la elĉizo de niaj vizaĝoj sur ŝia ŝildo.
FIDIO
Menono -- mia lernanto! Mi -- ŝtelisto? Mi prirabis mian propran
verkon? Periklo, mi petegas vin en la nomo de nia longa amikeco,
prenu martelon, supreniru Partenonon, disbatu la diinon, kolektu
la oron kaj ĵetu al la kalumniuloj, ke ili pesu ĝin kaj vidu, ĉu
mankas en ĝi eĉ unu ero. Ateno, ĉu mi kreis vin por mia malhonoro!
PERIKLO
Mi iros kun vi, eble oni permesos al vi senkulpiĝi en libereco sub
garantio aŭ kaŭcio.
ASPAZIO (_etendante la manon al Fidio_)
Kaj tuj revenu al ni.
FIDIO
Aspazio, vi aŭdas, mi -- ŝtelisto! (_Li eliras kun Periklo._)
SCENO DEKDUA
ASPAZIO sola, poste SOKRATO.
SOKRATO (_proksimiĝante al la enpensiĝinta Aspazio_)
Mi salutas vin, Aspazio.
ASPAZIO
Fidio estas arestita.
SOKRATO (_ektimigita_)
Li veturis ja kun Alcibiado.
ASPAZIO
Oni kaptis lin en nia domo.
SOKRATO
Kies do forta mano tiel ekstermas genion kaj virton? De multaj jaroj
ni alkutimiĝis kredi, ke nenio en Atenoj fariĝas sen volo de
Periklo kaj jen subite oni faras ĉason kontraŭ liaj amikoj.
ASPAZIO
Sokrato, neu, ke vi havis rilatojn kun ni, ĉar vi povas enfali en
tiun saman reton.
SOKRATO
Ĉu mi meritis tian konsilon? Ho, Aspazio, eble vi pli timas
variolon, ol mi la morton. Mi ne volus nur morti pro tio, kion mi
ne faris. Anaksagoron mi tial ne domaĝas, ĉar li suferas pro sia
scienco. Pli malfeliĉa estas Fidio.
ASPAZIO
Jes. La historio sendube pro honto eksilentos pri lia puno.
SOKRATO
Ĝi havos por rakontado tiom da krimoj, ke dezirante ilin forkaŝi,
ĝi devus tute eksilenti pri la homara vivo. Tamen ni ne elparolu la
lastan vorton antaŭ ol la proceso de Fidio estos finita. Kulpigo
de li estas laboro de malsaĝuloj, kaj senkulpigo estas devo de
saĝuloj.
ASPAZIO
Pri malbonuloj vi forgesas.
SOKRATO
Ili nur estas malsaĝaj. Se homo scius precize valoron kaj sekvojn de
siaj agoj, li nenian plenumus malnoblaĵojn.
ASPAZIO
Mi aŭdis de vi tian teorion jam multfoje, sed nun plej malmulte
mi povas konsenti kun ĝi. Ekzistas homoj malbonaj sed prudentaj,
kreitaj de la naturo por pereigi la aliajn -- tiuj malutilas nin,
tiuj kulpigas nin antaŭ la opinio kaj juĝejoj. Cetere, mi ne
esploras, kiu de ni trompiĝas, ĉar nun mi scias nur tion bone,
ke mia koro doloras kaj mi havas unu deziron -- havi potencan kaj
nelimigitan forton. Mi permesus forpreni de mia vivo tiom da tagoj,
por kiom da tagoj oni donus al mi tiun ĉi forton. Kaj mi ekuzus tiun
glavon juste. Ĝis nun mi havis diversajn dezirojn: mi volis esti
bela, prudenta, instruita, mi deziris bone ludi, kanti, pentri, nun
mi redonus ĉion, kion mi akiris, por regi eĉ mallonge la homojn.
Ĉiu homo havas tian momenton, en kiu li ne nur deziras, sed devas
esti potenculo.
SOKRATO
Li estus tiam tre danĝera.
ASPAZIO
Ne provu min konvinki, Sokrato, ĉar viaj vortoj restos senefikaj. Mi
sentas en mi hodiaŭ tian justecon, ke mi povus regi la teron kaj la
ĉielon. (_Eniras Sofoklo._)
SCENO DEKTRIA
LA SAMAJ kaj SOFOKLO.
SOFOKLO
Ĉu vere estas, ke Anaksagoro forkuris kaj Fidio estas kaptita?
