volas konservi ĝian daŭrigon. Inter ĉiuj donacoj de l' naturo
kaj akiraĵoj, kiujn ekposedis viro, neniun li tiel malbonuzis
kiel virinon. Li agis kun ŝi pli malnoble ol kun la tero, kies
fruktodonecon li pligrandigis, ol kun la arboj, kies fruktojn li
perfektigis, ol kun la bestoj, kiujn li en arbaroj kaptis kaj
kreskigis, ĉar li ne sole ekspluatis ŝian laboron, sed malakrigis
ŝian spiriton kaj malĉastigis ŝiajn sentojn. Nia inokulita pomarbo
pli superas la sovaĝan, ol la civilizita virino -- la barbaran.
Viro konsumis mem la bonaĵojn de l' progreso, al virino li donis
apenaŭ almozon; li iris antaŭen, kiel senkompata avarulo kaj ŝi
post li, kiel humila almozulino. En tiu ĉi humiliĝado ŝi perdis
la plej noblajn instinktojn kaj disvolvis tiujn, kiuj faris ŝian
malliberecon pli tolerebla. Kaj vi postulas, Eŭripido, ke ŝi ne
rampu sur tero, kiam al ŝi estas permesite nur traglitiĝi tra la
fendetoj de l' vivo? Ĉu vi ne aŭdis, kio estas en virino scienco,
memstareco, energio? -- Ribelo senmorala.
EŬRIPIDO
Sekve -- ili ribelu.
ASPAZIO
Tiun ĉi kuraĝon havas ĉiuj, kiujn vi vidas ĉi tie.
DIOTIMO
Ĉu vi iros kun mi morgaŭ en la teatron al la tragedio de Sofoklo?
EŬRIPIDO
Kun vi? Sed tio ĉi estus sentofenda.
DIOTIMO
Ha, ha, ha -- jen kuraĝulo! kaj al ni li ordonas ribeli.
EŬRIPIDO
Mi iros.
FIDIO (_al Aspazio_)
Ekrigardu tiun ĉi skizon de Partenono. Sur la supro staras la diino
-- protektantino de l' urbo.
ASPAZIO
Simila al mi?
FIDIO
Ŝi estos ankoraŭ pli simila. (_Al Eŭripido._) Se vi estus
skulptisto, vi ne kolerus kontraŭ virinoj. Mi diras al vi, ili havas
iafoje tiel belegajn konturojn, ke apud ili eĉ la plej malvarma
virto elvaporiĝus. (_Eniras Protagoro kaj Sokrato._)
SCENO SESA
LA SAMAJ, PROTAGORO kaj SOKRATO.
PROTAGORO
Saluton al la estiminda areopago. Tiom da saĝeco de Atenoj
kolektiĝis ĉi tie, ke malfacile estas renkonti sur strato prudentan
homon. (_Al Aspazio, montrante Sokraton._) Sokrato, junulo, kiu ĝis
nun skulptis marmorajn kapojn kaj nun deziras skulpti homajn cerbojn.
ASPAZIO (_al Sokrato_)
Vi estos granda, Protagoro jam portas antaŭ vi vian gloron, li, kiu
min...
PROTAGORO
Aspazio! por unu kulpo unu puno: mi instruis malgrandan sklavon legi,
kiel vi postulis -- vi ne devas sekve rememorigi al mi, ke iam mi
ofendis vin antaŭ, ol mi vin ekkonis.
ASPAZIO (_etendante al li la manon_)
Des pli, ke hodiaŭ por la defendo de Periklo mi estas danka al vi.
(_Al Sokrato._) Neniu antaŭe diris al mi pri vi -- ĉu vi devenas el
Atenoj? (_Sokrato silentas._)
PROTAGORO
Mia amiko ekmutiĝis.
ASPAZIO
Anaksagoro volonte vin aŭskultus.
EŬRIPIDO (_al Sokrato_)
Kio okazis kun vi?
ASPAZIO
Sidiĝu, Sokrato.
SOKRATO (_kiu la tutan tempon rigardis Aspazion, sidiĝas ĉe ŝiaj
piedoj_)
Ne parolu al mi...
ASPAZIO
Kial do?
