om eenige vremde wynen te
drinken? daer op antwoorden zy, ja. Hy vraegde wat zy voor eenen wyn
begeirde, ’t zy franschen, spaenschen, rhynschen, malvesie of eenigen
anderen wyn? waer op eenen antwoorde dat het al te samen goede wynen
waeren, en hy begeirde dat men hem een brood zoude doen brengen, met
de welke hy begint vier gaten in de tafel te booren, in welke gaten
hy tapkens stak, zoo als men in de wynstukken doet, en wilde dat men
hem twee versche glazen zal geven, de zelve gekregen hebbende, zoo
trekt hy het een tapken naer het ander uyt, en tapt uyt elk gat dat
hy in de tafel geboord had, al zulken wyn als elk begeirde: waer door
die gasten zeer lachten, en vroyëlyk waeren. Naer dit zoo komt des
jonkers zoon, en zeyde: Heer Doctor uw peird eet al of het dul waer,
ik hadde liever 10 of 20 peirden te voederen, dan het uwe alleen,
want het heeft my alreede zommige picoteyns haver opgeslokt, en nog
ziet het om, of’er niet meer voor den dag komt. Waer over dat niet
alleen D. Faustus lagchende wierd, maer ook alle de andere gasten.
Maer toen hy zeyde, nogtans zal ik hem genoeg geven, ingevolge myne
beloften, al zoude het my kosten alle de haver die hier in huys is,
waer op Faustus hem antwoorde, dat hy het laeten blyven zoude, mids
hy wel wist, dat ’t genoeg had, want het zoude anders wel al de haver
die hy op zynen zolder had, opgeëten hebben, want het was zynen geest
Mephostophiles, die, gelyk voorzeyd is, hem zomtyds in een peird met
vleugelen veranderde, als D. Faustus ergens met’er haeste reyzen wilde:
met dusdanige en diergelyke perten bragten zy den avond door tot in
den middernagt toe, dan brieste Faustus peird zeer luyde, dat men het
door ’t geheel huys hooren konde. Toen zeyde D. Faustus, nu moet ik den
goeden nagt zeggen, maer zy hielden en badden hem, dat hy nog wat tyds
by U-L. blyven zoude: met dit zoo knoopte hy eenen knop aen zynen riem,
en hy belofde nog een ure te blyven. Maer toen deze ure voorby was, zoo
brieste het peird wederom zeer luyde, en hy wilde wederom op, maer hy
liet hem nog eens bewegen een ure te blyven, en maekte wederom eenen
knoop, maer als deze ure wederom verloopen was, en zyn peird de derde
reyze brieste, zoo wilde hy niet langer blyven, nog hem langer laeten
ophouden, hy nam vervolgens zyn afscheyd, en sprak: Nu moet ik voord,
zy leyden hem tot aen de poorte, en lieten hem zyn peird, zette hem op
het zelve en reed alzoo weg.
Maer toen hy ontrent vier of vyf huyzen verre gereden had, vloog het
peird met hem in de logt, en dat met zulke snelheyd dat hy U-L. straks
uyt de oogen was, en kwam alzoo wederom eer het dag was tot Erfurt,
alwaer hy zyne zaeken voltrok, en bragt nae eenige weken vele schriften
en nieuwe tydingen mede uyt ’s keyzers hof.
_Hoe dat D. Faustus zelve een Gasterye had._
Als nu D. Faustus van Prag wederom t’huys gekomen was, en uyt het
hof van Oostenryk, en van vele vorsten, graeven en heeren, die in
’s keyzers hof waeren, veel geschenken met hem gebragt had, zoo
gedenkte hy aen dat goede gezelschap die hem tot Prag in den Anker zoo
getracteerd had, welkers gezelschap hy wederom hoogelyk begeirende was,
tot welken eynde, op dat hy met de zelve die hem eensdeels onbekend
waeren, breeder kennisse maeken mogte, en tegen U-L. dankbaer wezen,
zoo bad hy de zelve al te samen in zyn logement te gast, gelyk hy niet
verre van het groot Collegie gelogeert was. Zy kwamen al t’samen zeer
geirn, en dat niet alleen om eten en drinken, maer om dat zy hopten
wederom eenige vremde perten van hem te zien, gelyk ’t ook geschiede.
