pagine 315 e 316 in diversi luoghi ho usata nel plurale la parola
_parieti_ nel mascolino, per adattarmi al linguaggio della Provincia,
mentre sarebbe stato più Italiano il dirsi nel plurale le _parieti_ o
le _pareti_.
FINE.
RVBASTINORVM NVMORVM CATALOGVS
EDIDIT FRANCISCVS M. AVELLINIVS.
CLARISSIMO AC DOCTISSIMO VIRO IOANNI IATTA.
_Mitto ad Te, vir clarissime ac doctissime, Rubastinorum numorum
catalogum excerptum ex opere _de Italiae veteris numismatis,_ cujus
alteram paro editionem. Vt illum promulsidis loco, in publicum
proferas, lubentissime adsentior. Quaedam tamen monenda sunt, ut ejus
catalogi usus fieri possit. Primum igitur tenendum, me Rubastinorum
numos ita numerasse, ut sub unoquoque numero plures quandoque
complecterer, qui modulo tantum inter se paullulum differrent, ut ex.
c. num. 2, qui numus modo quarti est moduli, modo quarto aliquanto
majoris, modo quarti cum dimidio. Numero igitur moduli notitiam
subjeci, simplicem aliquando, aliquando multiplicem. Deinde, descriptio
numi duabus, quas vocant, _columnis_ ita est distincta, ut quae a
sinistris legentis est, _posticae_, quae a dextris, _anticae_ typos,
sigilla, litteras in area, et epigraphen indicet. Praecedit typus,
qui alphabetico ordine indicatur in postica propter commodiorem
catalogi usum: typi descriptioni subjiciuntur sigilla vel litterae in
area; denique epigraphe quae semper ad legentis dextram exhibetur,
ut omnes uno velati intuitu facile patere possint. Quum typus plane
idem posticae vel anticae in sequente numo recurrit, indicavimus
compendii caussa nota _id._ quae nempe _idem typus_ significat. Item
cum sequentis numi epigraphe a superiore non variat, dedimus _ead.
epigr._ idest _eadem epigraphe_. Moduli sunt ipsissimi Mionnetani,
quorum _scalam_, ut vocant, in tabulis repetimus. Argenteos numos nota
AR. indicavimus, qua qui carent omnes sunt aenei. Numorum descriptionem
sequitur 1. scriptorum vel museorum, e quibus eorum notitiam hausimus,
demonstratio: 2. notulae quaedam criticae atque exegeticae. Additae tua
voluntate aeneae duae tabellae seriem Rubastinorum numorum exhibent,
quantum fieri potuit, ditissimam: e quibus decem ad minimum, a ceteris
variantes, tuo nunc primum e gazophylacio prodeunt. Vale, clarissime
ac doctissime vir, Ruborum non minus ac totius Italiae nostrae Decus
ac Gloria, meque tui a prima aetate observantissimum, quod facis,
amare perge. Dabam VI id. oct. e suburbano meo Leucopetrano A. R. S.
MDCCC[=XLIII]._
EXPLICATIO NOTARVM.
dm — dextrorsum.
sm — sinistrorsum.
_Typi posticae partis._ _Typi anticae partis._
1 (_mod._ 5½) _Vide tab. I fig. 1._
Aquila sinistrorsum alis expansis | Caput barbatum laureatum
fulmen unguibus tenet: | dextrorsum.
_a sinistris in area_ ΡΥΨ |
2 (_mod._ 4, 4 +, 4½)
— id. sm _a sinistris | Idem dm.
in area_ ΡΥΨ |
3 (_mod._ 3)
— id. sm _a sinistris | Idem dm.
in area_ ΡΥΨ |
4 (_mod._ 5 —) _Vide tab. I fig. 2._
— id. sm _a sinistris | Idem dm.; _retro_ K.
in area_ ΡΥΨ |
5 (_mod._ 3)
— id. sm _a sinistris | Idem dm.
in area_ ΡΥΨ |
6 (_mod._ 3 +, 4, 4½) _Vide tab. I fig. 3._
— id. sm _in area a dextris_ | Idem dm; in area _ante os_
lunula | lunula _retro_ Θ.
