al mi tiuj okuloj, bravegaĵon... Sed tempo restas... Li ankaŭ povas
esti homo de honoro, kaj ne estas juste insulti lin, tial ke li amas
virinon tiel indan je amo. Mi ne konas vian patrinon... ho! nun nenio
estas farebla... Via famo postulas la unuan prizorgon.
D.a Fran.--Estas granda ŝia obstino ke mi edziniĝu kun li.
D. Car.--Tio ne malhelpas.
D.a Fran.--Ŝi volas ke tiu ĉi edziĝo efektiviĝu tuj kiam ni
alvenos Madridon.
D. Car.--Kial? Ne, neniam.
D.a Fran.--Ambaŭ interkonsentis kaj diras...
D. Car.--Bone... Ili diros... Sed ne estas eble...
D.a Fran.--Mia patrino senĉese parolas al mi nur pri tio.
Ŝi minacas min; ŝi plenigis min je timo... Li ankaŭ urĝas min,
promesas al mi tiom da bonaĵoj, mi...
D. Car.--Kaj vi, kian esperon donas vi al li? Ĉu vi promesis ami
lin multe?
D.a Fran.--Sendankemulo!... Ĉu vi ne scias ke?... Sendankemulo!
D. Car.--Jes, jes, mi scias, Francinjo... Mi estas via unua amo.
D.a Fran.--Kaj mia lasta.
D. Car.--Kaj mi perdos la vivon antaŭ ol forlasi la lokon kiun mi
havas en tiu koro... Ĝi estas tute mia... Ĉu ne?
D.a Fran.--Kies do povas ĝi esti?
D. Car.--Ĉarmulino! Kia dolĉa espero vivigas min!... Unu sola
vorto el tiu buŝo certigas min... Ĝi kuraĝigas min por ĉio...
Resume, jen mi estas. Ĉu vi venigis min por ke mi defendu vin,
liberigu vin, plenumu devon mil kaj mil foje promesitan? Nu, ĝuste
pro tio mi venis. Se vi morgaŭ iros Madridon, mi ankaŭ tien iros.
Via patrino scios kiu mi estas. Tie mi povas kalkuli kun la favoro
de ia maljunulo bonega kaj estimata, kiun, pli bone ol onklo, mi
devas nomi amiko kaj patro. Li ne havas parencon pli proksiman aŭ
pli amatan ol mi; li estas riĉa, kaj se la bonaĵoj de riĉeco havas
por vi allogon ian, tiu ĉi cirkonstanco aldonos feliĉaĵojn al nia
unuiĝo.
D.a Fran.--Kaj kian valoron havas por mi la tutaj riĉaĵoj de
la mondo?
D. Car.--Mi ja scias. Ambicio ne povas agiti spiriton tiel puran.
D.a Fran.--Ami kaj esti amata... Nek deziras mi pli, nek konas
mi pli grandan feliĉon.
D. Car.--Ne ekzistas alia... Sed vi devas trankviliĝi kaj atendi
ĝis kiam la ŝanco ŝanĝos nian nunan bedaŭron por daŭra feliĉeco.
D.a Fran.--Sed, kiel ni agos por ke mia bona patrino ne ricevu
malĝojon?... Ŝi amas min tiom!... Mi ĵus diris al ŝi ke mi ne
malĝojigos ŝin, ke neniam mi forlasos ŝin, ke ĉiam mi estos
obeema kaj bona... Kaj ŝi karesis min tiel kortuŝita! Ŝi restis
tiel konsolita pro la malmulto kiun mi sukcesis eldiri... Mi ne
scias, mi ne scias, kian vojon vi trovos por ke ni ne enfalu en tiujn
ĉi danĝerojn.
D. Car.--Mi ĝin serĉos... Ĉu vi ne konfidos je mi?
D.a Fran.--Nepre, mi konfidas. Ĉu vi kredas ke mi estus viva
se tiu espero ne vivigus min? Sola kaj nekonata de ĉiuj, kion mi
povus fari? Se vi ne estus veninta, mia melankolio estus mortiginta
min, ĉar mi ne havas iun al kiu mi turnus min, nek al kiu mi povus
komuniki ĝian kaŭzon. Sed vi kondutis kiel nobelo kaj amanto, kaj
per via alveno vi ĵus donis al mi la plej bonan pruvon de via granda
amo. (_Kortuŝita ŝi ekploras._)
D. Car.--Kia ploro!... Kiel ĝi konvinkas!... jes, Francinjo, mi
sola sufiĉas por defendi vin kontraŭ ĉiuj kiuj subpremos vin. Kiu
kuraĝos kontraŭstari amanton akceptitan? Nenion timu.
