In welker wijs sal ics beghinnen?" 1030
Doe sprac die coninc: »Here Tibeert,
Ghi sijt wijs, ende wel gheleert;
Al sidi niet groot, wattan?
Hets menich, die met liste can
Dat werken, ende met goeden rade, 1035
Dat hi met crachte niet ne dade.
Gaet, doet sciere mijn ghebod."
Tibert sprac: »Nu helpe God,
Dat het mi moete wel vergaen!
Ic sal ene vaert bestaen, 1040
Die mi doet swaer in minen moet:
God ghevere mi af al goet!"
Nu moet Tibert doen die vaert,
Die sere es droeve ende vervaert.
Ende als hi upten wech quam, 1045
Sach hi van verre ende vernam
Sente Martins voghel, ende quam ghevloghen.
Doe wart hi vro, ende in hoghen,
Ende riep: »Al heil! edel voghel!
Kere herwaert dine vloghel, 1050
Ende vliech te miere rechter hant!"
Die voghel vlooch daer hi vant
Ene haghe, daer hi in wilde liden,
Ende vlooch Tibert ter luchter siden.
Dit tekin ende dit ghemoet 1055
Dochte Tibert niet wesen goet.
Hadde hi ghesien den voghel liden
Scone tsiere rechter siden,
So waendi hebben goet gheval;
Nu was hi dies onthopet al. 1060
Nochtan maecte hi hem selven moet,
Ende gheliet hem, alse menich doet,
Bet dan hem te moede was.
Dus liep hi henen sinen pas,
Tes hi quam te Maupertuus, 1065
Ende vant Reinaert in sijn huus
Allene staen, verwendelike.
Tibert sprac: »God, die rike,
Moete u goeden avont gheven!
Die coninc dreicht u an u leven, 1070
Ne comedi te hove niet met mi!"
Reinaert sprac: »Tibert, helet vri,
Neve, ghi sijt mi willecome;
God gheve u ere ende vrome:
Bi Gode, ic ans u harde wale! 1075
....................
Wat cost Reinaerde scone tale?
Al seghet sine tonghe wale,
Sine herte soe es binnen fel.
Dit wert Tibert ghetoghet wel, 1080
Eer die line wert ghelesen
Tende; ende met desen
Sprac Reinaert: »Neve, ic wille dat ghi
Tavont herberghe hebt met mi,
Ende maerghen wilwi metten daghe 1085
Te hovewaert, sonder saghe.
....................
In hebbe onder allen minen maghen
Niemen, Tibert, daer ic mi nu
Bet up verlate, dan up u 1090
Hier was comen Bruun, die vraet,
Hi toochde mi so fel gelaet,
Ende dochte mi so overstarc,
Dat ic omme dusent marc
Den wech met hem niet hadde bestaen: 1095
Dat sal ic met u, al sonder waen,
Maerghin metter dagheraet."
Tibert sprac: »Hets beter raet,
Ende het dinct mi bet ghedaen,
Dat wi noch tavont te hove gaen, 1100
Dan wi tote maerghin beiden.
Die mane scinet ander heiden
Also claer alse die dach:
Ic wane niemen noint ne sach
Beteren tijt tote onser vaert." 1105
--»Neen, lieve neve, sprac Reinaert,
Sulc mochte ons bi daghe ghemoeten,
Hi soude ons quedden ende groeten,
Die ons nemmer dade goet,
Quame hi snachts in ons ghemoet. 1110
Herberghet tameer met mi."
Tibert sprac: »Wat souden wi
Eten, Reinaert, oft ic bleve?"
--»Daer omme sorghe ic, lieve neve.
Hets der spisen quade tijt: 1115
Ghi moghet eten, begheerdijt,
Een stic van ere honichraten,
Die bequamelic es te mate;
Wat sechdi, moghedi shonichs iet?"
Tibert sprac: »Mi ne roekes niet. 1120
Hebdi el niet in huus?
Gavedi mi ene vette muus,
Daer mede lietic u ghewaert."
