enkele minuten in de schilderachtige Svartegjelkloof, ter plaatse waar
de Laera zich een weg door de Vindhille-rotsen geboord heeft, eene
stoute, woeste rots- en waterpartij; een paar prachtige watervallen
ontbreken niet. Daar de weg spoedig het interessante verliest, slaat de
wandelaar eene andere richting in en keert achter het hotel Burgund om
langs een verwaarloosden weg terug, tusschen eenige daarbij passende
armzalige woningen door; de telegraafpalen wijzen den weg. Zoodra men
wat gestegen is, krijgt men een mooi uitzicht op de beide kerken, de
oude kerk is zoo zwart van ouderdom geworden, dat men zou denken dat
zij dik onder de koolteer zat. Eenmaal op het hoogste punt gekomen,
gaat het met slingers omlaag en heeft men tusschen rotsen door eenige
verrassende kijkjes in het dal. Te Husum vond ik mijnen koffer en vroeg
om een rijtuig naar Laerdal; de kastelein, tevens postmeester, vroeg me
beleefd en gemoedelijk of ik niet een uurtje wachten wilde, dan moest
hij zelf naar Laerdal en zouden we te zamen rijden. De Laera maakt te
Husum zulke aardige kronkels en vormt een paar prachtige watervallen,
zoodat het uurtje om was eer ik het wist. 't Ging toen verder,--ditmaal
weder eens in eene wezenlijk oude kariol. Een prachtige weg, langzaam
langs de rivier omlaag, door eene enge rotskloof, de interessantste,
dien ik nog op dezen rit aangetroffen had. Hoog van de rotsen stort
een ontzettende waterval, de Store (groote) Soknefoss, omlaag. De weg
gaat door een grooten gletscherketel, hier reuzenketels genoemd, en
daarna verbreedt zich het dal; men ziet van alle kanten boerderijen;
bij de huizen bebouwde akkers, vruchtboomen en veel menschen. Mijn
kastelein-koetsier werd onderweg dikwijls aangeroepen over zaken, en
vriendelijk klonk dan telkens bij 't afscheid, het "Fare well". Mijn
reisgezel was een beschaafd man en een aangename prater. Hij vertelde
mij veel van zijn land en het landsbestuur; van de zorg voor 't
onderwijs en de hooge kosten daarvan. Hij was een erge Zwedenvijand;
zijne motieven waren wel wat onbeduidend; men krijgt dikwijls den
indruk of die scheiding tusschen Zweden en Noorwegen eigenlijk
meer veroorzaakt is door halstarrigheden, dan door onoverkomelijk
beginselverschil. Toen ik hem opmerkte, dat men in het buitenland
eerder verwacht had, dat na de scheiding de Noren eene republiek
gekozen zouden hebben, zeide hij mij: Ja, ziet u! we zijn hier nog
banger voor de potentaten onzer eigen soort dan voor een koning; en
met dezen jongen man, die een zeer fatsoenlijk mensch is, verzekeren
wij ons den steun van half Europa. Meer positief en beter thuis was
hij in zake het vrouwenkiesrecht. Iedere vrouw, zeide hij, die voor
zichzelf, of weduwe zijnde voor hare kinderen het brood verdient en
deze opvoedt, heeft onbetwistbaar recht op stemrecht. Zij doet meer
voor de gemeenschap, dan menig man. Huwt de vrouw, of hertrouwt de
weduwe, dan verliest ze haar stemrecht, maar zoolang ze zelfstandig is,
komt het haar toe. Zoo al door pratende over de plaatselijke besturen
en nog wat, over de bedrijven, over het armwezen en over het vele,
dat de Noren nog moesten leeren, maar stellig leeren zouden, bereikten
we spoedig Blaafaten. Het dal werd steeds ruimer en meer bebouwd en
bewoond, het was er gezelliger dan ik ze tot nu in Noorwegen gezien
had. Rondom verhieven zich hooge bergen op grooteren afstand, tot
we op een rechten, vlakken weg kwamen en voor ons uit de open ruimte
zagen. We naderden het dorp Laerdal aan de Laerdalsfjord.
