De Mexikaan en het leven te Mexiko.--De pulque.--De tortilla.
De Mexikaan--niet enkel de bewoner der hoofdstad, maar de Mexikaan in
het algemeen--heeft, zoo als een fransch schrijver hem ons schetst,
eene olijf- of bronskleurige tint en is middelmatig van grootte. Hij
heeft kleine voeten en welgevormde handen. Zijn gelaat teekent
vriendelijkheid en bescheidenheid, en bezit, wanneer hij spreekt, eene
levendige uitdrukking. Zijn oog is zwart en schitterend; en ofschoon
de vorm daarvan iets minder aangenaams heeft, straalt u van onder den
langen wenkbrauwboog, die het overschaduwt, eene zachte uitdrukking
tegen. Zijn mond is een weinig groot en niet zuiver besneden; maar zijn
lippen plooien zich gemakkelijk tot een glimlach, en laten, als zij
zich openen, twee rijen witte en regelmatige tanden zien. Zijn neus is
meestal recht, zelden plat, terwijl men nog zeldzamer een Mexikaan met
een haviksneus aantreft. Zijn zwart of donkerbruin haar is doorgaans
sluik, en bedekt zijn tamelijk laag voorhoofd te veel. Dit alles vormt,
bijeen genomen, zeker geen ideaal van schoonheid; maar niettemin rust
het oog over het algemeen met welgevallen op de mexikaansche type.
De Mexikaan is beleefd en voorkomend, soms tot in het lastige toe. Men
kan zeggen dat hij de beleefdheid en welvoegelijkheid zelfs niet jegens
zijne vijanden uit het oog verliest. Hij dringt u zijne diensten als
't ware op; maar het is er verre af, dat men hem bij het woord kan
houden. Hij is zorgeloos, spilziek en aan het spel verslaafd. De
Mexikaan is een goed soldaat, en bezit eene ridderlijkheid, die hem
den dood kloekmoedig doet verachten. De zwakheid en veilheid van de
vele besturen, die elkander in zijn land opvolgden, hebben hem in
het staatkundige in eene hooge mate gedemoraliseerd, en schier van
alle vertrouwen op de overheid beroofd.
Mexiko is door de natuur mild gezegend. Nagenoeg voor de helft in de
gematigde, voor de andere helft in de heete luchtstreek gelegen, levert
het, naast de voortbrengselen, uitsluitend aan de keerkringen eigen,
ook vele europeesche producten op, en tieren er zoowel het suikerriet,
de koffieboom en de katoenstruik, als de meeste bij ons inheemsche
granen en gewassen; terwijl zijn bodem rijker is aan edele metalen
dan eenig ander land in Amerika, behalve Peru en Californië. Maar
de vadzigheid, waaraan vele zijner bewoners zich overgeven, was, in
geene mindere mate dan de staatkundige partijschappen die het land
verscheuren, oorzaak, dat van zijne onmetelijke hulpbronnen nog nooit
het rechte gebruik werd gemaakt. Die traagheid en lijdelijkheid doen
tevens het kloosterleven zooveel bijval onder hen vinden.
In de voornaamste straten der hoofdstad--die van los Plateros, San
Francisco, del Espiritu Santo enz.--hoorde men, reeds lang vóór de
bezetting van het land door de Franschen, bijna evenveel fransch als
spaansch spreken. Hier voeren ook de paletot, de gekleede rok en de
zwarte ronde hoed den boventoon.
De Mexikaan, op de straat zeer gemakkelijk te naderen, komt er niet
licht toe om vreemden in zijn huiselijken kring binnen te leiden. De
tafel, in Europa de gezelligste plaats der samenleving, bestaat voor
hem als 't ware niet. Hij gebruikt zijn maaltijd veelal in afzondering,
even alsof het eene zaak gold die het licht schuwt. De vrouwen blijven
tot op het midden van den dag ongekleed en met onopgemaakt haar,
dat wel zeer weelderig maar over 't geheel tamelijk stug is, en door
de herhaalde dagelijksche wasschingen er niet zachter op wordt. Zelfs
de rijke mexikaansche vrouw strekt zich liever op haar petate (mat of
karpet) uit, om in eenzaamheid haren geliefkoosden, sterk gekruiden
schotel te nuttigen, dan dat zij zich aan een sierlijk toebereiden
disch neêrzet. Tegen het uur van den paseo komt er echter leven in
haar; dan wordt het losse deshabillé tegen den tirannieken vestido of
zijden japon, de sandaal tegen het satijnen schoentje, en de rebozo
tegen den tapalo, of kleinen geborduurden shawl, verwisseld, die even
als de spaansche mantille op het hoofd rust; en of het dan regent en
waait of fraai weder is, dit doet niets ter zake--het rijtuig wacht,
en de vrouw of dochter des huizes rijdt uit. Als gij haar dan tegen
het vallen van den avond in de Alameda--een in het midden van Mexiko
gelegen openbaar park--of in den helderen maneschijn op de wandeldreef
vóór de kathedraal, of wel in den schouwburg ontmoet, dan zoudt gij
in de bevallige en prachtig gekleede dame, die zelden in hare loge
tweemaal in hetzelfde kleed verschijnt, geenszins de vrouw herkennen,
die dikwijls den ganschen morgen op haar petate liggende doorbracht.
Het voorname kleedingstuk der vrouwen van den minderen stand en der
vrouwelijke dienstboden, is de enagua, of rok van gebloemd chits
van tweederlei, meestal harde kleur, en welks breede onderzoom met
gestikte zijden figuren prijkt. In plaats van een jak en korset dragen
zij veelal slechts een geborduurd hemd.