--»Ene vette muus? sprac Reinaert,
Soete neve, wat sechdi? 1125
Hier woont noch een pape bi,
Een scure staet an sijn huus,
Daer in es meneghe vette muus:
Ic waense niet ghedroeghe een waghen.
So dicke hordic den pape claghen, 1130
Dat sine driven uten huse."
--»Reinaert, sijn daer so vette muse?
Vergave God, waer ic nu daer!"
--»Tibert (seit hi) sechdi waer?
Wildi muse?"--»Oft icse wille? 1135
Reinaert, doet dies een ghestille!
Ic minne muse vor allen saken.
Wetti niet, dat muse smaken
Bet dan enich venisoen?
Wildi minen wille doen, 1140
Dat ghi mi leet daer si sijn,
Daer mede mochti die hulde mijn
Hebben, al haddi minen vader
Doot, ende mijn gheslachte algader!"
--»Neve, houdi uwen spot?" 1145
--»Nenic, also helpe mi God!"
--»Weet God, Tibert, wistic dat,
Ghi soutter sijn noch tavont sat."
--»Sat, Reinaert? Dat ware vele."
--»Tibert, dat sechdi tuwen spele!" 1150
--»In doe, Reinaert, bi miere wet!
Haddic een muus, ende waer soe vet,
In gaefse niet omme een bisant!"
--»Tibert, gaet met mi te hant,
Ic leide u daer, ter selver stat, 1155
Daer icker u sal maken sat,
Eer ic nemmer van u sceide!"
--»Jaic, Reinaert, up die gheleide
Ghinghe ic met u te Mompelier."
--»So gawi dan; wi sijn hier 1160
Al te langhe," sprac Reinaert.
..............
Doe so namen si up die vaert,
Tibert ende sijn oom Reinaert,
Ende liepen daer si lopen wilden, 1165
Dat si nic toghel up hilden
Eer si quamen tes papen scure,
Dic met cen erdinen mure
Al omme ende omme was beloken,
Daer Reinaert in was ghebroken 1170
Des ander daghes daer te voren,
Doe die pape hadde verloren
Enen hane, die hi hem nam.
Hier omme was tornich ende gram
Des papen sone Martinet, 1175
Ende hadde vor dat gat gheset
Een strec, den vos mede te vane:
Dus gherne wrake hi den hane.
Dit wiste Reinaert, dat felle dier,
Ende sprac: »Neve Tibert, hier 1180
Crupet in dit selve gat:
Ne weset traghe nochte lat;
Gaet al omme ende omme gripen.
Hort, hoe die muse pipen.
Keert weder uut als ghi sijt sat: 1185
Ic sal hier bliven vor dit gat,
Ende sal u hier buten beiden;
Wine moghen niet tavont sceiden:
Maerghin gaen wi te hovewaert.
Siet, dat ghi niet en spaert, 1190
Gaet eten, ende laet ons keren
Te miere herberghen met ere:
Mijn wijf sal ons wel ontfaen."
--»Willic te desen gate ingaen?
Wat sechdi, Reinaert, eist u raet? 1195
Die papen connen vele baraet:
Ic besteecse harde node."
--»Owi, Tibert, twi sidi blode?
Waen quam uwer herten dese wanc?"
Tibert scaemde hem, ende spranc 1200
Daer hi vant groot ongherec;
Want eer hijt wiste was hem tstrec
Omme sinen hals, harde vast.
Dus hoonde Reinaert sinen gast.
Alse Tibert gheware waert 1205
Des strecs, wart hi vervaert,
Ende spranc vort; dat strec liep toe.
Tibert moeste roepen doe,
Ende wroeghede hem selven, dor den noot:
Hi makede een gheroep so groot, 1210
Met enen jamerliken ghelate,
Dat Reinaert horde upter strate,
Buten, daer hi allene stoet,
Ende riep: »Vindise goet,
Die muse, Tibert, ende vet? 1215
Wiste nu dat Martinet,
Dat ghi ter taflen satet,
Ende dit wiltbraet atet,
Dat ghi verteert, in weet hoe,
Hi souder u saeuse maken toe: 1220
So hovesc een cnape es Martinet.