D.a Fran.--Ĉu vere?
D. Car.--Nenion... La amo unuigis niajn korojn per fortaj ligiloj,
kaj nur la morto povas ilin diskunigi
SCENO VIII
Rita, D. Carlos, D.a Francisca.
Rita.--Fraŭlino, eniru, eniru. Via patrino demandas pri vi. Mi
iras alporti la vespermanĝon kaj poste ili tuj kuŝiĝos. Kaj vi,
sinjoro amindumanto, vi povas disponi je vi mem.
D. Car.--Jes; ne konvenas veki suspekton. Mi ne bezonas diri plu.
D.a Fran.--Nek mi ankaŭ.
D. Car.--Ĝis morgaŭ, per la taglumo ni vidos tiun ĉi faman
konkuranton.
Rita.--Sinjoron tre respektindan, tre riĉan, tre prudentan, kiu
portas longan ĵakon kaj blankan ĉemizon, kaj li havas sesdek
tutajn jarojn sub sia peruko. (_Ŝi foriras tra la centra pordo._)
D.a Fran.--Ĝis morgaŭ.
D. Car.--Adiaŭ, Francinjo.
D.a Fran.--Iru kuŝiĝi kaj ripozi.
D. Car.--Ripozi kun ĵaluzo!
D.a Fran.--Pri kiu?
D. Car.--Bonan nokton. Dormu bone, Francinjo
D.a Fran.--Dormi kun amo!
D. Car.--Adiaŭ, ĉarmulino.
D.a Fran.--Adiaŭ (_Ŝi eniras la ĉambron de D.a Inés._)
SCENO IX
D. Carlos _(promenante maltrankvile),_ Kalamoĉo.
D. Car.--Forpreni ŝin de mi?... Ne, li estu kiu ajn, li ne
forprenos ŝin de mi... Nek estos ŝia patrino tiel malsaĝa, tiel
obstina pro tiu edziĝo, kiam ŝi ekscios ke ŝia filino malamas
ĝin... kaj ke mi min intermetas... Sesdek jaroj!... Ĝuste li devas
esti tre riĉa... La mono!... Malbenita estu ĝi, kiu kreas tiom da
malpaco!
Kal. (_enirante tra la centra pordo._)--Nu, sinjoro, ni havas
duonon da kaprido rostita kaj... almenaŭ ĝi ŝajnas kaprido... Ni
havas belegan salaton de kresoj sen miksaĵo ia de malbonaj herboj,
bone lavitan, sekigitan kaj pretigitan per tiuj ĉi pekaj manoj miaj,
tiel ke ne estas eble havi ion pli bongustan. Blankan panon, kaj
trijaran vinon... sekve, se ni devas manĝi kaj dormi, mi opinias,
ke...
D. Car.--Bone. Kie ni manĝos?
Kal.--Malsupre. Tie mi pretigis tablon mallarĝan, mizeran, kiu
ŝajnas plibone stablon de forĝisto.
Rita.--(_Enirante tra la centra pordo kun kelkaj teleroj, tasoj,
kuleroj kaj tablotuko_). Kiu petas supon?
D. Car.--Profiton al vi!
Kal.--Se estas ia belulineto kiu volas manĝi kapridon rostitan,
ŝi levu fingron.
Rita.--La belulineto jam manĝis duonon da telerego da hakaĵo...
Sed mi dankas, sinjoro militisto. (_Ŝi eniras en la Ĉambron de
D.a Irene_).
Kal.--Dankema vi plaĉas al mi, adorata.
D. Car.--Nu, ni iru.
Kal.--Ho! ho! ho! (_Kalamoĉo ekiras al la centra pordo kaj
revenas; li alproksimiĝas al D. Carlos, kaj ili interparolas sekrete
ĝis fino de la sceno, kiam Kalamoĉo paŝas antaŭen kaj salutas
Simonon_). He! silentu; mi diras...
D. Car.--Kion?
Kal.--Ĉu vi ne vidas tiun, kiu venas tien ĉi?
D. Car.--Ĉu estas Simono?
Kal.--Li mem... Sed kiel diable li...
D. Car.--Kaj kion ni faros?
Kal.--Mi ne scias. Demandi, mensogi kaj... Ĉu vi donas permeson
por...?
D. Car.--Jes, mensogu tiom kiom vi volos... Kial estas veninta tien
ĉi tiu homo?
SCENO X
Simono _(eniras tra la centra pordo),_ D. Carlos,
Kalamoĉo.
