ĉambron de D.a Francisca._)
D.a Fran.--Mi mortas!
SCENO III
D. Diego, Simono.
D. Die.--Kia bruo estis tiu?
Sim.--Unu el la fantomoj kiu forirante tuŝis min.
D. Die.--Alproksimiĝu al tiu fenestro, kaj rigardu se estas
papereto sur la planko... Kia okazintaĵo!
Sim.--(_Palpante la plankon apud la fenestro._) Mi nenion trovas,
sinjoro.
D. Die.--Serĉu bone, ĝi devas esti tie.
Sim.--Ĉu oni enĵetis ĝin de la strato?
D. Die.--Jes... Kia amanto estas tiu?... Kaj je dekses jaroj kaj
edukita en monaĥinejo... Nun estas finita mia tuta iluzio.
Sim.--Jen ĝi estas. (_Li trovas la leteron kaj donas ĝin al D.
Diego._)
D. Die.--Iru suben, kaj ekfajru kandelon... en la ĉevalejo aŭ
la kiurejo, tie vi trovos ian lanternon... kaj revenu tuj kun ĝi.
(_Foriras Simono tra la centra pordo._)
SCENO IV
D. Diego.
Kaj kiun mi kulpigos? (_Sin apogante sur la posta parto de
seĝo._)... Ĉu la kulpulo estas ŝi, aŭ ŝia patrino, aŭ ŝiaj
onklinoj, aŭ mi?... sur kiun,--sur kiun falos tiu ĉi kolero, kiun
mi ne povas haltigi, kvankam mi multe deziras ĝin subpreni?...
Naturo faris ŝin tiel aminda je mia vido!... Kiom da flataj esperoj
mi havis! kiom da feliĉeco mi promesis al mi!... Ĵaluzo!...
Mi?... Je kia aĝo mi estas ĵaluza... Estas honte... sed tiu ĉi
maltrankvileco kiun mi sentas, tiu ĉi indigno, tiu ĉi dezirego
de venĝo, de kie devenas ili? Ankoraŭ ŝajnas ke... (_Ekvidante
ke sonas bruo ĉe l' pordo de l' ĉambro de D.a Francisca li
malantaŭeniras ĝis la fundo de l' teatro._) Jes.
SCENO V
Rita, D. Diego, Simono.
Rita.--Ili jam foriris... (_Rita rigardas, aŭskultas, iras al la
fenestro, kaj serĉas la leteron sur la planko._) Helpu min Dio!...
La letero estas sendube tre bone skribita sed lia Moŝto D. Felix
estas grandega fripono... Malfeliĉulineto!... Ŝi nepre mortos...
Neniu, ne eĉ hundo estas sur la strato... Domaĝe estas ke ni
konatiĝis kun ili... Sed tiu malbenita papero?... Se ĝi ne aperos,
kion ni faros?... Kion ĝi diros? Mensogojn, mensogojn, nur mensogoj!
Sim.--Nun ni havas lumon. (_Li eniras kun lumilo, Rita
surpriziĝas._)
Rita.--Mi perdiĝis!
D. Die. (_alproksimiĝante_).--Rita, ĉu vi tie ĉi?
Rita.--Jes, sinjoro, ĉar...
D. Die.--Kion vi serĉas en tiu ĉi momento?
Rita.--Mi serĉis... Mi tuj diros... Mi aŭdis bruon tiel
grandan...
D. Die.--Jes, ĉu?...
Rita.--Verege... Bruon, kaj... ekvidu, sinjoro (_ŝi levas la
kaĝon kiu kuŝis sur la planko_), ĝi estis la kaĝo de l' turdo.
Nu, ĝi estis la kaĝo, ne estas dubo... Ho, Dio! se ĝi mortis...
Ne, ĝi vivas, nu, bone. Ia kato estis. Certe.
Sim.--Jes, ia kato.
Rita.--Malfeliĉa birdeto!... Ĝi estas ankoraŭ tute timigita.
Sim.--Kaj pro granda kaŭzo. Ĉu vi ne pensas ke se la kato kaptis
ĝin...
Rita.--Ĝi estus ĝin manĝinta. (_Ŝi pendigas la kaĝon sur najlo
en la muro._)
Sim.--Kaj lasinta ĝin sen plumoj nek...
D. Die.--Donu tiun kandelon.
Rita.--Ha, permesu, ni ekbruligu tiun ĉi... (_Ŝi ekbruligas la
kandelon sur la tablo_) ĉar la tempo kiu restas por dormi...