SOKRATO
Ne parolu... La spirito, kiu min neniam forlasas kaj ĉiam murmuretas
al mi konsilojn, foriris kaj forprenis de mi la prudenton. Sed ĝi
rekuraĝiĝos kaj revenos. Mi estas kvazaŭ monstro, kiun formis
el argilo Atenoj, stampinte sur ĝia vizaĝo malbelecon kaj en la
koro la respekton por beleco. Ĉirkaŭ tiu ĉi monstro saltas kun
insulta rideto diversaj teraj sorĉoj, kiujn ĝi atingi ne povas. La
radioj de matenruĝo estas malpli helaj, ol viaj rigardoj. Vi ridetas
kompate, la plej bela inter estaĵoj, nomitaj iam ajn virino. Mi ne
elvokas en vi abomenon, dum malgrandaj knaboj, ekvidinte min sur
strato, kaŝiĝas en la vestfaldojn de siaj patroj. Ĉar min neniu
amas krom mia propra animo.
ASPAZIO
Vi estas tiel juna...
SOKRATO
Via voĉo sonas, kiel kordoj de l' harpo eola, karesitaj de printempa
bloveto, kaj ĉarmajn tonojn enverŝas en mian bruston. Mi estas
juna -- vi diras. En malbela korpo la animo rapide maturiĝas, ĉar
ĝi volas kiel eble plej frue forflugi el ĝi. En la via ĝi trovas
plezuron -- ĝi ne forviŝis en ĝi eĉ unu ĉarmon virgulinan.
Hontigitaj rozoj kunvolvus en burĝonojn siajn kalikojn, se vi
ekstarus inter ili.
ASPAZIO
Ha, kia poeto -- kaj kiel elokventa...
SOKRATO (_ekstarinte subite_)
Rekonsciiĝu, Sokrato! Venu mia spirito kaj gardu min... Aspazio, ĝi
estis sincera knaba preĝo... Eŭripido... Protagoro... Anaksagoro,
vi rimarkis en mi pensantan polveron. Mi estas -- kiel certigas mia
patrino -- parazito kaj sentaŭgulo, ĉar mi promenas sur la kampo
de l' filozofio kaj mi sarkas malbonherbojn el ĝiaj fruktoj. Mi
haltigas homojn, kiuj kredas, ke ili scias ĉion, kaj mi konvinkas
ilin, ke ili scias nenion, ke ili konstante plenigas per sablo truajn
sakojn aŭ plenblovas per vento vezikojn kaj kliniĝas sub ili,
kvazaŭ ili portus grandegajn ŝarĝojn.
ANAKSAGORO
Vi forprenas panon al sofistoj.
SOKRATO
Mi ne forprenas, ĉar tiujn ĉi vezikojn mi trapikas senpage.
ANAKSAGORO
Kion vi instruas?
SOKRATO
Diferencigi fungojn, kiujn ni kolektas en la arbaro de l' studado
kaj el kiuj konsistas la tuta scienco. Estas inter ili pli bonaj kaj
malpli bonaj, nutraj laktarioj kaj malutilaj agarikoj, sed tamen ili
estas fungoj; plej bonajn iliajn specojn oni devas manĝi junaj, ĉar
ili putras rapide. Hodiaŭa vero povas morgaŭ fariĝi falso. Mensogo
estas venena agariko kaj superstiĉo vermoplena fungo -- filozofo
devas ilin forĵetadi el la korboj de homoj malkleraj, por ke tiuj
lastaj ne malsaniĝu morale, ĉar al la virto kondukas vojo tra la
scienco... Krimulo estas ne klera aŭ malbone rezonanta malsaĝulo.
PROTAGORO (_al Anaksagoro_)
Tiu ĉi homo frue vekiĝis kaj frotis sian okulojn.
ANAKSAGORO
Li larĝe ilin malfermis.
PROTAGORO
Li parolas saĝe, kvankam tiun ĉi lian konkludon oni povus ankaŭ
refuti.
ASPAZIO (_al Sokrato_)
Vizitu nin ofte -- vi estos ĉiam dezirata gasto.
SOKRATO
Vi tiel ĉarme petas, ke mia spirito ree min forlasis (_Sidiĝas ĉe
ŝiaj piedoj._) En la eterneco flugpendas idealoj de l' universo,
kiuj ĵetas rebrilojn sur la homan vivon. Vi estas ilia plej pura
rebrilo.
ASPAZIO
Nun vi min rigardas nur, eble poste vi min aŭskultos. Anaksagoro,
vi promesis tralegi al ni vian disertacion pri la mitoj -- ĉu vi
alportis la manuskripton?
