Februarii, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum
commissariorum, in domo predicta fratrum Minorum, frater Matheus de
Cresson Essart serviens, Belvacensis diocesis, preceptor domus de
Belleyvial Ambianensis diocesis, testis supra juratus, ut deponeret
dictum suum, triginta sex annorum vel circa, non deferens mantellum
ordinis, quia ipsum dimiserat voluntarie vetustate consumptum, nec
curabat ulterius ipsum portare. Postmodum radi fecerat sibi barbam, cum
quo fuerat inquisitum, absolutus et reconciliatus in concilio Remensi,
per dominum archiepiscopum Remensem. Lectis autem et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit ad eos, et primo
ad primos XIII, se nescire si contenta in dictis articulis erant vera
vel non, quia non interfuerat capitulis generalibus, nec viderat recipi
aliquem alium fratrem, nisi fratrem Galterum infra scriptum. Ipse autem
receptus fuerat, per fratrem Hugonem de Penrando visitatorem Francie, in
majori capella domus Templi Parisiensis, die Martis post festum
apostolorum Petri et Pauli erunt XVII anni vel circa, post capitulum
generale, presentibus fratribus Roberto de Belvaco presbytero, tunc
procuratore generali ordinis in Francia, Garino de Grandi Villarii
preceptore baillivie Viromendensis, Baudoyno de Cheli milite, et aliis
circiter septuaginta, in hunc modum: nam ipse testis et predictus frater
Galterus de Bullens Ambianensis miles, qui fuit combustus Parisius, et
receptus cum eo, pecierunt panem et aquam flexis genibus, a dicto fratre
Hugone, et vestitum ordinis, et obtulerunt se velle fieri servos
esclavos Dei et beate Marie, et Terre sancte ultra marine; et dictus
receptor dixit quod traherent se ad partem, et ipse deliberaret cum
fratribus; et cum deliberassent et ipsi rediissent coram eo, et iterum
peterent ut supra, dixit quod grandem rem petebant, quia oporteret eos
abdicare a se propriam voluntatem et subjici aliene, et multa dura et
aspera sustinere, et ideo bene deliberarent; cum autem respondissent se
bene deliberasse, finaliter voluit scire per sacramentum ab eis si erant
servilis condicionis, matrimonio, alteri religioni vel debitis [p. 536]
obligati, si habebant infirmitates latentes; quibus respondentibus quod
non, fecit eum vovere et jurare castitatem, vivere sine proprio, et
obedire omnibus preceptoribus qui proponerentur eisdem, servare bonos
usus et bonas consuetudines ordinis, secreta capitulorum, et quod non
dimitterent dictum ordinem pro meliori vel pejori, absque licencia ejus
qui dare eis posset. Postmodum imposuit eis mantellos, et primo dicto
fratri Galtero, et ipse et omnes fratres astantes fuerunt eos osculati
in ore, et dicebat quod eos recipiebat ad honorem Dei et beate Marie et
beati Petri apostoli, ad beneficia ordinis, et patres et matres eorum.
Deinde instruxit eos quot _Pater noster_ dicerent pro horis suis, et
qualiter se regerent. Quo facto recesserunt omnes, et quidam frater
serviens vocatus, ut videtur ipsi testi, Malins, filius vel nepos
fratris Arnulphi de Vysomale, duxit ipsum testem ad quamdam cameram, in
qua consueverunt scindi vestes; et in eadem camera erat quidam alius
frater, cujus nomen ignorat, et cum essent ibi, dictus frater Malin
dixit eidem testi quod abnegaret Deum. Quo respondente quod hoc nullo
modo faceret, dixit quod hoc oportebat eum facere, quia ita faciebant
alii, et tunc ipse testis abnegavit Deum ore non corde. Postmodum
precepit ei quod spueret supra quamdam crucem metallinam, in qua erat
ymago Crucifixi, ut sibi videtur, quam tenebat alter frater in manu sua;
et cum ipse testis respondisset quod hoc nullo modo faceret, dimisit
eum; ille eciam qui tenebat dictam crucem in manu dixit eidem testi quod
eum debebat osculari in ano, et ipse testis habuit pro trufa, et noluit
in dicto loco osculari eum. De aliis illicitis non fuerunt locuti eidem,
nec alia inhonesta intervenerunt in recepcione sua, nec post. Requisitus
quod factum fuerat de dicto milite recepto cum eo, respondit quod
fratres Garnerius de Esta et Baudoynus de Cheli predictus milites, et
Johannes de Villanova serviens, tunc preceptor ballivie de Pontivo,
duxerunt predictum fratrem Galterum ad quamdam aliam cameram, et nescit
quod fecerunt in ea; credit tamen pocius quod fuerunt facta dicta
illicita quam contrarium, et quod eciam fierent in [p. 537]
recepcionibus aliorum vel post; plura de contentis in dictis XIII
articulis dixit se nescire.
Item, requisitus super XIV et omnibus sequentibus, respondit se nichil
scire ultra quod supra deponitur, hoc excepto quod bene credebat
ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres ordinis bene
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Preceptores
laici aliquando remittebant penas et disciplinas ordinis, sed non
absolvebant, nec credit quod possent absolvere a peccatis. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, ex quo credit quod
esset suspicio contra eos; non credit quod carnaliter commiscerentur,
nec quod haberent ydola, nec quod cordule cum quibus cingebantur supra
camisias tangerent capita ydolorum; credit quod graviter puniti fuissent
qui revelassent secreta capitulorum, vel qui noluissent facere illicita
supradicta. Sacerdotibus ordinis debebant confiteri, et poterant
confiteri eciam fratribus Carmelitis. Illi qui sciebant errores fuerunt
negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie.
Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in
domibus ordinis in quibus fuit conversatus, et, ex precepto superiorum
et statutis ordinis, debebant dare, amore Dei, decimam partem panis.
Clam capitulia tenebantur, de die tamen. Quod magnus Magister cum
conventu ordinasset, fuisset servatum in ordine, contra quem nunc
grandia scandala sunt exorta, et credit quod illicita confessata per eum
essent nota fratribus ordinis, sed non extraneis. Et quod magnus
Magister et alii aliquos errores confessi fuerunt contra ordinem, ad
cujus defensionem ipse testis se obtulerat, quia non erat tunc ita bene
instructus de predictis erroribus sicut est nunc, et quia habebat aliud
consilium quam habet in presenti.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate; et [p. 538]
intelligebat Latinum, et renovavit protestacionem per ipsum et alios
factam quando juraverunt.
