Dat toten borne comet daer
No weder man nochte wijf,
No creature die hevet lijf,
Sonder die ule entie scuvuut,
Die daer nestelen in dat cruut, 2570
Oft enich ander voghelijn
Dat daerwaert gherne wilde sijn,
Ende daer bi avonture lidet:
Daer in leghet mijn scat ghehidet.
Verstaet wel ditte, hets u nutte: 2575
Die stede hetet Kriekeputte.
Ghi sult daer gaen, ende mine vrouwe;
Ne weset ooc niemene so ghetrouwe,
Die ghi sult laten wesen u bode,
Verstaet mi wel, coninc, dor Gode, 2580
Maer gaet daer selve. Ende alse ghi
Dien selven putte comet bi,
Ghi sult vinden jonghe berken.
Here coninc, dit suldi merken:
Die alrenaest den putte staet, 2585
Coninc, tote dier berken gaet:
Daer leghet die scat onder begraven.
Daer suldi delven ende scraven
Een lettel mos an ene side:
Daer suldi vinden menich ghesmide 2590
Van goude, rikelijc ende scone:
Daer suldi vinden ooc die crone,
Die Ermelinc die coninc droech,
Ende ander chierheit ghenoech,
Edele stene, guldijn werc: 2595
Men cocht niet omme dusent merc.
Ai coninc, als ghi hebt dat goet,
Hoe suldi peinsen in uwen moet:
Ai, Reinaert, ghetrouwe vos,
Die hier groeves in dit mos, 2600
Desen scat bi dijnre list,
God gheve di goet, waer du bist!"
Doe andworde die coninc saen:
»Reinaert, sal ic die vaert bestaen,
Ghi moet sijn mede in die vaert, 2605
Ende ghi moet ons, Reinaert,
Helpen den scat ontdelven.
Ic ne wane bi mi selven
Aldaer nemmermeer gheraken;
Ic hebbe ghehort noemen Aken 2610
Ende Parijs, eist daer iet na?
Ende also als ic versta,
So smekedi, Reinaert, ende roemt;
Kriekeputte, dat ghi hier noemt,
Wanic, es een gheveinsde name." 2615
Dit was Reinaerde ombequame,
Ende verbalch hem, ende seide: »Ja,
Coninc, ghi sijter also na,
Alse van Colne tote Meie;
Waendi, dat ic u die Leie 2620
Wille wisen in dien flume Jordane?
Ic sal u wel toghen, dat ic wane,
Orconde ghenoech, al openbare."
Lude riep hi: »Cuwaert, comt hare,
Comet vor den coninc, Cuwaert!" 2625
Die diere saghen dese vaert:
Hem allen wonderde, wat daer ware,
Cuwaert hi ghinc met vare:
Hem wonderde, wat die coninc woude.
Reinaert sprac: »Cuwaert, hebdi coude? 2630
Ghi bevet; sijt blide al sonder vaer,
Ende secht minen here den coninc waer,
Dies mane ic u, bi der trouwe
Die ghi sijt sculdich miere vrouwe,
[Van al dat ic u sal vraghen." 2635
--»Al sout mi gaen an mine craghe,
Sprac Cuwaert, ic u niet en loghe;
Ghi hebt mi ghemaent also hoghe,
Dat ict te segghene sculdich bem."]
Doe sprac Reinaert: »So secht hem: 2640
Weetstu waer Kriekeputte steet?"
Cuwaert sprac: »Oft ict weet?
Jaic, hoene sout wesen so?
Ne staet hi niet bi Hulsterlo,
Up dien moer, in die woestine! 2645
Ic hebber ghedoget grote pine,
Ende meneghen hongher, menich coude,
Ende armoede so menichfoude,
Up Kriekeputte, so menighen dach,
Dat ics vergheten niet ne mach. 2650
Hoe mochte ic vergheten dies,
Dat aldaer Reinout die Vries
Die valsche penninghe sloech,
Daer hi hem mede bedroech
Entie ghesellen sine? 2655
Dat was eer ic met Rine
Mijn gheselscap makede vast,
Die mi gequijtte meneghen last."