_a sinistris_ ΡΥΨ |
7 (_mod._ 2)
Clava, arcus, pharetra ΡΥ | Caput imberbe laureatum
| dextrorsum.
8 (_mod._ 4 —, 4) _Vide tab. I fig. 4._
Clava nodosa, et pharetra | Caput imberbe laureatum
transversae dextrorsum, taenia | dextrorsum.
sinistrorsum colligantur: |
inferius arcus nervo superius |
posito: _supra clavam_ ΡΥΨ; omnia |
in corona e duobuslauri ramis |
inferiore parte dextrorsum |
colligatis. |
9 (_mod_. 3 —, 3, 3 +, 3½)
— id. _supra clavam_ ΡΥΨ; omnia | Idem dm.
in corona ut supra. |
10 AR. (_mod_. 1, 1 +) _Vide tab_. I _fig._ 5.
Fulmen quatuor alis instructum, | Bucranium adversum, infulis ex
quarum duae sursum, duae deorsum | utroque cornu dependentibus.
_a sinistris_ Ρ, _a dextris_ Υ. |
11 AR. (_mod_. 1, 1 +) _Vide tab_. I _fig_. 6.
Lyra, inferiore sui parte | Idem _supra_ ΡΥ
globosa, taenia e dextris |
dependente. |
12 (_mod_. 3 —, 3, 3 +)
Mulier sinistrorsum stans dextra | Caput barbatum laureatum
pateram, sinistra cornucopiae: | dextrorsum ΓΡ^ΟΣΕ^ΟΕ
_a dextris_ ΡΥ |
13 (_mod_. 3 +) _Vide tab_. I _fig_. 7.
— id. sm _a dextris_ ΡΥ | Idem dm ΓΡΟ·ΣΕ....
14 (_mod_. 3) _Vide tab_. I _fig_. 8.
— id. sm _a dextris_ ΡΥ | Idem dm ΓΡ^ΟΣΣ^ΟΚ.
15 (_mod_. 3 —) _Vide tab_. I _fig_. 9.
— id. sm _epigr. detrita_ | Idem dm ΓΡ··ΣΣ^ΟΚ.
16 (_mod_. 4)
Noctua ramo insistens _in area_ | Caput muliebre galeatum _in
AI ΡΥΒΑΣΤΕΙΝΩΝ | area_ Κ.
17 (_mod_. 3 +)
— id. dm _in area_ ΛΙ, _ead. | Caput muliebre galea oblonga,
epig_. | cristata, et duplici monili
| ornatum dextrorsum, crinibus in
| collum defluis.
18 (_mod_. 4 +) _Vide tab_. I _fig_. 10.
— id. dm _in area_ ΛΙ, _ead. ep_. | Caput muliebre galea oblonga
| cristata ornatum, crinibus ad
| collum defluis, dextrorsum:
| _supra_ Κ.
19 (_mod_. 3 —, 3, 3½)
— id. dm _in area_ ΛΙ, _ead. ep_. | Idem _supra_ Κ.
20 AR. (_mod_. 2)
Spica ΡΥ | Caput muliebre galeatum
| dextrorsum.
21 AR. (_mod_. 2, 2½) _Vide tab_. II _fig._ 1.
Spica duobus foliis inferius | Caput muliebre dextrorsum, galea
instructa _a dextris_ cornucopiae | oblonga et monili ornatum,
| crinibus ad collum defluis.
_a sinistris_ ΡΥ |
22 AR. (_mod._ 1 +, 2) _Vide tab_. II _fig_. 2.
— id. _a dextris_ cornucopiae, | Id. dm: praeterea in galea
_a sinistris_ ΡΥ | astrum.
23 AR. (_mod_. 2) _Vide tab_. II _fig_. 3.
— id. _a dextris_ cornucopiae, | Idem dm sine astro.
_a sinistris_ ΡΥ _ac deinde_ A |
_majus_. |
24 AR. (_mod_. 2)
— id. _in arca_ cornucopiae, | Caput muliebre galeatum.
