Waarin Phileas Fogg het prachtige dal van den Ganges doortrekt,
zonder er in het minst aan te denken om dit te bezichtigen.
Men was in de stoutmoedige schaking gelukkig geslaagd. Een uur lang
juichte Passepartout nog over het gelukken van het plan. Sir Francis
Cromarty had den onverschrokken knecht de hand gedrukt. Zijn meester
had tot hem gezegd: „Goed,” wat in den mond van dezen gentleman gelijk
stond met de vleiendste loftuiting. Passepartout had daarop geantwoord,
dat al de eer van de onderneming aan zijn meester toekwam. Voor zich
zelf had hij één „dwaze” gedachte gehad, en hij lachte er om als hij
naging, dat hij, Passepartout, oud-sergeant bij de pompiers, een
oogenblik de weduwnaar was geweest van eene schoone, jonge vrouw, de
weduwe van een gebalsemden rajah.
Wat de jeugdige hindoesche aangaat, zij had zich volstrekt geen
rekenschap kunnen geven van hetgeen er gebeurd was. In een paar
reisdekens gewikkeld, lag zij nu in een der manden neder. De olifant
met beleid door den Parsi bestuurd, draafde middelerwijl zoo snel
mogelijk door het duistere bosch. Een uur na het verlaten van den
afgodstempel van Pillaji rende hij over een onmetelijke vlakte. Ten
zeven ure hield men halt. Aouda was nog altoos bewusteloos. De gids
liet haar een teug water met brandewijn drinken, maar de staat van
bedwelming duurde nog geruimen tijd voort. Sir Francis Cromarty, die de
werking der inademing van hennep kende, was volstrekt niet ongerust.
Maar zoo al het herstel der jeugdige hindoesche den generaal niet
bezorgd maakte, minder gerust was hij omtrent hare toekomst. Hij deelde
onbewimpeld aan Phileas Fogg mede, dat zoo mevrouw Aouda in Indië
bleef, zij ongetwijfeld weder in de handen harer beulen zou vallen.
Deze stonden over het geheele schiereiland met elkander in betrekking,
en zeker zouden ze, ondanks de engelsche politie, zich weder van hun
slachtoffer weten meester te maken, te Madras even goed als te Bombay
of Calcutta. Tot staving van zijne bewering deelde Francis een feit van
denzelfden aard mede, dat nog pas geleden had plaats gehad. Volgens hem
zou de vrouw niet veilig zijn voor zij Indië had verlaten. Phileas Fogg
antwoordde dat hij deze waarschuwing niet vergeten zou en over de zaak
zou nadenken.
Ten tien ure verwittigde de gids de heeren, dat zij te Allahabad waren.
Daar ving de spoorweg weder aan en van dit station kon men in minder
dan een etmaal Calcutta bereiken. Phileas Fogg zou dus tijdig genoeg
aankomen voor de mailboot die eerst des anderen daags, 25 October, des
middags naar Hong-Kong vertrekt. Men bracht de indische dame in eene
kamer van het station en Passepartout werd belast met den aankoop van
al hetgeen zij voor haar toilet behoefde. Zijn meester verleende hem
onbeperkt crediet.
Passepartout begaf zich aanstonds op weg en doorkruiste de stad.
Allahabad, stad van God, is een der heiligste steden van Indië, omdat
zij gebouwd is aan de samenvloeiing van de heilige stroomen, de Ganges
en de Jumna, naar wier wateren de bewoners van het schiereiland ter
bedevaart opgaan. Men weet bovendien, dat, volgens de legenden van de
Ramayana, de Ganges zijn oorsprong neemt in den hemel, van waar de
goedertierenheid van Brahma hem naar de aarde zendt.