D. Die.--Kaj ĉu D.a Francinjo dormas?
Rita.--Jes, sinjoro.
Sim.--Nu, tio estas stranga ĉar pro la bruo de l' turdo...
D. Die.--Ni iru.
(_D. Diego eniras sian ĉambron. Simono akompanas lin, kunportante
unu el la kandeloj._)
SCENO VI
D.a Francisca, Rita.
D.a Fran.--Ĉu aperis la papero?
Rita.--Ne, fraŭlino.
D.a Fran.--Kaj ĉu ili du estis tie ĉi kiam vi eliris?
Rita.--Mi ne scias. Estas vere ke la servisto kaj mi troviĝis
subite, aperis kun lumilo, kvazaŭ per maŝino, inter li kaj lia
mastro, nesciante kiel senkulpigi min. (_Rita prenas la kandelon, kaj
de nove serĉas la leteron proksime de la fenestro._)
D.a Fran.--Sendube estis ili... Verŝajne ili estis tie ĉi kiam
mi parolis ĉe l' fenestro... Kaj ĉu tiu papero?
Rita.--Mi ne trovas ĝin, fraŭlino.
D.a Fran.--Ili havas ĝin; ne dubu... Nur tio mankis por
plenigi mian malfeliĉon... Ne serĉu plu. Ili havas ĝin.
Rita.--Almenaŭ tie ĉi...
D.a Fran.--Mi freneziĝas! (_Ŝi sidiĝas._)
Rita.--Kaj tiu homo ne senkulpiĝis, nek diris...
D.a Fran.--Ĵus kiam li ekkomencis klarigi, vi avertis min
kaj mi deviĝis reeniri... Sed vi ne scias kiel timeme li parolis,
kiel agitata li estis. Li diris ke per tiu letero mi ekscios la
justajn kaŭzojn kiuj devigis lin foriri; ke li skribis ĝin por
ke fidebla persono ĝin metu en miajn manojn, ĉar li supozis ke
estos por li neeble vidi min. Ĉio trompaĵoj, Rita, de malfidulo
kiu promesis kion li ne intencis plenumi... Li venis, renkontis
konkuranton kaj diris: Nu mi, kial mi enuigos iun, nek fariĝos mi
defendanto de virino? Ekzistas tiom da virinoj! Ŝi edziniĝu! Mi
nenion perdas. Mia trankvileco estas pli ŝatinda ol la vivo de tiu
malfeliĉulino... Dio mia, pardonu! Pardonu, ĉar mi lin tiel amis!
Rita.--Ho, fraŭlino... (_rigardante la ĉambron de D. Diego_)
ŝajnas ke ili venas.
D.a Fran.--Negrave, lasu min.
Rita.--Sed, se D. Diego vidos vin tiamaniere...
D.a Fran.--Ĉio jam perdiĝis; kion mi povas timi?... Kaj ĉu vi
kredas ke mi havas forton leviĝi?... Ili venu, mi ne zorgas nun pri
tio.
SCENO VII
D. Diego, Simono, D.a Francisca, Rita.
Sim.--Komprenite; tio sufiĉas.
D. Die.--Bone; oni selu tuj la mulon, dum vi tien iros. Se ili
foriris, revenu, ekrajdu kaj baldaŭ vi atingos ilin... Ambaŭ tie
ĉi; ĉu vi komprenas?... Nu, for, ne perdu tempon!
(_Ili interparolas apud la pordo de l' ĉambro de D. Diego, kaj Simono
foriras tra la centra pordo._)
Sim.--Mi foriras.
D. Die.--Tre frumatene vi leviĝis. D.a Francinjo.
D.a Fran.--Jes, sinjoro.
D. Die.--Ĉu jam alvokis D.a Irene?
D.a Fran.--Ne, sinjoro... Plibone estas ke vi tien iru vidi
ĉu ŝi vekiĝis kaj volas sin vesti.
(_Rita foriras la ĉambron de D.a Irene._)
SCENO VIII
D. Diego, D.a Francisca.
D. Die.--Ĉu vi ne bone dormis?
D.a Fran.--Ne, sinjoro; ĉu vi?
D. Die.--Nek mi ankaŭ.
D.a Fran.--Estis tro varme.
D. Die.--Ĉu vi estas malsaneta?
D.a Fran.--Iomete.