_infra_ T ΡΥ |
25 AR. (_mod_. 1 +, 2) _Vide tab._ II _fig._ 4, 5.
Spica cum folio ad dextram | Caput muliebre galea oblonga
inferius, cui impositum | ornatum dextrorsum, crinibus
cornucopiae: | ad collum
_a sinistris_ ΡΥ | defluis.
[M=] |
26 (_mod_. 3 —) _Vide tab_. II _fig_. 6.
Victoria sinistrorsum stans, | Caput muliebre galea cristata
dextra globulum (coronam? an | oblonga et torque ornatum,
pateram?) sinistra palmae ramum; | crinibus ad collum defluis,
_a dextris_ ΡΥΨ | dextrorsum.
27 (_mod_. 3 —) _Vide tab_. II _fig._ 7.
— id. sm _a dextris_ ΡΥΨ | Idem dm _retro_ K.
28 (_mod_. 2 —, 2) _Vide tab_. II _fig_. 8.
— id. sm _a dextris_ ΡΥΒΑ | Idem dm.
29 (_mod_. 1, 1 +, 1½)
— id. sm _a dextris_ ΡΥΒΑ | Idem dm.
30 AR. (_mod_ 2) _Vide tab_. II _fig_. 9.
Vir nudus (Hercules) dextrorsum | Caput muliebre dextrorsum galea
d. genu flexo, dextri pedis | cristata et duplici torque
calci insidens, dextro brachio | ornatum, crinibus ad collum
leonem stringit in se adsurgentem | defluis: in galea mulier in
_a dextris supra_ ΥΡ? | piscem desinens, duorum canum
| capitibus ex inguine
| erumpentibus, dextra elata,
| sinistra extensa.
31 AR. (_mod_. 2 —, 2) _Vide tab_. II _fig_. 10.
— id. _a dextris supra_ ΡΥ | Idem dm.
32 AR. (_mod_. 2) _Vide tab_. II _fig_. 12.
— id. _infra_ HOV (NOV) | Id. dm. sine torque (_pone_
_a sinistris_ ΡΥ | cornucopiae, _supra_ ΔΩ).
33 AR. (_mod_. 2 —) _Vide tab_. II _fig._ 11.
— id. _infra_ TOV, _a dextris | Idem dm.
supra_ ΡΥ |
34 AR. (_mod_. 2) _Vide tab_. II _fig_. 13.
— id. dm _infra_ A, | Idem dm.
_a dextris supra_ ΡΥ, |
_a sinistris_ [M=] |
35 AR. (_mod_. 2)
— id. dm: _in area_ clava. ΡΥΣΙ | Idem dm.
_Scriptorum, vel museorum, e quibus numorum notitiam hausimus,
demonstratio._
1) E museo cl. viri Ioannis Iatta.
2) _Pembrock_ part. 2 tab. 26, _Carellii_ tabulae anecdotae, _Real
museo borbonico_ tom. III tav. 32 fig. 1.
3) _Carellii_ Ital. vet. num. pag. 38.
4) E museo cl. viri Ioannis Iatta.
5) _Carell_. ibid., _Mionnet_ tom. II p. 199, qui etiam de nostro
n. 3 intelligi potest, ac numo quartum _raritatis_, ut ajunt, gradum
tribuit, atque octo _francorum_ pretium.
6) _Eckhel_ numi veter. anecd. pag. 129 tab. 8 fig. 22, _Mus.
Hedervar_. tom. I pag. 159, _Avellinii_ ad Ital. vet. num. suppl. pag.
25, _Carellii_ tabulae anecd. Numus moduli 4½ est in museo cl. viri
Ioannis Iatta.
7) _Reynier_ précis pag. 26.
8) _Pellerin_ suppl. I pag. 31 seq. tab. I fig. 10. Et e museo cl.
Iatta.
9) _Mionnet_ tom. II pag. 199, qui numo quintum raritatis gradum et
decem francorum pretium tribuit, _Real museo borbon._ tom. III tab.
32 fig. 3, _Carellii_ tabulae anecd., _Sestini_ descrizione di alcune
medaglie greche del principe di Danimarca pag. III tab. I fig. 3. Item
e museo cl. Iatta.