ASPAZIO
Neniu estus kredinta tion hieraŭ, kion ni hodiaŭ devas rigardi.
SOFOKLO
Kio estas? Ĉu en la brusto de Atenoj malfermiĝis ia ulcero, kiun ni
ne rimarkis?
ASPAZIO
Nesufiĉe fortranĉita, ĝi renoviĝis tiam, kiam ni pensis, ke la
popolo saniĝis de ĝi.
SOKRATO
Aŭ eble, la okazintaĵoj sendepende unu de la alia kunfluis tiel
fatale.
SOKRATO
Kaj tian supozon oni ne devas escepti.
ASPAZIO
Tio vin tute ne rimarkigas, ke ili okazis en la tempo de la plej
granda potenco de Periklo kaj atingis liajn plej proksimajn amikojn.
Ho, ke plej eble rapide ia lumo dispelu tiun teruran mallumon!
SOFOKLO
Periklo alportos ĝin sendube al ni.
ASPAZIO
Unu foriris ekzilejon kaj malesperas pro sia filo, la alia en
malliberejon kun senhonoro. Potencon! potencon! Naivaj, ni pensis,
ke ĝin anstataŭos la saĝeco, honesteco, meritoj! Pli da homoj
genufleksas antaŭ vipo, ol antaŭ genia verko. Se la filon de
Anaksagoro devus atingi la sama sorto, tiam estas pli bone, ke li
mortis. Ĉu oni lin bruligis jam?
SOFOKLO
Jes.
ASPAZIO
La urnon kun lia cindro ni sendos al la patro -- li petis pri tio.
Kie estas Teoro kaj Lejo?
SOFOKLO
Ili restis apud la malsana edzino de Anaksagoro.
ASPAZIO
Teoro ne scias pri la aresto de Fidio?
SOFOKLO
Ne.
ASPAZIO
Ŝi kaŝis antaŭ li sian senton. La malfeliĉo eligos el ŝi tiun
amon. (_Eniras Protagoro._)
SCENO DEKKVARA
LA SAMAJ kaj PROTAGORO.
ASPAZIO
Fidio savis Anaksagoron kaj mem falis en maŝon.
PROTAGORO
Mi aŭdis -- mi vidis amason de la simplanima popolo, kiu staras ĉe
Partenono kaj okulumas Atenon, disputante, ĉu ŝi havas sur si tiom
da oro, kiom ŝi devas havi. La majstro, kiu kreis al ĝi la diinon
iom post iom ŝanĝiĝas en ĝiaj okuloj je tajloro, kiu, kudrante
ŝian veston, forŝtelis pecon da multekosta materialo. Eŭripido
estas certa, ke la popolo ne permesos ektuŝi sian favoraton, kaj
pririgardinte tiun ĉi scenon, li ordonis ankoraŭ unu fojon vin
adiaŭi, Aspazio, kaj forveturis.
SOKRATO
Eble Fidio estas ĝis nun libera. (_Eniras Periklo._)
SCENO DEKKVINA
LA SAMAJ kaj PERIKLO, poste SKLAVINO.
ASPAZIO
Vi revenas sola?
PERIKLO
Ne estas eble paroli, oni devas malbeni. Fidio estas arestita.
ASPAZIO
Ĉu oni akceptis nek monan proponon, nek garantion?
PERIKLO
Ne.
ASPAZIO
Sekve ili akrigas hakilon? Vi nenion jam signifas en Atenoj, Periklo,
se oni rifuzis al vi eĉ tion, kion oni faras por simpla rabisto, kiu
donis kaŭcion aŭ trovis garantion de tri regnanoj.
PERIKLO
Niaj kontraŭuloj apogas sin sur la leĝo, kiun mi renversi ne povas
kaj al kiu la juĝantaro devas esti obeema.
ASPAZIO
La leĝo ja permesas antaŭ la aljuĝo lasi la kulpigitajn en
libereco -- kaj tamen Fidion oni ne liberigis.
SOKRATO
Sendube oni volis malebligi al li forkuron, kiu sukcesis al
Anaksagoro.
PROTAGORO
Tio estas unue, due kun la ŝanĝo de leĝoj ne ŝanĝiĝis ankoraŭ
iliaj plenumantoj: inter la arĥontoj, en la areopago kaj en aliaj
oficejoj restis multaj adorantoj de la estinteco kaj de malamikoj de
Periklo, kiuj incitas lin, ĉar jam de longe ili ne eksentis lian
forton.