Dit was het eindpunt van mijn eersten tocht door Noorwegen; het waren
151 K.M. in drie dagen per stolkjaerre en kariol.
Laerdal of Laerdalsören heeft maar 850 inwoners 't is eene opkomende
plaats, gelegen aan de uitmonding der Laera en de fjord, een arm van
de Sognefjord. Het dal der Laera is verbreed tot een ruime vlakte,
bestaande uit zand en berggruis, door de Laera van de bergen afgevoerd
en op de fjord veroverd. Er zijn enkele goede huizen in het dorp, dat
overigens zeer onregelmatig gebouwd is; de kerk, weder eene nieuwe kerk
met modern materiaal gebouwd in den ouden stijl, is minder gelukkig
dan die te Burgund; ze is te bont en maakt geenszins den indruk van
eene kerk.
Den volgenden ochtend had ik eerst eene wandeling van ongeveer een
kwartier te maken van af het hotel Lindstrom tot aan de aanlegplaats
der boot, en weder onder het aangenaamste zomerweêr voeren we de
fjord af. Een vreemd gezicht die steile bergen, die zonder oever
hunne steenmassa's uit het water doen oprijzen! Eén van vorm en
ook meestal één van kleur, met prachtige spiegeling in het stille
water. De fjord werd langzaam wijder, en gaf hier en daar aardige
kijkjes, bijv. op de haven Haugene, met een vriendelijk uitzicht
in het Eierdal. Daar waar de Laerdalfjord uitmondt in de Sognefjord
heeft men een heerlijk bergpanorama over het ruime watervlak. Niet
lang daarna, aan een paar huizengroepen voorbij, draait men, indien
men met mij naar Gudvangen reist, de Aurlandsfjord in. Het tafereel
wordt nu oneindig grootscher. De fjord is slechts 1/2 kilometer
breed en aan weêrszijden gaan de rotsen in zware, strakke massa's
900 á 1200 M. omhoog. Stort zich soms een riviertje in de fjord uit,
dan vormen zich aan die uitmondingen bezinkingen, waar men dan ook
woningen en eenige kultuur vindt. Voor we de Aurlandsfjord invoeren,
kwamen we een andere boot tegen en draaiden bij, om van haar een
aantal passagiers over te nemen, allen mannen, waaronder militairen;
dat was een vroolijk en druk gezelschap, dat me uitlokte om eens op
het voorschip te gaan kijken. Het waren allen mannen, die de laatste,
ik meen veertiendaagsche, periode van den algemeenen dienstplicht te
Vossevangen gingen vervullen. Er waren verscheiden gehuwden onder;
ze waren welgemoed en opgewekt. Onder het vijftigtal waren er twee
die hunne opgewektheid wat te krachtig met bier steunden; voor
ze ongeschikt werden voor het algemeen gezelschap, werden ze door
kameraden achteraf gebracht en gehouden; natuurlijk was er onder
dat gezelschap ook een met eene viool, die er dapper op losstreek;
er werd ook gedanst; eerst heel aardig en kalm, toen het langzaam
te wild en ongemanierd werd, was een enkel woord van den kapitein
der stoomboot voldoende om er een eind aan te maken. De mannen in
uniform waren onderofficieren; het dragen der uniform is een voorrecht
voor hen die de onderofficiersschool doorloopen, maar men maakt geen
gebruik van dat voorrecht. In die onderofficiersscholen wordt meer
uitgebreid lager onderwijs gegeven en vooral veel werk gemaakt van
het leeren spreken en verstaan van vreemde talen. Dat is het lokaas om
onderofficieren te krijgen, want de Noren, zoowel vrouwen als mannen,
zijn zeer tuk op het leeren van vreemde talen. De meerderheid der
mannen maakt van de gelegenheid tot leeren in de onderofficiersschool
gebruik, al is het dan ook niet om onderofficier te blijven.
Gedurende dien cursus op het voordek was de stoomboot verder
gevaren. Er was niet veel te zien. Hier en daar een huis als een
kraaiennest, tegen een rotswand geplakt, en tal van watervallen,
die echter weinig indruk maken, omdat ze te ver af zijn.