Tibert, ghi singhet inlanc so bet:
Pleecht men tes coninx hove des?
Vergave God, die gheweldich es,
Dat Isengrijn daer met u ware, 1225
Die felle dief, die mordenare,
In sulker bliscap als ghi sijt!"
Dus heeft Reinaert groot delijt
Dor Tiberts ongheval;
Ende Tibert stont ende gal 1230
So lude, dat Martinet ontspranc,
Ende riep: »Ha ha, God danc!
Ter goeder tijt heeft nu ghestaen
Mijn strec: ic hebber met ghevaen
Den hoenredief, na minen wane. 1235
Nu toe! gelden wi hem den hane!"
Mettesen wart hi toten viere,
Ende ontstac enen stroewisc sciere,
Ende wecte moeder ende vader,
Ende die kindre allegader, 1240
Ende riep: »Nu toe! hi es ghevaen!"
Doe mochtemen sien porren saen
Alle die in den huse waren;
Selve die pape ne wilde niet sparen, 1245
Quam uten bedde moedernaect.
Martinet, hi was gheraect
Tote Tibert, ende riep: »Hijs hier!"
Die pape spranc an dat vier
Ende ghegreep sijns wijfs rocke;
Een offerkersse nam vrouwe Julocke 1250
Ende ontstacse metter haest.
Die pape liep Tibert naest,
Ende ghinken metten rocke slaen.
Doe moeste Tibert daer ontfaen
Wel meneghen slach, al in een. 1255
Die pape stont, als hem wel sceen,
Al naect, ende sloech slach in slach
Up Tibert, die vor hem lach.
Daer ne spaerde haer negheen.
Martinet ghegreep een steen, 1260
Ende warp Tibert een oghe uut;
Die pape stont al bloter huut,
Ende hief up een groten slach.
Alse Tibert dat ghesach,
Dat hi emmer sterven soude, 1265
Doe dedi een deel als die boude,
Dat dien pape verghinc te scande:
Beide met claeuwen ende met tanden
Dedi hem pant, alsoet wel sceen,
Ende spranc dien pape tusschen die been, 1270
In die burse al sonder naet,
Daermen dien beiaert mede slaet.
Dat dinc viel neder up den vloer.
Die vrouwe was serich, ende swoer
Bi der siele van haren vader, 1275
Soe wilde wel, om algader
Die offerande van enen jare,
Dat niet den pape ghevallen ware
Dit vernoi ende dese scame.
Soe sprac: »In sleets duvels name 1280
Moeste dit strec sijn gheset!
Siet, lieve sone Martinet,
Dit was van uwes vader ghewande;
Siet hier mijn scade ende mine scande
Emmervort, in allen stonden. 1285
Al ghenase hi vander wonde,
Hi blivet ten soeten spele mat!"
Reinaert stont nochtoe vor tgat:
Doe hi dese tale horde,
Hi loech, dat hem bachten scorde, 1290
Ende hem crakede die taverne.
Doe sprac hi te haren scerne:
»Swighet, Julocke, soete vrouwe,
Ende laet sinken desen rouwe,
Ende laet bliven uwen toren. 1295
Wattan? al hevet u here verloren
Enen vanden clippelen sinen,
Al te mere so sal hi pinen.
Laet bliven dese tale achter;
Gheneset die pape, en es gheen lachter 1300
Dat hi ludet met ere clocken."
Dus trooste Reinaert vrouwe Julocken,
Die haer harde sere mesliet.
Die pape ne mochte langher niet
Ghestaen; hi viel in onmacht. 1305
Soe hieffene up met haerre cracht,
Ende droechene recht te beddewaert.
Hier binnen keerde Reinaert
Allene ter herberghewaert,
Ende liet Tibert sere vervaert, 1310
Ende in sorghe vander doot.
Al was Tiberts sorghe groot,
Doe hise alle onledich sach
Over dien pape, die daer lach
Ghewont, doe ghinc hi hem pinen, 1315
So dat hi metten tanden sinen
Die pese midden beet ontwee.