SOFOKLO
Kaj malbonecon dormigas nur timo.
ASPAZIO
Sekve, al niaj amikoj ni helpos nenion.
PERIKLO
Ne postulu, kara Aspazio, ke mi agu pli rapide, ol permesas la
regularo de la lando. Estu certa, ke por ilia savo mi oferos la
tutan influon, kiun mi ĝuas. Sed antaŭe mi devas esplori, ĉu tiuj
konspiroj estas reciproke sendependaj kaj ĉu vere ili celas nur
Anaksagoron kaj Fidion aŭ ili restas en sekreta kontakto kaj celas
pluen. Tial mi petas vin diri al mi sincere: ĉu ne preterflugis
viajn orelojn sciigo pri ia konspiro ilia aŭ intencoj?... Ne kaŝu
antaŭ mi la danĝeron, ĉar mi timas nur tion, kion mi ne scias.
SOFOKLO
Ĉikanaĵoj ĉirkaŭflugas en la urbo konstante, ĉar kiu rapide
veturas, post tiu hundoj plej forte bojas. Pri serioza movado inter
aristokratoj mi ne aŭdis.
SOKRATO
Kiaj ĉikanaĵoj?
SOFOKLO
Sennombraj: ke Periklo transportis el Deloso en Atenojn la regnan
kason de la liganoj por libere ĉerpi el ĝi; ke, kiel Temistoklo,
li interkonsentas kun la reĝo Persa -- kaj similaj. Se mi jam devas
nenion prisilenti, mi aldonos ankoraŭ -- petinte pardonon de Aspazio
-- ke Tucidido demandis min foje: kiom gajnis Periklo je junaj
virinetoj, kiujn li prenis kun si Samoson kaj vendis al la estroj
de taĉmentoj? Kompreneble, mi respondis al li, ke, kiel ĉeestinto
en tiu ĉi militiro, mi scias taksi, kiom indas tiu ĉi malnobla
kalumnio.
PERIKLO
Kiuj do estis tiuj ĉi virinoj?
SOFOKLO
Vi volas scii la tutan friponaĵon? Edukatinoj de Aspazio.
ASPAZIO
Malpuregulo!
SOFOKLO
Tiajn malpuraĵojn oni devas elĵeti eĉ el la memoro.
SOKRATO
Kaj mi renkontis multajn odorantajn kontraŭ vi per sia sufokanta
malsaĝeco, sed tiu ĉi oleo ĉiam elvaporiĝadis kaj ĝi ne estas
malutila.
PROTAGORO
Mi scias precize, ke ĉe Kalio kaj Tucidido okazas interkonsiliĝoj
de l' aristokratoj. Hieraŭ via filo Periklo, preterirante min sur la
strato, haltis kaj videble volis ion diri al mi, sed li elbalbutis
nur: «gardu sin mia patro de Hermipo». Mi provis iom pli eltiri, sed
li estis tro...
PERIKLO
Ebria. Li deliris...
ASPAZIO
Certe, Hermipo skribis komedion.
SOFOKLO
Ĝi estas sola impertinenteco, kiun li povas fari.
PERIKLO
Sekve, io koviĝas kontraŭ mi! Por hodiaŭ tiom sufiĉas al mi --
baldaŭ mi enrigardos pli profunde en la potencularan kuŝejon. Mi
havas antaŭsenton, ke en mia domo estas perfidulo, kiu minacata per
pendigilo tuj kondukos min sur la postsignojn (_li vokas_) Trakso!
Protagoro, vi ne eraris, ke vi vidis lin ĉe Elpiniko: la duan fojon
rimarkis lin, kiam li eliris de tie -- Fidio (_li vokas_) Trakso!
SKLAVINO (_eniras_)
Al viaj servoj.
PERIKLO
Trakso forestas?
SKLAVINO
Li prenis ĉion sian kaj forkuris ien.
PERIKLO
Ha... Mia supozo sekve estis ĝusta. (_La sklavino foriras._) La
decida batalo devas esti proksima, se la spiono malaperis. Bone, mi
ĝin akceptos, ĉar en mia brusto kolektiĝis sufiĉe da indigno. Vi
ripozu iomete, kara Aspazio, post hodiaŭaj moralaj ekbatoj; mi iros
en la urbon kaj kunvokos interkonsiliĝon de nia adeptaro.
ASPAZIO
Se vi alie ne sukcesos defendi Fidion, faru tion, kion li postulis --
dishaku la statuon de Ateno.