De boodschappen, welke Passepartout te verrichten had, stelden hem in
de gelegenheid de stad te zien, welke voorheen beschermd werd door een
prachtig fort, dat nu tot staatsgevangenis dient. Thans is er
nijverheid noch handel in deze stad, waar voorheen de eene zoowel als
de andere bloeide. Passepartout, die te vergeefs een modemagazijn zocht
alsof hij in Regent-street was, in de nabijheid van Farmer & Co. vond
slechts bij een uitdrager, een ouden inhaligen Europeaan, de
voorwerpen, welke hij noodig had, een schotsch rokje, een grooten
mantel en een prachtigen pels van bevervel, waarvoor hij niet aarzelde
vijf en zeventig pond te betalen. Toen keerde hij met de grootste
voldoening naar het station terug.
Mevrouw Aouda kwam langzamerhand tot haar zelve. De invloed waaronder
zij door de priesters van Pillaji gebracht was, verdween en haar
schoone oogen kregen weer haar indische zachtheid terug.
Als de dichterlijke koning Ucaf Uddarel de bekoorlijkheden van koningin
Ahmehnagara bezingt, drukt hij zich aldus uit:
„Hare glanzende haren, in twee regelmatige deelen gescheiden, vormen
een lijst om de volmaakt harmonische trekken van hare zachte, blanke
wangen, schitterend van reinheid en frischheid. Hare effen zwarte
wenkbrauwen hebben den vorm en de kracht van den boog van Kamas, den
god der liefde, en onder hare lange zijden oogwimpers om den donkeren
appel harer groote doorschijnende oogen, zwemmen als in de heilige
muren van den Himalaya, de reinste beelden van het hemelsche licht.
Fijn, effen en wit zijn hare tanden, die schitteren tusschen de
glimlachende lippen als dauwdroppelen in de half ontloken kelk van de
grenaatbloem. Hare kleine ooren met symetrische lijnen, hare roode
handjes, hare kleine ronde voeten zijn als de knoppen van den lotus, en
prijken met den gloed der schoonste paarlen van Ceylon, der prachtigste
diamanten van Golconda. De tengere, buigzame gestalte, die eene hand
omsluiten kan, verhoogt den edelen vorm van hare ronde heupen en den
rijkdom van haar boezem waar de jeugd in vollen bloei haar hoogste
schatten ten toon spreidt, en onder de zijden plooien harer tuniek
schijnt zij uit zuiver zilver gedreven door de goddelijke hand van
Vivcacarma, den eeuwigen beeldhouwer.” Met andere woorden en ontdaan
van al deze dichterlijke beelden: Mevrouw Aouda, de weduwe van een
rajah uit Bundelkund, was eene schoone vrouw in de volle beteekenis des
woords en ook volgens europeesche begrippen. Zij sprak zeer goed
engelsch en de gids had niet overdreven toen hij zeide dat deze jonge
hindoesche door hare opvoeding geheel veranderd was.
Intusschen stond de trein gereed om het station van Allahabad te
verlaten. De Parsi wachtte, Fogg rekende met hem af, en betaalde den
overeengekomen prijs zonder hem een stuiver te veel te geven.
Dit verwonderde Passepartout een weinig, daar hij wist al wat zijn
meester aan den gids te danken had. De Parsi had inderdaad vrijwillig
zijn leven voor dat van Aouda opgeofferd, en zoo de hindoes dit later
te weten kwamen, zou het hem zeer moeielijk zijn om hunne wraak te
ontkomen. Ook bleef de vraag nog over wat men met Kiouni, een zoo
duurgekochten olifant zou doen? Maar Phileas Fogg had te dien opzichte
reeds een besluit genomen.
„Parsi,” zeide hij tot den gids, „gij hebt mij goed en trouw geholpen.
Ik heb uwe diensten beloond maar niet uwe toewijding. Wilt gij den
olifant hebben? Hij is voor u.”
De oogen van den gids glinsterden.
„Dat is een gansch vermogen, dat uwe edelheid mij geeft!” riep hij uit.
„Neem het aan,” antwoordde Fogg, „ik blijf toch altijd uw schuldenaar.”
„Mij is het wel!” riep Passepartout. „Neem hem, vriend Parsi! Kiouni is
een dapper en moedig beest!”