ANAKSAGORO
Jes -- sed silentu pri ĝia enhavo antaŭ ĉiu, por kiu mi estas en
Grekujo superflua. Laboro ĉi tiu devas perei kaj eble kun ĝi ankaŭ
mi, sekve almenaŭ tiu ĉi sorto nin iom atendu. (_Li legas._) «Ĉiuj
mitoj pri la kreo de l' mondo kaj ĝiaj pratempaj agoj apartenas al
la poezio kaj por la scienco posedas nenian signifon ekster la valoro
de simboloj, kiuj...» (_Eniras Periklo._)
SCENO SEPA
LA SAMAJ kaj PERIKLO.
ASPAZIO (_ĵetas sin sur la kolon de Periklo_)
La tutaj Atenoj devas vin tiel ami, kiel mi.
PERIKLO (_ironie_)
Ha, se vi, mia ĉielarko, povus iafoje ekvidi la tutajn Atenojn! (_Al
la ĉeestantoj._) Mi vin salutas, amikoj.
ASPAZIO
Vi estas ekscitita...
PERIKLO
Ĉar Atenoj estas ne sole vi, ne nur grandaj mensoj kaj karakteroj,
celantaj grandajn idealojn, ne nur la honesta sed ŝanĝebla popolo,
Atenoj -- estas ankaŭ aristokrataj korvoj kaj diversa socia
mortintaĵo, inter kiu putras ankaŭ miaj propraj filoj. La pli aĝa,
ebria blasfemis hodiaŭ la preterpasintan patron, lacigitan de la
laboro en la popola servado.
ASPAZIO
Tio ĉi vin ne devas jam dolorigi...
PERIKLO
Kaj ne dolorigas tiel, kiel la nova perfido de l' aristokrataro, kiu
subite ekmarŝis al Koronejo, kie sekrete jam de kelkaj tagoj ili
dismetis sian tendaron kaj kien la reĝo Plejstonakso rapidas kun la
armeo Spartana.
ĈIUJ
Milito!
SOFOKLO
Infekto neniigu eĉ la semon de tiuj ĉi malnoblaj perfiduloj!
FIDIO
Fi! sentaŭguloj! (_Bruo de miksitaj voĉoj._)
ASPAZIO (_al Periklo_)
Ĉu ĝi estas certa sciigo?
PERIKLO
Alvenis rapidkuruloj.
ASPAZIO
Sed vi ne iros, Periklo! Ili volas vin forlogi el Atenoj, por ilin
eksposedi per helpo de malkaŝaj kaj kaŝitaj konspiruloj en la urbo.
PERIKLO
Mi interdividos la danĝeron, sed al la aliaj mi ĝin entute ne
cedos.
ASPAZIO
Ĉi tie minacas la plej granda! Mi petegas vin, kara edzo, kiun eĉ
miaj antaŭsentoj ne trompis...
ĈIUJ
Restu, Periklo!
PERIKLO
Ni ne povas ĉi tie fari konsilantaron, ni iru demandi la popolon, al
kiu kaj kie li ordonos batali. (_La viroj eliras._)
DIOTIMO
Aspazio, ĉu vi perdis la esperon?
ASPAZIO
Kun la suno subiras por ni la feliĉo de l' hodiaŭa tago, sed
morgaŭ la suno leviĝos kaj kun ĝi reeklumos ankaŭ nia feliĉ
(_La kurteno falas._)
AKTO TRIA
(En la domo de Kalio.)
SCENO UNUA
ELPINIKO, EGINO kaj KAPRO.
ELPINIKO (_kiun Egino finas vesti_)
Strange, ŝajnas al mi, ke la haroj estas tro alte plektitaj. (_La
sklavino korektas._) Strange, donu al mi ankoraŭ blankigilon. (_Ŝi
viŝas la vizaĝon._) Mi ne povas kompreni: Polignoto estis antaŭ
nia domo kaj ne eniris?
EGINO
Eble li timis renkonti la sinjoron...
ELPINIKO
Kaj ci de kie scias, ke li timas la sinjoron?
EGINO
Vi ordonis al mi nur tiam lin enlasi, kiam...
ELPINIKO
Mi ordonis, sed ci silentu -- eĉ antaŭ mi, eĉ antaŭ ci mem. Se
okuloj ciaj perfidos ion eĉ per unu ekpalpebrumo, mi ordonos verŝi
sur ilin fanditan rezinon. Ĉu li parolis kun ci?
EGINO
Jes.
ELPINIKO
Kial do ci tuj ne diris al mi ĉi tion, malsaĝa balaaĵulino! Pri
kio li demandis? (_La sklavino silentas._) Pri kio li demandis?
EGINO (_konfuziĝinta_)
Ĉu mi ne permesos al li min... pentri.