--»Owi, sprac Reinaert, soete Rijn,
Lieve gheselle, scoon hondekijn, 2660
Vergave God, waerdi nu hier,
Ghi sout toghen weder dese dier,
Met uwen sone, waers te doene,
Dat ic noint wart so coene,
Dat ic eneghe sake dede, 2665
Daer ic den coninc mochte mede
Te miwaert belghen doen met rechte.
Gaet weder onder ghene cnechte,
(Sprac Reinaert) haestelic, Cuwaert;
Mijn here die coninc ne heeft tuwaert 2670
Neghene sake te sprekene meer."
Cuwaert dede een wederkeer,
Ende ghinc van sconinx rade daer.
Reinaert sprac: »Coninc, eist waer
Dat ic seide?"--»Reinaert, jaet, 2675
Verghevet mi, ic dede quaet,
Dat ic u mestroude iet:
Reinaert, goede vrient, nu siet
Den raet, dat ghi met ons gaet
Ten putte, al daer die berke staet, 2680
Daer die scat leghet begraven onder."
Reinaert sprac: »Ghi secht wonder:
Waendi in waers harde vro,
Coninc, oft mi stonde also,
Dat ic met u wandelen mochte, 2685
Also als ons beiden dochte,
Ende ghi waert al sonder sonde?
Neent, hets alse ic u orconde,
Ende ict u segghe, al eist scame:
Doe Isengrijn in sduvels name 2690
In dordine ghinc hier te voren,
Ende hi te monke wart bescoren,
Doene conste hem niet ghenoeghen,
Daer VI monke hem bi bedroeghen.
Hi claghede ende kermede 2695
So sere, dats mi ontfermede.
Doe hi cranc wart ende traech,
Doe haddics rouwe, als een sijn maech,
Ende gaf hem raet, dat hi ontran:
Daer omme bem ic in spaeus ban. 2700
Maerghin, als die sonne up gaet,
Willic te Rome om aflaet;
Van Rome willic over see:
Dane en keric nemmermee,
Eer ic so vele hebbe ghedaen, 2705
Coninc, dat ic met u mach gaen,
Tuwer ere, ende tuwer vrome,
Oft ic te lande weder come.
Het ware een onscone dinc,
Soudi, here coninc, 2710
Maken uwe wandelinghe
Met enen verwaten ballinghe,
Als ic nu bem, God betere mi!"
Die coninc sprac: »Reinaert, sidi
Iet langhe verbannen?" Doe sprac Reinaert: 2715
»Jaic, hets III jaer, dat ic waert
Vor den deken Hermanne
In vollen seende tebannen."
Die coninc sprac: »Nadat ghi sijt
Tebannen, men souts mi doen verwijt 2720
Lietic u met mi wanderen:
Ic sal Cuwaert ofte enen andren
Toten scatte doen gaen met mi;
Ende ic rade u, Reinaert, dat ghi
Niet ne laet, ghine vaert, 2725
Dat ghi u vanden banne claert."
--»Sone doe ic, sprac Reinaert,
Ic ga maerghin te Romewaert,
Gaet na den wille mijn!"
Die coninc sprac: »Ghi dinct mi sijn 2730
Bevaen in harde goeden dinghen;
God onne u, dat ghijt moet vulbringhen,
Reinaert, alse u ende mi
Ende ons allen nutte si!"
Doe dese redene was ghedaen, 2735
Doe ghinc Nobel, die coninc, staen
Up ene hoghe staghe van stene,
Daer hi up plach te stane allene
Als hi sat int hof te dinghe.
Die diere saten tenen ringhe 2740
Al omme ende omme in dat gras,
Nadien dat elc gheboren was.
Reinaert stont bi der coninghinne,
Ende sprac met enen bliden sinne:
»Bidt vor mi, edele vrouwe, 2745
Dat ic u met lieve weder scouwe."
Soe sprac: »Die here, daert al an staet,
Doe u van sonden vul aflaet!"
Die coninc entie coninghinne
Ghinghen met enen bliden sinne 2750
Vor haer diere, arme ende rike.