10) _Monum. inediti di antiche e belle arti_ pag. 40 tab. I fig. 8,
_Avellino_ opuscoli tom. II pag. 64 tab. 4 fig. 1, _Carellii_ tab.
anecd. Item e museo cl. Iatta.
11) _Eckhel_ doctr. tom. I pag. 142, e quo transcribit Mionnetus tom.
I pag. 266, qui sextum raritatis gradum, et 30 francorum pretium numi
statuit, _Mus. Hederv._ tom. I pag. 26 tab. 2 n. 20, _Millingen_ anc.
coins pag. 40 tab. 4 fig. 10.
12) _Hunter_ pag. 255 tab. 46 fig. 12, _Minervin._ del monte Vulture
pag. 97, 99 tab. 3 fig. 6, _Mionnet_ suppl. tom. I pag. 267, cum sexto
raritatis gradu, et 18 francorum pretio, _Carell._ Ital. vet. num. p.
38 et tab. anecd., _Real museo borbon._ tom. III tab. 32 fig. 4.
13) E museo cl. Iatta.
14) Ex eodem museo.
15) Ex eodem museo.
16) _Mionnet_ descr. tom. I pag. 133 cum septimo raritatis gradu et 24
francorum pretio.
17) _Carellii_ tabulae anecdotae.
18) E museo cl. Iatta.
19) _Pellerin_ rec. tom. I pag. 72 seq. tab. X fig. 5, _Sestini_
lettere prime tom. IV pag. 54 seq., _Real mus. borb._ tom. III tab. 32
fig. 5, _Carellii_ tab. anecd.
20) _Mus. Hedervar._ tom. I pag. 26, _Dumersan_ catal. d’Allier
d’Hauter. pag. 9.
21) E museo cl. Iatta.
22) _Avellinii_ Ital. vet. num. tom. I pag. 54, _Carellii_ Ital. vet.
num. pag. 38 et tabulae anecd.
23) _Carellii_ tab. anecd.
24) _Avellinii_ ad Ital. vet. num. suppl. p. 25.
25) _Neumann_, num. popul. tom. II pag. 115 tab. 4 fig. 6, _Mionnet_
descr. tom. I pag. 161, suppl. tom. 1 pag. 267 cum quinto raritatis
gradu et 24 francorum pretio, _id._ poids des med. pag. 13 (pond. 18),
_Carellii_ Ital. vet. num. pag. 38 (pond. 20), et tabul. anecd.
26) _Avellinii_ ad Ital. vet. num. suppl. pag. 25, _Carellii_ Ital.
vet. num. p. 12 et tab. anecd.
27) E museo cl. Iatta.
28) _Mionnet_ descr. tom. I pag. 133 cum sexto raritatis gradu et
viginti francorum pretio, _Avellino_ giorn. num. tom. I pag. 51 tab.
4 fig. 4 et _opusc._ tom. II p. 64 tab. 3 fig. 14, _Taylor Combe_ mus.
britann. pag. 246 tab. 12 fig. 17.
29) _Carell._ Ital. vet. num. pag. 38 et tabul. anecd.
30) E museo cl. Iatta.
31) _Carell._ tab. anecd., _Millingen_ anc. coins pag. 9 tab. 1 fig. 9.
Item e museo cl. Iatta.
32) _Sestini_ descriz. del museo Fontana parte 3 pag. 2 et 110 tab. 1
fig. 6.
33) _Sestini_ ib. fig. 4.
34) _Sestini_ ib. fig. 5.
35) _Avellinii_ Ital. vet. num. tom. I pag. 103 et supplem. pag. 25.
ADNOTATIONES CRITICAE ATQVE EXEGETICAE IN CATALOGVM NVMORVM
RVBASTINORVM.