Kal.--Simono, ĉu estas vi?
Sim.--Saluton, Kalamoĉo. Kiel vi fartas?
Kal.--Bonege.
Sim.--Kiom mi ĝojas pro...
D. Car.--Nu, ĉu vi en Alcalá? Kio nova okazas do?
Sim.--Ho! ĉu vi, sinjoro, estis tie? Diablo!
D. Car.--Kaj mia onklo?
Sim.--Tre sana.
Kal.--Sed, ĉu li restis en Madrido, aŭ...
Sim.--Kiu estus dirinta al mi...? Kiel strange! Neniam pensis mi,
ke... Kaj vi, ĉian fojon pli bela... Do, vi venis vidi vian onklon,
ĉu ne?
Kal.--Sendube vi alportas depeŝon de via mastro?
Sim.--Kaj kiel varmega mi estis? kaj kia polvo sur la vojo! Hu!
Kal.--Verŝajne vi venis kolekti monon, ĉu ne?
D. Car.--Kredeble. Ĉar mia onklo havas tiun bieneton en
Ajalviro... Ĉu vi ne venis por tio?
Sim.--Kaj kia fripono rezultas la administranto! Neniam mi vidis
en la tuta kamparo laboriston pli ruzan aŭ pli disputeman. Nu, ĉu
vi venis de Zaragozo?
D. Car.--Nu, imagu vi...
Sim.--Aŭ ĉu vi tien iras?
D. Car.--Kien?
Sim.--Zaragozon. Ĉu ne estas tie la regimento?
Kal.--Sed, amiko, ni foriris la pasintan someron de Madrido. Ĉu ni
ne devas esti vojaĝintaj pli ol kelkaj mejloj?
Sim.--Kion mi scias? Iuj vojaĝas poŝte kaj estas pli ol kvar
monatoj sur la vojo. Ĝi devas esti malbonega vojo.
Kal. (_flanken, sin apartigante de Simono_).--Malbenita vi estu,
kaj via vojo, kaj la friponino kiu naskis vin!
D. Car.--Sed, ankoraŭ vi ne diris, ĉu mia onklo estas en Madrido
aŭ en Alcalá, nek kial vi venis, nek...
Sim.--Vi estas prava... Mi tuj rakontos... Bone, do... Nu, la
mastro diris...
SCENO XI
D. Diego, D. Carlos, Simono, Kalamoĉo.
D. Die. (_parolante interne_).--Ne, ne estas necese; ĉar estas
lumo tie ĉi. Bonan nokton, Rita. (_D. Carlos ŝanceliĝas, kaj
apartigas sin al la fundo de l' teatro._)
D. Car.--Mia onklo!
D. Die.--Simono! (_Eliras D. Diego el la ĉambro de D.a Irene,
sin direktante al sia propra; li ekvidas D. Carlos kaj alproksimiĝas
al li. Simono prezentas lumon kaj tuj lasas la kandelon sur la
tablon._)
Sim.--Jen mi estas, sinjoro.
D. Car.--Ĉio perdiĝis.
D. Die.--Nu... sed, kiu estas tiu?
Sim.--Amiko via, sinjoro.
D. Car.--Mi mortas.
D. Die.--Kial amiko? Kiel? Alportu tiun lumon.
D. Car.--Onklo! (_Li volas kisi la manon de D. Diego, kiu kolere
apartigas lin._)
D. Die.--For de tie ĉi!
D. Car.--Sinjoro!
D. Die.--For! Mi ne scias kial mi ne... Kion vi faras tie ĉi?
D. Car.--Se vi ekkoleras kaj...
D. Die.--Kion vi faras tie ĉi?
D. Car.--Mia malfeliĉo venigis min.
D. Die.--Ĉiam kaŭzante al mi enuon, ĉiam. Sed...
(_alproksimiĝante al D. Carlos_), kion vi diras? Ĉu vere vi havas
malfeliĉon?... Diru do, kio okazis? Kial estas vi tie ĉi?
Kal.--Tial ke li respektegas vin kaj li tre amas vin, kaj...
D. Die.--Al vi mi nenion demandas. Kial vi forlasis Zaragozon sen
mia permeso? Kial vi timas ekvidante min? Ion vi faris; jes, certe,
vi faris ian sensencaĵon, kiu kostos la vivon al via malfeliĉa
onklo.
D. Car.--Ne, sinjoro, ĉar mi neniam forgesos la principojn de
veremeco kaj prudento, kiujn vi tiel ofte inspiris al mi.