Eisdem die et loco, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum
commissariorum frater Poncius de Bono Opere serviens, Lingonensis
diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum, non defferens
mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat in concilio Senonensi cum
pluribus aliis, postmodum radi fecerat sibi barbam, cum quo fuerat
inquisitum, absolutus et reconciliatus per dominum episcopum
Parisiensem, etatis XXXV annorum vel circa, ut credit, qui fuit
protestatus quod non intendebat recedere a deposicione per eum facta
coram dicto domino Parisiensi, et si aliud diceret, quod non obesset ei,
et fuerat custos magne camere magni Magistri ultra mare, per dimedium
annum vel circa, antequam dictus Magister veniret citra mare. Lectis
autem et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,
respondit ad eos, et primo ad primos XIII, se nescire si contenta in
dictis articulis erant vera vel non, quia non viderat aliquem alium
fratrem in ordinem recipi; ipse autem receptus fuerat in quadam camera
domus Templi de Buris Lingonensis diocesis, prima Dominica Adventus
proxime preterita fuerunt sex anni vel circa, ante diem, per fratrem
Hugonem de Penrando, presentibus fratribus Gancerando curato dicte domus
de Buris, Guidone de Nici et Martino de Nici, combustis Parisius, et
Petro de Sivreyo preceptore tunc de Buris servientibus, in hunc modum:
nam cum requisivisset, amore Dei, societatem ordinis, et obtulisset se
velle fieri servum esclavum ordinis, dixit ei quod bene deliberaret,
quia oporteret eum voluntatem propriam dimittere, et multa dura et
aspera sustinere, et non haberet forsitan equos et vestes et alia que
videbat eos exterius habere; et cum responderet quod omnia sustineret,
et dictus receptor deliberasset cum fratribus, et dictus testis instaret
pro recepcione sua, finaliter, prestito ab ipso teste per juramentum
quod non erat matrimonio, alteri religioni vel debitis obligatus,
nec infra sacros constitutus, nec promiserat aliquid ut [p. 539]
reciperetur in dicto ordine, nec habebat infirmitatem latentem, fecit
eum vovere et jurare super quemdam librum castitatem, vivere sine
proprio, et obedire omnibus preceptoribus qui preponerentur eidem,
servare bonos usus et bonas consuetudines et secreta ordinis, et quod
non interesset loco in quo aliquis Christianus exheredaretur injuste;
quod eciam non dimitteret dictum ordinem pro meliori vel pejori, absque
licencia superioris sui qui dare eam posset. Post que imposuit ei
mantellum, et ipse et fratres astantes fuerunt osculati eum in ore.
Deinde instruxit eum quot _Pater noster_ diceret pro horis suis, et quod
jaceret cum camisia et braccis et caligis lineis, una cordula cinctus
quod assumeret unde vellet, et qualiter regeret se in ecclesia et extra,
exponens casus aliquos propter quos poterat perdere habitum vel
incurrere alias penas; et dixit quod alia puncta ordinis perquireret a
senioribus, et instruerent eum. Postmodum idem receptor remansit in
dicta camera cum aliis fratribus, et predictus preceptor de Buris duxit
ipsum testem ad quamdam gardarobam propinquam dicte camere, dicens quod
expectaret eum in dicta gardarroba, et statim post idem preceptor vel
alius frater ordinis portans capucium ante faciem, propter quod non
potuit discernere si erat dictus preceptor vel alius, et lanternam cum
lumine, quia nondum erat dies, habens in manibus, posuit quamdam crucem
ligneam in qua non erat ymago Crucifixi in manu ipsius testis, petens ab
eo si credebat in dictam crucem; et ipso teste respondente quod sic,
dixit ei: Deinceps non credas, et spue supra ipsam. Et ipse testis tunc
spuit non supra sed juxta, per hoc, ut dixit, non recedens nec intendens
recedere a fide. De aliis illicitis non fuit locutus eidem, nec aliud
scit de contentis in XIII articulis predictis. Requisitus si credebat
quod idem facerent alii, respondit quod non credebat nec discredebat.
Item, requisitus super XIV et omnibus sequentibus, respondit se nichil
scire, hoc excepto quod bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et
credit quod alii fratres crederent, et quod eorum sacerdotes [p. 540]
debite celebrarent; non credit quod eorum laici possent absolvere a
peccatis. Clandestine recipiebantur, ex quo erat suspicio contra eos;
non credit quod carnaliter commiscerentur, nec quod hoc preciperetur,
nec quod haberent ydola, nec quod cordule cum quibus jacebant tangerent
capita ydolorum; puniti fuissent qui revelassent secreta capitulorum,
nescit qualiter; nec fuit ei inhibitum nec audivit aliis inhiberi quod
non confiterentur nisi sacerdotibus ordinis, et vidit quod confiterentur
fratribus Carmelitis et aliis. Si aliqui sciebant errores in ordine,
fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter servari in
locis in quibus fuit commoratus; audivit tamen dici quod antiquitus
melius fiebant. Clandestine capitulia tenebantur, non tamen audivit quod
excubie ponerentur. Totus ordo servasset quod magnus Magister cum
conventu statuisset. Grandia scandala contra ordinem sunt exorta propter
predicta, et obtulerat se deffensioni ordinis, sed postmodum
renunciaverat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Eisdem die et loco fuerunt adducti pro testibus ad presenciam dictorum
dominorum commissariorum fratres Jacobus Cormele, Johannes de
Valbellant, Johannes de Besu sancti Germani Suessionensis, Odo de
Castroduni, Theobaldus de Basimont Carnotensis, Stephanus d'Omont
Parisiensis, Guillelmus de Gi Bisuntini, Johannes de Barleta Leodiensis,
Albertus de Grevilla Cathalonensis, et Thomas Gancin Bajocensis
diocessium. Qui, premissa protestacione quod non intendunt recedere a
deposicionibus per eos factis alias coram ordinariis, et quod si aliquid
per simplicitatem vel alias dicerent contra eorum deposiciones, vel plus
vel minus, quod eis non prejudicet nec noceat in aliquo. Juraverunt,
tactis sacrosanctis Evangeliis, dicere plenam et meram [p. 541]
veritatem in hujusmodi negocio, secundum formam juramenti aliorum
testium superius registratam, expositam et vulgarizatam eisdem.