PERIKLO
Mi esperas, ke ne estos necese ekuzi tian fortan rimedon. (_Li kisas
ŝin._) Havu ĉi tie pli gajajn pensojn. (_Eniras Metronomo._)
SCENO DEKSESA
LA SAMAJ kaj METRONOMO.
PERIKLO
Kun kio vi tiel sen demando enfalas, estimata sinjoro?
METRONOMO
Kun tiu letero de la areopago. (_Li legas._) Pro la plendo de la
ĝuanta la tutecon da rajtoj -- la regnano Hermipo, la areopago
sciigas la regnanon Periklon, ke akceptita de li, kiel edzino, la
fremdlandulino Aspazio el Mileto estas kulpigita: 1-e, je sendieco,
aperigita de ŝi per la neirado en la sanktejojn, per la deŝirado
de olivetoj en la arbareto de Ateno, per la blasfema citado de mitoj
kaj interparolado senreligia pri la materio de ĉielaj korpoj; 2-e,
je malĉasto kaj disvastigado de senmoraleco inter junaj knabinoj,
liberaj kaj sklavaj, al kiuj ŝi instruis arton de senĝena amo.
Tiuj krimoj estas punataj per morto kaj postulas tujan malliberigon
de la kulpuloj. La areopago tamen, havante specialan konfidon al la
meritplena por la lando viro, permesas al Aspazio resti libera ĝis
la aljuĝo, se Periklo kune kun du regnanoj garantios ŝian aperon
antaŭ tiu ĉi plej alta tribunalo de Atenoj kaj donos dek talantojn
dum dudek kvar horoj kiel garantion. (_Momento de komuna silento._)
PERIKLO
Oni volas mortigi ĉirkaŭ mi ĉiujn, kiujn mi amas?... Kaj ŝin?
(_Flamiĝante._) Kaj ŝin? Aspazion! (_Al Metronomo._) Areopago, tiu
ĉi enfalinta en la teron budo por ŝimantaj briletaĵoj, tiu ĉi
rifuĝejo por kadukuloj, la areopago, kiu nur al mia grandanimeco
ŝuldas sian ekzistadon, kuraĝas mian edzinon altiri en sian
juĝejon, apogante sin sur la kalumnio. Diru al ĝi, ke ĝi tute ne
estas la plej alta tribunalo de Atenoj, sed la gardanto de moroj,
ke ĝi ne havas rajton juĝi iun ajn, ĉar mi forprenis de ĝi tiun
rajton kaj redonis ĝin al la popolo, -- ke tiun malnoblan aferon
solvos la ĵurintoj.
METRONOMO
Al mia estraro mi tion ripeti ne povas, kaj mi havas ordonon de ĝi
teni la gardistaron antaŭ via domo ĝis la garantio kaj la mono
estos donitaj.
PERIKLO
Sekve mi mem sciigos tion al la areopago kaj donos la postulatan
garantiaĵon. Vi, regnano, revenu dume al via gardistaro. (_Metronomo
eliras._) Mi forĵetos de mi la maljunecon, rejuniĝos en la kolero
kaj montros al tiuj kadavroj, ke mia tombo ne estas ankoraŭ
malfermita. (_Al Protagoro kaj Sofoklo._) Vi subskribos kun mi la
garantion?
SOFOKLO
Plej volonte.
PROTAGORO
Kun preteco.
PERIKLO
Ni eniros intervoje nur al mia administranto preni la monon.
Specialan konfidon ili havas al mi kaj postulas dek talantojn --
friponoj! Sokrato -- vi restu ĉi tie... kara Aspazio, piede dispremu
tiun abomenaĵon, ne falu sub ĝi. (_Li kisas ŝin._)
ASPAZIO
Iru. (_Periklo, Sofoklo, Protagoro eliras._)
SCENO DEKSEPA
ASPAZIO kaj SOKRATO.
ASPAZIO (_enpensiĝinta_)
Mi meritis la morton, ĉar mi ne kredis ekzistadon de dioj, ne
vizitadis sanktejojn, blasfeme komentariadis la mitojn, diskutadis
kun filozofoj pri ĉielaj korpoj, pri la deveno de l' mondo, pri
la fortoj de l' naturo -- mi pensis -- sekve mi pekis. Mia spirito
virina anstataŭ esti fumo de l' vira fajro mem flamiĝis... Kial
do dioj, se ili ekzistas, ne inokulas kredon al ĉiu homo? Ĉu mi
neis ilian ekzistadon pro malboneco aŭ obstino? Ne rekonis ilin mia
spirito. Jes, mi meritis la morton (_ekscitita_), sed mi, Sokrato, ne
kondukis sur malbonan vojon atenajn knabinojn.