ELPINIKO
Pentri -- cin -- mian sklavinon! Ha teruro! Sub vergoj ci
elŝprucigos por li, malnobla raŭpo, ruĝan kolorigilon!
EGINO (_genuas_)
Kompaton, sinjorino, kion mi kulpas -- mi ja ne volis.
ELPINIKO
Ci sciis pri tio, ke li min pentris.
EGINO
Mi klarigis al li, sed li ekridis kaj respondis, ke...
ELPINIKO
Kion? Diru!
EGINO
Ke vin li pentris de malantaŭe kaj min li volas pentri de antaŭe.
ELPINIKO
Ci mensogas! Ha, ci amindumis lin -- sed mi malkutimigos cin de tiuj
flirtaĵoj. For! Porkejojn ci balaos, ne min vestos. Aŭ ne! Kapro!
KAPRO
Mi estas.
ELPINIKO
Vi vendos ŝin hodiaŭ por io ajn kaj al iu ajn... Sed antaŭ ol
eligi ŝin al la vendejo, donu al ŝi bonan memoraĵon, por ke ŝi
longe min memoru. Vipu ŝin de antaŭe! Ĉu Trakso ne venis ankoraŭ?
KAPRO
Li venos baldaŭ.
ELPINIKO
Tuj sciigu min pri ĉi tio. (_Ŝi montras la sklavinon._) Anstataŭ
ŝi mi bezonas la alian -- kiu estas lerta inter ili?
KAPRO
Eble la numeron duan?
ELPINIKO
Ne.
KAPRO
Eble la kvinan?
ELPINIKO
Ne -- kaj tiu antaŭ nelonge aĉetita el Noro?
KAPRO
Lerta, sed malbela.
ELPINIKO
Bone -- tio estas... nenio malhelpas. Alvoku ŝin ĉi tien -- ŝia
nomo estos Noro.
KAPRO
Al viaj servoj. (_Li eliras kun Egino._)
ELPINIKO (_sola_)
Ha! kial mi jam estas nejuna! (_Eniras Noro._)
SCENO DUA
ELPINIKO kaj NORO.
ELPINIKO
Ĉu ci havas purajn manojn?
NORO
Purajn.
ELPINIKO
Plibonigu al mi ŝnuraĵon sur la ŝueto. (_Noro kliniĝas al ŝiaj
piedoj._) De hodiaŭ vi servos ekskluzive por mi. Ci neniun vidos ĉi
tie, neniun aŭdos ekster miaj ordonoj. Ci silentos, kiel fiŝo eĉ
tiam, kiam la sinjoro pri io ajn demandos. Ĉiujn personojn, kiuj
vizitas min, ci devas koni kaj ŝajnigi, ke ci konas neniun. Ĉu ci
komprenas?
NORO
Perfekte. (_Leviĝante._) Nun la piedo estas jam belega.
ELPINIKO
Belega? Ci ŝajnas estis inteligenta. Ĉirkaŭrigardu min bone -- ĉu
la vesto estas en ordo?
NORO
Kiel sur statuo.
ELPINIKO
Kaj la kapo?
NORO
Nenia statuo havas egalan.
ELPINIKO
Efektive? Sekve mi plaĉas al ci?
NORO
Ha! vi estas tiel bonodora, tiel belkreska, tiel... bela.
ELPINIKO
Kiom da jaroj laŭ cia opinio mi havas?
NORO
Ho, ne multe.
ELPINIKO
Pli ol kvardek?
NORO
Eble kune kun via patrino.
ELPINIKO
Ci trodolĉigis jam la flataĵon. Sed mi ekamis cin. (_Eniras
Kapro._)
SCENO TRIA
LA SAMAJ kaj KAPRO, poste HERMIPO.
KAPRO
Mi vendis jam Eginon por du minoj.
ELPINIKO
Kiu aĉetis tiel rapide?
KAPRO
Polignoto.
ELPINIKO
Polignoto!
KAPRO
Tiu ĉi pentristo, kiu vin vizitas. Li renkontis nin antaŭ la
domo...
ELPINIKO
Ha, ci brasika kapo, ci porka buŝego, kion ci faris! Dioj, kiajn mi
havas servistojn! La tutan haregaron mi elŝiros al ci el tiu ĉi
sencerba kranio!...
KAPRO
Kompatema sinjorino, pardonu al la plej mizera, kiu ne scias, kion li
kulpis.
ELPINIKO (_al si mem_)
Ĉu mi povis supozi! (_Al Kapro._) Ĉu li prenis ŝin kun si?