_Ad numum catalogi nostri 1 et sequentes 2, 3, 4, 5._
Memorantur hi numi a Sestinio _descrizione d’alcune medaglie greche
del principe di Danimarca_ pag. 111 et a Millingen _considérat. sur la
numismatique d’Italie_ pag. 150. Eckhelius _doctr._ tom. II pag. 239,
Pellerinii judicium sequutus, hos et ceteros numos cum inscriptione
ΡΥΨ ad Rhypas Achajae urbem pertinere _sine dubio_ affirmavit; _cum
ejus gentile sit_ Ρύψ. Quod judicium primus impugnavi _ad Ital. vet.
num. supplem._ pag. 25, tum quod ex Apulia quidam ex his numis saepe
ad me fuerint adlati, tum quod fabrica et typi eam numorum patriam
haud respuant; praesertim quum numus cum Palladis et Victoriae typis
occurrat (catal. nostri n. 26 ad 29) aliquando epigraphe ΡΥΨ, aliquando
ΡΥΒΑ inscriptus; et Herculis armorum typus sit quoque in vicinarum
urbium, Luceriae, Hydruntique numis obvius. Visum tum mihi τὸ Ρὺψ
urbis ipsius apud indigenas nomen, quam _Rubos_ Latini dixere. Quod
si Stephano gentile est Ρὺψ Achajae urbis, probare id videtur, quo se
nomine Achajae Rhypenses appellabant, eodem Apulos Rubastinos non pro
ἐθνικῷ, sed ad urbem ipsam denotandam usos. Ceterum esse hos Achajae
Rhypenses Ruborum in Apulia conditores jure censuit clar. Millingen
_l. c._, de qua re consulendus et cl. Iatta in opere quo de Ruborum
origine et historia agit. Sententiam meam de his numis ΡΥΨ inscriptis
sequuti sunt Sestinius, Carellius, Millingen _ll. cc._, ipse denique
Mionnetus _supplem._ tom. IV pag. 159. Neque igitur imitandus est cl.
Grotefendius, qui nuper videtur iterum ad Achajae Rhypas numos ΡΥΨ
inscriptos revocare: vide ejus _Blätter für Münzkunde_ anni 1837 pag.
107.
_Ad numum cat. nostri 6._
Eckhelius et musei Hedervariani descriptor ad Achajae Rhypas pro more
hunc numum quoque referunt, sed jure ad Rubastinos spectare monet
Sestinius _in catal. mus. hedervar. part. I castigat._ pag. 31. Idem
(_descriz. d’alcune med. greche del Principe di Danimarca_ pag. III)
similem citat numum e museo regis Bavariae. Fabrica numi rigidior, ita
ut _barbaram_ dicere olim haud sim veritus, quum musei regii exemplar
describerem. Videtur antiquior certe ceteris Ruborum numis.
_Ad numum cat. n. 7._
Soli Reynerio cognitus. An pro ΡΥ legendum ΔΥΡ vel ΥΔΡ, et numus
Dyrrhachio vel Hydrunto restituendus?
_Ad numum cat. n. 8._
Pellerinius hunc quoque ad Rhypas Achajae refert; et Herculis caput
jure in antica agnoscit.
_Ad numum cat. n. 9._
Mionnetus ad Rhypas quoque refert: numus ab eo editus quum sit 3
moduli, alius a Pelleriniano esse videtur, qui 4 est moduli. Taeniae,
qua pharetra et clava colligantur, non meminit Mionnetus, neque ea
conspicitur in ectypo ejus quem edidi in _real museo borbonico_, ubi
numum Rubis vindicavi; quibus tribuunt quoque Carellius et Sestinius.
In ectypo Carelliano taenia ad pharetram pertinet, et fluitans post
clavam exhibetur: rectius in Sestiniano, ut et in Pelleriniano, clava
et pharetra taenia colligantur.
_Ad numum cat. n. 10._
Primus edidi. Ad Iovis cultum refertur, cui victima taurus.
_Ad numum cat. n. 11._
Primus e Neumanni museo edidit Eckhelius, ac non sine dubio Rubastinis
tribuit. Hausit ex Eckhelio Mionnetus addita dubitationis nota?
Idem, ut videtur, Neumanni exemplar in Hedervarianum museum illatum,
et in ejus descriptione editum, e cujus ectypo apparet lyrae partem
superiorem oblique effictam, et duas veluti taenias ex inferiore ejus
demitti. In ectypo Millingeniano una tantum taenia dextrorsum dependet,
et sic quoque in numo integerrimo apud cl. Iatta, unde nostrum ἔκτυπον
exhibuimus tab. nostrae I fig. 6. Comparat Millingenius cum ΚΑ-νουσὶνων
numo eodem typo insigni. Sed hunc numum ΚΑ inscriptum nihil vetat
Caelio potius, quam Canusio, tribuere; ita ut videantur Caelini et
Rubastini argentei minimae formae numi et in lyrae, et in Herculis
leonem sternentis typis inter se convenire.
