Oct. 1904.
Californië, het land van reuzenboomen en oerwouden, het land van groen
en bloemen en zonneschijn, dit land is waard dat men er meer notitie
van neemt en het grondig leert kennen. Dit land kennen, wil inderdaad
zeggen het beminnen, want wie hier reist langs de oevers van de Stille
Zuidzee met haar rozensteden, palmboomen, wijngaarden, vruchtentuinen;
of door de valleien met haar vruchtbare akkers en kalme rivieren; of
over de bergen tot den top begroeid met dichte bosschen van pijnboomen,
ceders, immer groenen eik, kastanjes en roodstammige manzanita's,
die neemt de overtuiging mede huiswaarts, dat er inderdaad een Eden op
aarde bestaat, een Eden waaraan hij steeds met heimwee zal terugdenken.
Wat het leven in Californië zoo begeerlijk maakt dat is wel in de
eerste plaats het heerlijke klimaat, waarin de zomers niet te heet
en de winters niet te koud zijn; waarin men, door de droogte van de
lucht, bij een temperatuur die ons in Amsterdam doet snakken naar
lucht, zich hier vrij en frisch en opgewekt gevoelt. Hier is het bijna
overal zonneschijn, elken dag en den geheelen dag, in sommige maanden
door korte regenbuien afgewisseld. Het water, dat de grond behoeft
om zijn weelderige planten- en vruchtengroei mogelijk te maken, moet
dan ook bijna overal kunstmatig, door irrigatie, worden aangebracht;
op bidstonden voor regen laten de boeren het hier niet aankomen.
In den regel hooren wij in ons land van Californië slechts door
dezen of genen emigrant, die zich op het een of ander plekje van dit
wonderland heeft nedergezet om er schatten te vergaren en dan hangt
het geheel van het welslagen van zijn pogingen af, in welken geest
zijn beschrijving uitvalt.
Californië is inderdaad een wonderland. Niet alleen bezit het zooveel
natuurschoon, dat het met de mooiste landen van Europa kan wedijveren
en heeft het daarbij een klimaat dat aangenamer is dan ergens in
Europa, doch tevens levert de grond, ik zou haast zeggen alles op,
wat denkbaar is.
In de bergen wordt goud, zilver, koper, marmer en alles gevonden wat
bergen van dien aard maar kunnen opleveren. In sommige streken komt
zooveel gas uit den grond, dat men er alles verlicht en verhit met
kosteloos gas. Petroleumbronnen zijn er zooveel, dat het bijna is,
alsof heel zuidelijk Californië op een petroleumbron rust. Men
vindt er zulke bronnen onder de zee, op de toppen der bergen,
tegen de berghellingen, in de valleien, in de tuinen van villa's
en op meer mogelijke en onmogelijke plekjes grond, en ofschoon de
hooge stellingen, noodig om de olie uit den grond op te diepen, zeer
onoogelijk zijn en menig schoon uitzicht bederven, toch zal elk land
dit gaarne offeren voor de rijkdommen die er door verkregen worden.
Minerale wateren, heete zwavelbronnen enz. komen er in verschillende
plaatsen en in alle verscheidenheid voor.
Verder groeit er zoowat alles wat groeibaar is. Naast alle soort
vruchten, die in landen met een koud klimaat groeien, vindt men
er tevens de vruchten van het zuiden van Europa en daarnaast vele
tropische vruchten en planten. De aardbei bijv., die hier in grootte,
kleur, geur en smaak de onze dikwijls ver overtreft, eet men hier
bijna het geheele jaar, doch tegelijkertijd verschijnen hier op tafel
vijgen, dadels, kokosnooten, granaatappelen en allerlei meer. Bijna
geen vrucht is denkbaar die hier niet groeit. En evenzoo staat het
met landbouwproducten. Alles groeit en bloeit hier welig het geheele
jaar door, er is geen maand dat de vegetatie stil staat. De eeuwige
zonneschijn en de rijke bodem schijnt hier het plantenleven nooit
te doen inslapen. In dezen tijd zijn de oranjeappelen, mandarijnen,
citroenen en alles wat tot deze groep behoort aan het rijp worden
en mijlenver kan men thans langs boomgaarden rijden, waarin boomen
met duizenden en duizenden goudgele vruchten tusschen de glimmend
donkergroene bladeren en waarnaast aan de jonge takken reeds weder de
bloesems zitten voor den volgenden oogst. In vele streken hier zijn
de oranjeboomen zoo groot als de grootste en hoogste appelboomen bij
ons, daarbij zoo dicht bebladerd en zoo rijk bevrucht van den grond
tot den top, dat zoo'n boom meer kan opleveren dan eenige boomen van
dien omvang bij ons.