Die coninc hi sprac vriendelike:
»Reinaert es hier comen te hove,
Ende wille, dies ic Gode love,
Hem betren met al sinen sinne; 2755
Ende mijn vrouwe die coninghinne
Hevet so vele ghedaen dor hem,
Dat ic sijn vrient worden bem,
Ende hi versoent es jeghen mi,
Ende ic hem hebbe ghegheven vri 2760
Beide lijf ende lede:
Reinaerde ghebiedic vullen vrede;
Anderwaerf ghebiedic hem vrede;
Ende derde waerve mede:
Ende ghebiede u allen, bi uwen live, 2765
Dat ghi Reinaerde, ende sinen wive
Ende sinen kindren ere doet,
Waer si comen in u ghemoet,
Sijt bi nachte, sijt bi daghe;
In wille meer neghene claghe 2770
Van Reinaerts dinghen horen.
Al was hi roekeloos hier vore
Hi wille hem betren, ic segghe u hoe:
Reinaert wille maerghin vroe
Palster ende scerpe ontfaen, 2775
Ende wille te Rome gaen,
Ende van Rome wille hi over see,
Ende dane comen nemmermee,
Eer hi heeft vul aflaet
Van alre sondeliker daet." 2780
Dese tale hevet Ticcelijn vernomen
Ende vlooch, dane hi es comen,
Ende hi vant die III ghesellen;
Nu hort, wat hi hem sal tellen:
Hi sprac: »Keitive, wat doedi hier? 2785
Reinaert es meester bottelgier
Int hof, ende moghende utermaten;
Die coninc heeftene quite ghelaten
Van allen sinen mesdaden,
Ende ghi sijt alle III verraden." 2790
Isengrijn began andworden
Ticeline met corten worden:
»Ic wane, ghi lieghet, here raven!"
Mettien worde began hi scaven,
Ende Brune, hi volchde mede: 2795
Si ghinghen recken hare lede
Lopende ten conincwaert.
Tibert was sere vervaert,
Ende bleef sittende up die galghe.
Hi was van sinen ruwen balghe 2800
In sorghe groot, so utermaten,
Dat hi gherne wilde laten
Sijn oghe varen over niet,
Dat hi in spapen scure liet,
Indien dat hi versoent ware. 2805
Hine wiste wat doen van vare
Dan hi ghinc sitten up die micke.
Hi claechde vele ende harde dicke,
Dat hi Reinaert nie bekinde.
Isengrijn quam met gheninde 2810
Ghedronghen vore die coninghinne,
Ende sprac met enen fellen sinne
Te Reinaertwaert, so verre,
Dat die coninc wart al erre,
Ende hiet Isengrijn vaen, 2815
Ende Brune. Also saen
Wortsi ghevanghen ende ghebonden:
Ghine saghet nie verwoeden honden
Doen meer lachters dan men dede
Isengrine ende Brunen mede. 2820
Men voerese alse lede gaste,
Men bantse beide daer so vaste,
Dat si binder nacht
Met gheenrande cracht
Een let niet en mochten roeren. 2825
Nu hort, hoe hise vort sal voeren,
Reinaert, die hem was te wreet:
Hi dede, dat men Brunen sneet
Van sinen rugghe een velspot af,
Dat men hem tere scerpen gaf, 2830
Voets lanc ende voets breet.
Nu ware Reinaert al ghereet,
Haddi versce scoen.
Nu hort wat hi sal doen,
Hoe hi sal scoen ghewinnen. 2835
Hi ruunde toter coninghinne:
»Vrouwe, ic hem u pelgrijn:
Hier es mijn oom Isengrijn,
Hi hevet II vaste scoen,
Helpt mi, dat icse an mach doen. 2840
Ic neme u siele in mine plecht:
Het es pelgrijns recht,
Dat hi ghedenke in sinen ghebeden
Al tgoet dat men hem noit dede;
Ghi moghet u siele an mi scoien. 2845
Doet Harsinde miere moien
Gheven twee van haren scoen.
Dit moghedi wel met ere doen:
Soe blivet thuus in haer ghemac."