Bij eene vooruitstekende rots, de Bejteln, vaart men de Naerofjord
in. Die invaart is prachtig; het water is 8 à 900 meter breed; de
rotsen aan weerszijden zijn even hoog en even steil, en naar voren is
het uitzicht afgesloten door eene statige groep van sneeuwbergen. Denk
eens hoe mooi dat was, toen de zon schel begon te schijnen en alles
met gloed en licht overgoot, waardoor ook de donkere partijen in de
rotsen meer tot haar recht kwamen. De watervallen zijn nog talrijker
dan te voren, en worden levendiger en duidelijker, nu de fjord maar
steeds door enger wordt. Op eene eeuwen geleden van de hooge wanden
in het water gestorte rotsmassa ligt het kleine kerkje van Bakke,
omgeven door eenige houten woningen; de achtergrond wordt gevormd door
den steilen fjordwand, waarvan de rivier de Bakke, nu goed zichtbaar
en hoorbaar, als waterval omlaag stort. Op het water hier en daar
visschersvaartuigen in hun bedrijf; wat dichterbij Gudvangen ook
pleiziervaartuigjes en een zeer fraai engelsch jacht; deze vormden
eene alleraardigste stoffeering, alleen overtroffen door het fraaie
gezicht op Gudvangen zelf. Eenige huizen, eenige hotels, alleraardigst
door elkaar geworpen en vooral veel boomen, en als achtergrond het
beroemde Naerodal met zijnen trouwen wachter de Sjaerpennut, eene
reusachtige rots uit wit graniet.
Die aankomst te Vossevangen is eenig in haar soort. De landingsplaats
is vol nieuwsgierigen en een aantal hotelbedienden, die in bedwang
worden gehouden door een tweetal heeren, de vertegenwoordigers der
reiskantoren! Deze heeren maakten groot lawaai, daarin gesteund
en overtroffen door een aantal koetsiers, die met hunne rijtuigjes
langs den weg gereed stonden. 't Scheen wel of die drukte gemaakt
werd als imitatie van grootere plaatsen; ze is namelijk geheel
overbodig. Die agenten der reiskantoren weten precies op welken dag
en hoeveel reizigers zij krijgen, en welke rijtuigen die reizigers
hebben moeten en waar heen. Zij weten ook welke reizigers in de hotels
afstappen, want dat wordt hun alles van dag tot dag uit het hoofdbureau
gemeld. Alléén die weinigen, die, zooals ik, met zoogenaamde vrije
tickets reizen, moeten naar hunnen tot nu toe onbekenden wensch
vervoerd worden.
Het was nog vroeg en mooi weer, zoodat ik veel lust had om dien avond
wat later te Voss aan te komen, en stellig wenschte ik niet in den
grooten sleep van rijtuigen opgenomen te worden; daarom bleef ik tot
het laatst aan boord, gaf mijn koffer tot nader order aan den agent
van "Cook" en liep Gudvangen in, om eens te zien wat daar te koop
was. Het is niet veel meer dan eene groep boerderijen, waar hier
en daar een hotel tusschen staat en eenige winkels met plaatselijke
merkwaardigheden, meest handwerken, photo's en briefkaarten.
De rotsen die Gudvangen omgeven, gaan zoo steil omhoog, dat men er
gedurende de wintermaanden de zon niet te zien krijgt. Een prachtige
waterval, de Killefos, komt daar van eene hoogte van 560 M. omlaag
met een vrijen val van 150 M. 't Was merkwaardig, maar te hoog om
het mooie er van goed in oogenschouw te kunnen nemen.
Nadat mijne medereizigers een goed eind vooruit waren, nam ik ook
een rijtuigje en reed het Naerodal in;--tot Voss is het een rit van
5 à 6 uur.
Gewoonlijk wordt gezegd dat het Naerodal, als voortzetting van de
fjord, zijn zelfde woeste karakter behoudt. Het was echter zoo'n
heerlijke zonnige dag, dat de woestheid tot lieflijkheid werd. 't Was
er niet woest, evenmin als op de fjord; de landschappen waren trotsch,
krachtig in lijnen en tinten; het groen hier en daar, op de bergen en
beneden in het dal, de huizen die er in verscholen lagen, het lachende
stille watervlak, alles zag er vriendelijk uit. Misschien was het te
danken aan 't heerlijke heldere weder, maar mijne herinneringen aan de
Naerofjord en aan het Naerodal zijn doorgaand vriendelijk en opgewekt.