D. Die.--Kio okazas al vi? (_Li sidiĝas apud D.a Francisca._)
D.a Fran.--Nenio... iom da... Sed ne... mi bone fartas.
D. Die.--Io okazas, ĉar mi vidas vin malgaja, plorema,
maltrankvila. Kio okazas, Francinjo? Vi scias ke mi tre deziras vian
feliĉecon.
D.a Fran.--Jes, sinjoro.
D. Die.--Do, kial vi ne pli konfidas al mi? Ĉu vi ne pensas ke
estas por mi granda ĝojo vin komplezi?
D.a Fran.--Mi ja scias.
D. Die.--Nu, kial havante amikon, vi ne malkaŝas al li vian koron?
D.a Fran.--Tial ke tio mem devigas min silenti.
D. Die.--Tio signifas ke mi estas eble kaŭzo de via malĝojo?
D.a Fran.--Ne, sinjoro, vi neniel ofendis min... Ne estas vi kiu
ofendis min.
D. Die.--Do, kiu, filino mia?... Venu tien ĉi! (_Li alproksimiĝas
plie._) Ni parolu almenaŭ unu fojon sen elturniĝoj nek sekretoj.
Diru al mi, ĉu ne estas vere ke vi rigardadas kun iom da malŝato la
edziĝon kiun oni proponas por vi? Kion vi vetas ke, estante libera,
vi ne edziniĝus kun mi?
D.a Fran.--Nek kun alia.
D. Die.--Ĉu estas kredeble ke vi ne konas iun kiu amas vin kaj kiu
meritas vian amon?
D.a Fran.--Ne, sinjoro; ne, sinjoro.
D. Die.--Pensadu bone.
D.a Fran.--Ne, mi diras al vi, ne.
D. Die.--Ĉu do, mi devas kredi ke vi konservas tian emon por
la izoleco en kiu vi edukiĝis, ke vi pliamas la severecon de
monaĥinejo ol vivadon...
D.a Fran.--Neniel, sinjoro, mi neniam tiel pensis.
D. Die.--Mi ne obstinas pli demandi... Sed de tio ĉio kion mi ĵus
aŭdis rezultas grava kontraŭdiro. Vi ne havas emon por religia
vivado, verŝajne. Vi certigas min ke vi ne plendas pro kaŭzo mia,
ke vi estas konvinkita ke mi multege estimas vin, ke vi ne pensas
edziniĝi kun alia, kaj ke mi ne devas suspekti ke alia disputu vian
manon... Nu, kial vi ploras? kial tiu ĉi grandega malĝojeco, kiu
tiel rapide ŝanĝis vian vizaĝon, tiamaniere ke mi apenaŭ konas
vin? Ĉu tiuj estas pruvoj ke vi amas nur min, ke vi ĝoje edziniĝos
kun mi post malmultaj tagoj? Ĉu tiamaniere sin anoncas gajeco kaj
amo?
(_La teatro iom post iom lumiĝadis, kvazaŭ tagiĝus._)
D.a Fran.--Sed kiel mi inspiras al vi tiajn dubojn?
D. Die.--Kiel do? Se mi ne atentos tiujn konsiderojn, se mi
rapidigos la preparadon de nia unuiĝo, se via patrino ankoraŭ
aprobos, kaj fine alvenos la tago de...
D.a Fran.--Mi faros tion, kion ordonas mia patrino, kaj mi edziniĝos
kun vi.
D. Die.--Kaj poste, Francinjo?
D.a Fran.--Poste... kaj dum mi vivos, mi estos honesta virino.
D. Die.--Tion mi ne povas dubi... Sed se vi konsideras min kiel
tiun kiu devas esti ĝis morto via kunulo kaj via amiko, diru al mi,
ĉu tiaj titoloj ne donas al mi rajton meriti ĉe vi pli da konfido?
Ĉu mi ne povas koni la kaŭzon de via malĝojo? Ne por kontentigi
maldecan sciamon, sed por dediĉi min al via konsolado, plibonigante
vian sorton, vin igante feliĉa, se miaj klopodoj kaj penado tion
povos.
D.a Fran.--Feliĉeco por mi? Tio jam finis.
D. Die.--Kial?
D.a Fran.--Mi neniam diros kial.
D. Die.--Sed kiel obstina, kiel malsaĝa silento! Kiam vi mem devas
supozi ke mi iom scias pri tio kio okazas.