Quibus actis, dictus frater Johannes de Bessu sancti Germani
Suessionensis diocesis, serviens, non deferens mantellum ordinis, quia
ipsum dimiserat in concilio Senonensi, postmodum radi fecerat sibi
barbam, cum quo fuit inquisitum, absolutus et reconciliatus per dominum
episcopum Parisiensem, etatis triginta duorum annorum vel circa;
repetita predicta protestacione, lectis et diligenter expositis sibi
omnibus articulis, respondit ad eos se nescire de eis nisi quod
sequitur. Dixit enim quod ipse fuerat receptus in dicto ordine in
instanti festo resurrectionis Domini erunt sex anni vel circa, in
capella domus Templi de Cherruto Senonensis diocesis, per fratrem Adam
de Calmis militem, de cujus vita vel morte non habet certitudinem, de
mandato visitatoris Francie, presentibus fratribus Matheo de Atrabato,
Jacobo Chamarot, et alio de cujus nomine non recordatur, et de quorum
vita vel morte non habet certitudinem, in hunc modum: nam cum
requisisset frequenter panem et aquam ordinis, et ei responsum fuisset
quod bene deliberaret, quia oporteret eum a se abdicare propriam
voluntatem, et multa dura et aspera sustinere; finaliter, eo instante
pro recepcione sua, respondit quod reciperet eum, et fecit eum vovere et
jurare castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, servare bonos
usus et bonas consuetudines ordinis. Postmodum imposuit sibi mantellum,
et fuerunt eum osculati in ore. Quo facto recesserunt omnes, preter
dictos receptorem et Matheum, et preceperunt ei quod abnegaret ymaginem
Crucifixi depictam in libro supra quem juraverat, et quod spueret supra
eam; et cum ipse testis nollet hoc facere, dixerunt quod hoc oportebat
eum facere, quia inclusus erat in dicta capella, et consuetum erat ita
fieri; et tunc ipse testis abnegavit ore non corde, et spuit non supra
sed juxta dictam ymaginem. Postmodum dictus receptor fuit amplexatus
ipsum testem et osculatus in ventre supra vestes; alia illicita non
intervenerunt, nec tunc nec post. Credit quod alii reciperentur [p. 542]
per eumdem modum, et quod crederent ecclesiasticis sacramentis, et quod
eorum sacerdotes debite celebrarent, et ipse bene credebat dictis
sacramentis. Audivit dici quod preceptores laici absolvebant a penis.
Juravit ordinem non exire, et credit quod alii jurarent; sed non vidit
alium recipi. Clandestine recipiebantur, ex quo credit quod esset
suspicio contra eos. Non credit quod carnaliter commiscerentur, nec quod
hoc diceretur eisdem, nec quod haberent capita ydolorum, nec quod
cordule, cum quibus cingebantur supra camisias cum quibus jacebant,
tangerent dicta capita. Per sacramentum injungebatur quod non revelarent
secreta capitulorum nec modum recepcionis; si revelassent, credit quod
puniti fuissent; absque licencia non poterant nisi fratribus ordinis
confiteri. Negligentes fuerunt, quia non correxerunt errores nec
denunciaverunt Ecclesie. Audivit dici quod eleemosine et hospitalitas in
ordine fuerant restricte, et quod eorum capitulia clam tenebantur.
Credit quod totus ordo servasset quod magnus Magister cum conventu
statuisset, et quod grandia scandala contra ordinem sunt exorta, quod
errores confessati per eum essent noti fratribus ordinis sed non aliis,
et quod magnus Magister et alii aliquos errores confessi sint contra
ordinem, ad cujus deffensionem se obtulerat, sed postmodum incontinenti
se retraxerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, vel amore, vel
odio, vel comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed
pro veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate. Item, dixit quod
de predictis erroribus fuit, eadem septimana, confessus fratri Radulpho
Lotoringo presbytero dicte domus, et absolutus per eum, injuncta ei
penitencia quod jejunaret certis diebus, non recolit quot.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Sabati sequenti, que fuit XIII dies dicti mensis
Februarii, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum [p. 543]
commissariorum, in domo fratrum predicta Minorum, frater Theobaldus de
Basimonte serviens, Carnotensis diocesis, testis supra juratus, ut
deponeret dictum suum, non defferens mantellum ordinis, quia ipsum
dimiserat una cum pluribus aliis in concilio Senonensi. Postmodum radi
fecerat sibi barbam, etatis triginta sex annorum vel circa. Qui fuit
protestatus quod non intendit recedere a deposicione per eum facta coram
domino episcopo Parisiensi, qui absolvit et reconciliavit eum. Lectis
autem et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,
respondit se nichil scire de contentis in eis nisi quod sequitur, quia
non interfuerat recepcioni alicujus alterius fratris nec capitulis
eorum. Ipse tamen receptus fuerat per fratrem Guidonem de Maynillio
Albrici servientem, de cujus vita vel morte non habet certitudinem, tunc
preceptorem ballivie Carnotensis, de mandato fratris Johannis de Turno
tunc thesaurarii Parisiensis, presentis ibidem, una cum fratribus Petro
Ucherii, Renardo le Ganheur servientibus, et Johanne de Bondis
presbytero quondam in capella domus Templi de Malorepastu dicte
diocesis, in festo beate Catherine proxime preterito fuerunt novem anni
vel circa, in hunc modum: nam cum peciisset ter interpolate panem et
aquam ordinis, et ter fuisset ei responsum per dictum fratrem Guidonem
quod grandem rem petebat, et quod bene deliberaret, rogans Deum ut
dirigeret eum, et ipse receptor et fratres astantes deliberassent
recipere eum, prestito per juramentum ab ipso teste quod non erat
servilis condicionis, matrimonio, alteri religioni vel debitis
obligatus, nec habebat infirmitatem latentem, ex qua esset impotens ad
servicium ordinis, fecit eum vovere et jurare supra quemdam librum
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, servare bonos usus et
bonas consuetudines, et secreta ordinis. Postmodum imposuit sibi
mantellum, et ipse et astantes fuerunt osculati eum in ore. Deinde
instruxit eum quot _Pater noster_ diceret pro horis suis, et quod
jaceret cum pannis lineis, cinctus die ac nocte super eos una cordula
quam assumere poterant unde volebant, et qualiter regeret se in ordine,
exponens multa puncta ordinis ex quibus poterat incurrere [p. 544]
diversas penas. Post que recesserunt omnes. Postmodum dictus frater
Raynardus duxit ipsum testem ad quamdam logiam, in qua fiebant aliquando
dolia, et aportavit quamdam crucem ligneam depictam, quam ibidem
ostendit ipsi testi, precipiens ei quod abnegaret Deum; et cum ipse
testis respondisset quod hoc nullo modo faceret, dixit ei quod hoc
oportebat ipsum facere, et tunc abnegavit ore non corde. Postea precepit
ei quod spueret supra dictam crucem, et ipse noluit spuere supra, sed
spuit juxta; deinde dixit ei quod poterat, si volebat, cum fratribus
ordinis carnaliter commisceri, et ipse testis respondit quod hoc nullo
modo faceret, nec unquam fecit, nec credit quod fiat in ordine, sicut
dixit. Postmodum precepit ei quod oscularetur eum in ano, sed ipse
testis noluit eum osculari, nec credit quod predicta oscula inhonesta,
nec abnegacio et spuicio supradicte fierent in ordine in recepcionibus
aliorum, nec post, quia nec vidit nec audivit dici nisi de se ipso.