D. Die.--Kial vi venis, do? Ĉu estas duelo? Ĉu estas ŝuldoj? Ĉu
estas ia malpaco kun viaj ĉefoj? Liberigu min de tiu dubo, Carlos...
Filo mia, senigu min je tiu malkvieto.
Kal.--Nu, tio ĉio estas nur ke...
D. Die.--Mi jam diris ke vi silentu... Venu ĉi tien. (_Ekkaptante
unu manon de D. Carlos, li apartigas sin kun li en angulon de l'
teatro kaj mallaŭte parolas kun li._) Diru al mi kio okazas?
D. Car.--Malsaĝaĵo, manko de obeo al vi. Veni Madridon sen
via antaŭa permeso... Mi multe pentas, ĉar vi tiel ĉagreniĝis
ekvidinte min.
D. Die.--Kaj krom tio, kio okazas?
D. Car.--Nenio, sinjoro.
D. Die.--Sed kia malfeliĉo estas tiu pri kiu vi parolis?
D. Car.--Nenia. Renkonti vin en tiu ĉi loko... kaj tiom ĉagreni
vin kiam mi esperis surprizi vin en Madrido, estadi ĉe vi kelkajn
semajnojn, kaj reveni kontente tial ke mi vidis vin.
D. Die.--Ĉu ne estas pli ol tio?
D. Car.--Ne, sinjoro.
D. Die.--Pripensu bone.
D. Car.--Ne, sinjoro. Por tio mi venis. Nenio pli estas.
D. Die.--Sed ne diru al mi... Estas neeble ke tiaj forkuradoj...
Ne, sinjoro... Kiu do povus konsenti, ke oficiro foriru kiam li havas
tiun kapricon, kaj tiamaniere forlasu siajn standardojn?... Ĉar se
tiaj ekzemploj ofte ripetiĝus, adiaŭ, disciplino milita... Resume,
tio ne povas esti.
D. Car.--Konsideru, sinjoro, ke ni estas en paca tempo: ke
en Zaragozo ne estas bezone deĵori tiel vigle, kiel en aliaj
garnizonoj, kie oni ne permesas ripozi la militistaron... kaj fine,
vi povas supozi, ke mia vojaĝo havas aprobon kaj permeson de miaj
estroj; ke mi ankaŭ zorgas pri mia bona famo, kaj ke kiam mi foriris
mi estis certa, ke mi ne estas necesa tie.
D. Die.--Oficiro estas ĉiam necesa por siaj soldatoj. La reĝo
havas lin tie por ke li instruu ilin, protektu ilin kaj donu al ili
ekzemplon de disciplino, de kuraĝo kaj virto.
D. Car.--Vi estas prava; sed mi jam diris la kaŭzojn...
D. Die.--Ĉiuj tiuj kaŭzoj nenion valoras. Kial vi eksentis tian
deziron vidi vian onklon? Tio kion volas via Moŝta onklo ne estas
vin vidi ĉiusemajne, sed scii ke vi estas homo prudenta kaj ke
vi plenumas viajn devojn. Tio estas kion li volas... Sed... (_Li
laŭtigas la voĉon kaj promenas maltrankvile_), mi aranĝos tiel,
ke tiaj petolaĵoj ne ripetiĝos. Kion vi devas nun fari, tio estas
ke vi tuj foriru.
D. Car.--Sinjoro, se...
D. Die.--Nepre, kaj tuj. Vi ne povas dormi tie ĉi.
Kal.--Sed la ĉevaloj ne povas plu kuri, nek sin movi.
D. Die.--Forportu ilin do (_al Kalamoĉo_), kun la valizoj al la
gastejo ekster muroj. Vi (_al don Carlos_), ne dormos tie ĉi.
Iru (_al Kalamoĉo_), vi, fripono, rapidu. Ĉio suben. Pagu la
kalkulon, selu la ĉevalojn kaj marŝu... Helpu lin, (_al Simono_).
Kiom da mono vi havas?
Sim.--Mi havas ĉirkaŭ kvar aŭ ses uncojn. (_Li prenas kelkajn
monerojn el monujo kaj donas ilin al D. Diego._)
D. Die.--Donu al mi... Nu, kion vi faras? Ĉu mi ne diris ke tuj?
Flugu. Kaj vi (_al Simono_), iru kun li, helpu lin kaj ne revenu ĝis
kiam ili estos foririntaj. (_La du servistoj eniras la ĉambron de D.