D.a Fran.--Se vi ne scias ĝin, sinjoro don Diego, pro Dio, ne
ŝajnigu ĝin scii; kaj se vi efektive ĝin scias, ne demandu al mi.
D. Die.--Bone, tial ke nenio restas por diri, ĉar tiu malĝojo kaj
tiuj larmoj estas memvolaj, ni alvenos hodiaŭ Madridon, kaj post unu
semajno vi estos mia edzino.
D.a Fran.--Kaj mi ĝojigos mian patrinon.
D. Die.--Kaj vi vivados malfeliĉa.
D.a Fran.--Mi ja scias.
D. Die.--Jen estas la fruktoj de edukado. Tio ĉi estas kion
oni nomas edukadi konvene knabinon, instrui ŝin neigi kaj kaŝi
la pasiojn plej nepekajn per perfida kaŝemo. Oni konsideras ilin
honestaj vidante ilin instruitaj pri la maniero silenti kaj mensogi.
Oni obstinas ke nek temperamento, nek aĝo, nek animo influu sur la
emojn, aŭ ke ilia volo skuiĝu laŭ la kapricoj de tiu kiu ordonas
ilin. Ĉio estas permesata al ili, esceptinte sincerecon. Se nur ili
ne diras kion ili sentas, se nur ili ŝajniĝas malestimi kion ili
plej deziras, se nur ili konsentas elparoli jeson perfidan, malpian,
deveno de tiom da skandaloj, jam estas ili dece edukitaj, kaj oni
nomas bonega edukado tiun kiu inspiras ĉe ili la timon, la ruzemon,
kaj la silenton de sklavo.
D.a Fran.--Estas vere... Ĉio tio estas certa... Tion oni
postulas al ni, tion ni lernas ĉe la instruado kiun ni ricevas. Sed
la kaŭzo de mia malĝojo estas multe pli granda.
D. Die.--Ĝi estu kia ĝi estu, filino mia, necese estas ke vi
kuraĝiĝu... Se via patrino ekvidos vin tiel, kion ŝi diros?
Aŭskultu, ĉar ŝajnas ke ŝi jam leviĝis.
D.a Fran.--Dio mia!
D. Die.--Jes, D.a Francinjo, tre konvenas ke vi trankviliĝu
iomete... Ne malesperu tiom... Konfidu al Dio... ĉar niaj malĝojoj
ne estas ĉiam tiel gravaj kiel pentras ilin nia fantazio... Ekvidu,
nur, kia malordo estas tiu ĉi! kia agiteco! kiaj larmoj! Nu, ĉu vi
promesas al mi ke vi prezentos vin kiel... kun iom da trankvileco?...
Ĉu ne?
D.a Fran.--Kaj vi, sinjoro... vi bone konas la karakteron de mia
patrino. Se vi ne defendos min, al kiu mi turnos min? Kiu kompatos
tiun ĉi malfeliĉulinon?
D. Die.--Via bona amiko... Mi... Kiel estas eble ke mi forlasu vin,
karulineto, en la stato en kiu vi troviĝas? (_ekkaptante ŝiajn
manojn_).
D.a Fran.--Ĉu estas vere?
D. Die.--Vi malmulte konas mian koron.
D.a Fran.--Mi bone konas ĝin.
(_Ŝi volas genufleksi; D. Diego malhelpas ŝin, kaj ambaŭ leviĝas._)
D. Die.--Kion vi faras, infano?
D.a Fran.--Mi ne scias... Kiel malmulte meritas tian grandan
bonecon, virino tiel nedanka por vi!... Nedanka, ne, malfeliĉa... Ho
ve, kiel malfeliĉa mi estas, sinjoro D. Diego!
D. Die.--Mi bone scias ke vi dankas min kiel vi povas pro la amo
kiun mi havas por vi. La tuta cetero estis ... kion mi scias?...
eraro mia, kaj nenio alia... Sed vi, nepekulino, vi ne estas kulpa.
D.a Fran.--Nu, ĉu vi ne venas?
D. Die.--Nun ne, Francinjo. Post kelkaj minutoj mi tien iros.
D.a Fran.--Iru baldaŭ.
(_Irante al la ĉambro de D.a Irene, ŝi revenas kaj,
deirante, kisas la manojn de D. Diego._)
D. Die.--Jes, mi baldaŭ iros.
SCENO IX
Simono, D. Diego.
Sim.--Ili estas tie, sinjoro.