Requisitus si predictus frater Raynardus dixit ei quod predicta illicita
essent de punctis ordinis, respondit quod non. Item dixit se credere
ecclesiasticis sacramentis, et credebat quod alii fratres ordinis
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent; non credit nec
audivit dici quod eorum laici possent absolvere vel absolverent a
peccatis; juravit ordinem non exire, credens quod alii idem jurarent.
Clandestine recipiebantur; non credit quod haberent ydola; cordula qua
cingebatur non tetigerat capita ydolorum, quia ipsam emerat, nec credit
quod cordule aliorum tangerent. Per sacramentum injungebatur eis quod
non revelarent secreta capitulorum; si revelassent, fuissent puniti
secundum disciplinam ordinis, nescit qualiter; absque licencia non
poterant nisi sacerdotibus ordinis confiteri; si qui erant scientes
errores, fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit in ordine
convenienter servari; inhibebatur quod non acquirerent illicite ordini;
clausis januis, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, capitulia
tenebantur. Totus ordo servasset quod magnus Magister cum conventu
statuisset. Grandia scandala exorta sunt contra ordinem apud [p. 545]
aliquos, propter contenta in articulis et alia. Audivit dici magnum
Magistrum et alios multos errores fuisse confessos contra ordinem, ad
cujus deffensionem se obtulerat dum tamen liberaretur a carceribus et
ministrarentur expense; sed postmodum voluntarie recessit a dicta
deffensione. Item, dixit quod, in die recepcionis sue, antequam
comederint, fuit confessus de predictis erroribus confessatis per eum
Johanni Normanni presbytero seculari, in dicta domo Templi deservienti,
qui reprehendit eum de predictis, et absolvit eum, imposita penitencia
quod jejunaret sextis feriis per septem annos, quod et fecit; nescit
tamen si dictus presbyter sit vivus vel mortuus.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, amore, odio, vel
comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Jacobus de Cormele serviens, Suessionensis diocesis, testis supra
juratus, mantellum et barbam defferens, etatis quadraginta octo annorum
vel circa, protestacione premissa quod non intendit recedere a
deposicione per ipsum facta coram domino episcopo Parisiensi, qui
absolvit et reconciliavit eumdem, lectis et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit se nescire de contentis in eis
nisi quod sequitur: videlicet quia credit quod alii communiter
reciperentur in ordine sicut frater Johannes de Sernay quondam serviens,
tunc preceptor domus Templi Montis Suessionensis, receperat eum, in
festo beati Bartholomei proxime preterito erunt XI anni vel circa, in
capella dicte domus, presentibus fratribus Roberto curato dicte domus,
Geraldo de Argentolio milite, et Matheo de Atrabato, et Johanne de
Cernoy, et Remigio de Ploysiaco servientibus, deffunctis, a quo
receptore requisivit ter interpolate panem et aquam, societatem et
pauperem vestitum ordinis; et cum ei concessisset predictus miles, de
voluntate dicti fratris Johannis, defferentis in hoc nobilitati dicti
militis, imposuit sibi mantellum. Postmodum fecerunt eum vovere et
jurare supra quemdam librum castitatem, vivere sine proprio, [p. 546]
servare bonos usus et bonas consuetudines qui tunc erant in ordine, et
qui imponerentur in posterum per probos homines ordinis, obedire omnibus
preceptoribus qui preponerentur eidem, fideliter facere elemosinas
consuetas, et luminaria ecclesiarum et capellarum eorum servare, et quod
non interesset loco in quo nobilis homo vel nobilis mulier exheredaretur
injuste; et precepit ei quod jaceret cum pannis et caligis lineis,
cinctus super eos una cordula; et instruxit eum quot _Pater noster_
diceret pro horis suis, et quod bene conservaret et deffenderet, pro
posse suo, bona et jura ordinis, et quando non posset hoc facere, quod
denunciaret hoc superioribus suis; et quod faceret jejunia in ordine
consueta; et alia puncta ordinis requireret a senioribus ordinis, et
informarent eum. Postmodum fuerunt eum osculati in ore, et recesserunt
omnes, preter dictum fratrem Johannem de Sernoy, qui ducens ipsum testem
retro altare, et ostendens ei quamdam crucem ligneam in qua erat depicta
ymago Crucifici, precepit ei ter, in virtute juramenti prestiti per eum
de obediendo preceptoribus suis, quod abnegaret illum qui erat in dicta
cruce; et tunc ipse testis, tenore juramenti per eum prestiti, abnegavit
ore non corde. Postmodum precepit ei quod spueret supra dictam crucem,
et spuit ipse juxta non supra. Deinde dixit ei quod ipse testis
spoliaret se, vel, si volebat, ipse Johannes se spoliaret; et cum ipse
testis preelegisset se spoliare, et spoliasset se nudum exceptis
braccis, dictus frater Johannes dixit ei quod oscularetur ipsum testem
inter umbilicum et pectus, vel quod ipse testis, si magis volebat,
oscularetur eum in dicto loco; et tunc de voluntate ipsius testis,
dictus Johannes fuit eum osculatus in dicto loco, precipiens, in virtute
juramenti prestiti per eum, quod nemini revelaret predicta; alia
illicita non intervenerunt in dicta recepcione sua, nec post. Requisitus
si dixerat ei quod predicta essent de punctis ordinis, respondit quod
non. Item, dixit quod ipse credebat ecclesiasticis sacramentis, credens
quod alii fratres bene crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent; nec credit quod eorum laici absolverent nec possent
absolvere a peccatis. Juravit ordinem non exire absque licencia [p. 547]
superioris qui eam dare posset, et credit quod alii idem jurarent.