Want als zy kwamen, en d’een na d’ander inging, zoo zagen zy nog vuer
nog rook, nog eten nog drinken, of ied anders voor de hand, maer zy
lieten het niet merken, en waeren lustig, en zy dogten dat zynen weird
wel wist, hoe dat hy zyne gasten behoorde te tracteeren.
Als zy nu alle t’samen gekomen waeren, bad hy U-L., dat zy ’t hun niet
zouden laeten verdrieten, zy zouden straks gaen eten: Daer naer klopte
hy met een mes op de tafel, en daer kwam eenen in de kamer getreden
gelyk of ’t zynen dienaer geweest had, en zeyde: wat belieft u Mynheer?
D. Faustus vraegde den zelven: zyt gy gauw in ’t loopen? Hy antwoorde
ja. Zoo loopt gauw als eenen pyl uyt den bogen is vliegende. En Faustus
liet eene scheet, dat de stad daverde, en Faustus zeyd: ô neen, gy
zoud my niet dienen, gaet wederom van daer gy gekomen zyt. Daer naer
sloeg hy nog eens op de tafel, en daer kwam eenen anderen dienaer in de
kamer, die ook vraegde wat zyne begeirte was? tot wien hy zeyde: zegt
my, hoe snel dat gy in ’t reyzen zyt? Hy antwoorde: gelyk den wind.
Dat is nog wat, zeyde D. Faustus, nogtans gy kond my niet dienen, ergo
vertrekt van daer gy gekomen zyt: Korts daer naer zoo klopt hy wederom
de derde reyze, en daer kwam nog eenen anderen ingetreden, die geheel
zuer zag, en zeyde: wat wilt gy van my? D. Faustus vraegde: hoe ras
zyt gy? dezen antwoorde; ik ben zoo ras en zoo snel als de gedagten
der menschen. Dit is den regten man, zeyde Faustus, hy stond op en
ging met hem buyten de kamer, zond hem uyt en beveelde hem wat hy voor
eten en drinken haelen zoude, waer mede hy zyne lieve gasten alderbest
mogte tracteeren. En als nu de tafel gedekt was, ging hy tot zyne
gasten, vraegde of zy hun beliefden te wasschen, en daer naer aen de
tafel te zitten? Dit geschied wezende, zoo kwam straks zynen dienaer
in de kamer, met twee andere gezellen, en zetten 9 schotels op de
tafel, d’een naer d’ander ten dry reyzen, en die schotels waeren boven
toegedekt, gelyk men ten hove doet: in welke schotels dat alderleye
goede spyze was, gelyk als gestofde spyze, pasteyen en alderleye gezode
en gebraede gedierten, die al te samen ten alderkostelykste toegerigt
waeren, zoo dat’er 37 soorten van spyze waeren, zonder de banketten
die men op ’t leste opdient. Alle schalen, bekers en kannen wierden
ledig op de tafel gezet. En als’er imand drinken wilde, zoo vraegde D.
Faustus, wat zy voor wyn of bier begeirende was, al zulken drank die
wierd straks in de kamer, buyten de venster staende, gebrogt, die zoo
versch was als of hy straks in den kelder getapt had geweest. Boven
al deze dingen, was’er ook alderleye snaerspel; waer op een van zyne
dienaeren zoo perfect was, dat men zyns gelykte niet vond. Ja hy konde
ook alderleye snaeren spel onder malkanderen doen gaen, zoo dat de
luyte, den krom-hoorn, de dwers-pype, de violen, de harpen, enz. al
onder malkanderen gingen, en nogtans zag men niemand dan hem alleen.
Aldus bragten zy den geheelen nagt over tot dat het klaer dag was, en
dat een igelyk wederom naer zyn huys ging.