D. Die.--Kion vi diras?
Sim.--Kiam mi trapasis la pordegon, mi vidis ilin jam rajdantaj
malproksime. Mi ekkriegis kaj signaldonis per mantuko; ili haltis kaj
tuj kiam mi alvenis kaj diris al la juna sinjoro kion vi ordonis, li
returnen venis kaj nun estas malsupre. Mi rekomendis al li ke li ne
supreniru ĝis kiam mi avertos lin, pro timo ke estu personoj tie ĉi
kaj vi volu ke neniu lin vidu.
D. Die.--Kion li diris kiam vi donis al li mian ordonon?
Sim.--Eĉ nur unu vorton. Kiel mortinto li estas... Mi ja diris, ne
unu solan vorton. Mi malgajiĝis vidante lin tiel...
D. Die.--Ne komencu jam propeti min por li.
Sim.--Ĉu mi, sinjoro?
D. Die.--Jes, ĉu mi ne konas vin?... Kompaton!... Li estas
fripono.
Sim.--Ĉar mi ne scias kion li faris...
D. Die.--Li estas fripono kiu forprenos mian vivon... Mi jam diris
al vi ke mi ne volas propetulojn.
Sim.--Estas bone, sinjoro.
(_Li foriras tra la centra pordo. D. Diego sidiĝas,
elmontrante maltrankvilecon kaj enuon._)
D. Die.--Diru al li ke li supreniru.
SCENO X
D. Carlos, D. Diego.
D. Die.--Venu tien ĉi, junulo, venu... Kie vi estis post kiam ni
vidis nin?
D. Car.--En la gastejo ekster muroj.
D. Die.--Kaj ĉu vi ne eliris el tie dum la tuta nokto? ĉu ne?
D. Car.--Jes, sinjoro, mi eniris la urbon, kaj...
D. Die.--Por kio?... Sidiĝu.
D. Car.--Mi havis bezonon paroli kun ia persono. (_Li sidiĝas._)
D. Die.--Bezonon?
D. Car.--Jes, sinjoro. Mi devas al tiu persono multajn favorojn,
kaj ne estis eble ke mi reiru Zaragozon ne vizitante ĝin antaŭe.
D. Die.--Ja. Pro la multaj favoroj ricevitaj... Sed veni viziti
ĝin je la tria horo matene ŝajnas al mi tre malkonvene... Kial vi
ne skribis al ĝi leteron?... Rigardu, tie ĉi mi devas havi... Se vi
estus sendinta al ĝi leteron kiel tiun ĉi en plej konvena horo ne
estus necese veki ĝin tiel malfrue, nek ĝeni iun.
(_Li donas al li la paperon kiu estis ĵetata tra la fenestro.
D. Carlos tuj kiam li rekonas ĝin, redonas ĝin kaj li leviĝas por
foriri._)
D. Car.--Se vi do ĉion scias, kial vi alvokis min? Kial vi
ne permesas ke mi daŭrigu mian vojaĝon, kaj vi ŝparus por mi
respondon pro kiu nek vi nek mi estos kontenta?
D. Die.--Via onkla Moŝto deziras scii kio okazas pri tio ĉio, kaj
deziras ke vi ĝin rakontu.
D. Car.--Kial vi volas plion scii?
D. Die.--Tial ke mi tion volas, kaj mi tion ordonas. Atentu!
D. Car.--Bone.
D. Die.--Sidiĝu tie. (_D. Carlos sidiĝas._) Kie vi konatiĝis
kun tiu ĉi knabino? Kia amindumo estas tiu? Kiaj cirkonstancoj
kunokazis? Kiajn promesojn vi interŝanĝis? Kie, kiam vi vidis ŝin?