Doe ne wildi letten nemmee
Ende spranc weder uten gate,
Ende dede hem uptie rechte strate, 1320
Die tes coninxwaert ghelach.
Eer hi daer quam so waest dach,
Ende die sonne begonste risen.
In eens arems siecs wise
Quam Tibert in thof gheronnen, 1325
Die tes papen hadde ghewonnen
Dat hi langhe claghen mach.
Alse die coninc dit versach,
Dat hi hadde dat oghe verloren,
Doe mochte men vreselike horen 1330
Dreighen den dief Reinaert.
Die coninc doe niet langher ne spaert,
Hine riep sine baroene te rade,
Ende vraechde, wat hi best dade
Jeghen Reinaerts overdaet? 1335
Doe wart ghindre menich raet,
Hoe men te reden brochte,
Die dese overdaet wrochte.
Doe sprac Grimbert die das,
Die Reinaerts broeder sone was: 1340
»Ghi heren, ghi hebt meneghen raet;
Al ware mijn oom noch also quaet,
Sal men vri recht vort draghen,
Men salne drie waerve daghen,
Also men doet een vrien man; 1345
Ende en comt hi niet dan,
So es hi sculdech alre dinc,
Daer af hi vor den coninc
Van desen heren es beclaghet."
--»Wie wildi, Grimbert, datten daghet? 1350
Sprac die coninc, wie es hier
Die sijn oghe, ofte sijn lier
Wille setten in avonture
Omme ene felle creature?
Ic wane, hier niemen nes so sot." 1355
Grimbert sprac: »Selp mi God!
Siet mi hier, ic bem so coene,
Dat ic wel dar bestaen te doene
Dese bodscap, ghebiedijt."
--»Grimbert, gaet, ende sijt 1360
Vroet, ende wacht u jeghen mesval!"
Hi sprac: »Coninc here, ic sal."
Dus gaet Grimbert te Maupertuus.
Als hire quam, vant hi in huus
Sinen oom, ende vrouwe Ermelinen, 1365
Die bi haren welpekinen
Laghen in die haghedochte;
Ende teerst dat Grimbert mochte
Groete hi sijn oom, ende siere moien.
Hi sprac: »En sal u niet vernoien 1370
Des onrechts, daer ghi in sijt?
Dinket u noch niet wesen tijt,
Dat ghi trect, oom Reinaert,
Tote des coninx hovewaert,
Daer ghi wel sere sijt beclaghet 1375
Ghi sijt drie waerve ghedaghet.
Vermerredi maerghin den dach,
So sorghic, dat u ne mach
Neghene ghenade mee ghescien.
Ghi sult ten derden daghe sien 1380
U casteel bestormen, Maupertuus;
Ghi sult gherecht sien vor u huus
Ene galghe ofte een rat.
Over waer segghic u dat,
Beide u kindre ende u wijf 1385
Sullen verliesen haren lijf,
Lachterlike, al sonder waen;
Ghine moghet selve niet ontgaen.
Daer omme es u die beste raet,
Dat ghi met mi te hove gaet: 1390
Hets messelic, hoet ghevallen mach.
U es dicke up enen dach
Vremder avonture ghevallen,
Dat ghi noch quite van hem allen
Met des coninx orlove 1395
Nochtan sciet uten hove."
Reinaert seide: »Ghi secht waer.
Nochtan, Grimbert, come ic daer,
Onder des coninx ghesinde,
Dat ic binden hove vinde, 1400
Es up mi verbolghen al;
Quame ic dane, het ware gheval.
Nochtan dinct mi beter wesen
(Ghenese oft ic mach ghenesen,)
Dat ic met u te hove vare, 1405
Dan het al verloren ware,
Casteel, kindre ende wijf,
Ende daer toe mijns selves lijf.