KAPRO
Li liberigis ŝin.
ELPINIKO
Kion ci babilas?
KAPRO (_ektimigita_)
Kiam Polignoto pagis al mi, alvenis la regnanino Aspazio...
ELPINIKO
Neregnanino, porkulo!
KAPRO
Alvenis Aspazio, la edzino de Periklo...
ELPINIKO
Ne la edzino! Hetero! Ripetu: hetero!
KAPRO
Hetero Aspazio, kiu komencis lin riproĉi kaj fine peti, ke li
revendu al ŝi la sklavinon. Por la bela Aspazio mi ŝin eĉ
liberigos -- respondis Polignoto kaj...
ELPINIKO
Sufiĉe! Sufiĉe! (_Al si_) Korthundo, kaj li kuros post ŝi. Ho! mi
fine ŝin enpelos en budon! Zeŭso, helpu min, vi estas ĉiopova.
(_Ŝi iras en la poston de la scenejo al la aŭlo kaj stariĝas
antaŭ la altaro._)
KAPRO
Kio ŝin tiel ekmordis?
NORO
Pst!
KAPRO
Mi eĉ ne divenas...
NORO (_murmuretante_)
Bovido, tiu ĉi Polignoto videble ripozas en ŝia koro...
KAPRO
Ĉu tiel juna, belega knabo volus eniri en la koron de l' maljuna kaj
abomena virinaĉo!
NORO
Silentu... ne elparolu ĉi tion, por ke vi ĝin ne elbabilu en
sonĝo. Ŝi disŝirus vin en pecojn.
KAPRO
Li pentris ŝin, sed de malantaŭe, ŝi skribis al li leterojn, sed
li malofte vizitis ŝin. Eble unu fojon li ekkuraĝis... Pri kio ŝi
petas dion? Iu ekkrakigis la pordon. (_Li elkuras._)
KAPRO (_post la scenejo_)
Estas! (_Eniras Hermipo._)
HERMIPO
Kie estas cia sinjorino?
NORO (_salutas, montrante Elpinikon kaj eliras._)
ELPINIKO (_ekrimarkinte Hermipon, alproksimiĝas_)
Bonan tagon!
SCENO KVARA
ELPINIKO kaj HERMIPO.
HERMIPO
Ĉu mi interrompis la preĝon?
ELPINIKO
Dio jam scias, kion mi petis.
HERMIPO
Sendube vi ofte kun li parolas. Bedaŭrinde mi estas devigata
malklarigi la puran fonton de l' sentoj ĉielaj per malpura tera
afero.
ELPINIKO (_scivole_)
Kio do okazis?
HERMIPO
Mi kaptis la sekreton, ke en la hodiaŭa popola kunveno Periklo
intencas peti por siaj filoj konfirmon de l' rajtoj regnanaj, kiujn
al ili ĝis nun, kiel naskitaj de fremdlandulino, oni rifuzadis
kaj ke li eĉ intencas atingi ĝeneralan egalrajtigon de infanoj,
devenantaj de tiaj edzecoj.
ELPINIKO
Tio estus jam tro senhonta.
HERMIPO
Pro tiu ĉi ja afero mi alvenis ĉi tien. La ĉeesto de via edzo en
la kunveno estas necesa. Okupante altan postenon gentan kaj monan,
posedante vastajn interrilatojn kaj eblon influi multajn regnanojn de
li dependantajn -- li povas tre multe efiki en tiu ĉi afero. Tiel
opinias ankaŭ Tucidido.
ELPINIKO
Kia fataleco! Kalio matene forveturis la vilaĝon -- al la fabriko.
HERMIPO
Kiam li revenos?
ELPINIKO
Mi ne scias. La laboristoj ekribelis, unuj postulas la forigon de l'
administranto, la aliaj krom tio la pligrandigon de l' salajro. Inter
ili estas ankaŭ homoj liberaj kaj liberigitaj, kun kiuj oni tamen
devas trakti.
HERMIPO
Domaĝe.
ELPINIKO
Ha, ni gajnos du novajn regnanojn -- ĉar, ŝajnas al mi, nur du
filojn donis al Periklo tiu malĉastulino.
HERMIPO
Aspazio -- jes.
ELPINIKO
Ĉu li apude de ŝi havas ankoraŭ similajn edzinojn?