Het zijn echter niet alleen de boomen die in den waren zin des woords
vruchten afwerpen, die hier met voorliefde gekweekt worden. Zoodra een
stadje eenigen omvang bereikt heeft, en men noemt hier een plaatsje
met 20 à 25 woningen reeds een stad, dan is het eerste wat de bewoners
doen, een allee aanleggen, hetzij van waaiervormige palmen, of van
de elegant gebladerde peperboomen, of van de hier steeds van bloemen
of knoppen voorziene magnolia's, of van oleanders of een ander soort
sierboom en met trots leidt men dan elken vreemdeling het eerst door
die, dikwijls uren en uren lange schaduwrijke alleën.
Hoe hoog en groot boomen en bosschen kunnen groeien, daarvan zag ik op
mijn tocht naar en door de Yosemite vallei voorbeelden. Deze vallei is
trouwens een van de vele wonderen in dit wonderland. Het is een zeer
nauwe vallei, aan alle kanten door hooge bergen ingesloten, welks
toppen alleen door dichte bosschen met vele kronkelwegen bereikbaar
zijn en waarvan een paar zulke wegen aan de andere zijde van den berg
op dezelfde moeilijke wijze toegang verschaffen tot de vallei. Niemand,
die in deze vallei aangeland is, verwonderd zich dat de Indianen daar
jarenlang verscholen hebben kunnen leven, alvorens zij door de blanken
ontdekt werden. Op den weg naar deze vallei zag ik boomen van 80 tot
100 meter hoog en van 30 tot 40 meter omvang. Van een van die hooge
en dikke boomen heeft men den stam van onder zoo ver uitgezaagd, dat
men er met een hooge en breede omnibus met vier paarden bespannen kan
doorrijden. Het vorig jaar, bij het bezoek van president Roosevelt
aan de Yosemite vallei, heeft men vele photographieën genomen en
verspreid van het moment, dat zijn rijtuig door dien dikken boom ging.
Ofschoon Californië nog betrekkelijk een zeer jonge Staat is en wat
het aantal inwoners betreft nog geheel in het stadium van wording
verkeert, staat het in menig opzicht reeds op het tegenwoordig
hoogste punt van sociale en wetenschappelijke ontwikkeling. Bezoekt
men er bijv. de hospitalen, dan staat men eenvoudig verbaasd hoe in
alle nieuwere inrichtingen van dien aard alles tot in de kleinste
bijzonderheden up to date is ingericht. Geen kosten zijn gespaard om
aan alle hygiënische voorwaarden te voldoen en alle nieuwe methoden van
onderzoek en behandeling van patiënten zijn er aanwezig. In het kleine,
sierlijk gebouwde hospitaal van de Southern Pacific Railroad Company in
San Francisco, een hospitaal, dat vijf jaar geleden gebouwd werd ten
behoeve van de ambtenaren en beambten van deze Spoorwegmaatschappij,
ontbreekt een volledige inrichting voor het onderzoek met X-stralen
evenmin als een zoodanige voor Finsen's lichtbehandeling. In het
geheele gebouw gaat zoldering en vloer boogvormig in de zijmuren
over, zoodat nergens naden of hoeken zijn, waar stofnesten gevormd
kunnen worden.
Elke ziekenkamer bevat slechts 1, 2 of 3 bedden en waar 3 bedden staan,
kunnen deze, op verzoek van den patiënt of als de dokter het noodig
oordeelt, van de andere bedden gescheiden worden.