Clandestine recipiebantur; non credit quod carnaliter commiscerentur,
nec quod hoc diceretur eisdem, nec quod haberent ydola, nec quod cordule
tangerent capita ydolorum. Credit quod qui revelassent secreta, fuissent
graviter puniti. Non fuit sibi inhibitum quod non confiterentur nisi
sacerdotibus ordinis, et infra quindecim dies a recepcione sua, fuit de
predictis confessus fratri Arnulpho tunc gardiano fratrum Minorum
Suessionensium, defuncto; et absolvit eum, imposita sibi penitencia quod
portaret cilicium ad carnem per unam Quadragessimam, et quod jejunaret
per unum annum sextis feriis, quarum medietatem faceret in pane et aqua.
Scientes errores fuerunt negligentes, quia non correxerunt nec
denunciaverunt Ecclesie. Non audivit inhiberi quod elemosine et
hospitalitas non fierent sicut erat consuetum; immo fuit preceptum et
vidit fieri contrarium, et prohibebatur eis quod non gravarentur vicinis
eorum, nec injuste acquirerent. Non interfuit capitulis. Totus ordo
servasset, ut credit, quod magnus Magister cum conventu statuisset. Nunc
grandia scandala et suspicio contra ordinem sunt exorta, credens quod
errores confessati per eum essent noti fratribus ordinis; et audivit
dici quod magnus Magister et alii confessi sunt aliquos errores contra
ordinem, ad cujus deffensionem se obtulerat cum aliis, quos in hoc
sequebatur; sed postmodum retraxit se a dicta deffensione, meliori
consilio ductus. Requisitus si viderat aliquem alium recipi in ordine,
respondit quod sic, fratres Bertrandum de Crotoy quondam, et Guillelmum
de Roy servientes, in dicta capella, per dictum fratrem Johannem de
Sernoy, in festo Omnium Sanctorum proxime preterito fuerunt XI anni vel
circa, presentibus fratribus qui interfuerant recepcioni ipsius testis.
In quorum recepcionibus nichil vidit fieri illicitum; remanserunt tamen
post recepcionem cum receptore in capella, ipso teste et aliis qui
adfuerant recedentibus, et nescit si postmodum fuerunt facta illicita
supradicta confessata per eum.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, amore, [p. 548]
odio, vel temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed
pro veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Lune sequenti, que fuit XV dies mensis Februarii, fuit
adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta fratrum Minorum, frater Johannes de Nivella serviens,
Leodiensis diocesis, preceptor de Barleta Travensis diocesis, testis
supra juratus, ut deponeret dictum suum, mantellum et barbam defferens,
etatis triginta annorum vel circa; et fuit inquisitum cum eo, absolutus
et reconciliatus per dominum episcopum Pansiensem. Lectis autem et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit ad
eos, protestacione premissa quod non intendit recedere a deposicione per
eum facta coram dicto domino episcopo Parisiensi, se nichil scire de
contentis in eis nisi quod sequitur, videlicet quod ipse receptus fuerat
in quadam aula domus Templi de Capua, in festo Nativitatis Domini
proximo preterito fuerunt IV anni, per fratrem Symonem de Brondisio tunc
preceptorem Capuanum, de cujus vita vel morte non habet certitudinem,
presente fratre Johanne de Alvernia oriundo, presbytero, a quo receptore
requisivit ter interpolate panem et aquam ordinis; et cum ter
respondisset ei quod bene deliberaret, quia grandem rem petebat, et
oporteret eum multa dura et aspera sustinere, et abdicare a se propriam
voluntatem; et quod diceret Pater noster et Ave Maria, rogans Deum quod
ipsum dirigeret, finaliter, prestito ab eo per juramentum quod non erat
servilis condicionis, matrimonio, alteri religioni nec debitis
obligatus, nec infra sacros ordines constitutus, tradidit ei mantellum.
Postmodum fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam, et vivere
sine proprio, et osculari crucem mantelli sibi traditi. Postmodum ipse
et dictus presbyter fuerunt eum osculati in ore, instruentes [p. 549]
eum quot _Pater noster_ diceret pro horis suis, et quod jaceret cum
pannis et caligis lineis, cinctus una cordula, quam non tradidit ei, sed
ipse emit eam post prandium, et qualiter regeret se in ordine. Post que,
recedente dicto presbytero, prefatus receptor, solus existens in dicta
aula, cujus porta tunc non erat clausa, cum ipso teste, precepit ei quod
abnegaret Deum; et ipse testis respondit quod hoc nullo modo faceret; et
tunc dictus receptor dixit ei quod hoc oportebat eum facere, et quod
abnegaret ore non corde; et tunc ipse testis abnegavit Deum ore non
corde, ut dixit. Postmodum ostendens ipsi testi quamdam crucem ligneam,
nescit unde allatam, in qua non erat ymago Crucifixi nec pictura aliqua
apparebat, peciit ab ipso teste si credebat quod in dicta cruce esset
propheta, quo respondente quod non, quia non erat ibi ejus ymago,
precepit ei quod spueret supra dictam crucem, et ipse spuit non supra
sed juxta. Postea precepit ei quod oscularetur eum in ano, et ipse
testis noluit eum osculari. De alia re illicita non fuit locutus eidem.