_Ad numum cat. n. 12._
Magna in legenda anticae epigraphe varietas. Apud Hunterum numus ad
Achajae Rhypas quoque refertur, et epigraphe legitur ΓΡΟϹϹΟϹ. Eum
mature Rubastinis vindicavit Minervinius, sed (mirum dictu!) epigraphes
partem tantum sic legit ϹΕΟΕ, quod interpretatur _Voco_, idest, ut
autumat, persice _aridam!_ Mionnetus praeter numi descriptionem e mea
petitam, aliam dat e museo, ut ait, _de feu M. Beaucousin à Amiens_,
legitque in antica ΣΡΟϹΕ^οΓ (sic) et in postica. BA pro ΡΥ-BA, quum
in ceteris omnibus ΡΥ tantum legatur. Carellius in descriptione
habet ΓΡοϹΕ^οΕ (sic), at in ectypo literae sic exhibentur ΓΡΟ ϹΕ Ε.
Epigraphen ΓΡ^οϹΕ^οΕ eruisse jam visus sum e collatione duorum numorum
musei Capyciolatri et regii: sed serius in alio musei regii numo legi
.. ΡΟϹΕΟϹ. In tanta lectionis varietate vix est ut verus epigraphes
sensus erui possit, qua magistratum indicari fere est tralatitium.
Possis et bis notis sermonis ἐπιχωρὶου voces aliquas exprimi non sine
quadam veri specie suspicari, haud temere pro Graecis accipiendas,
etsi Graecis scriptas characteribus. Quod idem dicendum videtur et
de numorum Salapiae nonnullis inscriptionibus, Graecis characteribus
voces, ut videtur, minime Graecas exhibentibus. Memoratur vero hic
numus et ab Eckhelio _doctr_. tom. I pag. 142 dubitante an Rubastinis
sit accensendus, et a Sestinio _descrizione di alcune medaglie del
principe di Danim_. p. III, et a Romanellio, qui Minervinium sequitur,
topogr. tom. II pag. 63, et a Raoul-Rochette _memoir. de numismat._
pag. 229 et 233, qui in postica urbis ipsius imaginem agnoscit libantis
ritu, cui figurae (Τυχῆ πολέως) et cornucopiae accommodatur. Iam vero,
dum haec prelo mandantur, nitidissimum numum similem mihi ostendit
clarissimus atque amicissimus vir Nicolaus Ianuarii fil. Minervinius,
in quo sine ulla dubitatione epigraphe sic legitur ΓΡ^οϹΕ^οΕ.
_Ad numos cat. n. 13, 14, 15._
Numi e museo cl. Iatta omnes in epigraphe anticae variant, cujus
incertam significationem incertiorem tot varietatibus reddi, cuique
manifestum.
_Ad numum cat. n. 16._
Numus hic solius Mionneti fide nititur. In omnibus aliis ΛΙ legitur in
area posticae, non AI, ut legit Mionnetus perperam ut videtur.
_Ad numos cat. n. 17, 18, 19._
Primus numi hujus editor Pellerinius Bastae Calabriae urbi tribuit,
ratus τῷ K anticae Calabriam designari, et τὸ ΛΙ in postica ΛΙμην
explicandum. Sed jam numum Pellerinianum Rubastinis tribuendum esse
docuit Magnanus, qui illum repetit _miscell. num_. tom. III tab. 39
fig. 2, et post eum Mola in _observat. ad Neumanni opus_, editis in
_effemeridi enciclopediche di Napoli_ anni 1794 martii mensis pag.