In mach den coninc niet ontgaen;
Alse ghi wilt, so willic gaen. 1410
Hort, vrouwe Hermeline,
Ic bevele u die kindre mine,
Dat ghire wale pleghet nu:
Vor allen dandren bevelic u
Minen sone Reinaerdine: 1415
Hem staen wel die gaerdeline
An sijn muulkijn over al:
Ic hope, dat hi mi slachten sal.
Hier es Rosseel, een scone dief,
Die hebbic nochtan alse lief, 1420
Als iemen sine kindre doet;
Al eist, dat ic nu henen moet,
Ic salt mi nemen harde na,
Up dat ic mach, dat ic ontga.
Grimbert, neve, God moet u lonen." 1425
Met hoofscen worden ende met sconen
Nam Reinaert an den sinen orlof,
Ende rumede sijns selves hof.
Ai hoe droeve bleef vrouwe Hermeline,
Ende hare clene welpekine, 1430
Doe Reinaert sciet uut Maupertuus,
Ende hi hof liet ende huus
Aldus omberaden staen!
Nu horet, wat hi heeft ghedaen.
Teerst dat hi quam ander heiden, 1435
Hi sprac te Grimbert, ende seide:
»Grimbert, scone wel soete neve,
Van sorghe suchtic ende beve.
Lieve neve, ic wille gaen
(Nu hort mine redene saen,) 1440
Te biechte hier te di:
Hier nes ander pape bi.
Hebbic mine biechte ghedaen,
Hoe so die saken mijn vergaen,
Mine siele sal te claerre wesen." 1445
Grimbert antworde na desen:
»Oom, wildi te biechte gaen,
So moetti dan verloven saen
Alle diefte ende allen roof;
Oft en diet u niet een loof!" 1450
--»Dat wetic wel, sprac Reinaert,
Grimbert, nu hort haerwaert,
Ende vandet mi gheraden;
Siet, ic come u te ghenade,
Van algader miere mesdaet: 1455
Nu hort, Grimbert, ende verstaet:
Confiteor pater, mater,
Dat ic den otter ende den cater
Ende allen dieren hebbe mesdaen;
Daer af willic mi in biechte dwaen." 1460
Grimbert sprac: »Oom, walschedi?
Oft ghi wilt, sprect jeghen mi
In Dietsche, dat ict mach verstaen."
Doe sprac Reinaert: »Ic hebbe mesdaen
Jeghen allen dieren, die nu leven; 1465
Bidt Gode, dat hijt mi vergheve!
Ic dede minen oom Brunen
Al bloedich maken sine crune.
Tibert dede ic muse vaen
(Daer ickene sere dede slaen,) 1470
Tes papen, daer hi spranc int strec.
Ic hebbe ghedaen groot ongherec
Cantecleer, ende sinen kindren,
Waren si meerre ofte mindre,
Dicke makedicse los: 1475
Dor recht beclaghet hi den vos.
Die coninc en es mi niet ontgaen;
Ic hebbe hem toren ooc ghedaen,
Ende mesprijs der coninghinne,
Dat si spade sullen verwinnen 1480
Also vele ere van mi.
Ooc hebbic, dat segghic di,
Grimbert, liede mee bedroghen,
Dan ic di soude ghesegghen moghen.
Ende Isengrijn, dat verstaet, 1485
Hiet ic oom, dor baraet;
Ic maecten monc ter Elmare:
Dat wi beide begheven waren,
Dat wart hem al te siere pine.
Ic dede hem an dien clockelinen 1490
Binden beide sine voete:
Dat luden wart hem doe so soete,
Dat hijt emmer wilde leren:
Dat verghinc hem tonnere:
Want hi luudde so utermaten, 1495
Dat alle die ghinghen bi der strate,
Ende waren binder Elmare,
Waenden dat die duvel ware,
Ende liepen daer si luden horden.
Eer hi doe conste in corten worden 1500
Ghespreken: »Ic wille mi begheven,"
Hadsi hem na ghenomen tleven.
Sint dedic hem die crune gheven:
Hem machs ghedinken al sijn leven,
Dat wetic wel over waer. 1505
Ic dede hem bernen af dat haer,
So dat hem die swaerde cramp.