Carlos._)
SCENO XII
D. Diego, D. Carlos.
D. Die.--Prenu. (_Li donas al li la monon._) Tio ĉi sufiĉas por
la vojaĝo. Kiam mi tion ordonas, mi bone scias kion mi faras. Ĉu
vi ne scias, ke estas ĉio por via bono, kaj ke via alveno tien ĉi
estas malsaĝaĵo? Vi ne devas malĝoji pro tio, nek kredi ke estas
manko je amo... Vi ja scias ke mi ĉiam amis vin, kaj se vi kondutos
konvene mi estos via amiko, kiel mi ĉiam estis.
D. Car.--Mi ja scias.
D. Die.--Bone, do, obeu kion mi ordonis.
D. Car.--Mi nepre tion faros.
D. Die.--Al la gastejo ekster muroj. (_Al la du servistoj kiuj
eliras el la ĉambro de D. Carlos kun liaj pakaĵoj, kaj foriras tra
la centra pordo_). Tie vi povos dormi dum la ĉevaloj manĝos kaj
ripozos, kaj ne revenu tien ĉi sub ia ajn preteksto, nek returnen
iru en la urbon... memoru! kaj je la tria aŭ la kvara, marŝu. Ne
forgesu, ĉar mi ekscios je kiu horo vi foriris. Ĉu vi komprenas?
D. Car.--Jes, sinjoro.
D. Die.--Atentu ke vi tion faros.
D. Car.--Jes, sinjoro, mi faros kiel vi ordonas.
D. Die.--Bone, adiaŭ. Ĉion mi pardonas al vi. Dio estu kun vi...
Kaj mi ankaŭ ekscios kiam vi estos alveninta Zaragozon. Ne imagu, ke
mi nescias kion vi faris la lastan fojon.
D. Car.--Kion, do, mi faris?
D. Die.--Ĉu mi ne diris, ke mi scias kaj ke mi pardonas? Kion pli
vi volas? Ne estas nun necese pritrakti tion. Foriru.
D. Car.--Restu kun Dio. (_Li kvazaŭ foriras kaj revenas._)
D. Die.--Ĉu vi ne kisas la manon de via onklo?
D. Car.--Mi ne kuraĝis. (_Li kisas la manon de D. Diego kaj ili
ĉirkaŭprenas sin._)
D. Die.--Ĉirkaŭprenu min; eble ni ne revidos nin.
D. Car.--Kion vi diras? Tion ne permesu Dio!
D. Die.--Kiu scias, filo mia? Ĉu vi havas ŝuldojn? Ĉu vi bezonas
ion?
D. Car.--Ne, sinjoro. Nuntempe ne.
D. Die.--Strange, ĉar vi estas ĉiam malŝparema. Ĉar vi kalkulas
kun la monujo de via onklo... Bone, do, mi skribos al S.ro Aznar,
ke li donu al vi cent doblonojn por mia konto. Kaj atentu pri la
maniero elspezi ilin. Ĉu vi kartludas?
D. Car.--Ne, sinjoro, neniam je mia vivo.
D. Die.--Atentu pri tio. Nu, bonan vojaĝon. Kaj ne trovarmigu vin;
tagveturoj mezegrandaj kaj ne pli... Ĉu vi foriras kontente?
D. Car.--Ne, sinjoro, ĉar vi amas min multe vi kovras min per
bonfaraĵoj kaj mi pagas vin malbone.
D. Die.--Ni ne parolu plu pri la pasinto... Adiaŭ.
D. Car.--Ĉu vi restas kolerigita de mi?
D. Die.--Ne, ne, vere. Mi enuiĝis iom, sed tio ja pasis. (_Metante
siajn du manojn sur la ŝultrojn de D. Carlos._) Kondutu kiel
saĝulo.
D. Car.--Ne dubu pri tio.
D. Die.--Kiel honorinda oficiro.
D. Car.--Mi tion promesas.
D. Die.--Adiaŭ, Carlos. (_Ili ĉirkaŭprenas sin._)
D. Car.--(_Aparte, forirante tra la centra pordo._) Kaj mi forlasas
ŝin! Mi perdas ŝin por ĉiam!
SCENO XIII
D. Diego.
Sufiĉe bone tio aranĝiĝis... Poste li ekscios ĝin, feliĉe... Sed
tion skribi al li ne estas same kiel... Jam farita, ne estas grave...
Li, ĉiam tiel respekta por sia onklo!... Li estas el oro!
(_Li forviŝas siajn larmojn, prenas kandelon, kaj eniras sian ĉambron.
La teatro restas malluma kaj sola dum mallonga tempo._)
SCENO XIV
D.a Francisca, Rita.
(_Ili eliras el la ĉambro de D.a Irene. Rita portas kandelon kaj
metas ĝin sur la tablon._)
Rita.--Tie ĉi estas granda silento.