81 (ubi perperam legit ΡΟΥΒΑΣΤΙΝΩΝ et numum similem memorat, in quo
legit .. ΒΑΣΤΕΙΝ ..), Eckhelius _doctr_. tom. I pag. 142, Millingen
_considerations_ etc. pag. 151, Romanellius _topogr_. tom. II p. 30,
Sestinius _class. gen_. prior. edit. tom. II pag. 10 et 12. In priore
Mionneti catalogo (_catal. d’une collect. d’empreint._ p. 8) notatur
numi modulus 5, per errorem, ut videtur.
_Ad numum cat. n. 22._
Editum a me repetit Carellius in descriptione, in qua tamen modulus 1 +
indicari videtur, neque astri in galea fit mentio; in tabulis vero duo
hujus numi edita sunt exemplaria, 2 moduli, in quorum altero astrum in
galea est sex radiorum, in altero octo. Millingen _considerat_. etc. p.
151 hos numos Metapontinorum ait esse imitationem. Similem cum astro
sex radiorum in galea e museo ejusdem cl. Nicolai Minervinii scribens
haec sub oculis habeo.
_Ad numum cat. n. 24._
Numum a me editum excripsit Mionnetus _supplem_. tom. I p. 267,
inopportuno addito (?), eique quintum raritatis gradum, et 24 francorum
pretium tribuit.
_Ad numum cat. n. 25._
Neumannus, qui hunc numum, ab Alberto Fortis dono acceptum, primus
edidit, inventum ait apud oppidum _Rionegro_, ad Vulturis montis
pedes. Numorum Tarenti, Metaponti et Heracleae typos in eo agnoscit,
et dubius haeret an τὸ ΣΙ intelligendum sit Σίρις et τὸ ΡΥ magistratus
sit nomen. In descriptione perperam cornucopiae omittit in ectypo
conspicuum. Mionnetus ad Metapontum primum retulit, mox ad Rubastinos,
quibus iam dubius tribuerat Eckhelius _doctr_. tom. I p. 142, magis
fidenter Sestinius _class. gen._ prior. edit. tom. II p. 10, et ego
_Ital. vet. numism._ tom. I pag. 54. Ei vero numo quintum raritatis
gradum et 24 francorum pretium tribuit Mionnetus. Mola in iis, quas
jam citavimus, observationibus ad Neumanni opus (_efem. encicl.
di Napoli_, marzo 1794 pag. 82) etiam Rubis hos numos se tribuisse
testatur, addita caussa, quod nempe saepe solis ἀρχαιούσαις literis
in numis urbium nomina exprimantur. Subdit tamen in edita a Fortis
epistola de X Apuliae urbibus heracleoticos argenteos hos numos
dici, et τὸ ΡΥ magistratus esse vel monetarii nomen; quam rem sub
judice relinquit Mola. Nos vero et Rubis numos hos accensendos plane
opinamur, et τού ΣΙ, quod aliquando in his legitur, explicationem
dari posse veri profecto simillimam adfirmamus. Σίλουνιον enim,
urbem Peucetiorum in mediterraneis extremam, memorat Strabo _geogr_.
lib. VI p. 283 Casaub., ubi perperam Casaubonus de Sila Bruttiorum
cogitans corruptum geographi locum arbitratur. Meminit quoque Diodorus
_biblioth._ lib. XX cap. 80, e quo discimus urbem hanc, quam Σιλβιον
vocat, atque in Iapygia ponit, anno urbis 447 a Samnitibus occupatam,
et praesidio custoditam, a Romanis consulibus Q. Marcio, P. Cornelio
post aliquot dierum obsidionem per vim tandem captam, plusquam quinque
captivorum millibus, magnaque spoliorum copia ablata; quae res urbis
et praestantiam et divitias ostendit. Hujus urbis populi _Silvini_
Plinio dicti, qui sic memorat inter ceteros Apuliae populos, et
conterminos: _Rubustini, Silvini_. Meminit et Antoninus _itinerar._
pag. 121 Vesseling., qui post Venusiam collocat ad M. P. XX. Denique
in tabula peutingeriana legitur corrupte _Silutum_ pro _Silvium_
post Rubos et Venusiam, a qua M. P. XXV (non XX) distare indicatur.