--»Gherne (die coninghinne sprac); 2850
Reinaert, ghine mochtes niet omberen
Ghine hebt scoen; ghi moet varen
Uten lande in Gods ghewout,
Over berghe ende int wout,
Ende terden struke ende stene: 2855
Dine arbeit wert niet clene,
Hets di noot dattu hebs scoen;
Ic wilre mine macht toe doen.
Die Isengrijns waren u ghemicke,
Si sijn so vaste ende so dicke 2860
Die hi draghet ende sijn wijf:
Al sout hem gaen an haer lijf,
Elkerlijc moet u gheven scoen,
Daer ghi mede u vaert moet doen."
Dus hevet die valsce pelgrijn 2865
Beworven, dat der Isengrijn
Al toten cnien hevet verloren
Van beiden sinen voeten voren
Dat vel al gader toten claeuwen.
Ghine saecht noint voghel braeuwen, 2870
Die stilre hilt al sine lede,
Dan Isengrijn die sine dede,
Doe men so jamerlike ontscoeide,
Dat hem dat bloet ten teen af vloeide.
Doe Isengrijn ontscoeit was, 2875
Moeste gaen ligghen up dat gras
Vrouwe Hersint, die wulvinne,
Met enen wel droeven sinne;
Ende liet haer afdoen dat vel,
Ende die claeuwen also wel, 2880
Van beiden haren voeten bachten.
Dese daet dede wale sachten
Reinaerde sinen droeven moet.
Nu hort, wat claghen hi noch doet:
»Moie, seit hi, lieve moie, 2885
In hoe meneghen vernoie
Hebdi dor minen wille ghewesen!
Dats mi al leet; sonder van desen
Eist mi lief, ic segghe u twi:
Ghi sijt, des ghelovet mi, 2890
Een die liefste van minen maghen,
Bedi sal ic u scoen an draghen.
God weet, dats al uwe bate!
Ghi sult an hoghen aflate
Delen, ende an alt pardoen, 2895
Lieve moie, dat ic in u scoen
Sal bejaghen over see."
Vrouwe Hersinde was so wee,
Dat soe cume mochte spreken.
--»Ai Reinaert, God moete wreken, 2900
Dat ghi over ons siet uwen wille!"
Isengrijn balch, ende sweech stille,
Ende sijn gheselle Brune; neware
Hem was te moede harde sware;
Si laghen ghebonden ende ghewont. 2905
Hadde ooc doe ter selver stont
Tibert die cater ghewesen daer,
Ic dar wel segghen, over waer,
Hi hadde so vele ghedaen te voren,
Hine waers niet bleven sonder toren. 2910
Wat halpt, dat ict u maecte lanc?
Des anderdaghes vor sonnenupganc
Dede Reinaert sine scoen snoeren,
Die Isengrijns waren te voren,
Ende sijns wijfs vrouwe Hersinden, 2915
Ende hadse vaste ghedaen binden
Om sine voete, ende ghinc
Daer hi vant den coninc,
Ende sijn wijf, die coninghinne.
Hi sprac met enen soeten sinne: 2920
»Here, God gheve u goeden dach,
Ende miere vrouwe, die ic mach
Prijs gheven wel met rechte:
Nu doet gheven uwen cnechte,
Palster ende scerpe, ende laet mi gaen." 2925
Doe dede die coninc haesten saen
Den capelaen, Belijn den ram;
Ende als hi bi den coninc quam
Sprac die coninc: »Hier es
Dese pelgrijn; leest hem een gheles, 2930
Ende ghevet hem scerpe ende staf!"
Belijn den coninc antworde gaf:
»Here, in dar des doen niet:
Reinaert hevet selve begiet,
Dat hi es in spaeus ban." 2935
Die coninc sprac: »Belijn, wattan?
Meester Jufroet doet ons verstaen:
»Hadde een man allene ghedaen
Also vele sonden alse alle die leven,
Ende wildi archeit al begheven, 2940
Ende daer af te biechte gaen,
Ende penitencie ooc ontfaen,
Dat hi over see wille varen,
Hi mochte wel hem selve claren."