En naar het dier toegaande gaf hij het eenige klontjes suiker, met de
woorden:
„Daar Kiouni, pak maar aan.”
„De olifant liet eenig gebrom van goedkeuring hooren; toen nam hij
Passepartout bij zijn gordel en hem met zijn snuit omvattende, lichtte
hij hem tot aan zijn kop op. Passepartout was volstrekt niet
verschrikt, liefkoosde het dier eens, dat hem zachtjes weder op den
grond plaatste, greep de punt van den snuit van Kiouni met zijn hand en
drukte die hartelijk om zijne omhelzing te beantwoorden.
Eenige oogenblikken later waren Phileas Fogg, Sir Francis Cromarty en
Passepartout in een gemakkelijken waggon gezeten, waarvan mevrouw Aouda
de beste plaats bezette, en spoorden met groote snelheid naar Benares,
ongeveer tachtig mijlen van Allahabad verwijderd, welken afstand men in
twee uur moest afleggen. Gedurende dezen tocht kwam de jonge vrouw
geheel tot haar zelve. De bedwelmende dampen van den hennep waren
vervlogen.
Hoe groot was haar verbazing toen zij bemerkte dat zij in een trein
zat, in een waggon, omringd van personen in europeesche kleederdracht
en die haar allen geheel onbekend waren.
Terstond overlaadden hare reisgezellen haar met allerlei
voorkomendheden en kleine diensten en verkwikten haar met eenige
druppels likeur. Daarop verhaalde de generaal haar al hetgeen met haar
was voorgevallen. Hij prees vooral de toewijding van Phileas Fogg, die
niet geaarzeld had zijn leven te wagen om het hare te redden, en zeide,
dat zij de ontknooping van het avontuur aan den stouten inval van
Passepartout te danken had.
Fogg liet hem dit alles vertellen, zonder een woord te zeggen.
Passepartout was zeer verlegen en herhaalde onophoudelijk dat het de
moeite niet waard was!
Mevrouw Aouda dankte hare redders met aandoening, meer nog door hare
tranen dan door hare woorden. Hare schoone oogen, meer dan haar lippen,
waren de tolken harer dankbaarheid. Toen, denkende aan hetgeen
voorgevallen was met de sutty, zag zij in hare verbeelding Indië weder
vóór zich, waar nog zoovele gevaren haar wachten, en zij werd door eene
huivering van schrik bevangen.
Phileas Fog begreep wat er in de ziel van mevrouw Aouda omging, en bood
haar, om haar gerust te stellen, op zeer eenvoudigen toon aan, haar
naar Hong-Kong te brengen, waar zij kon blijven tot de zaak geheel uit
de wereld zou zijn. Mevrouw Aouda nam dit aanbod met dankbaarheid aan.
Te Hong-Kong woonde juist een harer bloedverwanten, een Parsi zooals
zij, en een van de grootste handelaren van de stad, die geheel engelsch
is, ofschoon zij op een uithoek van de chineesche kust is gelegen.
Te half een kwam de trein te Benares aan. De brahmaansche legenden
zeggen dat deze stad de plaats van het oude Casi inneemt, dat vroeger
in de lucht hing tusschen het zenith en den nadir, evenals het graf van
Mahomed. Maar in dezen materiëelen tijd rust Benares, het Athene van
Indië, zooals de Oosterschen het noemen, zeer prozaïsch op den grond,
en Passepartout kon een oogenblik deze huizen van gebakken steen en
kleihutten beschouwen, die het zulk een treurig aanzien schenken,
zonder eenige locale kleur er aan te geven.
Hier moest Sir Francis Cromarty blijven. De troepen, waartoe hij
behoorde, waren op eenige mijlen noordelijk van deze stad gekampeerd.
De generaal nam van Phileas Fogg afscheid, hem in alle opzichten het
beste toewenschende met de bede, dat, zoo hij deze reis weer eens
ondernam, zij minder zonderling, maar daarentegen voordeeliger mocht
wezen. Fogg drukte even de vingers van zijn reisgezel. Het afscheid van
mevrouw Aouda ging teederder in zijn werk. Nooit zou zij vergeten wat
zij aan sir Francis Cromarty te danken had.