Sint dedic hem meerren scamp
Upt ijs, daer icken leerde visscen,
Daer hi niene conste ontwisscen: 1510
Hi ontfinker meneghen slach.
Sint leiddicken up enen dach
Tote des papen van ... blois.
In al dat lant van Vermendois
Sone woonde gheen pape riker. 1515
Die selve pape hadde enen spiker,
Daer menich vet bake in lach;
Des haddic dicke goet ghelach.
Onder dien spiker haddic een gat
Verhohenlike ghemaect: in dat 1520
Dedic Isengrijn incrupen;
Daer vant hi rentvleesc in cupen,
Ende baken hanghende vele.
Daer dedi dor sine kele
So vele gheliden utermaten, 1525
Als hi weder uten gate
Waende keren, uter noot,
Hem was die lede buuc so groot,
Dat hi beclaghede sijn ghewin.
Daer hi was comen hongherich in, 1530
Ne condi sat niet comen uut.
Ic liep, ic maecte groot gheluut
Int dorp, ende maecte groot gherochte;
Nu hort, wat ic daer toebrochte.
Ic liep al daer die pape sat 1535
Te siere taflen ende at.
Die pape hadde een cappoen:
Dat was dat alrebeste hoen
Dat men in al dat lant vant:
Hi was ghewent al toter hant. 1540
Dien prandic in minen mont
Vor die tafle, daer hi stont,
Al daert die pape toesach.
Doe riep die pape: »Nu vanc! slach!
Helpe, wie sach dit wonder nie? 1545
Die vos comt, daer ic toesie,
Ende rooft mi in mijns selves huus;
So helpe mi sancta spiritus!
Te wers hem, dat hire quam!"
Dat tafelmes hi upnam, 1550
Ende stac die tafle, dat soe vlooch
Verre boven mi harde hooch,
In middewaerde upten vloer.
Hi vloecte sere ende swoer,
Ende riep lude: »Slach ende va!" 1555
Ende ic vore, ende hi na.
Sijn tafelmes haddi verheven,
Ende brochte mi ghedreven
Up Isengrijn, daer hi stont:
Ic hadde dat hoen in minen mont, 1560
Dat harde groot was ende swaer;
Dat so moestic laten daer,
Wast mi leet ofte lief.
Doe riep die pape: »Ai, here dief,
Ghi moet den roof laten!" 1565
Ende ic ghinc miere strate
Dane, daer ic wesen woude.
Alse die pape upheffen soude
Dat hoen, sach hi Isengrine.
Doe naecte hem ene grote pine; 1570
Hi warpene int oghe metten messe.
Den pape volgheden si sesse,
Die alle met groten staven quamen:
Ende als si Isengrijn vernamen
Doe maecten si een groot gheluut, 1575
Ende die ghebure quamen uut,
Ende maecten grote niemare
Manlic andren, dat daer ware
In spapen spiker een wulf ghevaen,
Die hem selven hadde ghedaen 1580
Bi den buke in dat gat.
Als die ghebure ghevreischten dat,
Liepen si dat wonder bescouwen.
Aldaer wart Isengrijn teblouwen,
So dat hem ghinc al uten spele; 1585
Want hi ontfinker harde vele
Groter slaghe, ende groter worpe.
Daer quamen die kindre vanden dorpe,
Ende verbonden hem die oghen:
Het stont hem so, hi moest ghedoghen. 1590
So sere sloechsi ende staken,
Dat sine uten gate traken,
(Doe ghedoghedi vele onghevals)
Ende bonden hem an sinen hals
Enen steen, ende lieten gaen, 1595
Ende lietene dien honden saen,
Diene ghinghen bassen ende jaghen.
Ooc diende men hem met groten slaghen
So langhe, dat hi ghelove was.
Doe viel hi neder up dat gras 1600
Oft hi ware al steendoot.
Doe was dier kindre bliscap groot.
Ghindre was grote niemare.
Si leidene up ene bare,
Ende droeghene met groten ghehuke 1605
Over stene ende over struke.