Belijn sprac ten coninc echt: 2945
»Ic en doere toe crom no recht,
Van gheesteliker dinc altoos,
Ghine wilt mi quiten scadeloos
Jeghen den bisscop, ende den deken."
Die coninc sprac: »In VIII weken 2950
Sone wane ic u bidden so vele;
Ooc haddic liever, dat uwe kele
Hinghe, dan ic u heden bat!"
Ende alse Belijn horde dat,
Dat die coninc balch te hemwaert, 2955
Wart Belijn so vervaert,
Dat hi bevede van vare,
Ende ghinc ghereden sinen autare,
Ende beghan singhen ende lesen
Al dat hem goed dochte wesen. 2960
Doe Belijn die capelaen
Omoedelike hadde ghedaen
Dat ghetide vanden daghe,
Doe hinc hi an Reinaerts craghe
Ene scerpe van Bruuns velle; 2965
Ooc gaf hi den fellen gheselle
Den palster in die hant daer bi,
Te sinen ghevoeghe. Doe was hi
Al ghereet te siere vaert.
Doe sach hi ten conincwaert: 2970
Hem liepen die gheveinsde trane
Neder neven sine granen,
Alse oft hi jammer in siere herte
Van rouwe hadde ende grote smerte!
Dit was bedi, ende anders niet, 2975
Dat hi hem allen, die hi daer liet,
Niet hadde beraden al sulke pine,
Alse Brunen ende Isengrine
Van hem hadde moghen ghevallen.
Nochtan stont hi, ende bat hem allen, 2980
Dat si over hem bidden souden,
Also ghetrouwelike als si wouden
Dat hi over hem allen bade.
Dat orlof nemen dochte hem spade,
Want hi gherne dane ware: 2985
Hi was altoos sere in vare,
Als die hem selven sculdich weet.
Doe sprac die coninc: »Mi es leet,
Reinaert, dat ghi dus haestich sijt."
--»Neen, here, het es tijt: 2990
Men sal neghene weldaet sparen.
Uwen orlof: ic wille varen."
Die coninc sprac: »Gods orlof."
Doe gheboot hi al dat hof
Met Reinaerde uut te gane, 2995
Sonder allene die ghevane.
Nu wart Reinaert pelgrijn,
Ende sijn oom Isengrijn
Ende Brune si ligghen ghebonden,
Ende siec van seren wonden. 3000
Mi dinct, ende ic wane das,
Dat niemen so onspellic was
Tusscen Pollanen ende Scouden,
Die hem van lachene hadde onthouden,
Sowat rouwe so hem mochte ghescien, 3005
Hadde hi Reinaert doe ghesien,
Hoe wonderlijc hi henen ghinc,
Ende hoe ghemackelijc dat hem hinc
Scerpe ende palster omme den hals,
Ende die scoen als ende als, 3010
Die hi droech an sinen been
Ghebonden, so dat hi sceen
Een pelgrijn licht ghenoech.
Reinaerts herte binnen loech,
Dor dat si alle met hem ghinghen 3015
Met so groter sameninghe,
Die hem te voren waren wreet.
Doe sprac hi: »Coninc, mi es leet,
Dat ghi so verre met mi gaet:
Ic vruchte, het mach u wesen quaet! 3020
Ghi hebt ghevaen II mordenaren:
Ghevalt, dat si u ontfaren,
Ghi hebt u te wachtene meer
Dan ghi noint hadt eer.
Blijft ghesont, ende laet mi gaen." 3025
Na deser tale ghinc hi staen
Up sinen achtersten benen,
Ende maende grote ende clene,
Dat si alle vor hem baden,
Oft si van allen weldaden 3030
Recht deel nemen wouden.
Si seiden alle, dat si souden
Sijns ghedinken in haer ghebeden.
Nu hort vort wat Reinaert dede:
Daer hi vanden coninc sciet, 3035
So droevelic hi hem gheliet,
Dat hem somen sere ontfaremde.
Cuwaert den hase hi becaremde:
»Owi, Cuwaert, sullen wi sceiden!
Oft ghi wilt, ghi sult mi gheleiden, 3040
Ende mijn vrient Belijn die ram:
Ghi twee, ghine daet mi noint gram.