D. Car.--Reirante al Zaragozo la pasintan jaron, mi alvenis al
Guadalaĥaro sen intenco halti tie, sed la administranto, en kies
domo mi ripozis, obstinis ke mi restu tie tiun tutan tagon ĉar ĝi
estis naskotago de lia parenco, kaj li promesis ke la sekvontan tagon
li lasos min daŭrigi mian vojaĝon. Inter la personoj invititaj mi
renkontis donjan Francinjon, kiun la sinjorino venigis tiun tagon el
la monaĥinejo tial ke ŝi sin amuzu iom... Mi ne scias kion mi vidis
ĉe ŝi, tial ke ŝi vekis ĉe mi malkvietecon, deziron konstantan,
nerezisteblan ŝin rigardi, ŝin aŭskulti, ŝin trovi apud mia
flanko, paroli kun ŝi, igi min agrabla por ŝi. La administranto
diris inter ceteraj aferoj... ŝercante... ke mi estas tre enamigita,
kaj li ekpensis ŝajnigi ke mi havas nomon D. Felix de Toledo. Mi
helpis tiun fantaziaĵon, ĉar de tiam mi decidis restadi iom da
tempo en tiu urbo, penante ke vi ne tion sciu... Mi observis ke
donja Francinjo akceptis min laŭ aparta ŝato, kaj kiam vespere
ni disiĝis, mi restis plena je vaneco kaj esperoj, ĉar mi estis
preferita inter ĉiuj ĉeestantoj, kiuj estis multaj. Resume... sed
mi ne volas ofendi vin per la rakonto...
D. Die.--Daŭrigu.
D. Car.--Mi eksciis ke ŝi estas filino de sinjorino de Madrido,
vidvino kaj malriĉa, sed el honesta familio... Estis necese konfidi
al mia amiko la projektojn amajn kiuj instigis min restadi ĉe li;
kaj li, nek aprobante nek mallaŭdante, trovis rimedojn tiel lertajn
ke neniu el sia familio suspektis la kaŭzon de mia haltado. Ĉar
lia kampdomo estas proksima al la urbo, mi facile iradis kaj venadis
nokte... Mi sukcesis tiel ke D.a Francisca legis kelkajn leterojn
miajn, kaj laŭ la malmultaj respondoj kiujn mi ricevis de ŝi, mi
fine profundiĝis en pasion kiu, dum mi vivos, igos min malfeliĉa.
D. Die.--Bone... bonege, daŭrigu ankoraŭ.
D. Car.--Mia servisto--kiu, vi ja scias, estas ruzema kaj
vigla--per mil artifikoj kiujn li ĉiumomente eltrovis, ebenigis la
multegajn malhelpaĵojn kiujn ni komence renkontis... La signalo
konsistis el tri manplaŭdoj, al kiuj ŝi respondis per aliaj tri
manplaŭdoj de fenestro kiu estas super la korto de l' monaĥinejo.
Ni interparoladis ĉiunokte, tre malfrue, kun la mallaŭteco kaj
prizorgo kiujn vi povas imagi... Por ŝi, mi ĉiam estis D. Felix
de Toledo, oficiro de regimento, estimata de miaj ĉefoj, kaj
honorinda sinjoro. Neniam mi diris al ŝi pli, nek mi parolis pri
miaj parencoj aŭ esperoj, nek mi diris al ŝi ke edziniĝinte
kun mi ŝi povus esperi riĉecon; ĉar nek konvenis ke mi nomu
vin, nek volis mi riski ke inklinigu ŝin je mia favoro konveneco
anstataŭ pura amo. Ĉiutage mi trovis ŝin pli ĝentila, pli bela,
pli aminda... Ĉirkaŭ tri monatojn mi restis tie; sed fine estis
necese ke ni disiĝu, kaj ian malgajan tagon mi diris adiaŭ, ŝin
lasinte sveninta, kaj mi foriris, blinda pro amo, kien miaj devoj
alvokis min... Ŝiaj leteroj konsolis dum kelka tempo mian forestadon
malĝojan, kaj en unu el ili, kiun mi ricevis antaŭ malmultaj tagoj,
ŝi rakontis al mi kiel sia patrino volis edzinigi ŝin, kaj ke
ŝi perdus la vivon antaŭ ol doni sian manon al alia krom mi; ŝi
memorigis min pri miaj ĵuroj kaj admonis min plenumi ilin... Mi
ekrajdis, veturis rapidege, venis al Guadalaĥaro, ne renkontis ŝin,
alvenis tien ĉi... La reston vi jam scias; ne estas necese tion
rakonti al vi.
D. Die.--Kaj kiajn projektojn vi havis en tiu ĉi alveno?
D. Car.--Ŝin konsoli, ĵuri al ŝi ree eternan amon, veturi
Madridon, vidi vin mem, ĵeti min al viaj piedoj, rakonti al vi
ĉion, kaj petegi vin, ne riĉaĵojn, nek heredaĵojn, nek protekton,
nek... nenion el tio,--nur vian permeson kaj vian benon por povi
efektivigi unuiĝon tiel deziregitan, sur kiu ŝi kaj mi fundis nian
tutan feliĉecon.