Buten dorpe, in ene gracht,
Bleef hi ligghende al dien nacht:
Inne weet hoe hi dane voer.
Sint verwarvic, dat hi mi swoer 1610
Sine hulde een jaer al omtrent.
Dat dede hi up sulc convent,
Dat icken soude maken hoenre sat.
Doe leiddicken in ene stat,
Daer ic hem dede te verstane, 1615
Datter hinnen ende een hane
In een groot huus, an ere strate,
Up enen haenbalke saten.
Recht ere valdore bi,
Daer dedic Isengrijn bi mi 1620
Up dat huus clemmen boven:
Ic seide, ic wilde hem gheloven,
Wildi crupen in die valdore,
Dat hire soude vinden vore
Van vetten hoenren sijn ghevoech. 1625
Ter valdore ghinc hi ende loech,
Ende croop daer in met vare,
Ende began tasten harentare.
Hi taste, ende als hi niet en vant
Sprac hi: »Neve, hets hier bewant 1630
Te sorghe: ic ne vinder niet."
Ic sprac: »Oom, wats ghesciet,
Cruupter een lettel bet in:
Men moet wel pinen omme ghewin;
Ic hebse wech, diere saten vore." 1635
Dus so liet hi hem verdoren,
Dat hi die hoenre te verre sochte.
Ic sach, dat icken honen mochte,
Ende hoonden so, dat hi voer
Vant dac boven upten vloer, 1640
Ende gaf enen groten val,
Dat si ontspronghen overal,
Die daer in den huse sliepen.
Die bi den viere laghen, si riepen
Dat ware in huus, sine wisten wat, 1645
Ghevallen dor dat viwergat.
Si worden up, ende ontstaken lecht:
Doe sine daer saghen, echt
Wart hi ghewont toter doot.
Ic hebben brocht in menegher noot, 1650
Meer dan ic ghesegghen mochte.
Nochtan, al dat ic nie ghewrochte
Jeghen hem, so ne roeke ic niet
So sere, als dat ic verriet
Vrouwe Hersinde, sijn scone wijf, 1655
Die hi liever dan sijns selfs lijf
Hadde: God moet mi vergheven!
Haer dedic, dat mi liever bleven
Ware te doene, dant es ghedaen."
Grimbert sprac: »Oft ghi wilt gaen 1660
Claerlike te biechte tote mi,
Ende sijn van uwen sonden vri,
So suldi spreken ombedect.
In weet, werwaert ghi dit trect:
»Ic hebbe jeghen sijn wijf mesdaen." 1665
Oom, dat en can ic niet verstaen,
Waer ghi dese tale keert."
Reinaert sprac: »Neve Grimbeert,
Ware dat hoofschede groot,
Oft ic hadde gheseit al bloot: 1670
Ic hebbe gheslapen bi miere moien?
Ghi sijt mijn maech, u souts vernoien,
Seidic eneghe dorperheit.
Grimbert, nu hebbic gheseit
Al dat mi mach ghedinken nu: 1675
Geeft mi aflaet, biddic u,
Ende settet mi dat u dinct goet."
Grimbert was wijs ende vroet:
Hi brac een rijs van ere haghe,
Ende gaffer hem mede XL slaghe 1680
Over alle sine mesdade.
Daerna, in gherechten rade,
Riet hi hem goet te wesene,
Te wakene, ende te lesene,
Te vastene, ende te vierne, 1685
Ende te weghe waert te stierne
Die hi buten weghe saghe:
Ende hi vort alle sine daghe
Bescedenlike hem soude gheneren.
Hierna so dedi hem versweren 1690
Beide roven ende stelen.
Nu moet hi siere siele telen,
Reinaert, bi Grimberts rade,
Ende ghinc te hove, up ghenade.
Nu es die biechte daer ghedaen. 1695
Die heren hebben den wech bestaen
Tote des conincs hovewaert.
Nu was, buter rechter vaert,
Die si te gane hadden begonnen,
Een prioreit van swarten nonnen, 1700
Daer meneghe gans ende menich hoen,
Meneghe hinne, menich cappoen,
Plaghen te wedene, buten mure.