Passepartout werd door den generaal vereerd met een stevigen handdruk.
Zeer geroerd, vroeg hij zich af, waar en wanneer hij zich toch eens
voor hem zou kunnen opofferen. Toen scheidde men.
Van Benares af volgt de spoorweg het dal van den Ganges. Door de
raampjes van den waggon kon men, bij vrij helder weer, het afwisselend
landschap van Behar gadeslaan, de begroeide bergen, de velden met maïs
en tarwe en gerst bebouwd, de rivieren en meren met groene alligators,
de goed onderhouden dorpen en de nog lommerrijke bosschen. Eenige
olifanten en een aantal zebu’s met hooge bulten baadden zich in de
wateren van den heiligen stroom, en niettegenstaande het reeds ver
gevorderde jaargetijde en de koude dagen, volbrachten de Hindoes van
beide seksen hunne heilige afwasschingen. Deze geloovigen, verklaarde
vijanden van het boedhisme, zijn ijverige aanhangers van den
brahmaanschen godsdienst, die belichaamd is in drie personen: Vishnoe,
den zonnegod, Shiva, de verpersoonlijking der natuurkrachten, en
Brahma, den opperheer van priesters en wetgevers. Maar Brahma, Vishnoe
en Shiva, met welk oog zullen zij dit geheel britsch geworden Indië
beschouwen, wanneer een stoomboot dreunend de wateren van den heiligen
Ganges beroert, de meeuwen, welke over hare oppervlakte vliegen,
opjagende, en de schildpadden, die langs zijne oevers kruipen,
verschrikkende, en even zoo de vromen, die aan weerszijden van zijne
oevers verspreid zijn.
Dit geheele panorama ging bliksemsnel voor hen voorbij, en dikwijls
verborg een dikke witte rookwolk nog vele bijzonderheden van het
landschap. Ter nauwernood konden de reizigers het fort van Chunar
bespeuren, ongeveer twintig mijlen ten zuidoosten van Benares gelegen,
een oude sterkte der rajahs van Behar; Chazepore met zijn belangrijke
fabrieken van rozenwater, de graftombe van lord Cornwallis, die zich op
den rechteroever van de Ganges verheft; de versterkte stad Buxar;
Patna, een aanzienlijke fabrieks- en handelsstad, waar de grootste
markt van opium uit geheel Indië wordt gehouden; Monghir, een geheel
europeesche stad, engelsch als Birmingham en Manchester, beroemd om
zijne ijzersmelterijen, zijn smidswerken en wapenen, en welks hooge
schoorsteenen met hun zwarten rook den hemel van Brahma bezoedelen en
aan het land der droomen al zijn poëzie ontnemen. Eindelijk kwam de
nacht, en onder het gebrul der vluchtende tijgers en wolven, ging de
trein in volle snelheid voort. Men zag niets meer van de wonderen van
Bengalen, noch Golconda, noch het vervallen Gora, noch Murshedabad, dat
de vroegere hoofdstad was, Burdwan, nog Hougly, noch Chandernagor, dat
aan de Franschen behoort, en waarop Passepartout trotsch zou zijn
geweest de Fransche vlag te zien wapperen. Te acht ure eindelijk had
men Calcutta bereikt. De mailboot voor Hong-Kong lichtte het anker
eerst ten twaalf uur. Phileas Fogg had dus nog vier uur voor zich.
Volgens zijn reisboek moest hij den 25en October in de hoofdstad van
Indië aankomen, drie en twintig dagen na het verlaten van Londen, en
hij was er ook op den bepaalden dag. Hij was noch vóór, noch ten
achteren. Ongelukkigerwijze waren de twee dagen, welke hij tusschen
Londen en Bombay gewonnen had, verloren gegaan, men weet hoe, bij het
doortrekken van het indische schiereiland, maar men mag aannemen dat
Phileas Fogg daar geen spijt van had.