D. Die.--Nu, vi ja vidas, Carlos, ke nun estas necese pensadi tute
malsimile.
D. Car.--Jes, sinjoro.
D. Die.--Se vi amas ŝin, mi ankaŭ amas ŝin. Ŝia patrino kaj
ŝia tuta familio aplaŭdas tiun ĉi edziĝon. Ŝi... spite la
promesojn, kiujn ŝi faris al vi... ŝi mem, antaŭ malpli ol duonhoro,
diris al mi ke ŝi tuj obeos sian patrinon kaj donos al mi sian manon
tuj kiam...
D. Car.--Sed ne ŝian koron. (_Li leviĝas._)
D. Die.--Kion vi diras?
D. Car.--Ne, tio ne... Ĝi estus ofendi ŝin... Vi efektivigos vian
edziĝon kiam vi volos, ŝi kondutos ĉiam honeste kaj virteme, sed
mi estis la unua, la sola celo de ŝia amo, mi tio estas kaj estos...
Oni nomos vin ŝia edzo, sed se vi ofte, aŭ neofte, surprizos ŝin
kun ŝiaj okuloj plenaj je larmoj, pro mi ŝi estos ploranta...
Neniam demandu al ŝi la kaŭzon de ŝia malĝojo... Mi, mi estos
la kaŭzo... La ekĝemoj, kiujn vi vane penados subpremi, estos
komplimentoj adresataj al forestanta amiko.
D. Die.--Kia bravegeco estas tiu? (_Li leviĝas kolerigita,
direktante sin al D. Carlos, kiu paŝas malantaŭen._)
D. Car.--Mi jam diris... Estis neeble ke mi diru eĉ vorton kiu
ne ofendos vin... Sed ni finu tian abomenan interparoladon. Vivu
feliĉe, kaj ne malamu min, ĉar mi neniel volis ĝeni vin... La plej
granda pruvo kiun mi povas doni al vi de mia obeemo kaj respekto,
estas foriri tuj... Sed almenaŭ ne rifuzu al mi la konsolon scii ke
vi pardonas min.
D. Die.--Kiel, ĉu vi efektive foriras?
D. Car.--Tuj, sinjoro... kaj mia forestado estos tre longa.
D. Die.--Kial?
D. Car.--Tial ke konvenas ke mi neniam revidu ŝin... Se la nuna
famo pri baldaŭa militado efektiviĝos... tiam...
D. Die.--Kion vi volas diri? (_Ekkaptante brakon de D. Carlos, li
devigas lin alproksimiĝi pli._)
D. Car.--Nenion... Ke mi deziras militadon ĉar mi estas militisto.
D. Die.--Carlos!... Kia abomenaĵo!... Ĉu vi havas kuraĝon tion
diri al mi?
D. Car.--Iu alvenas...
(_Li rigardas maltrankvile al la ĉambro de D.a Irene, disiĝas de don
Diego, kaj direktas sin al la centra pordo. Don Diego sekvas kaj
volas malhelpi lin._)
D. Die.--Vi, kien iras?... Ne, sinjoro, vi ne foriros.
D. Car.--Estas necesege... Mi ne volas vidi ŝin... Unu sola
ekrigardo mia povus havigi al vi kruelan maltrankvilon.
D. Die.--Mi jam diris ke vi ne foriros... Eniru tiun ĉambron.
D. Car.--Sed se...
D. Die.--Faru kion mi ordonas.
(_D. Carlos eniras la ĉambron de D. Diego._)
SCENO XI
D.a Irene, D. Diego.
D.a Ire.--Nu, sinjoro D. Diego, ĉu estas nun la horo
ekveturi?... Bonan tagon... (_Ŝi estingas la kandelon kiu troviĝas
sur la tablo._) Ĉu vi preĝas?
D. Die. (_promenante maltrankvile._)--Ja, kiel preĝema mi estas
nun!
D.a Ire.--Se vi volas, oni povas nun pretigi la ĉokoladon, kaj
averti la kondukiston por ke li jungu la ĉevalojn, kaj... Sed, kion
vi havas, sinjoro?... Ĉu estas ia novaĵo?