SOKRATO
Mi scias ĉi tion, Aspazio.
ASPAZIO
Al kiuj oni min alkalkulas? Ĉu efektive ili vidas nek mian purecon,
nek ambicion? Ĉu mi el malproksimo similas malĉastulinon? Diru
sincere Sokrato!
SOKRATO
Mi vin nur estimis, respektis, adoris, kaj, se estus al mi permesite
-- mi vin amus.
ASPAZIO
Sekve Hermipo mensogas? Unu mizera kalumniulo havas forton faligi
homon de la plej granda morala alteco kaj lin blasfemitan starigi
antaŭ la juĝo de amaso? Tio signifas, ke estro de l' mondo estas
-- fripono, kaj honestuloj -- liaj subuloj. Mi nenion povas fari
al vi malbonan, ĉar la konscienco tion ne permesas al mi, sed la
plej simpla sentaŭgulo povas vin kulpigi je mortigo, ŝtelo, je
diversaj krimoj kaj vi devas suferi, engluti la honton aŭ perei. Se
Periklo ne sukcesos min defendi, mi devos morti, forlasi la edzon kaj
infanojn, kiuj kredos iam, ke ilia patrino estis malĉastulino,
ĉar tiel volas Hermipo! Ne, karaj infanoj, mi en viaj junaj koroj
elforĝos tiel profunde la maljustaĵon kontraŭ mi, ke ĝin ĉiuj
akraj venenoj ne formanĝos!
SOKRATO
Kelkaj skandalemaj homoj kovris al vi, Aspazio, la tutajn Atenojn, el
kiuj la justeco ne estas ankoraŭ forpelita. La nacio, en ĉio tiel
granda, certe ne estos por vi malgrandanima. Dio ne pardonus tion ĉi
al ĝi.
ASPAZIO
Ha, ha, ha! Sur la ŝtupoj de l' trono de Zeŭso efektive sidas diino
Dike, kiu raportas al sia patro pri ĉiu nelegaĵo, kaj li tuj kaptas
tondron kaj trafas la kulpulojn -- sed tio estas nur en fabelo,
ĉar en la vivo li tute ne estas venĝema kaj kaŝas sin antaŭ la
malfeliĉuloj. De tiu ĉi fantomo ni nenian atendas helpon, kiel
egale de ĝiaj adorantoj. El la ungegoj de perforto kaj malhonoro
savos min mia propra mano armita de ponardo.
SOKRATO
Aspazio, kion vi diras?
ASPAZIO
Ke mian vivon distranĉos neniu rajtoplena mortigisto. Mi estis
nenies sklavino kaj kiel sklavino de l' juĝo mi ne mortos. Se oni
ekvolos min forigi el la mondo, mi foriros memfiera kaj senmakula kaj
tiel plena je malestimo al tiu ĉi tero, kiel stelo, kiu sur ĝin
neniam falis.
SOKRATO
Antaŭtempa decido.
ASPAZIO
Mi estis difektulino, ruiniganta la sanktajn arbaretojn, mi estis
instruistino de malĉasteco, malamikino de virto -- kaj pro tio mi
devas esti mortpunita -- ha! infekto ne malbeligas siajn oferojn
pli monstre kaj ne turmentas pli terure. Nun ne sufiĉus jam al mi
ĉiopotenco tera, mi volus ekposedi la diinan potencon: mi forŝirus
de la tero la skvamon, naskantan krimojn, mi envolvus en ĝin la
malnobligitan homan genton kaj ĵetus ĝin en senprofundaĵon de l'
spaco. (_Eniras Teoro, Lejo kaj Filezio._)
SCENO DEKOKA
LA SAMAJ, TEORO, LEJO, FILEZIO poste PERIKLO.
ASPAZIO (_febre_)
Ĉu mi instruis al vi malĉaston? Ĉu pro mi vi estas malpli bonaj?
Ĉu el mia buŝo falis en viajn animojn eĉ unu elspiro venena?
LEJO
De kie venas tiuj ĉi demandoj?
TEORO
Kio okazis kun vi?
FILEZIO
Aspazio, vi estas malsana.