Op ongeveer een kwartier rijdens van Gudvangen loopt de weg door eene
groote "ur", eene opeenhooping van bergpuin; dat is werkelijk woest;
men ziet echter spoedig eene fraaie boerderij tegen de berghelling;
die hoeven hebben daar allen namen; deze heette Sjaerping. Een
weinig verder vertoont zich de prachtige grauwe syenietkop van den
Jordaelsnut, een heerlijke bergformatie, die het geheele enge dal
blijft beheerschen. 't Gaat langzaam omhoog; men gaat over de rivier,
dan langs een paar boerderijen en komt vervolgens aan den voet der
ontzettende Stalheimsklev, die het dal geheel afsluit. Daar verkondigt
u een groot bord, dat de reizigers worden verzocht den steilen weg
naar boven te voet af te leggen, ter wille van de paarden. Dat is over
tal van slingerwegen een klim van drie kwartier; voor zich uit en ten
laatste aan weêrskanten heeft men echter twee zeer schilderachtige
watervallen, de Silvlefoss en de Stalheimsfoss, zoo frisch en dartel,
dat men de warme zon gaat vergeten. Bij het rusten van tijd tot tijd
is vooral het uitzicht naar beneden in het dal wondermooi. Stellig een
der heerlijkste punten in Noorwegen. Ook hier wordt steeds gesproken
van het uitzicht in het donkere dal en in 't bijzonder aangeraden dit
's namiddags te nemen. Ik zag het onder vollen zonneschijn; vooral
de prachtige Jordaelsnut op den voorgrond werd prachtig beschenen,
zoodat ik van een donker dal niet spreken kan en zeer dankbaar ben
het zóó getroffen te hebben.
Boven op de klev vindt men het ruime Stalheim's Hotel, een goede
inrichting, met eene pretensie van voornaamheid, die het maar slecht
afgaat. Er was eene uitgebreide toko in, waar men allerlei noorsche
bijzonderheden kon koopen; het hotel ligt hoog en de prijzen der
uitgestalde voorwerpen zijn nog hooger boven het niveau; er waren
echter prachtige noorsche weefsels tentoongesteld, in patroon en vooral
in kleuren zeldzaam fraai. De table d'hôte zoude juist beginnen, maar
't was mij nog te vroeg, en ik liet mijn rijtuigje voorkomen om in
het Opheimdal af te dalen. Aanvankelijk geeft deze weg niet veel;
de grond is slecht, zelfs elzenhout wil er niet behoorlijk groeien;
het water is bruin en pappig van het veen. Gelukkig duurt dat niet lang
en komt men door flinke bosschen en uitgestrekte weiden langzamerhand
in eene meer bewoonde streek. Op eenmaal verandert het landschap van
karakter; men ziet haast geen rotsformaties meer; de kultuur neemt de
overhand, met vele boerderijen. Vooral is de rit lief langs het kalme
meer van Opheim, waaraan het aardige kerkdorp van dien naam gelegen
is; wanneer daar nu maar niet weêr zoo'n witte houten kerk van het
algemeen model stond! Aan het einde van het meer een groote draai,
en door een oprijlaan reden wij voor het Framnesshotel. Daar nam ik
het middagmaal en zat er heel rustig in eene kalme omgeving, meest
Noren, met wie spoedig een gezellig gesprek aangeknoopt werd; vooral
de dames zijn gaarne bereid den vreemdeling zijne kreupele sprongen
in de noorsche uitspraak te vergeven. Van uit den tuin van het hotel
genoot ik nog van het schilderachtige, vreedzame uitzicht op het meer.
In den avond reed ik verder. Het landschap wordt hoe langer hoe
vriendelijker, het dal wordt enger; hier en daar eene brug over
de rivier. Voor het eerst zie ik hier rotsen van een anderen vorm;
het is lei, tot nu toe was het altijd graniet, en die afwisseling
doet aangenaam aan. Bij het gehucht Tvinde een prachtige bruisende
waterval; men komt nu op vlakken bodem, de grond is keurig bebouwd;
overal akkers tusschen de weiden, veel en weelderig hout en dan de
stad Vossevangen (meestal Voss genaamd) aan uwe voeten in een dieper,
ruimer dal. Men daalt langzaam neêr en verlustigt zich in het heerlijk
uitzicht. De stad is om eene oude, fraaie steenen kerk gebouwd en
heeft een prachtig, niet te groot meer tot achtergrond.