D. Die.--Jes, novaĵoj ne mankas.
D.a Ire.--Kion do?... Diru, pro Dio!... Ho, ve! vi ne scias kiel
timigita mi estas. La plej malgrava okazo, tiel, subita, renversegas
min tute... De mia lasta malbona akuŝo mi estas tiel eksterordinare
delikata ĉe miaj nervoj... Kaj tio okazis antaŭ deknaŭ jaroj, aŭ
eble dudek; sed de tiam, kiel mi diris, ia ajn bagatelo renversas
min. Nek banoj, nek supo de serpentoj, nek konservaĵo de tamarindoj,
nenio taŭgas; tiel ke...
D. Die.--Fi! Ne parolu ni nun pri malbonaj akuŝoj nek
konservaĵoj. Ni bezonas trakti aferon pli gravan... Kion faras tiuj
knabinoj?
D.a Ire.--Ili kunigas la vestojn kaj plenigas la vojaĝkeston,
por ke ĉio estu pretigita kaj ne estu prokrasto.
D. Die.--Bone. Sidiĝu... Kaj estas neutile timiĝi nek kriegadi,
(_Ambaŭ sidiĝas._) pro tio kiun mi tuj rakontos al vi. Atentu kaj
ne nin forlasu la prudento kiam ni plej bezonas ĝin... Via filino
estas enamiĝinta.
D.a Ire.--Nu, ĉu mi ne certigis tion al vi milfoje? Jes,
sinjoro, enamiĝinta ŝi estas; kaj sufiĉis ke mi tion diru, tiel...
D. Die.--Tiu malbenita difekto interrompi ĉiumomente! Lasu min
paroli!
D.a Ire.--Bone, bone. Parolu.
D. Die.--Ŝi estas enamiĝinta, sed ŝi ne estas enamiĝinta kun
mi.
D.a Ire.--Kion vi diras?
D. Die.--Tion kion vi aŭdas.
D.a Ire.--Sed kiu rakontis al vi tian sensencaĵon?
D. Die.--Neniu. Mi ĝin scias, mi ĝin vidis, neniu rakontis ĝin
al mi; kaj kiam mi tion diras al vi, mi povas bone certigi ke ĝi
estas vera... Nu, kia ekploro estas tiu?
D.a Ire.--(_Plorante._) Ve al mi!
D. Die.--Kial do?
D.a Ire.--Ĉar oni vidas min sola kaj senhelpa kaj ĉar mi estas
malriĉa vidvino, ŝajnas ke ĉiuj malestimas min kaj konspiras
kontraŭ mi.
D. Die.--Sinjorino donja Irene...
D.a Ire.--Je la fino de miaj jaroj kaj suferadoj, vidi min
traktita tiel, kiel malnovan viŝtukon, kiel malpuran Cindrinjon,
laŭ oni povus diri... Dio helpu min! Se estus vivantaj miaj tri
edzoj... Nur kun la lasta, se li estus vivanta, ĉar li havis humoron
de serpento...
D. Die.--Aŭskultu, sinjorino, mia pacienco preskaŭ finiĝis.
D.a Ire.--Tiel ke tuj kiam oni kontraŭdiris lin, li
ekkoleriĝis same kiel furiozulo el Infero, kaj ian tagon de Corpus
Christi, mi ne memoras pro kia bagatelo, li tiel batfrapegis
ian registaran oficiston kaj se du monaĥoj Karmenaj ne estus
malhelpintaj, li estus mortiginta la malfeliĉulon premiginte lin
kontraŭ stango kiu staras en la pordego de Sankta Kruco.
D. Die.--Sed, ĉu estas eble ke vi ne atentos kion mi volas diri?
D.a Ire.--Ha! ne, sinjoro, ĉar mi bone scias tion kion vi volas
diri, kaj mi neniel estas naivega, ne, sinjoro... Vi ne amas plu la
knabinon kaj serĉas ruzojn por eviti la devon kiun vi kontraktis...
Filineto de mia animo kaj de mia koro!
D. Die.--Sinjorino D.a Irene, havu la bonecon aŭskulti min, ne
respondante, ne dirante maloportunaĵojn, kaj poste, kiam vi scios
tion kio okazas, ploru, ĝemu, ekkriu, diru ĉion kion vi volos...
Sed atendante, ne pligrandigu mian suferadon, pro amo al Dio!
D.a Ire.--Diru ĉion kion vi volas.
D. Die.--Sed vi ne rekomencu ploradi kaj...
D.a Ire.--Ne, sinjoro; mi ne ploras plu. (_Ŝi viŝas siajn
larmojn per naztuko._)