Overigens is zulk een lange opsluiting gunstig voor de jonge
koninginnen, die als ze uitkomen rijp en reeds krachtig zijn en klaar om
hunne vlucht te nemen. Van een anderen kant heeft het wachten de vrije
koningin sterker gemaakt en haar in staat gesteld de gevaren eener reis
te doorstaan. De tweede zwerm of _nazwerm_ verlaat dan de woning met de
eerstgeborene onder de koninginnen aan zijn spits. Onmiddellijk na haar
vertrek bevrijden de in den korf achtergebleven werkbijen een der
gevangenen, die dezelfde moorddadige pogingen doet, dezelfde kreten van
toorn uitstoot, om op hare beurt drie dagen later den korf te verlaten
aan het hoofd van een derden zwerm en zoo maar voort ingeval van
_zwerm-koorts_, totdat de moederstad totaal is uitgeput.
Swammerdam haalt een korf aan, die door zijn eigen zwermen en het
zwermen van die zwermen, dertig kolonies gaf in één enkel seizoen.
Zulk een buitengewone vermenigvuldiging wordt vooral aangetroffen na een
slechten winter, alsof de bijen, die altijd voeling hebben met de
geheime wenschen der natuur, zich bewust waren van het gevaar, dat de
soort bedreigt. In normale tijden is deze koorts echter vrij zeldzaam in
krachtige en goed bestuurde korven. Vele zwermen maar eens en
verscheidene zelfs in geheel niet.
Gewoonlijk zien de bijen na den tweeden zwerm van een verdere verdeeling
af, 't zij ze de geduchte verzwakking van den moederstok opmerken, 't
zij het betrekken van den hemel hun voorzichtigheid voorschrijft. In dat
geval staan ze toe, dat de derde koningin de gevangenen vermoordt, en
het gewone leven gaat weer zijn gang en wordt met te meer ijver opgevat
daar de werkbijen alle zeer jong zijn, de korf verarmd is en ontvolkt,
en er voor den winter groote leemten zijn aan te vullen.