Ghi moet mi bet vort bringhen!
Ghi sijt van soeter wandelinghe,
Ende omberocht, ende goedertiere, 3045
Ende ombeclaghet van allen dieren.
Ghestade es uwer beider sede,
Als ic doe ten tiden dede.
Als ic clusenare was;
Hebdi lovere ende gras, 3050
Ghine doet neghenen eesch
Nochte om broot nochte om vleesch,
Nochte om sonderlingher spise."
Met aldus ghedanen prise
Hevet Reinaert dese II verdoort, 3055
Dat si met hem ghinghen voort,
Tote dat hi quam vor sijn huus,
Ende vor die porte van Maupertuus.
Alse Reinaert vor die porte quam,
Hi sprac: »Belijn, neve ram, 3060
Ghi moet allene buten staen:
Ic moet in mine veste gaen.
Cuwaert sal in gaen met mi.
Here Belijn, bidt hem, dat hi
Trooste wel vrouwe Hermelinen, 3065
Met haren clenen welpkinen,
Als ic orlof an hem neme."
Belijn sprac: »Ic bids heme,
Dat hise alle trooste wale."
Reinaert ghinc met scoonre tale 3070
So smeken ende losengieren
In so menegher maniere,
Dat hi bi barate brochte
Cuwaert in sine haghedochte.
Als si in dat hol quamen, 3075
Cuwaert ende Reinaert tsamen,
Doe vontsi vrouwe Hermelinen
Met haren clenen welpkinen,
Die was in sorghe ende in vare;
Want soe waent, dat Reinaert ware 3080
Verhanghen. Ende als soe vernam,
Dat hi weder thuuswaert quam,
Ende palster ende scerpe droech,
Dit dochte haer wonders ghenoech.
Soe was blide ende sprac saen: 3085
»Reinaert, hoe sidi ontgaen?"
--»Ic bem worden pelgrijn.
Here Brune ende here Isengrijn
Sijn worden ghisele over mi:
Die coninc hevet, danc hebbe hi, 3090
Cuwaert ghegheven in rechter soene,
Al onsen wille mede te doene.
Die coninc hi liede das,
Dat Cuwaert die eerste was,
Die ons verriet jeghen hem: 3095
Ende bi der trouwe, die ic bem
Sculdich u, vrouwe Hermeline!
Cuwaerde naket grote pine;
Ic bem up hem met rechte gram."
Ende alse dat Cuwaert vernam, 3100
Keerdi hem omme, ende waende vlien;
Maer dat ne conste niet ghescien;
Want Reinaert hadde hem ondergaen
Die porte, ende ghegrepene saen
Bi der kelen mordelike. 3105
Ende Cuwaert riep ghenadelike:
»Helpt mi, Belijn, waer sidi?
Dese pelgrijn verbijt mi!"
Dat roepen sciere was ghedaen,
Bedi Reinaert hadde saen 3110
Sine kele ontwee ghebeten.
Doe sprac hi: »Nu gawi eten
Desen goeden vetten hase!"
Die welpkine liepen ten ase:
Ende ghinghen eten al ghemene. 3115
Hare rouwe was wel clene,
Dat Cuwaert hadde verloren tlijf:
Ermeline, Reinaerts wijf,
At dat vleesch, ende dranc dat bloet.
Ai, hoe dicke bat soe goet 3120
Den coninc, die dor sine doghet
Die clene welpkine hadde verhoghet
So wel met enen goeden male.
Reinaert sprac: »Hi ans u wale:
Ic weet wel, moet die coninc leven, 3125
Hi soude ons gherne ghiften gheven,
Die hi selve niet ne woude
Hebben, om VII mare van goude."
--»Wat ghiften es dat?" sprac Hermeline.
Reinaert sprac: »Hets ene line, 3130
Ende ene vorst, ende twee micken;
Maer maghic, ic sals ontscricken,
Hopic, eer liden daghe twee,
Dat ic omme sijn dreighen mee
Ne gave, dan hi omme tmijn." 3135
Soe sprac: »Reinaert, wat mach dat sijn?"