ASPAZIO
Malsana? Ne -- kondamnita al morto.
TEORO, LEJO, FILEZIO
De kiu?!
ASPAZIO
Ne timu -- mi havas nevenkeblan defendanton. (_Ŝi prenas el la
ŝranko ponardon kaj alpremas ĝin al la brusto._) Nobla bonfaranto
de senesperigitaj, venĝanto de senpunaj maljustaĵoj, la plej favora
juĝisto por la forlasitaj de homoj kaj de leĝo -- vi min savos!
LEJO
Ne tenu nin en terura sencerteco!
ASPAZIO
Ĝi estas la plej kara donaco, kiun mi ricevis de Periklo. Karaj
amikinoj, se mi mortos, vi edukos miajn infanojn. (_Eniras Periklo,
Aspazio kaŝas la ponardon en la tunikon._)
PERIKLO
La afero estos juĝata de ĵurintoj post sep tagoj. Ĝis tiu tempo vi
estas libera kaj povas sekrete forlasi Atenojn.
ASPAZIO
Ĉu ni ĉiuj disflugos, kiel kolombaro antaŭ nizo? Ne, Periklo, des
pli, ke krom vi garantiis pri mi Sofoklo kaj Protagoro. Sur ilin
mi ne povas faligi mian respondecon, kaj mi eĉ ne trompos miajn
persekutantojn.
PERIKLO (_sidiĝas, kovrante la vizaĝon per la manoj_)
ASPAZIO (_kisante lin_)
Mi forkisos tiujn unuajn larmojn, kiuj eliris el viaj okuloj, sed --
mi restos. Periklo, mia edzo, granda filo de Grekujo, ne fleksiĝu,
ne rompiĝu... rigardu min, kiel mi estas kvieta.
(_La kurteno falas._)
AKTO KVINA
Placo publika, sur ĝi parolejoj, ŝtonaj sidejoj kaj statuoj de
dioj. Brua amaso da viroj kaj virinoj.
SCENO UNUA
REGNANOJ ATENAJ, MENONO, ELPINIKO, TUCIDIDO kaj DIOFITO.
UNUA REGNANO
Ĝis nun li ne volas akcepti ian ajn nutraĵon. Li tiel senfortiĝis,
ke li ne povas sin teni sur la piedoj.
DUA REGNANO
Lin turmentas la konscienco.
UNUA REGNANO
Mi estas tre scivola, kion diros la ekspertoj elektitaj de la
areopago?
DUA REGNANO
Ili devas tuj alveni.
UNUA REGNANO
Mi preferus ne esti juĝanto de tiu ĉi afero -- ĝi havas ian
nehonestan subŝtofon. Mi aŭdis, ke la Spartanoj intencas ree nin
ataki.
DUA REGNANO
La ofendo de dioj tamen estas videbla kaj oni devas ĝin puni. (_Ili
foriras._)
TRIA REGNANO (_alproksimiĝante_)
Mi kredas al Periklo. Li ne amikiĝus kun ŝtelistoj.
KVARA REGNANO
Kaj mi ankoraŭ pli ne kredas al aristokratoj: kiun ili persekutas,
tiu devas esti honesta homo. (_Ili foriras._)
KVINA REGNANO
Sur la grenon falis verdigro, la legomoj sekiĝis, la fruktoj
ne promesas bonan rikolton -- ĝi estas videbla kolero de dioj
postulantaj la oferon.
SESA REGNANO
Homoj rakontas, ke al la paŝtistoj sur la montoj konstante aperas
Vakĥo en la formo de almozulo, petante vinberon. Tio estas senduba
antaŭsigno de malfeliĉoj.
KVINA REGNANO
Kaj la magazeno de Periklo en tiu ĉi jaro ne estas tro plena. (_Ili
preteriras._)
MENONO
Antaŭ ĉiu unuope mi ne povas pravigi miajn riproĉojn -- atendu la
juĝon.
SEPA REGNANO
Sed memoru motivi ilin dece, ĉar alie ia dika bastono kreskas ne
sencele.
MENONO
Kaj mi trovos la mian, dume mi dezirus nur scii, kial tio ĉi
interesas vin?
OKA REGNANO
Fidio estis ankaŭ nia majstro, ni konis lin, kiel homon tre noblan,
kaj vi faris lin ŝtelisto.
MENONO
Li mem fariĝis tio.
