Merkwaardigheden uit Mexiko's omtrek.--Popotla.--Chapultepec.--Het
cypressenbosch van Montezuma.--De ruïnen van
Tlalmanalco.--Guadalupe en zijne wonderbron.
Wanneer men Mexiko door de garita van San Cosme verlaat en
den straatweg volgt, komt men spoedig te Popotla, waar volgens
de overlevering Cortez, na den rampspoedigen nacht, in Mexiko's
geschiedenis onder den naam van la noche triste bekend--den nacht van
1 Juli 1520 namelijk, waarin de beroemde veroveraar, na den dood van
Montezuma, uit de mexikaansche hoofdstad naar Tlascala de wijk moest
nemen,--zich moedeloos onder een aheuheute zou neêrgeworpen hebben,
om de overblijfselen van zijn klein leger te zien voorbijtrekken. Op
het plein vóór de eenvoudige maar zeer oude kerk van Popotla, door
Cortez ter herinnering aan dien geduchten nacht gesticht, verheft zich
thans nog de eerwaardige ceder, die den held destijds overschaduwde.
Eene andere merkwaardige plek in den omtrek van Mexiko is Chapultepec,
waar zich eens het meest geliefkoosde lustslot van Montezuma verhief,
in eene landstreek die reeds sinds eeuwen door eene nijvere bevolking
bewoond werd. Op den heuvel, waar weleer dit paleis stond, werd
in 1785 door den spaanschen onderkoning Don Bernardo de Galvez het
tegenwoordige kasteel van Chapultepec gebouwd, zoo het heette om een
buitenverblijf, maar inderdaad om een citadel te bekomen. In 1841
werd het in eene militaire school herschapen, en later strekte het den
president Miramon tot verblijfplaats. Op de azoteas van dit slot geniet
men een allerprachtigst uitzicht. De voornaamste merkwaardigheid,
welke deze plek oplevert, is echter het cypressenbosch, dat tijdens
het leven van Montezuma reeds verscheidene eeuwen oud was.
"Vele uren," zegt een schrijver van onzen tijd, "bracht ik in dit
bosch van Montezuma door. Deze edele cypressen, die eene reeks
van geslachten en vorstenhuizen zagen ontstaan en verdwijnen,
herinnerden mij den luister der roode cederwouden van Klamat en
Redwoodcreek in Californië. Hunne krachtige takken, welke zich te
zamen hebben gevlochten en waarvan het bleekgroene spaansche mos
als lange zijden franje nederhangt, vormen een hoog verheven groenen
koepel van een verwonderlijken bouw, waardoor de zonnestralen niet
kunnen heendringen. De menschelijke stem weêrklinkt hier als onder
de gewelven van een tempel, waarvan de rechte en zware boomstammen,
van welke velen een omtrek van nagenoeg vijftig voet hebben, de zuilen
schijnen te zijn."
Nog verdienen bijzondere aandacht de ruïnen van Tlalmanalco. Zij
liggen eenige mijlen ten zuiden van Mexiko, in de richting van den
Iztaccihuatl en den Popocateptl. Het zijn de overblijfselen van
een Franciskaner klooster, welks bouw, in de eerste tijden na de
verovering des lands ondernomen, nooit geheel voltooid schijnt te
zijn. De prachtige bogen en zuilen waaruit zij bestaan, en die deels
in moorschen en gothischen, en deels in den renaissance-stijl gebouwd
zijn, (terwijl de aangebrachte versieringen en de gansche uitvoering
van het werk een zuiver mexikaanschen stempel dragen) getuigen van
den luister, dien dit vervallen bouwgewrocht moet bezeten hebben, en
herinneren niet minder levendig dan het binnenplein van het klooster
der Barmhartigheid, aan de Alhambra van Grenada en aan de kathedraal
van Burgos.
Twee uren ten noorden van Mexiko ligt het vlek Guadalupe Hidalgo,
dat sedert eenigen tijd door een spoorweg met de hoofdstad verbonden
is. Het heeft zijn ontstaan aan eene beweerde verschijning der
Moedermaagd te danken, die zich volgens de overlevering, in 1531 op
deze plaats aan een bekeerden Indiaan, Juan Diego genaamd, vertoonde
en hem gelastte om aan den bisschop Zumarragia hare begeerte te doen
kennen, dat in die streek een aan haar gewijde tempel zou worden
gesticht; terwijl zij, ten bewijze dat zij werkelijk de persoon was
voor wie zij zich uitgaf, uit den rotsgrond eene bron ontspringen en
bloemen ontluiken deed. Op de plek, waar de verschijning plaats had,
verrees al spoedig eene kleine bidkapel, over welke Juan Diego tot
aan zijn dood het opzicht voerde; en voordat eene eeuw verloopen was,
verhief zich daarnevens een trotsch tempelgebouw. Later werd de kleine
bidkapel del Cerrito door eene grootere vervangen, en boven de bron
eene andere, ongemeen luisterrijke kapel opgericht. Het aanwezen zoo
van deze weidsche tempels als van de wonderbron, deed van lieverlede
op dit punt een vlek ontstaan, dat den naam van Guadalupe ontving.
De kathedraal van Guadalupe is een indrukwekkend gebouw in
spaansch-moorschen stijl. Haar inwendige onderscheidt zich gunstig
door het gemis van die bonte kleurenpraal en die opeenhooping van
versieringen, anders aan spaansche kerken zoozeer eigen; hetgeen
echter niet belet dat weinig bedehuizen rijker en prachtiger dan
deze hoofdkerk zijn. De kapel, die, boven de minerale bron, tegen de
helling van een heuvel gesticht is, gaat voor een van de fraaiste
bouwgewrochten der nieuwe wereld door. Zij is in eene soort van
renaissance-stijl opgetrokken, maar levert door de aangebrachte
versieringen in moorschen en mexikaanschen stijl een merkwaardig
geheel op.
De kapel del Cerrito is een plomp gevaarte; maar het panorama dat
zich op haar plat dak voor het oog ontrolt, is onvergelijkelijk
schoon. Een groot deel der prachtige vallei van Mexiko, met hare meren,
hare met tallooze koepeldaken en torenspitsen prijkende steden, hare
lommerrijke bosschages en haren gordel van schilderachtige bergen,
ligt hier voor den opgetogen aanschouwer uitgespreid. "Bij het genieten
van dit gezicht," zegt een schrijver, "deelt men in de verrukking,
die de soldaten van Cortez vervulde, toen zij van de Sierra van
Ahualco in dit aardsche paradijs afdaalden."
Dagelijks wordt de kapel der Cerrito door vele bedevaartgangers uit
de hoofdstad en van andere punten der vallei bezocht, niet enkel om
Onze-Lieve-Vrouw van Guadalupe, de beschermheilige des lands, hunne
hulde te brengen, maar vooral om het water der wonderbron te drinken,
dat gezegd wordt alle kwalen te genezen. Vooral op den verjaardag
der verschijning, den 12den December, vloeit hier steeds van alle
zijden des lands eene ontelbare menigte bijeen, en na den afloop
der kerkelijke diensten heerschen dan in het vlek en den geheelen
omtrek eene drukte en vroolijkheid, alsof er eene groote jaarmarkt
werd gevierd.