Men kan te Voss eene aardige wandeling maken naar een aan de
overzijde van het meer op de bergen gelegen koffiehuis "Breidablik";
de uitzichten vanaf de stad, die men uit de meeste hôtels genieten kan,
wedijveren met die van af Breidablik over het meer; Vangsvand is zijn
naam; beiden zijn in hooge mate schilderachtig en komen overeen met de
uitzichten op Opheimsvand; ze zijn onderscheiden van wat ik tot nu toe
zag, evenals de geheele omtrek van Voss; daar is minder rots, al komen
hier en daar nog wel eens grimmige partijen te voorschijn; meer bebouwd
land en vooral prachtige weiden tegen de zachtere hellingen der bergen.
Het stadje zelf is zeer levendig; er zijn in 't oogvallend veel
winkels, al staan ze niet gelijk met grootsteedsche magazijnen, maar
onder meer zag men bijv. bananen uitgestald tegen lageren prijs dan te
Amsterdam. Men kon aan de winkels zien, dat er meer welstand is in de
omstreken van Vossevangen, dan in de streken waar ik tot nu toe geweest
was. De stad ligt trouwens ook aan den spoorweg die vanaf Bergen,
aangelegd wordt en gedeeltelijk dient, om over de Skandinavische
Alpen verbinding te krijgen met de oostelijke lijnen en met Kristiania.
Buiten de stad wandelende, kwam ik aan het militaire kamp, waar ik ook
weder de reisgenooten van de Naerofjord trof, ditmaal allen in hun
pakje, dat zeer eenvoudig, maar opvallend onzindelijk was. Ze waren
daar gehuisvest in kleine houten barakken, waarvan er een aantal in
dubbele rijen op een middenpunt uitkwamen, waar de bevelhebber en
de officieren hunne gelijksoortige barakken hadden. Dit kampement
was gelegen op een ruime hoogvlakte; later heb ik er nog gezien,
die geheel uit tenten bestonden.
In Noorwegen is elk welgeschapen, gezond man dienstplichtig, behalve
wanneer hij loods of geestelijke is, en hij wordt aangewezen voor den
dienst waarvoor hij het meest geschikt is. Zeelieden en visschers
dienen op de vloot, handwerkslieden bij de genie en de artillerie;
studenten in de medicijnen in de veldhospitalen; de landlieden gaan
zooveel mogelijk bij de kavalerie. De dienstplicht begint op 22
jarigen leeftijd en duurt 10 jaar, met afloopende diensttijden en
naar gelang het wapen waarbij men ingedeeld is.
Voorbij het Fleischer's Hotel te Voss brengt een zijweg, door
wegwijzers voldoende aangeduid, u naar het Finneloftet, op de
wegwijzers het oudste wereldsche gebouw in Noorwegen genoemd. Het is
een oud boerenhuis; de naam der boerderij is Fin, en loftet beteekend
een huis met eene verdieping, in tegenstelling met stue, dat een huis
is zonder verdieping. In dergelijke huizen is de ruimte gelijkvloers
tot berging en bediendenhuisvesting aangewezen, terwijl de in- en
uitwendig met meer zorg gebouwde verdieping door den boer met zijn
gezin bewoond wordt. Er is in dit gebouw eene verzameling van oudheden,
of liever eene opeenhooping van oud huisraad en landbouwgereedschappen,
waarvan ik geloof dat veel in de afgelegen boerderijen nog zoo
heel lang niet geleden buiten gebruik is gesteld. Er zijn wel
aardige dingen onder, en curieus was te zien hoe men zich bij het
samenstellen van vele voorwerpen had moeten voegen naar het eenige
beschikbare materiaal--hout. Als museum heeft Finneloftet maar eene
zeer beperkte waarde; het was evenals de oude vrouwelijke conciërge,
die mij rondleidde door de enkele kamers, erg primitief.