Reinaert sprac: »Vrouwe, ic secht u.
Ic weet een wildernesse nu
Van langhen haghen, ende van heiden,
Ende dier so nes niet onghereide, 3140
Van goeden ligghene ende van spise;
Daer wonen hoenre ende partrise,
Ende menegherande vogheline.
Wildi doen, vrouwe Ermeline,
Dat ghi gaen wilt met mi daer, 3145
Wi moghen daer wel VII jaer,
Willen wi, wandelen onder die scade,
Ende hebben grote ghenade,
Eer wi worden daer bespiet.
Al seidic meer, in loghe niet." 3150
--»Ai, Reinaert, sprac vrouwe Hermeline,
Dit dinct mi wesen ene pine,
Die al gader ware verloren:
Ne hebdi dit lant versworen
In te wonen nemmermee, 3155
Eer ghi comt van over see?
En hebdi palster ende scerpe ontfaen?"
Reinaert antworde vele saen:
»So meer ghesworen, so meer verloren,
Mi seide een goet man hier te voren, 3160
(In rade dat hijt mi riet,
Bedi neghene trouwe diet)
Al vuldade ic dese vaert,
En holpe mi niet (sprac Reinaert);
In waers een ei niet te bat: 3165
Ic hebbe den coninc enen scat
Belovet, die mi es onghereet;
Ende als hi des die waerheit weet,
Dat ic hem al hebbe gheloghen,
Ende hi bi mi es bedroghen, 3170
Sal hi mi haten vele mere,
Dan hi noint dede ere.
Daer bi peinsic in minen moet,
Dat varen es mi also goet
Alse dat bliven (sprac Reinaert); 3175
Ende Godsat hebbe mijn rode baert,
(Ghedoe hoe ic ghedoe)
Oft mi troostet mee daer toe
No die cater no die das,
No Bruun, die na mijn oom was, 3180
Dat ic in des coninx ghenade
No dor ghewin, no dor scade,
Ne come; dat ic leve lancst,
Ic hebbe leden so meneghen anxt!"
So sere balch die ram Belijn, 3185
Dat Cuwaert, die gheselle sijn,
In dat hol so langhe merrede,
Hi riep, als die hem sere errede:
»Cuwaert, laets den duvel wouden!
Hoe langhe sal u Reinaert houden? 3190
Twine comdi uut, ende laet ons gaen?"
Alse Reinaert dit hadde verstaen,
Doe ghinc hi ute, tote Beline,
Ende sprac al stillekine:
»Ai here, twi so belghedi? 3195
Al sprac Cuwaert jeghen mi
Ende jeghen sire moien,
Waer omme mach di des vernoien?
Cuwaert dede mi verstaen,
Ghi moghet wel sachte vore gaen, 3200
Ne wildi hier niet langher sijn;
Hi moet hier merren een lettelkijn
Met siere moien Hermelinen,
Ende met haren welpkinen,
Die sere wenen ende mesbaren, 3205
Om dat ic hem sal ontfaren."
Belijn sprac: »Nu secht mi,
Her Reinaert, wat hebdi
Cuwaerde te lede ghedaen?
Also als ic conste verstaen 3210
So riep hi harde hulpe up mi."
Reinaert sprac: »Wat sechdi!
Belijn, God moete u beraden!
Ic segghe u, wat wi daden:
Doe ic in huus gheganghen quam, 3215
Ende Ermeline an mi vernam,
Dat ic wilde varen over see,
Ten eersten wart haer so wee,
Dat soe langhe in onmacht lach:
Ende alse Cuwaert dat ghesach, 3220
Doe riep hi lude: »Helet vri,
Comt hare, ende helpet mi!
Mine moie soes in ommacht."
So riep hi met groter cracht:
Dit waren die worde, ende niet el." 3225
--»Entrouwe, ic verstont ooc wel,
Dat Cuwaert dreef groot mesbare:
Ic waende hem iet mesvallen ware."
Reinaert sprac: »Belijn, neent niet:
Mi ware liever, mesquame hier iet 3230
Minen kindren ofte minen wive,
Dan mijns neven Cuwaerts live!"