SEPA REGNANO
Do, ni vidos. Penu fraĉjo, ke ni ne skribu al vi alvokon al juĝo
sur via haŭto!
ELPINIKO
Kiu li estas?
MENONO
Disciploj de Fidio minacas min per atako, se mi ne argumentos dece
mian kulpigon.
ELPINIKO
Moku ilin -- ĉio kunplektiĝas bone. La maljuna Diofito tre lerte
helpas nin. (_Ili foriras._)
TUCIDIDO
Por tia peco da herbejo kvar minojn -- tio egalas kvazaŭ mi ĝin
donacus al vi. Sed mi iom cedos, -- post la fino de l' afero ni
priparolos. Vi apartenas hodiaŭ al la ĵurintoj?
NAŬA REGNANO
Mi apartenas.
TUCIDIDO
Sekve post la finita afero ni interkonsentos. Tiujn ĉi brilantajn
fiŝojn vi kompreneble ne ellasos el naso?
DIOFITO (_alproksimiĝante al Tucidido_)
Kion signifas, ke mi vidas nek Periklon, nek iun ajn el liaj amikoj?
TUCIDIDO
Ili estas en malliberejo ĉe Fidio. Ĉu Ksantipo ne malebriiĝis
ankoraŭ?
DIOFITO
Ne.
TUCIDIDO
Sed ĉu li ree ne estas tro ebria?
SCENO DUA
LA SAMAJ, METRONOMO, ARĤONTO, PROTAGORO, POLIGNOTO, ALCIBIADO kaj
HERMIPO.
METRONOMO
Estimataj regnanoj, trankviliĝu, la juĝistoj prenu siajn lokojn. La
afero de Fidio! (_La bruo ĉesas._)
ARĤONTO (_sidiĝas sur la prezida benko_)
Ĉu ĉiuj ĵurintoj ĉeestas?
METRONOMO
Kvin cent.
ARĤONTO
Ĉu globetoj estas disdonitaj?
METRONOMO
Jes.
ARĤONTO
La ekspertoj, alvokitaj por esplori la statuon de Ateno sur
Partenono, revenis kaj estas raportontaj al ni siajn konkludojn.
UNU EL LA EKSPERTOJ
Esplorinte precize la ornamaĵojn de la statuo, kiel tio ĉi estis
nur ebla ne difektante ĝin, ni konvinkiĝis, ke Fidio ekuzis la
tutan donitan al li oron kaj de la kulpigo je ŝtelo li devas esti
libera. (_Bruo._)
MENONO
Mensogo!
VOĈOJ
Kalumniulo! Fortranĉu al li la langon! Ŝtopu lian buŝon per
fandita plumbo! Dungita mensogulo!
ARĤONTO (_frapante per la bastoneto_)
Mi petas pri trankvilo!
UNU EL LA EKSPERTOJ
Kio rilatas la ŝildon, sur ĝia bareliefo, kiu prezentas militon de
amazoninoj, ni trovis du vizaĝojn kun ia simileco al la trajtoj de
Fidio kaj Periklo. (_Ree bruo._)
VOĈOJ
Kun ia simileco! Ha, ha, ha! Ofendo de l' dieco! Malpieco!
DIOFITO (_suprenirante la parolejon inter krioj_)
Regnanoj! (_Arĥonto frapas per la bastoneto._) Regnanoj, permesu
al mi diri unu vorton! Dank' al mia konsilo estis akceptita antaŭ
kvardek jaroj aparta leĝo kontraŭ senpiuloj. Se vi obeis mian
konsilon tiam, obeu ĝin ankaŭ nun kaj trarigardu la krimon de l'
kulpigito, kiu mem eble konfesos ĝin antaŭ vi. Sen lia atestado vi
ja ne kondamnos lin! (_Bruego._)
VOĈOJ
Ne estas necese! Ne ekzistas kulpo! Ateno postulas nur juĝon!
ARĤONTO
Metronomo alkonduku la malliberigiton. (_Dum tiuj vortoj eniras
Protagoro._)
PROTAGORO
Oni povas lin nur alporti, ĉar Fidio antaŭ momento mortis. (_Bruega
kriado._)
VOĈOJ
Li mortis! Li estas mortigita! Mortigistoj! Banditoj!