Een groote centrale keuken voorziet in de materiëele behoeften van
al het personeel en de patiënten, die gewoon diëet volgen, terwijl op
elke verdieping een kleine, nette volledige keuken is ten behoeve der
verpleegsters om er de ziekenkostjes te bereiden voor de patiënten,
wien een bijzonder diëet is voorgeschreven. In heel Amerika doorloopt
de verpleegster een kookschool, waar zij tevens de spijzen voor zieken
leert bereiden, alvorens zij zich voor goed getrainde verpleegster
kan uitgeven. De ventileering van het geheele gebouw en van ieder
vertrek afzonderlijk geschiedt door een centraal apparaat, waardoor
in een minimum van tijd een geheele afdeeling van frissche warme of
frissche koude lucht, al naar verkiezing, kan voorzien worden. Waar
vindt men in ons land een hospitaal, dat ook maar in de verste verte
zulk een particulier hospitaal evenaart, een uit vele, die ik in
Californië aantrof?
Liefdadigheidsinstellingen vindt men er evenzoo in alle vormen en voor
alle voorkomende gevallen, terwijl allen meer een opvoedend karakter
vertoonen dan zuiver weldoende inrichtingen zijn. Uit alles spreekt
een geest van vooruitstrevendheid.
Ook de inrichtingen van onderwijs nemen hier een hoog standpunt
in. Alle onderwijs is kosteloos en op alle staats- en gemeentescholen
in Californië bestaat coëducatie. Hier worden de meisjes niet, evenals
bij ons, geduld op de scholen, maar zij komen er met hetzelfde recht
en onder dezelfde voorwaarden als de jongens. De staats-universiteit
in Berkeley, aan de overzijde van San Francisco, bevat ruim 4000
studenten, waarvan ruim 1500 meisjes. Ik woonde de openingszitting
van dit jaar bij en hoorde de openingsrede van den voorzitter, die den
leerlingen 't welkom toeriep en uiteenzette, dat Californië evenzeer
behoefte heeft aan ontwikkelde vrouwen als aan goed onderwezen mannen,
en dat daarom de vrouwelijke studenten met evenveel vreugde begroet
worden als de mannelijke. Tot mijn groote verwondering eindigde deze
welsprekende man zijn rede met een pleidooi voor vrouwenkiesrecht,
zóó krachtig en zóó kernachtig, als ik het zelden vernam. Na zijn rede
hielden een club studenten van beiderlei sekse een soort optocht,
daarop neerkomende, dat zij in Grieksche kleedij, de verschillende
producten van het land aanschouwelijk voorstelden. Eén van de groep
declameerde daarbij een toepasselijk gedicht.
Dit alles vond plaats in het 't vorig jaar gebouwde openlucht-theater,
geheel volgens de Grieksche theaters gebouwd en waarin voor 12.000
personen plaats is. Verwonderlijk is hoe men daar op elke zitplaats
den spreker duidelijk verstaat en men overal even goed de plaats van
actie ziet.
Bij al zulke inrichtingen van onderwijs vindt men hier steeds groote
uitgestrektheden grond, die voor de verschillende spelen in de open
lucht bestemd zijn. Aan de lichamelijke ontwikkeling van de jeugd
wordt hier overal dezelfde zorg besteed als aan de geestelijke. Van
een alzijdig ontwikkeld opkomend geslacht verwacht Californië terecht
zijn toekomst, en het tracht op allerlei wijze die ontwikkeling onder
ieders bereik te brengen.
Een prachtige zonsondergang, dien men hier nagenoeg elken avond
genieten kan, doch die hedenavond onbeschrijfelijk schoon is, doet mij
besluiten dit schrijven thans te eindigen. Alleen wil ik nog even dezen
totaalindruk dien ik van Californië kreeg hieraan toevoegen,--als ik
moest besluiten hier te leven, zou ik inderdaad niet weten wáár mij
te vestigen; elke plaats biedt zooveel aantrekkelijks in den vorm
van natuurschoon aan, dat de keuze hoogst moeilijk is. De zeekust,
de valleien en de bergstreken, alle hebben hun eigenaardige charme!