Requisitus si dixerat quod predicta essent de punctis ordinis vel
consueta fieri in ordine, et si ipse testis scit vel credit vel audivit
hoc dici, respondit quod non. Requisitus si viderat aliquem alium recipi
in ordine, respondit quod sic fratrem Guillelmum Manpartit servientem,
de Burgundia, quem credit vivere, per fratrem Odonem de Focharen quondam
militem de Borgondia, in Brandonibus erunt quatuor anni, in capella
domus Templi de Berleta, presentibus fratribus Guillelmo de Melfia
presbytero, et Symone de Ancona et Guillelmo Anglico viatore dicte
domus, servientibus, quos credit vivere, in cujus recepcione fuit
servatus talis modus qualem deposuit fuisse servatum in recepcione sua,
exceptis illicitis quod non intervenerunt tunc nec post recepcionem,
quod ipse testis sciverit vel audiverit vel credat; plurium
recepcionibus non adfuit, nec capitulis eorumdem. Item, dixit quod bene
credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent, nec credit quod
eorum laici possent absolvere a peccatis, nec quod carnaliter
miscerentur, nec quod haberent ydola, nec quod cordule [p. 550]
tangerent capita ydolorum. Jurabant ordinem non exire; statim pro
professis habebantur; clandestine recipiebantur, ex quo erat suspicio
contra eos. Per sacramentum imponebatur quod non revelarent secreta
capitulorum; si revelassent, credit quod puniti fuissent, nescit
qualiter. Non fuit sibi inhibitum quod non confiteretur nisi
sacerdotibus ordinis, nec audivit aliis inhiberi; et ipse testis fuit
confessiis de predictis erroribus fratri Johanni de Capua tunc gardiano
fratrum Minorum de Capua, quem credit [.....?] infra duos dies a
recepcione sua in fratrum Minorum domo de Capua, qui fuit multum
stupefactus, et fecit ipsum testem spoliari in camisia et braccis, et
data ei disciplina cum virgis, absolvit eum, imposita penitencia quod
per triduum jejunaret sextis feriis in pane et aqua, et quod non
portaret camisiam; quam penitenciam dixit se complevisse eciam in
carceribus existendo. Si qui fratres sciebant errores predictos, fuerunt
negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie.
Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter servari in domibus
ordinis in quibus fuit conversatus; et hec precipiebantur eisdem; et
vidit apud Barletam quater dari, ter in ebdomada, elemosinam mille
quingentis personis. Totus ordo servasset quod magnus Magister cum
conventu statuisset. Grandia scandala contra ordinem sunt exorta. Credit
magnum Magistrum et alios confessos fuisse aliquos errores, quia littere
apostolice hoc dicunt. Ad deffensionem ordinis obtulerat se cum aliis;
postmodum fuit infirmus, et retraxit se.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Johannes de Vanbellant serviens, Suessionensis diocesis, testis
supra juratus, etatis quadraginta annorum duorum vel circa, mantellum et
barbam defferens, cum quo fuit inquisitum, absolutus et reconciliatus
per dictum episcopum Parisiensem, lectis et diligenter [p. 551]
expositis sibi omnibus et singulis articulis, repetita protestacione per
eum et alios facta quando juravit, respondit ad eos se nescire de
contentis in ipsis articulis nisi quod sequitur, videlicet quod ipse
fuit receptus, Dominica ante Nativitatem proximo preteritum fuerunt XIX
anni vel circa, per fratrem Nicolaum de sancto Albano quondam
preceptorem, tunc Montis Suessionensis, in capella domus Templi
predicte, presentibus fratribus Michaele de Ballaynvilier milite
quondam, Joanne de Vallibus serviente quondam, in hunc modum: nam cum
flexis genibus peciisset panem et aquam, societatem et pauperem vestitum
ordinis amore Dei sibi concedi, et responsum fuisset quod grandem rem
petebat, quia oporteret eum abdicare a se propriam voluntatem, et multa
dura et aspera sustinere, et ipse respondisset quod omnia sustineret,
voluerunt scire ab eo si erat servilis condicionis, matrimonio vel
alteri religioni vel debitis quod non posset solvere obligatus, et si
habebat aliquid impedimentum infirmitatis latentis vel aliud; quo
respondente quod non, dixerunt ei quod rogaret Deum et beatam Virginem
quod dirigerent eum, et diceret Pater noster et Ave Maria, et cum hoc
fecisset, et ter idem quod supra peciisset, et idem responsum fuisset et
dictum per receptorem, fratribus astantibus, quod si scirent
impedimentum in eo, revelarent ante recepcionem, quia postmodum hoc non
possent, finaliter, prestito per juramentum quod non erant in eo
predicta impedimenta, fecerunt eum vovere et jurare super quemdam librum
apertum, in quo erat ymago Crucifixi, castitatem, vivere sine proprio,
et obedire superioribus suis et mandatis eorum, et servare bonos usus et
bonas consuetudines que tunc erant in ordine, et que in posterum
imponerentur per probos homines ordinis, et quod non interesset loco in
quo nobilis homo vel nobilis mulier, orfani, vidue vel miserabiles
persone exheredarentur injuste; postmodum imposuit sibi mantellum et
birretum, et ipse et fratres astantes fuerunt eum osculati in ore.
Deinde instruxit eum quot _Pater noster_ diceret pro horis suis; quod
jaceret cum pannis et caligis lineis, cinctus una cordula quam emit ipse
testis dicta die post prandium; qualiter regeret se in ordine, [p. 552]
exponens diversos casus propter quos posset incurrere diversas penas.
Post que, aliis recedentibus, dictus receptor, capella post eorum
recessum aperta remanente, traxit ipsum testem retro altare, et, ostensa
sibi quadam cruce lignea, quam tenebat idem receptor in manu, in qua
erat ymago Crucifixi, peciit ab ipso teste si credebat in illum,
ostendendo dictam ymaginem Crucifixi. Quo respondente quod sic, dixit ei
quod non crederet in eum, qui fuerat falsus propheta, et quod negaret
eum; et cum ipse testis diceret quod hoc non debebat facere, cum fuisset
mortuus et crucifixus pro peccatis nostris, preceptore predicto dicente
quod oportebat ipsum testem predicta facere, abnegavit ipse testis ore
non corde, ut dixit. Post que precepit ei quod spueret supra dictam
crucem, sed noluit spuere supra sed juxta. Deinde fecit ipsum testem
spoliari in camisia et braccis, et fuit supra braccas osculatus ipsum
testem prope anum. Postmodum dixit ei quod poterat fratribus ordinis
carnaliter commisceri, si volebat, et id ipsum pati debebat; hoc tamen
non fecit, et respondit sibi quod nunquam faceret; nec scit nec audivit
dici; nec credit quod predicta quatuor illicita fierent vel servarentur
in ordine; et vidit recipi, in quadam camera dicte domus Montis
Suessionensis, fratrem Adam de Villa Ademari servientem quondam, in
proximo festo Nativitatis beati Johannis Baptiste erunt novem anni vel
circa, per fratrem Johannem de Sernay, quondam preceptorem, tunc dicte
domus, presentibus fratribus Matheo de Atrabato et Remigio de Cormellis,
deffunctis, in cujus recepcione vel post non fuit aliquid actum vel
dictum de predictis illicitis quod ipse testis sciverit vel audiverit
dici vel credat. Requisitus si dictus receptor vel alii dixerant sibi,
vel ipse sciebat vel audiverat dici, quod predicta illicita vel aliqua
ex eis essent de punctis ordinis, respondit quod non. Item, dixit quod
ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et credebat quod alii
fratres ordinis bene crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent; nescit quod eorum laici possent absolvere a peccatis vel
absolverent. Juravit et credit quod alii jurarent ordinem non exire.