Het had mij bij het opmaken van mijn reisplan leed gedaan, dat ik het
niet zóó had kunnen inrichten, om Zondags te Odda te zijn, waar men
dan volgens de Baedekers en consorten de merkwaardige kleederdrachten
van het Hardangerlandschap bewonderen kan bij het uitgaan der kerk;
maar 't ongeluk werd prettig vergoed, doordat ik Zondagsmorgens te
Voss was, en daar de bevolking uit den omtrek van alle kanten op hare
stolkjaerre en cariolen naar de kerk zag komen. Dat was inderdaad
in hooge mate schilderachtig. Veel wit, veel kleur en veel levendige
gouden versieringen. Natuurlijk kan ik niet beoordeelen in hoeverre
die kleederdracht al meer of min gemoderniseerd is, maar toch, naar
de stoffen en den snit te oordeelen, geloof ik het niet. Ik geloof
eerder dat de nieuwere modes veel van dat oude overnemen. De vrouwen
en meisjes waren alleen in het costuum, dat zich nog wel lang zal
handhaven, omdat het zoo uiterst kleedzaam is. De vrouwen op 't land
zijn, evenals de mannen, van groote gestalte en daarbij niet bijzonder
slank; zij hebben bijna zonder uitzondering een goed figuur en een
statigen, sierlijken gang. De gelaatskleur is frisch, gezond en blank;
handen en armen zijn daarentegen gewoonlijk verbrand en verweerd;
de oogen zijn licht staalgrijs en het haar wit blond. Zooals gelukkig
overal, zijn er ook daar veel bepaalde schoonheden onder de vrouwen;
het is een bijzonder knap soort van menschen. Eene uitzondering
maakten daarop de oude vrouwtjes, die men dikwijls de woningen ziet
bewaken. Naar kleeding, meestal zwart, en naar uiterlijk, met hunne
sterk gebogen gestalte, kwamen me die schepseltjes inderdaad voor
als de juiste personificatie van 't woord "heks".
't Was een levendig tafereel daar op dien zonnigen Zondagmorgen
tusschen half tien en tien uur te Voss. Die lange rijen van lichte
wagentjes, getrokken door die lichtgekleurde driftige paardjes, beladen
met twee en drie keurig uitgedoste personen. De mannen allen in het
donker; de vrouwen met donkere rokken en wit bovenlijf en daarover
een donker, met kleuren afgezet corsage; het front met bontgekleurde
koralen geborduurd en behangen met goud. De mouwen en de groote,
wijd uitstaande mutsen wit. Het deed me leed, dat ik niet wachten
kon tot de kerk uitging, om die optochten nog eens te zien.
Dien voormiddag vertrok ik weer per stolkjaerre naar Eide, om van
daar de Hardangerfjord te bereiken. Een bezoek aan Bergen moest
ik, zooals reeds van te voren te voorzien was, uit gebrek aan tijd
achterwege laten.
Men verlaat Voss over eene lange houten brug over de Rindal, en komt
spoedig in boschrijke omgeving; ditmaal is alles loofhout, pijnbosschen
ziet men alleen in de verte, keurige kijkjes vanaf den hoogen weg;
langzaam hooger; de woningen worden zeldzamer en blijven spoedig
achterwege; 't landschap verliest zijne bekoorlijkheid. Plotseling
komt men aan eene diepte; het dal gaat hier loodrecht omlaag, en in
dien steilen rotswand is met vele kronkels een weg uitgekapt. Wanneer
men ongeveer halverwege beneden is, krijgt men het uitzicht op den
prachtigen "Skjervetfoss", een der mooiste watervallen die ik zag. Hij
bestaat uit twee deelen; 't bovenste valt loodrecht omlaag en de
sluiervormen van het water teekenen zich keurig helder af tegen den
donkeren achtergrond der rotsen. Dan stort de watermassa zich over
eene hellende rotsbedding en onder eene brug in den straatweg door,
verder in dichte massa's voort het dal in. In de nabijheid van den
waterval heeft zich een frisschen levendigen plantengroei ontwikkeld,
en de grasplekjes hier en daar waren vroolijk met kleurige bloemen
bezaaid. Een verrukkelijk tafereel! Het is eene eigenaardigheid in
Noorwegen, dat de enge dalen, de verlengden of voortzettingen der
Fjorden, altijd met steile reuzentrappen omlaag gaan, in stede van
meer glooiend af te loopen, zooals elders.