HERMIPO
Multajn, sed feliĉe por la Atena regnanaro -- senfruktajn. Antaŭ
ĉio tiel nomataj amikinoj de Aspazio, kiuj kunvenas ĉe ŝi sub
preteksto de literaturaj kaj artistaj disputoj, krom tio ŝi edukas
al sia koketo junajn kokinetojn en la rifuĝejo por junaj sklavinoj.
ELPINIKO
Zorgema edzino.
HERMIPO
Kaj tial li repagas al ŝi per senlima malsevereco. Anaksagoro,
Sofoklo, Fidio kaj nun la juna Sokrato anstataŭas lin ĉe la edzino
laŭvice.
ELPINIKO
La daŭrigo indas la komencon. En la tago de l' batalo apud Tanagro
tiu ĉi senhontulino amuziĝis kun ili en la loĝejo de Periklo kaj,
kiam li alvenis, li restis kun ŝi kaj ordonis al la popolo atendi la
raporton pri la milito, kvazaŭ ia tirano Azia, malatentanta siajn
subulojn. Ili sendube eĉ la edziĝon faris nur tian, kiel bestoj.
HERMIPO
Eĉ tion ĉi mi kredas. Ĝis kia cinismo kondukas Aspazio sian
mokadon de religio kaj moraleco, mi konvinkiĝis hodiaŭ: elirante el
la domo de l' mortinta amikino, ŝi ne lavis la manojn kaj akompanis
ŝian enterigon kun nekovrita vizaĝo. Tio ĉi ja postulas venĝon de
homoj, de leĝoj kaj de dioj.
ELPINIKO
Dioj nin punas, homoj malnobliĝis kaj la leĝo gardata nek de la
timemaj arĥontoj, nek de la kadukiĝinta kaj katenita aeropago
subiĝas al senpunaj perfortoj de unu arogantulo. Kia do el la
amikinoj de Periklo finis sian bonfareman vivon?
HERMIPO
Diotimo.
ELPINIKO
Ŝi mortis?! Tiu juna, tiu frenezulino, tiu, kiu... Kaj tiom da bruo
faris mizera plenmano da polvo! Ha, ha, ha.
HERMIPO
Dum la lastaj tagoj ŝi furiozis sen ia deteno. Ŝi aĉetadis amase
malgrandajn sklavinojn por Aspazio, disĵetadis monon al malriĉuloj,
instigadis ilin kontraŭ riĉuloj kaj tiel delogis Eŭripidon, ke li
sola vizitadis kun ŝi la teatron.
ELPINIKO
Tiun ĉi homon mi priploras. Li devenas de aristokrata familio,
posedas grandan talenton, kiun li sencele konsumas en sentaŭga
societo. La edzinon li forpelis, la preĝejon li ne iras kaj eĉ
drinkas...
HERMIPO
Kion do alian povis li eklerni en la kortego de Aspazio, kie
nur estas konfesata la religio de libera amo, kie Anaksagoro
estas ŝatata, kiel granda saĝulo kaj Sofoklo, kiel plej glora
tragediisto? Okazas tie disputoj kaj ŝajnas ankaŭ agoj tre liberaj,
kies infekto disvastiĝas en pli grandajn rondojn de l' urbo. Post
ĉiu tiuspeca festeno Aspazio donas al siaj gastoj olivetojn de sia
propra mano deŝiritajn en la bosko dediĉita al Ateno.
ELPINIKO
Tiun ĉi ŝian krimon kaj multajn aliajn mi havis okazon hodiaŭ
kontroli. Starante pli proksime de dioj, ol aliaj sferoj de nia
societo, ni devas ilin imiti kaj la proksimulojn juĝi juste. Sed,
se tiuj ĉi sciigoj montriĝus veraj, la severeco estus nia devo;
tiam ĉiu rimedo estos bona, ĉar ĉiu estos ofero por la patro de l'
mondo. Jes, Hermipo, oni devas agi, uzi ĉiujn rimedojn por elŝiri
la malbonon kun la radikoj. Se tio estas malsano -- oni devas ĝin
sanigi, se tamen, kiel mi opinias, -- senĉasta krimo, oni devas ŝin
puni. Ha, puni senkompate, por ke la vido de la turmentoj heligu la
vizaĝojn de dioj.
HERMIPO
Bedaŭrinde ni ne posedas potencon.
ELPINIKO
Kiu diras ĉi tion? Vi, Hermipo, granda poeto, kiu povas elkonduki
kulpulojn sur la scenejon kaj vergi ilin? Aŭ vi ne konas viajn
fortojn, aŭ vi domaĝas ilin por ni.