_Hoe eenen Monik wilde D. Faustus bekeeren._
Deze wonderlyke avanturen en guychel spelen van D. Faustus wierden
niet alleen tot Erfurt rugtbaer, maer ook door ’t gansche land; waerom
vele edelluyden en heeren der omliggende landen naer Erfurt by hem
kwamen, om met hem kennisse te maeken en wat wonderlyks te zien en te
hooren. En mids deze samenkomste zoo groot was, dat het te bedenken
was, dat hun de jonge jeugd daer in zoude mogen verergert hebben, en
daer door zouden hebben vervoerd geweest, gelyk die ligtelyk tot al
zulke zwarte konsten lust krygen, om datze al zulke dingen maer voor
eene genoegte en voor een guychel-spel agten, en niet weten dat hunne
zaligheyd daer aen gelegen is, zoo waeren’er zommige verstandige
mannen, die eenen Minne-Broeder, doctor Klinge genoemd, toespraeken,
mids dat hy zeer geschikt was, en met D. Luther en D. Lange wel bekend
was, die D. Faustus ook wel kende, op dat hy dezen D. Faustus wel
ernstelyk vermaenen, en van al zulke ligtveirdigheyd zoude straffen,
om te zien of hy hem nog uyt des duyvels hand had konnen trekken.
Dezen Monik nam den last aen, en ging by D. Faustus, hy sprak hem in
’t eerste vriendelyk aen, daer naer hard en zeer straf, hy verklaerde
hem den toorn Gods, en de eeuwige verdoemenisse over hem, zoo lang
als hy in al zulk duyvels wezen bleef aenhouden, en zeyde: dat hy een
fyn geleerd man was, die hem wel anderzins met God, en met eere konde
leven, daerom dat hy al zulke ligtveirdigheyd zoude verlaeten, waer toe
hy hem mogelyk in zyne jongheyd door den duyvel, die eenen leugenaer
en moorder is, had laeten verleyden. Dat hy ook zyne zonden voor God
zoude belyden, en om genade bidden, mids dat de genade Gods altyd open
stond, en bermhertig is. D. Faustus hoorde neirstelyk nae ’t gene
den Monik hem zeyde, tot dat hy t’eenemael uytgesproken had, en toen
zeyde Faustus: _Mynen goeden heer! ik geloove wel dat gy het geirn
goed met my zaegt, ik wete ook zulks al zeer wel, wat gy my voorzeyd
hebt, dan ik heb my al te zeer verloopen, en met mynen bloede my aen
den helschen duyvel verschreven, dat ik met lyf en ziele hem inder
eeuwigheyd toebehooren zoude, hoe kan ik dan van hem vry wezen? of hoe
kan ik geholpen worden?_ Den Monik antwoorde: _Zoo verre als gy God om
zyn genade, van herte aenroept en bid, waeragtig berouw krygt en boete
doet, God bid om vergiffenisse van uwe zonden en de zelve afstapt,
als ook van al zulke tooverye en duyvelsche gemeynschap onthoud, en
niemand verergert nog verleyd, dit doende zullen wy Missen voor u
in onze kloosters doen, waer door gy zeer wel van den duyvel zult
ontslagen worden._ Misse hier, Misse daer, zeyde Faustus, myne belofte
heeft my al te hard verbonden, daer toe zoo heb ik God moedwillig
veragt, en meyneedig en trouwloos aen hem geworden, den duyvel meer
toevertrouwt als hem, daerom dat ik niet meer tot hem durve komen, of
zyne genade, die ik veragt heb, geraeken kan. Daerom zoo waer ’t niet
eerlyk en roemlyk, dat men my naer zoude zeggen, dat ik myne obligatie
en mynen zegel die ik met mynen bloede onderteekent en geschreven heb,
wederroepen zoude, ook heeft my den duyvel eerlyk gehouden, ’t gene dat
hy my toegezeyd heeft, daerom dat ik hem ook wil houden ’t gene ik hem
toegezeyd en verschreven heb. Toen dit den Monik hoorde, wierd hy gram,
en sprak vaerd dan alzoo voort, gy vervloekt duyvels kind, dewyl gy u
hier niet wilt laeten helpen, en niet beter wilt laeten aenstellen; hy
scheyde alzoo van hem en gaf zulks den Rector van de Universiteyt en
het Magistraet te kennen, waer door hem geboden wierd uyt de stad te
vertrekken. En aldus kwam hy van Erfurt weg.