Dit wiste die felle creature,
Die onghetrouwe Reinaert, 1705
Ende sprac: »Te ghenen hovewaert
So leghet onse rechte strate."
Met dusdanen barate
Leidde hi Grimbert bi der scure,
Daer die hoenre buten mure 1710
Ghinghen weden harentare.
Der hoenre wart Reinaert gheware:
Sine oghen begonsten omme te gane.
Buten den andren ghinc een hane,
Die harde vet was ende jonc: 1715
Daerna gaf Reinaert enen spronc,
So dat dien hane die plume stoven.
Grimbert sprac: »Ghi dinct mi doven,
Onsalich man, wat wildi doen?
Wildi noch om een hoen 1720
In alle die grote sonden slaen,
Daer ghi te biechte af sijt ghegaen?
Dat moet u wel sere rouwen!"
Reinaert sprac: »Bi rechter trouwe,
Ic hads vergheten, lieve neve; 1725
Bit Gode, dat hijt mi vergheve.
Het ne ghesciet mi nemmermeer."
Doe daden si enen wederkeer
Over ene smale brugghe.
Hoe dicke sach Reinaert achter rugghe 1730
Weder, daer die hoenre ghinghen!
Hine conste hem niet bedwinghen,
Hine moeste siere seden pleghen:
Hadde men hem thooft af ghesleghen,
Het ware ten hoenrenwaert ghevloghen, 1735
Also verre alst hadde ghemoghen.
Grimbert sach dit ghelaet
Ende seide: »Onreine vraet,
Dat u dat oghe so omme gaet!"
Reinaert andworde: »Ghi doet quaet, 1740
Dat ghi mine herte so becoort,
Ende mine bede dus verstoort:
Laet mi doch lesen een pater nooster,
Der hoenre sielen vanden clooster,
Ende den gansen te ghenade, 1745
Die ic dicke hebbe verraden,
Die ic desen heleghen nonnen
Met miere list hebbe af ghewonnen."
Grimbert balch, newaer Reinaert
Hadde emmer doghen achterwaert, 1750
Tes si quamen ter rechter strate.
Doe began hem droeve ghelaten,
Ende harde sere beefde Reinaert,
Dat si keerden te hove waert,
Daer hi waende sere mesraken. 1755
Doe hi began den hove naken,
Ende in sconinx hof was vernomen,
Dat Reinaert ware te hove comen,
Met Grimbert den das,
Ic wane daer niemen was 1760
So aerm, no van so cranken maghen,
Hine gherede hem up een claghen:
Dit was al jeghen Reinaerde.
Nochtan dedi als donvervaerde,
Hoe so hem te moede was; 1765
Ende sprac te Grimbeert den das:
»Leidet ons die hoochste strate!"
Reinaert ghinc in dien ghelate,
Ende in al so bouden ghebare,
Oft hi sconinx sone ware, 1770
Ende hi niet en hadde mesdaen.
Boudelike ghinc hi staen
Vor Nobele, dien coninc,
Ende sprac: »God, die alle dinc
Gheboot, hi gheve u, coninc here, 1775
Langhe bliscap ende ere.
Ic groet u, coninc, ende hebbes recht:
En hadde nie coninc enen cnecht
So ghetrouwe jeghen hem,
Als ic oit was ende bem: 1780
Dat es dicke worden anscijn:
Nochtan die sulke, die hier sijn,
Souden mi herde gherne roven
Uwer hulde, wildi hem gheloven;
Maer neen ghi niet; God moet u lonen! 1785
Het ne betaemt niet der crone,
Dat soe den scalken ende den fellen
Te lichte ghelove dat si vertellen.
Nochtan willics Gode claghen:
Dier es te vele in onsen daghen, 1790
Der scalke, die wroeghen connen,
Die die vorder hant hebben ghewonnen
Over al, in riken hoven,
Dien sal men niet gheloven:
Die scalcheit es hem binnen gheboren; 1795
Dat si den goeden beraden toren,