Holstenius vetustam hanc _Silvium_ eo loco positam arbitratus est,
quem _Gorgoglione_ nunc dici asserit. Sed nunquam iis in locis hoc
nomen auditum. Bene igitur Pratillus veram denominationem _Garagnone_
restituit, quo nomine nunc locus appellatur, ubi et ex antiquis ruderum
reliquiis et ex inita distantiae a Venusia ratione satis constat
Silvium olim extitisse: cujus rei demonstratio petenda ex ipso cl.
Iatta opere, quod de veteribus Rubis scripsit. Neque audiendus nuperus
Parisinus Plinii editor (Lemairianae recensionis), qui ait X M. P.
a _Garagnone_ septemtrionem versus reperiri vicum _Savigliano_, quem
Silvio successisse e nominis affinitate colligit. Quae quum ita sint,
perplacet sententia, quae in his literis ΣΙ ΡΥ Silvinos Rubastinosque
memorari affirmat, vicinos populos origine, ut videtur, foedere ac
ejusdem monetae communi usu conjunctos. Fuisse id Achaearum urbium
proprium quodammodo institutum, docuit sane Polybius _histor._ lib.
II cap. 37, et vel sola foederis achaici, quam vocant, numorum series
probat. Fuisse vero Rubastinos nostros genere Achaeos (Rhyparum nempe
colonos), uti jam diximus, plane verisimile.
_Ad numum cat. n. 26._
Coronam in Victoriae dextera olim descripsi: pro ea tamen Carellius
globulum adgnoscit, quod plane insolens. In integrioribus hujus
generis numis musei Iatta patera potius exprimi videtur, ut in ectypis
exhibuimus. Et recte quidem Victoria libans, et sacra faciens, patera
indicatur: sic et saepe βουθυτοῦσα.
_Ad numos cat. n. 28, 29._
Etiam in his numis ego et Taylor Combe coronam, Carellius globulum
agnovit; verius patera est agnoscenda. In tabulis Carellii etiam
duplici, ut videtur, torque ornatum muliebre caput apparet: in meo
ectypo crines ad collum taenia religati videntur.
_Ad numum cat. n. 31._
Millingen _considerat_. pag. 151 numo modulum dat aliquanto minorem
(1). Tarentinorum typos eo exprimi observat. Ceterum similis numus fuit
et apud Emmanuelem Mola, qui ejus meminit in _observat. ad Neumannum_
loco superius citato pag. 82. Comparandi vero hi Rubastinorum numi cum
ceteris formae, et metalli, et typorum caussa plane similibus, quique
ad Neapolim, et Arpos spectant, quos nempe edidi _Ital. vet. num._
pag. 102 et _supplem_. p. 16, ubi conjeci Tarenti numos (quam urbem
Graecarum atque Italicarum urbium, ut ita dicam, in medio positam,
utrarumque emporium fuisse frequentatissimum Polybii testimonio docemur
_histor_. lib. X cap. 1) vicinos populos ad commercii commoditatem
saepe expressisse, eodem plane pacto quo Corinthiorum Pegasorum,
Athenarum atque Alexandri tetradrachmorum typi plurium deinde urbium
vel regum numis communes evasere. Vide quoque quae dixi _opusc_. tom.
II pag. 48 seq. Innotuit postea similis Caelinorum numus cum epigraphe
ΚΑΙ qui cum his Rubastinorum jure comparatur a Millingen _anc. coins_
pag. 9. In simili numo apud cl. Iatta pro KAI legitur DAI. Vide nostrum
_bullettino archeologico napoletano_ anno I pag. 130, et quae notavimus
supra ad num. 11.
_Ad numum cat. n. 32._
In hujus numi descriptione legit Sestinius NOV, sed in ectypo exhibet
HOV. Item in ectypo anticae nec cornucopiae nec ΔΩ occurrit, quod
in descriptione indicatur. Patet ergo indiligenter in eo numo edendo
versatum esse Sestinium.
_Ad numum cat. n. 35._
Habet a me Mionnetus _suppl_. tom. I pag. 267 addito, ut assolet, (?):
sextum raritatis gradum, ac 30 francorum pretium assignat. Recole de
duplici nomine Rubastinorum et Silvinorum quae diximus supra ad n. 25.
_Quaedam de Rubastinorum numis in genere._