_Van vier Tooveraers, die malkanderen het hoofd af hielden en wederom
opzetteden, waer van D. Faustus ook het zyne dede._
Doctor Faustus kwam in den vasten tot Francfurt in de Misse, den welken
zynen geest Mephostophiles onderrigte, hoe dat in eene zekere herberge,
by de Jodestraet, vier tooveraers waeren, die malkanderen het hoofd
af hielden, en die tot den barbier schikten, om die zelve hoofden te
komen barbieren, het welke vele lieden aenzagen. Dit verdroot Faustus,
want hy meynde dat hy alleen des duyvels haen in den korf was. Hy ging
derwaerds om zulks te zien, alwaer die tooveraers te samen waeren
om hun spel te spelen en die hoofden af-te-houden. Zy hadden op de
tafel eenen verlooden pot met gedistileerd water, de gene die onder
hun-lieden den bezondersten tooveraer was, was den genen de eerst af
te-houden den zelven toonde voor eerst eene lelie in den pot, die groen
stond, en hy noemde de zelve den Wortel des Levens. Daer op hield hy
den eersten het hoofd af en liet het hoofd barbieren, en hy zette dan
het zelve hem wederom op, straks verdween de lelie, en hy had zyn
hoofd wederom gezond.
Alzoo wierd ook den tweeden en den derden gedaen, die ook hunne leliën
in ’t water hadden, en daer naer wierden hunne hoofden insgelyks
gebarbierd en wederom opgezet. Als nu den lesten en den principaelsten
het hoofd zoude worden afgehouden en zyne lelie, die daer verscheen,
ook ’t hoofd afgehouwen wierd, en als men zyn hoofd in D. Faustus
tegenwoordigheyd barbierde, den welken in al zulke boeverye spyt had,
en de hooveirdigheyd des oppersten tooveraer hem verdroot, om dat hy
hem zoo trotsig met lachenden monde, het hoofd liet afhouwen, zoo trad
D. Faustus nae de tafel toe, alwaer den pot met de lelie stond, nam
een mes, en sneed de bloem en den steel in stukken, zonder dat imand
zulks gewaer wierd. Als de tooveraers dit zagen, zoo was al hun konst
te niet, en konden hunnen gezel niet meer het hoofd opzetten, waer over
deze booze menschen alzoo in zonden moesten sterven en verderven, gelyk
ook den duyvel zyne dienaers loont, want zy wisten niet, hoe dat het
met die afgehouwen lelie was toegegaen, en dat D. Faustus zulks gedaen
had.
_Van eenen ouden man die D. Faustus van zyn godeloos leven heeft willen
bekeeren, en wat ondank hy daer voor had._
Daer was eenen zeer Godvreezenden Medecyn, die eenen liefhebber van
Gods Woord was, en eenen gebuer van D. Faustus. Dien zelven, alzoo hy
zag dat’er vele studenten by D. Faustus uyt en in liepen, gelyk als in
een slyp-winkel, waer in den duyvel met zynen aenhang, en niet Godt
met zyne lieve Engelen in woonde, zoo nam hy voor hem D. Faustus van
zyne godelooze en duyvelsche gedagten en voornemen af-te-trekken. Tot
welken eynde hy hem uyt eenen Christelyken iver tot hem in zyn huys
ter maeltyd ontbood. Faustus komt, en den goeden man spreekt hem toe
onder de maeltyd, op deze maniere: Mynen lieven heer en goeden gebuer,
ik heb aen U-L. een vriendelyk en christelyk verzoek, te weten: Dat
gy myne iverige vermaeninge niet kwalyk nemen zult, daer toe zult gy
ook deze myne kleyne maeltyd niet veragten, maer de zelve zoo goed
als den lieven Godt die gegund heeft, voor goed aennemen? D. Faustus
bad wederom, dat hy hem zyne goede meyninge zoude willen verklaeren,
en zoude aenhooren, toen zeyde den goeden man: Mynen lieven heer en
goeden nabuer, gy weet wat uw eygen voornemen is, namentlyk dat gy
_Godt en alle Heyligen_ afgezworen hebt, en u zelven den duyvel met
lyf en ziele hebt overgegeven, waer door gy in den hoogsten toorn en
ongenade Gods gevallen, en van eenen Christenen eenen ketter en eenen
duyvel geworden zyt? Och in wat nood brengt gy uwe arme ziele? Het is
niet alleen om uw lichaem, maer ook om uwe ziele, die in de eeuwige
pyne en ongenade Gods zal versteken worden. Doch zoo is ’t nog niet
al verloren, mynen lieven heer, zoo verre als gy u toch maer wilde
bekeeren den lieven bermhertigen Godt om genade en vergiffenisse
biddende, gelyk gy kond zien in ’t VIII. Kapittel, van de handelinge
der Apostelen, van Simon in Samaria, die ook veel volk verleyd had:
want men heeft hem inzonderheyd voor eenen Godt gehouden, en hem de
kragt Gods, en _Simon Deus Sanctus_ genoemd. Dezen is ook daer naer
nog bekeert, naer dat hy eene Predikatie van Philippus gehoord had, en
liet hem doopen, hy geloofde aen onzen Heere _Jesus Christus_, en hy
hield hem daer naer vele by Philippus, welke bekeeringe in ’t werk der
Apostelen uytnemende zeer geroemd word? daerom mynen goeden heer, laet
u toch myne vermaeninge ook behaegen, en eene heerlyke en Christelyke
Predikatie wezen? Nu en is die boete die gy doen zult, anders niet, als
dat gy den lieven bermhertigen God zult om genade en vergiffenisse
bidden. Waer af dat wy schoone voorbeelden hebben, gelyk van den
moordenaer aen ’t kruys, aen S. Petrus, aen Mattheus en aen Magdalena.