Statim pro professis habebantur; clandestine recipiebantur. Non [p. 553]
credit quod haberent ydola, nec quod cordule cum quibus cingebantur
tangerent capita ydolorum. Jurabant non revelare secreta capitulorum; si
revelassent, fuissent puniti, sed nescit qualiter. Non fuit sibi
inhibitum, nec scit quod aliis inhiberetur quod non confiterentur nisi
sacerdotibus ordinis, et infra octo dies a recepcione sua, ipse testis
fuit, in capella dicte domus eorum Montis Suessionensis, confessus de
predictis erroribus fratri Johanni de Collegi conventuali fratrum
Minorum Suessionensium quondam, qui absolvit eum, imposita penitencia
quod jejunaret per dimidium annum sextis feriis, in pane et aqua, et
quod non interesset loco in quo predicta illicita fierent; quod
complevit. Si aliqui erant scientes errores, fuerunt negligentes, quia
non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem vidit convenienter servari in domibus ordinis in quibus
fuit conversatus; tempore tamen caristie, propter multitudinem populi
concurrentis, vidit elemosinas, ut pluribus dari possent, distribui in
plures peczias quam prius fierent. Clam eorum capitulia tenebantur.
Totus ordo servasset quod magnus Magister cum conventu statuisset.
Grandia scandala contra ordinem sunt exorta, propter illa de quibus
agitur contra ipsum. Una cum aliis obtulerat se deffensioni ordinis. Ab
ordine aposthaverat per bienium vel circa, ante capcionem eorum, et in
apostasia existens ante capcionem aliorum et suam deposuerat supra
predictis, coram inquisitore, apud Pissiacum, gratis, et non captus. Sed
postmodum, ante capcionem suam et aliorum, resumpsit habitum, quia
dicebatur ei quod erat excommunicatus, et venit ad magnum Magistrum,
Parisius, in capitulio generali, in festo Nativitatis beati Johannis
Baptiste fuerunt tres anni, et in dicto capitulio fuit reconciliatus, et
mantellus ei redditus, et impositum ei quod comederet in terra, super
mantellum suum per annum, et quod tribus diebus in septimana comederet
panem et aquam; quod et fecit in dicta domo Montis Suessionensis, usque
ad festum beati Remigii, circa quod fuerunt capti. Requisitus sub
juramento suo si revelaverat aliquibus de ordine, ante [p. 554]
capcionem eorum, illa de quibus prius inquisitum fuerat, respondit quod
non, nec sciebat capcionem, nec audiverat nisi per tres dies ante
capcionem eorum. Requisitus quare exiverat dictum ordinem, respondit
quod propter levitatem suam, quia erat in nimia edua [inedia?] in
religione.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate. Acta fuerunt hec
die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me Floriamonte
Dondedei, et aliis notariis supra proximo nominatis.
Post hec, die Martis sequenti, que fuit XVI dies dicti mensis Februarii,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta fratrum Minorum, frater Thomas Quintini serviens, Bajocensis
diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum, quadragenarius
vel circa, non defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat in
concilio Senonensi; postmodum radi fecerat sibi barbam. Qui fuit
protestatus quod non intendit recedere a deposicione per eum facta coram
domino episcopo Parisiensi, qui absolvit et reconciliavit eumdem. Lectis
autem et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,
respondit ad eos se nescire de contentis in eis nisi quod sequitur.
Scilicet quod ipse receptus fuerat in capella domus Templi de
Brectiville le Rebel dicte diocesis Bajocensis, circa instans festum
beati Johannis erunt X anni vel circa, per Philippum Agate servientem,
tunc preceptorem ballivie Normannie, quem credit vivere, presentibus
fratribus Guillelmo Picardi presbytero, Guillelmo de Boysset milite, et
Matheo Raynandi servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam cum
requisivisset, flexis genibus ter interpolate, concedi sibi, amore Dei,
panem et aquam et pauperem vestitum ordinis, et responsum fuisset ei
quod grandem rem petebat, et quod bene deliberaret, rogans Deum ut
dirigeret eum, et hoc fecisset, finaliter prestito per [p. 555]
juramentum quod non habebat infirmitatem latentem, nec erat servilis
condicionis, matrimonio vel alteri religioni, aut debitis que non posset
solvere obligatus, fecit eum vovere et jurare supra quemdam librum
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et servare bonos usus et
bonas consuetudines ordinis. Postmodum imposuit sibi mantellum, et ipse
et astantes fuerunt eum osculati in ore. Deinde instruxit eum quot
_Pater noster_ diceret pro horis suis, et quod jaceret cum pannis et
caligis lineis una cordula cinctus, et qualiter regeret se in ordine.
Post que, recedentibus aliis, porta capelle aperta remanente, dictus
receptor dixit eidem testi satis prope altare existenti quod abnegaret
ter Deum; et cum ipse testis responderet quod hoc nullo modo faceret, et
fleret, dixit ei quod non curaret, quia oportebat eum hoc facere, et de
hoc posset postmodum confiteri, et Deus bene indulgeret ei; tunc ipse
testis abnegavit Deum ter ore non corde. Post que precepit ei quod ter
spueret supra quamdam crucem ligneam nescit unde ablatam, quam tenebat
in manu, in qua non recolit se picturam vel ymaginem aliquam vidisse, et
ipse testis spuit ter non supra sed juxta eam. De osculis inhonestis et
crimine sodomitico non fuit ei locutus dictus receptor nec alius, nec
quod predicta essent de punctis ordinis, nec scit nec audivit dici nec
credit quod dicta illicita fierent in recepcionibus aliorum; nec aliquem
alium vidit recipi in ordine, nec interfuit capitulis eorum; et pauca
scit, ut dixit, de factis ordinis, quia erat agricola. Precepit ei
dictus receptor quod non revelaret predicta. Item, dixit se fuisse
confessum de predictis erroribus in crastinum, in eadem capella, dicto
presbytero, qui absolvit eum, imposita penitencia quod jejunaret XIII
diebus Veneris in pane et aqua, quod et fecit.