Reinaert sprac: »Vernaemdi iet,
Dat mi die coninc ghistren hiet
Vor harde vele hogher liede, 3235
Als ic uten lande sciede,
Dat ic hem een paer lettren screve?
Suldijt hem draghen, Belijn neve?
Hets ghescreven ende al ghereet."
Belijn sprac: »Ic ne weet; 3240
Reinaert, wistic u ghedichte,
Dat ghetrouwe ware, ghi mochtet lichte
Ghebieden, dat iet ten coninc
Droeghe, haddic eneghe dinc,
Daer ict mochte in steken." 3245
Hi sprac: »U ne sal niet ghebreken;
Eer des coninx lettren bleven,
Ic soude u dese scerpe gheven,
Here Belijn, die ic draghe,
Ende hanghense an uwe craghe, 3250
Ende des coninx lettren daer in.
Ghi sulter af hebben groot ghewin,
Des conincs danc, ende groot ere!
Ghi sult den coninc minen here
Harde willecome sijn." 3255
Dit lovede mijn here Belijn.
Reinaert ghinc in die haghedochte,
Ende keerde weder, ende brochte
Sinen vrient Beline jeghen
Dat hovet van Cuwaerde ghedreghen: 3260
In die scerpe haddijt ghesteken,
Ende hinc bi sinen quaden treken
Die scerpe Beline an den hals,
Ende beval hem als ende als,
Dat hi die lettren niet ne soude 3265
Besien, oft hi gherne woude
Den coninc tenen vriende maken;
Ende seide hem, dat die lettren staken
In die scerpe verholenlike;
Ende oft hi wesen wilde rike, 3270
Ende sine ere hadde lief,
Dat hi seide, dat dese brief
Bi hem allene ware ghescreven,
Ende hiere raet toe hadde ghegheven:
Die coninc souts hem weten danc. 3275
Dat horde Belijn, ende spranc
Vander stede up, daer hi stoet,
Meer dan enen halven voet,
So blide was hi vander dinc,
Die hem te torne sint verghinc. 3280
Doe sprac Belijn: »Reinaert, here,
Nu wetic wel, dat ghi doet ere
Mi selven, ende die sijn int hof!
Men sals mi spreken groten lof,
Als men weet, dat ic can dichten 3285
Met sconen worden ende met lichten;
Al si dat ics niet ne can.
Men seit, hets dicke menich man
Grote ere ghesciet, dat hem God onste,
Van dinghen, die hi lettel conste." 3290
Hier na sprac Belijn: »Reinaert,
Wats u raet? wille Cuwaert
Met mi weder te hove gaen?"
--»Neen hi (sprac Reinaert); hi sal saen
Volghen bi dien selven pade: 3295
Hine hevet noch neghene stade.
Nu gaet vore met ghemake!
Ic sal Cuwaerde sulke sake
Ontdecken, die noch es verholen."
--»Reinaert, so blivet Gode volen!" 3300
Mettien hi dede hem up die vaert.
Nu hort, wat hi doet, Reinaert:
Hi keerde in sine haghedochte
Ende sprac: »Hier naect ons groot gherochte,
Bliven wi hier, ende grote pine: 3305
Ghereet u, vrouwe Hermeline,
Ende mine kindre also algader;
Volghet mi, ic bem u vader,
Ende pinewi ons, dat wi ontfaren."
Doene was daer gheen langher sparen: 3310
Si daden hem alle up die vaert:
Ermeline ende here Reinaert,
Ende hare jonghe welpkine,
Dese anevaerden die woestine.
Nu hevet Belijn, die ram, 3315
So ghelopen, dat hi quam
Te hove, een lettel na middach.
Als die coninc Belijn ghesach,
Die die scerpe weder brochte,
Daer Brune die bere so onsochte 3320
Te voren omme was ghedaen,
Doe sprac hi te Beline saen:
»Here Belijn, waen comedi?
Waer es Reinaert? hoe comt, dat hi
Dese scerpe niet en draghet?" 3325
Belijn sprac: »Coninc, ic maghet
U segghen also alse ict weet.