Ja _Christus_ spreekende tot de zondaeren: _Komt alle tot my, die
bedroeft en belaeden zyt, en ik zal u helpen en vertroosten?_ En in den
Propheét Ezechiël: _Ik begeire niet de dood des zondaers_; maer dat
hy hem bekeere en leve: want zyne hand is niet verkort, dat hy u niet
helpen kan. En ik bid u, mynen goeden heer, dat gy u myne vermaeninge
wilt laeten ter hert gaen, en bid God om genade en _Christus Jesus_
wil: staet af van uw kwaed voornemen, want die tooverye is tegen ’t
gebod Gods, mids dat die zoo wel in ’t nieuw, als in ’t oud Testament
zwaerlyk verboden is, daer hy zeyde dat men geen tooveraers laeten
leven, dat men mede niet zal handelen, nog eenige gemeynschap houden,
want ’t is eenen grouwel voor God, zoo noemt S. Paulus den Bar Jehu,
of Elimas, den tooveraer een kind des duyvels, en eenen vyand der
geregtigheyd, en dat zy ook geen deel in ’t Ryk Gods hebben zullen?
D. Faustus hoorde naer hem zeer neirstelyk, zeggende: dat hem die
vermaeninge wel geviel, en hy bedankte den ouden man van zyne goede
meyninge, die hy ook belofde naer te komen, zoo ’t hem mogelyk waere.
En nam daer mede oorlof.
Als hy nu in zyn huys kwam zoo dogt hy neirstig op deze vermaeninge,
overdenkende in wat nood hy hem en zyne ziele gebrogt had, om dat hy
hem aen den helschen duyvel had overgegeven, hy nam voor goede boete te
doen, en den duyvel te verzaeken. In deze gepeyzen verscheen hem zynen
geest, die naer hem greep al of hy hem den hals af nypen wilde: en
hield hem voor, wat dat hem anders mogte beweegd hebben, hem den duyvel
over te geven, dan alleen zynen eygenen moedwil en verholendheyd: daer
toe zoo heb gy u versproken. God en alle menschen vyand te wezen, welke
belofte gy niet meer denkt naer te komen, maer die vermaeninge van dien
ouden loer te volgen, en God tot eenen behoeder aen te nemen: dan dat
is al te laet, want gy den mynen nu zyt, ik mag u haelen als ik wil,
’t welk hem ook bevolen is, en dat hy daerom gekomen was, om van hem
een eynde te maeken, ’t en waer hy hem neder zette en straks met zyn
bloed op nieuws verschreve, en belofde dat hy hem van geenen mensch
meer zoude laeten vermaenen, of verleyden, ’t welk hy van stonden aen
doen moeste, of zoo niet, zoo zoude hy hem in stukken verscheuren? D.
Faustus heel verschrikt wezende, dede hem wederom nieuwe belofte en
schreef met zyn bloed, als hier naer volgt: welke beschryvinge nog
naer zyne dood by hem gevonden is.
_De tweede verschryvinge van D. Faustus die hy zynen geest overgegeven
heeft._