HERMIPO
Mi ilin sentas en mi kaj mi ne ŝparus ilin, se min ne absorbus
la klopodoj pro vivo, se mi ne estus devigita subteni min per
flarserĉado kaj kulpigado de kontrabandistoj, elveturigantaj figojn
el Attiko. Kvankam mia okupo donas grandajn profitojn al la regno,
tamen mi volonte ĝin ŝanĝus je rilatoj kun muzoj...
ELPINIKO
Se nur tio ĉi malhelpas vin, la afero estas aranĝita. Mi liberigos
vin de la devo flarserĉi kontrabandistojn kaj redonos vin al muzoj.
HERMIPO
Mi akceptas tiun ĉi helpon en la nomo de la lando, al kiu mi
reservos per mia talento.
ELPINIKO
Sekve rapide al la laboro. Baldaŭ ni devos prezenti en la teatro
vian komedion, direktitan kontraŭ Aspazio kaj ŝia hontinda
sekvantaro. Poste, ni kune pripensos alian atakon... Ho, ĉar mi,
Hermipo, havas koncerne vin larĝan planon.
HERMIPO
Mi estos feliĉa, se en la rolo difinita por mi, mi ĝin plenumos
kontentige.
ELPINIKO
Vi plenumos, sed konfidu pli al vi mem, estu... pli kuraĝa, eĉ
kun... mi.
HERMIPO
Mia senkuraĝeco estas respekto por viaj virtoj, por via posteno...
por...
ELPINIKO
Laŭ mia opinio, homoj plej forte kunligiĝas, se ili sin reciproke
estimas sen moralaj kaj sociaj indecoj. Eĉ, se Hermipo ne estus
poeto, li estus simpatia kaj bela viro. Por virino tiu ĉi flanko de
homo neniam estas indiferenta.
HERMIPO
Malavare vi donacas al mi viajn favorojn.
ELPINIKO
La manon vi malfermis por ilin akcepti, sed la koron vi fermas.
HERMIPO
Elpiniko, mi ne kuraĝis flati al mi, ke...
ELPINIKO
Kaj tial mi konsilis al vi havi pli da kuraĝo eĉ rilate min. La
sklavino Noro ĉiam scios, kie kaj kiam vi trovos min sola; mia edzo
estas... okupita... bonkora...
HERMIPO (_karese_)
Pri tio mi revis. (_Li kisas ŝian manon -- eniras Kalio._)
SCENO KVINA
LA SAMAJ kaj KALIO, poste KAPRO.
KALIO
Jen kio! Kaj li dankas ŝin, sendube al li ankaŭ ŝi faris ian
bonaĵon. (_Li kisas Elpinikon._) Ĉiam kaj por ĉiuj bonfarema.
ELPINIKO
Hermipo...
KALIO
Mi ne demandas, ĉar vi amas bonfari en sekreto eĉ antaŭ mi. Kiel
vi fartas, Hermipo -- ĉu vi estas sana? Sur Parnaso estas freŝa
aero. (_Li devestiĝas._) Ke ili krevu!
HERMIPO
Tio estas vera dia destino, ke vi venis ĝustatempe...
KALIO
Jes ĝustatempe, ĉar prirabinte la fabrikon, preskaŭ ĉiuj forkuris
kaj lasis al mi sur la sablo la postesignojn de siaj piedoj, por ke
mi sciu, en kia direkto ilin persekuti.
ELPINIKO
Eh, Periklo deziras en la hodiaŭa popola kunveno akiri regnanecon
por la filoj de Aspazio -- kaj jen estas nepre necesa, ke vi ĉi tion
ne allasu...
KALIO
Kiel do mi povas ne allasi, kiam mia unu kapo ĉe voĉdonado ne
kalkuliĝas pli ol unu kapo!
HERMIPO
Sed la publika eliro de tiel serioza viro influus la aliajn.
KALIO
Mi ne forgesis, kiamaniere tiu ĉi serioza viro influis la aliajn en
la afero de Partenono. Duan fojon mi ne intencas ridindiĝi por la
afero, kiu min tute ne interesas. Eĉ se Periklo produktus plenan
stalon da neleĝaj infanoj kaj farus ilin arĥontoj -- mi ne ĝemus.
Mi havas miajn klopodojn, kiujn mi devas forigi el la kapo. La
fabriko haltis...
ELPINIKO
Sed, Kalio, multaj regnanoj, kiuj estas materiale dependaj de vi,
kontraŭstarus la postulon de Periklo, se vi nur irus al la kunveno
kaj esprimus vian opinion.