De mexikaansche dandy vertoont zich veel vroeger dan de vrouw van
hoogeren stand, in het openbaar. Des morgens ontmoet gij hem reeds
tijdig in zijn franschen frak op de wandeldreef. Des middags tegen
twee uur, stijgt hij te paard tot het doen van een wandelrit. De frak
en pantalon hebben dan plaats gemaakt voor het sierlijke lakensche of
fluweelen buis met rood zijden gordel, en voor den calzonera of langen
broek, die, van zacht leder of fluweel vervaardigd en overladen met
borduursels, passementwerk, linten, zilveren knoopen en kwastjes, van
onderen tot aan de knie open is, om de pijpen van den witten calzona
of langen onderbroek te laten zien, die even als het hemd geborduurd
is. De europeesche laars is vervangen door de bota vaquera of companera
van hertsleder, die niet minder fraai gestempeld is dan de zadel, en de
zwarte ronde hoed door den sombrero of breedgeranden strooien hoed, met
gouden en zilveren toquilla. Bij regenachtig weder zijn de beenen van
den ruiter door tijgervellen of door net bereide kalfshuiden bedekt,
en wordt zijn bovenlijf beveiligd door de sarape, eene soort van mantel
van zeer dicht geweven wol of cachemir van de schitterendste kleuren,
die anders ineengerold achter hem op het paard ligt.
In het regen- of winter-saizoen kan men den Mexikaan van goeden
huize geregeld drie avonden der week in den schouwburg of de opera
aantreffen--hij is een hartstochtelijk minnaar van muziek;--terwijl hij
in de zomermaanden een trouw bezoeker van de stierengevechten in den
circus is. Alleen reeds aan den toeloop, welken deze laatstgenoemde
volksvermakelijkheid in Mexiko uitlokt, en aan de belangstelling
en geestdrift die zij er onder alle standen opwekt, herkent men de
spaansche afkomst van een groot deel der mexikaansche bevolking. De
stierengevechten worden in de hoofdstad en in de andere groote steden
des rijks met weinig minder praal gehouden dan in hun eigenlijke
vaderland, en de picadores (stier-bevechters te paard), de espadas,
chulos en banderillas (strijders te voet) zijn er even prachtig
uitgedost en evenzeer het voorwerp der bewondering van de zijde der
menigte, als in Oud-Castilië zelf.
Er bestaat bij de Mexikanen tot heden toe eene gewoonte, die zoo niet
aan de aartsvaderlijke tijden dan toch aan de schoone gebruiken der
middeleeuwen doet denken. Wanneer om zes uur des avonds de oracion
of vesper luidt, blijven allen die zich op straat bevinden staan,
om elkander la buena noche te wenschen. In de huizen heeft overal
hetzelfde plaats; en zoowel in de steden als op het platte land
treden de dienstboden het huisvertrek binnen, om hunnen meester of
hunne meesteres de hand te kussen.
Omtrent twee voorname verbruiksartikelen der Mexikanen, de pulque en
de tortilla, moeten wij een enkel woord zeggen.
Na de banaan en de maïs is de maguey (eene verscheidenheid der
Agave americana) het kostbaarste--in één opzicht wellicht ook het
noodlottigste--geschenk, waarmede de natuur Mexiko begiftigde. Deze
reusachtige plant tiert zelfs op de dorste gronden. Haar stengel,
die niet zelden eene lengte van vijf of zes el bereikt, levert de
mescal, de pulque en eene soort van melasse op. Uit hare vleezige en
taaie bladeren, dikwijls eene lengte van twee of drie el hebbende,
wordt eene papiersoort, aan het papyrus gelijk, alsmede eene ongemeen
sterke soort van hennep bereid; andere gedeelten dier bladeren dienen
tot dakbekleeding; terwijl uit de dorens of stekels der plant naalden
en spijkers of pinnen worden vervaardigd.
De pulque wordt verkregen door een diepe insnijding in den stengel,
en bestaat in een wit of kleurloos sap, in zulk eene aanmerkelijke
hoeveelheid in de plant voorhanden, dat men vijf maanden lang negen
of tien kan daags daarvan uit de gemaakte opening kan scheppen. Uit
dit vocht wordt een dikke, zuurachtig smakende drank bereid, die eene
zeer benevelende kracht bezit, en inzonderheid bij de mindere standen
den jenever of brandewijn vervangt.
De tortilla is een nationaal gerecht, dat de plaats van ons brood
bekleedt. Zij bestaat in een dunnen, drogen en vrij smakeloozen koek
van maïsmeel, die onder alle standen, in de steden zoowel als op het
land, gegeten en in de gezinnen zelven bereid wordt. Desniettemin
worden er in Mexiko overal bakkers gevonden; deze bakken echter in
den regel het eigenlijk gezegde brood slechts voor vreemdelingen,
en voorzien tevens de bevolking van een aantal soorten van klein
brood of liever koeken, waarvan door de Mexikanen bij de chocolade,
die zij op onderscheidene tijdstippen van den dag nuttigen, eene
groote hoeveelheid gebruikt wordt. De tortilla maakt echter bij
het ontbijt en het avondeten het voorname gerecht uit, terwijl zij
voor de mindere klassen zelfs de éénige broodspijs is. De bereiding
der tortilla behoort tot de eerste kundigheden, die de meisjes in
mexikaansche burgergezinnen zich eigen maken.