D.a Fran.--Ili devas esti jam kuŝiĝintaj... Kredeble ili estas
tre lacaj.
Rita.--Ĝuste.
D.a Fran.--Veturado tiel longa!
Rita.--Devigita de amo, fraŭlino.
D.a Fran.--Jes, vi prave parolas: amo... Kaj mi mem, kion mi ne
farus por li?
Rita.--Sed tiu ĉi ne estos la lasta mirindaĵo. Kiam ni alvenos
Madridon, tiam ni vere vidos. Tiu malfeliĉulo D. Diego, kian
ĉagrenegon li ricevos! Kaj aliparte li estas sinjoro tiel bona, ke
estas domaĝe...
D.a Fran.--Nu, ĝuste de tio devenas ĉio. Se li estus homo
malestiminda, mia patrino ne estus akceptinta lian peton, nek mi
estus devigata kaŝi mian enuon. Sed la afero jam ŝanĝiĝis, Rita.
Don Felix venis kaj mi nun timas neniun. Estante mia sorto regata de
li, mi konsideras min la plej feliĉa el ĉiuj virinoj.
Rita.--Ha! okaze mi memoras... Kaj ŝi tiel rekomendis al mi...
Estas videble ke pro tiu ĉi amindumado mia spirito estas... Mi tuj
alportos ĝin... (_Ŝi turnas sin al la ĉambro de D.a Irene._)
D.a Fran.--Kien vi iras?
Rita.--Serĉi la turdon, ĉar mi preskaŭ forgesis retiri ĝin el
tie.
D.a Fran.--Jes, alportu ĝin; ke ĝi ne komencu preĝadi kiel
hieraŭ nokte... Oni lasis ĝin apud la fenestro... Sed zorgeme, ne
veku la patrinon.
Rita.--Jes; aŭskultu la bruon de ĉevaloj kiuj paŝas tie
malsupre. Ĝis alveno al nia strato de la Lupo, numero 7, dua etaĝo,
estas neutile pensi pri dormo... Kaj tiu malbenita pordego kiu
knaras tiel...
D.a Fran.--Vi povas preni la kandelon.
Rita.--Ne estas necese; mi scias kie ĝi troviĝas. (_Ŝi foriras
en la ĉambron de D.a Irene._)
SCENO XV
Simono _(eniras tra la centra pordo),_ D.a
Francisca.
D.a Fran.--Mi kredis ke vi estas kuŝiĝintaj.
Sim.--La mastro sendube tion faris, sed mi ankoraŭ ne scias kie mi
kuŝiĝos... kaj mi estas tiel dormema.
D.a Fran.--Kiaj personoj ĵus alvenis?
Sim.--Neniu. Estas iuj, kiuj estis tie ĉi kaj ili ĵus foriris.
D.a Fran.--La kondukistoj?
Sim.--Ne, fraŭlino. Oficiro kun servisto, kiuj iras Zaragozon,
laŭ kion oni diras.
D.a Fran.--Kiuj, diras vi, ili estas?
Sim.--Ia subkolonelo kun sia servisto.
D.a Fran.--Kaj ili estis tie ĉi?
Sim.--Jes, fraŭlino, tie en tiu ĉambro.
D.a Fran.--Mi ne vidis ilin.
Sim.--Ŝajnas ke ili alvenis hodiaŭ post-tagmeze... Kredeble ili
jam finis sian aferon... Nu, ili foriris... Bonan nokton, fraŭlino.
(_Li eniras la ĉambron de D. Diego._)
SCENO XVI
Rita, D.a Francisca.
D.a Fran.--Ho, Dio mia de mia spirito! Kio estas tio ĉi? Mi ne
povas stari surpiede... Malfeliĉulino! (_Ŝi sidiĝas sur seĝon
apud la tablo._)
Rita.--Fraŭlino, mi alvenas mortante. (_Ŝi kunportas la kaĝon
de la turdo, kaj metas ĝin sur la tablon, malfermas la pordon de la
ĉambro de don Carlos, kaj revenas._)
D.a Fran.--Ho, estas certe! Ĉu vi ankaŭ scias?
Rita.--Lasu min; mi ankoraŭ ne kredas, kion mi vidis... Tie ĉi
estas neniu... nek valizoj, nek vestoj, nek... sed kiel li povis
trompi min?... Mi mem vidis ilin forirantajn.
D.a Fran.--Ĉu estis ili?
Rita.--Jes, fraŭlino; ili du.
D.a Fran.--Sed ĉu ili forlasis la urbon?