KALIO (_al Hermipo_)
Do, iru kaj anoncu publike, ke kiu voĉdonos por la aljuĝo de l'
regnaneco al la filoj de Periklo, al tiu Kalio ne pruntos monon, ne
malfermos krediton, de tiu li postulos ŝuldpagon kaj tedos lin tiel,
kiel decidos tion Elpiniko.
ELPINIKO (_kisante lin_)
Ĉiam brava. Sed kial do la kara edzo ne iros mem?
KALIO
Mi ne povas, karulino, mi ne havas tempon. Tiuj friponoj kaŭzos
al mi nekalkuleblajn perdojn, se ankoraŭ hodiaŭ mi ne trovos
aliajn laboristojn. En tre proksima tempo mi estas devigita liveri
dek milojn da pafarkoj kaj lancoj por Sparto.
ELPINIKO
Sparto mendis tiom da nova armilaro? Tio ĉi min ĝojigas. Prokrasto
estas ne allasebla. Ĉu vi punis la kulpulojn?
KALIO
Kiel vi konsilis: niaj sklavoj, nekontentaj de la fabrika
administranto, ricevos de li dum tri lagoj po kvindek vergoj
trempitaj en sala akvo; la liberigitajn kaj liberajn, kiuj forkuris,
ni kulpigos antaŭ la juĝo kaj devigos rekompensi la kaŭzitajn
de ili perdojn. Kia senĝena friponaro! Imagu al vi, apud la urba
pordo baras al mi la vojon unu el ili, anoncante, ke liaj kamaradoj
rekomencos laboron, se mi pliigos ilian tagan salajron je kvarono,
ĉar pro malbona rikolto pano fariĝis pli kosta. Mi ne povis min
deteni kaj mi tiel fermis al li la buŝon per la pugno, ke li etendis
sin sur la tero.
ELPINIKO
Tio ĉi ne konvenas al aristokratoj, des pli, ke la batito vin
alvokos antaŭ la juĝon.
KALIO
He, tiam li dekalkulos al si la valoron de la perdita pussango el
la punpago, al kiu li estos kondamnita pro la detruo en la fabriko
kaj la forlaso de la laboro. Kaj kondamnitaj estos ĉiuj! La tutan
tiun ĉi aferon mi konfidos al Protagoro, kiun mi renkontis en la
strato kaj kiu venos ĉi tien. Li elprocesos eĉ iliajn intestojn por
mi, se li nur deziros; kaj li deziros, ĉar mi lin bone rekompencos
por humiligi la maldelikatulojn kaj averti la aliajn. Tre sperta
buŝisto li estas kaj en tiaj aferoj neanstataŭebla. Amuzu lin,
mia virinjo, se li venos antaŭ mi, ĉar mi nepre bezonas tuj
priparoli kun la liveranto de laboristoj, por ke li senprokraste
dungu la aliajn. Ĝis revido, Hermipo, minacu en mia nomo nudajn
regnanojn. (_Li eliras._)
ELPINIKO (_enpensiĝinta_)
Protagoro venos... Se estus eble tiun sofiston akiri por ni...
aĉeti... Li estus en niaj manoj terura... Mia Hermipo, rapidu al
la popolkunveno kaj diskonigu en ĝi, sed mallaŭte, la minacon
de Kalio. Malebrian aŭ ebrian venigu al mi Ksantipon, la filon de
Periklo de la unua edzeco; Tucididon mi ankaŭ atendas (_kun rideto_)
kaj vin, kompreneble. Kalio sendube ankoraŭ hodiaŭ forveturos por
kelkaj tagoj al la fabriko.
HERMIPO
Mi ne malfruos.
ELPINIKO
Sed, sed -- se vin ligas iaj interrilatoj kun Polignoto, disŝiru
ilin. Li ne indas vin.
HERMIPO
Mi supozis tion. (_Li eliras._)
KAPRO
Trakso venis.
ELPINIKO
Alvoku lin. (_Kapro eliras._)
SCENO SESA
ELPINIKO kaj TRAKSO.
ELPINIKO
Ci diris al Kapro, ke ci volas esti por ni utila.
TRAKSO
Mi rigardis nur tra fendoj, sed mi vidis multe, mi portis leterojn
sigelitajn, sed mi elflaris ilian enhavon.
ELPINIKO
Ĉu per ci sendis Periklo leterojn al Plejstonakso, la reĝo de
Sparto, kiam tiu ĉi lasta iris kun armeo al Koronejo?
TRAKSO