PROTAGORO (_sur la parolejo_)
Kaj mi havas sufiĉe da kaŭzoj malbeni tiujn, kiuj rapidigis lian
morton, sed kiel atestanto de lia foriro, mi povas vin certigi, ke
oni lin ne mortigis. Pro malespero li mortigis sin propravole per
malsato. (_Longedaŭra bruo._)
VOĈOJ
Krimo! Hontego! (_Arĥonto sensukcese penas reigi la ordon._)
PROTAGORO
Regnanoj, vi havos ankoraŭ multe da tempo por kondamni la kulpulojn,
-- nun ni devas adiaŭi la grandan homon per solena kaj trankvila
ĉagreno. (_Ree bruo._)
VOĈOJ
Ni alkonduku Menonon al la korpo de Fidio! Li forkuris! Malnoblulo!
ARĤONTO
En tiaj kondiĉoj la juĝantaro ne povas plenumi siajn devojn.
(_Silento._) La afero de Aspazio! Kie estas la kulpigita?
METRONOMO
En la ĉelo mallibereja de Fidio.
ARĤONTO
Ke ŝi ekstaru ĉi tie! (_Metronoma foriras._)
TUCIDIDO (_al Elpiniko murmuretante_)
Mi ne vidas Trakson.
ELPINIKO
Ĉu estas eble, ke li nin trompis?
TUCIDIDO
Oni devas lin trovi! (_Elpiniko foriras._)
ALCIBIADO (_al Polignoto_)
Rigardu, kiel Elpiniko vigle moviĝas. Mia kara, oni ne devas
malatenti virinojn, kiuj ankoraŭ povas kuri.
POLIGNOTO
Malboneco ŝin rapidigas. Ŝi fosis ja kavon por Aspazio! Monstro!
ALCIBIADO
Se tiuj ĉi juĝanoj havus eĉ iomete da saĝo kaj komprenado de
aferoj, ili devus min alvoki kiel eksperton, mi estus la plej certa
mezurilo de l' virto. Ĉar regnanino Atena, kiun mi ne kisis, estas
sendisputeble honesta -- Aspazion mi nur hodiaŭ bone pririgardos.
POLIGNOTO
Ĉu por tio ĉi vi alvenis?
ALCIBIADO
Speciale por tio ĉi. Dank' al tiu ĉi okazo mi reekvidis la sunon,
kiun mi jam de longe ne observis. Dormema kiel mi, Helio sendube
ankaŭ diboĉis tiun ĉi nokton. Ĉu vi estos ĉe mi vespere?
POLIGNOTO
Ne, mi estas tiel ekscitita de tiu ĉi proceso, ke mi ne povus
amuziĝi.
ALCIBIADO
Ha, eble, ke mi ankaŭ kortuŝiĝos. (_Ili foriras._)
DIOFITO
Ni devas profiti la morton de Fidio, donante niajn atestaĵojn.
HERMIPO
Mi jam pripensis tion ĉi (_Eniras Aspazio kun Periklo, post ili
Sofoklo kaj Sokrato._)
SCENO TRIA
LA SAMAJ, ASPAZIO, PERIKLO, SOFOKLO, SOKRATO kaj KSANTIPO.
ARĤONTO
Juĝatino, alproksimiĝu. La nomo de via patro?
ASPAZIO
Aksioĥo.
ARĤONTO
Libera aŭ sklavo?
ASPAZIO
Regnano de Mileto.
ARĤONTO
Per kio vi okupis vin antaŭ la alveno Atenojn?
ASPAZIO
Mi legis verkojn de saĝuloj kaj poetoj.
ARĤONTO
Kaj ekster tio ĉi?
ASPAZIO
Mi kantis kaj ludis.
ARĤONTO
Kia estas via nuntempa okupo?
ASPAZIO
Mi edukas la infanojn de mia edzo, helpas malriĉulojn kaj diskutas
kun filozofoj.
DIOFITO (_al Hermipo_)
Bonege!
ARĤONTO
Pri kio?
ASPAZIO
Pri ĉio, kio estas objekto de l' homa scienco.
ARĤONTO
Ĉu vi jesigas la kulpojn, kiujn oni al vi riproĉas en la kulpigo?
ASPAZIO
La olivetojn el la arbareto de Ateno mi ne deŝiradis, ĉar mi ilin
havis en mia ĝardeno.
ARĤONTO
Kiu vin defendos antaŭ la juĝo?
PERIKLO
Mi, ŝia edzo.
ARĤONTO
La kulpiganto Hermipo havas la parolon. (_Hermipo supreniras la
parolejon, Periklo -- la kontraŭstarantan duan._)
HERMIPO