Rita.--Mi vigligis ilin ĝis kiam ili trairis la Pordegon de
Martiroj. Ĝi estas tre proksima.
D.a Fran.--Kaj ĉu tiu estas la vojo al Aragono?
Rita.--Tiu estas.
D.a Fran.--Malinda! Malindulo!
Rita.--Fraŭlino!
D.a Fran.--Kiel ofendis vin tiu ĉi malfeliĉulino?
Rita.--Mi estas tute tremante... Sed... Tio estas nekomprenebla. Mi
ne povas diveni la kaŭzojn de tia ago.
D.a Fran.--Ĉu mi ne amis lin pli ol mian vivon? Ĉu li ne
vidis min freneza pro amo?
Rita.--Mi ne scias kion diri pripensante agon tiel hontan.
D.a Fran.--Kion vi povas diri? Ke li neniam amis min, nek
estas viro honorinda. Kaj li venis por tio! Min trompi, min forlasi
tiamaniere! (_Ŝi leviĝas, kaj Rita subtenas ŝin._)
Rita.--Pensi ke lia alveno havis alian celon ne ŝajnas al mi
nature... Ĵaluzo... Kial povas li esti ĵaluza? Kaj tio mem devis
enamigi lin ankoraŭ pli. Li ne estas timemulo kaj estas neutile
diri, ke li timis sian konkuranton.
D.a Fran.--Vi laciĝas vane. Diru ke li estas perfidulo, diru ke
li estas monstro de krueleco, kaj vi ĉion diros.
Rita.--Ni foriru el tie ĉi, ĉar iu povas alveni.
D.a Fran.--Jes, ni foriru... Iru ni ploregi... Kaj en kia
situacio li lasas min! Sed ĉu vi vidas kian friponon?
Rita.--Jes, fraŭlino, mi ja konas lin.
D.a Fran.--Kiel bone li sciis ŝajnigi!... Kaj kun kiu? Kun mi.
Sed ĉu mi meritis, ke oni tiel honte trompu min? Ĉu meritis mia
amo tiun rekompencon? Dio de mia vivo! Kia estas mia krimo, kia ĝi
estas?
(_Rita prenas la kandelon, kaj ili du iras en la ĉambron de
D.a Francisca._)
TRIA AKTO
(_Teatro malluma. Sur la tablo estas kandelingo kun kandelo
estingita, kaj la kaĝo de l' tordo. Simono dormas etendita sur
benko. D. Diego eliras el sia ĉambro finante sin vesti per nokta
surtuto._)
SCENO I
D. Diego, Simono.
D. Die.--Tie ĉi almenaŭ se mi ne dormos mi ne fluidiĝos. Ho,
fi! dormoĉambro kiel tiu ne... Kiel ronkas tiu! Ni respektu lian
dormadon ĝis tagiĝo, kiu ja baldaŭ aperos... (_Simono vekiĝas,
kaj ekvidante D. Diegon, li leviĝas._) Kio okazas. Atentu, homo, ne
falu!
Sim.--Kio? Ĉu vi estis tie, sinjoro?
D. Die.--Jes; mi tien ĉi eliris, ĉar tie estas neeble resti.
Sim.--Nu, mi almenaŭ, kvankam la lito estas malmola, mi dormis
kiel imperiestro.
D. Die.--Malbona komparo! Diru ke vi dormis kiel malriĉulo, kiu ne
havas monon, nek ambiciojn, nek riproĉojn de konscienco.
Sim.--Efektive, vi estas prava. Kaj nun kioma horo estas?
D. Die.--Antaŭ nemulte sonis la turhorloĝo de Sankt' Justo kaj se
mi ne eraras estis la tria.
Sim.--Ha! niaj kavaliroj do estas jam rajdantaj sur la vojo kaj
saltigantaj fajrerojn.
D. Die.--Jes, kredeble ili jam foriris... Li tion promesis kaj mi
esperas, ke li ĝin plenumos.
Sim.--Sed vi devis vidi kiel malgaje li foriris, kaj kiel malĝoje.
D. Die.--Estis necese.
Sim.--Mi ja scias.
D. Die.--Ĉu vi vidis lian malĝustatempan alvenon?
Sim.--Estas vere... Sen via permeso, sen averto, sen urĝa kaŭzo.
Vere li malbone agis... Kvankam, spite ĉion, li havas meritojn
sufiĉajn por ke oni pardonu al li tiun eraron... Mi volas diri...
Ŝajnas al mi ke la puno ne estos pli granda... Ĉu ne?