De straatweg volgt nu de rivier, die zorg draagt altijd uwe aandacht
gaande te houden door het wilde bruisen en het donderend geweld,
wanneer zij zich hier en daar door eene engere rotsbedding heen
wringt. Het bovengedeelte van den Skjervetfoss kan men nog lang in
al zijn glorie waarnemen. We rijden door een gehucht Ovre Vasenden,
en bereiken den top van het Gravensvand; rondom verheffen zich
vervaarlijke bergmassa's. Verder gaat het langs het Gravensvand,
wel wat eentonig, en na 3 uur rijdens stapte ik uit te Eide voor het
voortreffelijke Maeland's hotel. Daar werd het middagmaal gebruikt,
daarna nog eene wandeling terug naar 't Gravensvand gemaakt, waar ik
zeer opmerkelijke inrichtingen voor de zalmvangst vond, en eindelijk
de aanlegplaats der stoomboot opgezocht, om de vaart op het Sörfjord
te aanvaarden.
Een tegenslag met zeer onaangename gevolgen. De boot kwam twee uur te
laat. Er waren bij het mooie weer en met den Zondag zooveel reizigers,
dat men onderweg overal aanleggende, veel tijd verloren had; wachten
was de boodschap, en ten laatste van wal, op eene stampvolle boot. Het
begin der vaart op de Gravensfjord geeft hetzelfde te zien als bij 't
verlaten van bijna alle fjorden, maar als men op de breede Utnefjord
komt en deze overvaart, dan verandert het tafereel. De Utnefjord is
ongeveer het middendeel van de Hardangerfjord; een breede waterplas,
omgeven door steile en hoog uit het water oprijzende rotsgevaarten,
met veel schakeering van licht tot donker. De avondzon werd nog niet
geheel door de bergkammen onderschept, en stortte een gouden gloed
over water en land; de tegenoverliggende sneeuwvelden werden helder
en schitterend verlicht. 't Was boven alle beschrijving heerlijk mooi,
levendig en toch majestueus. Alle reizigers waren onder den indruk van
't schoone tafereel.
Bij Utne voeren we de Sörfjord in, een vaarwater dat aanvankelijk nog 2
kilometer breed is, maar over eene lengte van 40 kilometer ten laatste
maar enkele honderde meters tusschen de rotswanden meten kan. Langs
de oostelijke oevers liggen vele dorpen en gehuchten. De bergstroomen
hebben hier, nog meer dan elders, lagere landstrooken gevormd, die
eene zeer beschutte ligging hebben en eene uitstekende vruchtenkultuur
mogelijk maken. Langs het middengedeelte van de fjord, waar deze
ook nooit bevriest vindt men tal van kersen en appelboomgaarden; de
plantengroei is zeer weelderig en er heerscht groote welvaart. Aan de
oostzijde openen zich ook verscheiden dalen, die fraaie uitzichten
opleveren; aan de westzijde is de doorloopende bergrug getooid met
tal van watervallen en op den top bedekt met eeuwigdurende sneeuw en
hier en daar een gletscher. Natuurlijk was dit alles beschreven in
verschillende reisboeken, en wij allen--ik was in nadere aanraking
gekomen met eene duitsche en een noorsche familie--spitsten ons zeer
op de heerlijkheid, die wij nog aanschouwen zouden. Maar 't was buiten
het daglicht gerekend. De vertraging, die we reeds te Eide hadden,
zette zich om dezelfde reden voort en nam toe, en weldra was van al
de veelgeprezen schoonheden van de Sörfjord niets meer te zien dan
donkere silhouetten. De sneeuw en de gletschers daar boven op het
Folgefond kwamen er wel des te meer door uit, maar die gletschers
waren op zich zelf niet zeer belangrijk.
We kwamen 's nachts om 12 uur te Odde aan. 't Was in dat enge dal
zeer donker; de vele reizigers maakten ook, dat men moeite had om
onder dak te komen.
Ik kan reizigers in Noorwegen niet genoeg aanbevelen, de fout die ik
bij het bevaren der Sörfjord beging te vermijden. Toen te Eide de
boot volle twee uur vertraging had, had ik daar tot den volgenden
ochtend moeten blijven, en me de vaart op de Sörfjord niet door de
duisternis moeten laten bederven.
Ik moest doorreizen, want anders kwam ik over den mij toegestanen dag
thuis, maar juist daardoor kom ik tot de vernieuwde gevolgtrekking,
dat Noorwegen geen land is, om in een kort zomerverlof te bereizen. Die
minder dan drie weken te zijner beschikking heeft, doet inderdaad
beter niet naar Noorwegen te gaan.