D. Die.--Ne, kial? Estas nur afero devigi lin returni... Vi ja
komprenas en kiaj kondiĉoj li kaptis min. Mi ja certigas vin, ke
kiam li foriris mi havis tian malĝojon en mia koro... (_Sonas
malproksime tri ekbatoj de manoj, kaj malmulte poste oni aŭdas
ludeti muzikilon._) Kio sonis?
Sim.--Mi ne scias. Homoj pasantaj sur la strato. Kredeble
kamparanoj.
D. Die.--Silentu!
Sim.--Ja, muzikon ni havos, verŝajne.
D. Die.--Jes; se ili ludos bone.
Sim.--Kaj kiu estas la amanto kiu venas en tia horo fari muzikon
sur strato tiel malpurega? Mi vetas ke tio estas amindumaĵo al la
servistino de la gastejo, kiu estas malbelulineto.
D. Die.--Eble estas.
Sim.--Nun, ili komencas; ni aŭskultu. (_Oni ludas interne
serenadon._) Nu, mi konfesas ke ludas tre lerte la petola razisteto.
D. Die.--Ne; ne ekzistas razisto kiu scias tion fari, kiel eble
plej bone li scius razi.
Sim.--Ĉu vi volas ke mi rigardu iom tra la fenestro por vidi
kiu...
D. Die.--Ne, lasu ilin. Kompatinduloj! Kiu scias la gravecon kiun
ili donas al sia muziko? Mi ne ŝatas enuigi iun. (_Eliras el sia
ĉambro D.a Francisca, kaj Rita kun ŝi. Ambaŭ sin turnas al la
fenestro. D. Diego kaj Simono apartiĝas kaj observas._)
Sim.--Sinjoro, he! rapide, tien ĉi en anguleton.
D. Die.--Kion vi volas?
Sim.--Ĉar malfermiĝas la pordo de tiu dormoĉambro kaj estas
eksterordinara flaro de subjupoj.
D. Die.--Ĉu vere? Ni malantaŭeniru.
SCENO II
D.a Francisca, Rita, D. Diego, Simono.
Rita.--Zorgeme, fraŭlino.
D.a Fran.--Laŭlonge de la muro; ĉu mi ne bone marŝas? (_Oni ree
provas la muzikilon._)
Rita.--Jes, fraŭlino... Sed ili rekomencas ludi... Silenton!
D.a Fran.--Ne moviĝu... Ni eksciu unue se estas li.
Rita.--Ĉu kredeble li ne estas. La signalo ne povas mensogi.
D.a Fran.--Silentu. (_Ripetiĝas interne la antaŭa sonato._)
Jes, li estas! Dio mia! (_Rita alproksimiĝas al la fenestro,
malfermas kaj donas tri manplaŭdojn. La muziko ĉesas._) Vidu, li
respondas. Ĝoju, koro! Estas li.
Sim.--Ĉu vi aŭdas?
D. Die.--Jes.
Sim.--Kion do signifas tio?
D. Die.--Silentu.
D.a Fran.--(_Rigardas eksteren tra malfermita fenestro. Rita
restas post ŝi. La punktetoj elmontras la interrompojn, plimalpli
longajn, kiuj okazas._) Mi estas... Kaj kion mi povis pensi ekvidinte
kion vi faris?... Kia forkuro estas tiu? Rita (_ŝi apartiĝas de la
fenestro, kaj poste returnas_), amikino, pro Dio, estu atenta, kaj
se vi aŭdos bruon, avertu min tuj... Por ĉiam? Malfeliĉa mi!...
Bone, ĵetu ĝin... Sed mi ne bone komprenas... Ho, ve! don Felix,
mi neniam vidis vin tiel timema... (_Letero estas ĵetata de ekstere
en la teatron. D.a Francisca serĉas sed ne trovas ĝin, kaj ree
rigardas eksteren._) Ne, mi ne kaptis ĝin, sed tie ĉi ĝi estas
sendube... Kaj ĉu mi ne devas scii ĝis morgaŭ la kaŭzojn kiuj
devigis vin forlasi min mortanta?... Jes, mi volas ĝin lerni el via
buŝo. Via Francinjo ordonas tion al vi... Kaj kiel ŝajnas al vi
ke estas la mia? Ĝi ne enteniĝas en mia brusto... Diru. (_Simono
paŝas iom antaŭen, tuŝas la kaĝon kaj faligas ĝin._)
Rita.--Fraŭlino, ni forkuru de tie ĉi... Rapide, ĉar estas
homoj.
D.a Fran.--Malfeliĉa mi! Gvidu min.
Rita.--Ni iru.