Item, dixit quod crucem sanctam devote adorabant die Veneris sancta, et
quod bene credit ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres
eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent; non
credit quod eorum laici possent absolvere nec absolverent a peccatis.
Juravit ordinem non exire, credens quod alii idem jurarent. [p. 556]
Statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur. Non credit
quod haberent ydola, nec quod cordule cum quibus cingebantur (assumebant
unde volebant), tangerent capita ydolorum. Non fuit ei inhibitum quod
non confiteretur nisi sacerdotibus ordinis, nec audivit aliis inhiberi.
Elemosinas et hospitalitatem vidit in domibus ordinis in quibus
conversatus fuit convenienter fieri et servari, et decimas bene reddi de
terris eorum quas ipse testis excolebat. Credit quod totus ordo
servasset quod magnus Magister cum conventu ordinasset. Nunc grandia
scandala sunt exorta contra ordinem, propter illa de quibus agitur
contra eum. Audivit dici magnum Magistrum et alios aliquos errores,
nescit quos, fuisse confessos contra ordinem, ad cujus deffensionem se
obtulerat cum aliis, et postea se retraxit.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestationes fuerint publicate.
Frater Stephanus de Domont serviens, Parisiensis diocesis, testis supra
juratus, habitum et barbam defferens, quinquagenarius vel circa,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Parisiensem,
protestacione premissa quod non intendit recedere a deposicione per eum
facta coram eo, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et singulis
articulis, respondit se nescire de eis nisi quod sequitur, scilicet: se
nescire si in recepcionibus aliorum interveniebant illicita, quia nullos
viderat recipi, nec interfuerat capitulis eorum. Ipse tamen receptus
fuerat, in principio Augusti proximo preteriti fuerunt triginta anni vel
circa, per fratrem Johannem de Manbressi militem quondam, preceptorem
tunc Viromandie, in capella domus Templi de Castellario in Veromandia
Noviomensis diocesis, presentibus fratribus Garino de Grandi Villarii,
Johanne de Sano Pucto servientibus, et aliis deffunctis, in hunc modum:
nam cum peciisset panem et aquam ordinis, et respondisset quod [p. 557]
grandem rem repetebat, quia oporteret eum a se abdicare propriam
voluntatem, et multa dura et aspera sustinere, et cum respondisset quod
omnia sustineret, finaliter prestito ab eo quod non habebat infirmitatem
nec aliud impedimentum, fecit eum vovere et jurare castitatem,
obedienciam, vivere sine proprio, et postmodum imposuit sibi mantellum,
et fuerunt osculati eum in ore. Requisitus si sciebat vel credebat vel
audiverat dici quod aliqui errores essent in ordine, respondit quod non.
Requisitus si in recepcione sua intervenerant aliqua illicita, respondit
quod non, quod ipse recordetur, quia sunt multi anni elapsi, et non
habebat, ut dixit, propter hoc magnam memoriam. Postmodum, specificatis
sibi illis que continentur in primis XIII articulis, dixit quod de
mandato dicti receptoris spuerat juxta crucem et abnegaverat Deum.
Predicta tamen dixit per talem modum, et tanta simplicitate videbatur
dictus testis, sicut per multas circumlocuciones apparuit, sicut est
quia requisitus si receptor ejus contrarium ejus quod ipse deposuit
diceret an dementiret eum, respondit quod non; et quia eciam dixit quod
predicta non reputabat illicita, quia si fecit, fecisset ore non corde;
quod ejus deposicioni non fuit visum dictis dominis commissariis magnam
fidem esse adhibendam; cum multum timere videretur propter deposicionem
coram domino episcopo Parisiensi factam per eum, quia fuerat
questionatus Parisius duobus annis et ultra ante deposicionem suam, ut
dixit. Item, dixit quod ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis,
credens quod alii fratres eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes
debite celebrarent; nec scit si eorum Magister et laici poterant
absolvere a peccatis. Clandestine recipiebantur. Non credit quod
carnaliter commiscerentur, nec quod haberent ydola, nec quod cordule
quibus cingebantur tangerent capita ydolorum. Injunctum fuit ei quod non
revelaret secreta capitulorum. Item, requisitus si confessus fuerat de
predictis erroribus, respondit quod sic cuidam presbytero ordinis, de
cujus nomine non recordabatur, infra triduum, qui injunxit ei quod
deinceps non faceret, et quod jejunaret tribus diebus. Postmodum dixit
quod non bene recordabat, propter diuturnitatem temporis. Si [p. 558]
qui erant scientes errores, negligentes fuerunt, quia non correxerunt
nec denunciaverunt Ecclesie. Audivit quod elemosine fuerant restricte in
ordine de mandato superiorum in aliquibus locis, et quod eorum capitulia
clam tenebantur. Credit quod totus ordo servasset quod magnus Magister
cum conventu statuisset. Nunc grandia scandala et suspicio contra
ordinem sunt exorta, propter illa de quibus agitur contra eum. Obtulit
se deffensioni ordinis cum aliis; postmodum se retraxit.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, odio, vel temporali
comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro veritate dicenda,
et hoc dixit multum trepide. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc
suam deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Odo de Castroduni serviens, Carnotensis diocesis, testis supra
juratus, non defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat
Aurelianis, cum dominus episcopus Aurelianensis, qui nunc est,
absolvisset et reconciliasset eum. Postmodum radi fecerat sibi barbam,
et est quadraginta sex annorum vel circa; et fuit protestatus quod non
intendit recedere a deposicione per eum facta coram domino episcopo, et
si aliquid contrarium diceret, quod non prejudicet sibi. Lectis autem et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire de eis, nisi quod sequitur. Videlicet quod ipse receptus fuerat
in capella domus Templi de Buxeria Carnotensis diocesis, per fratrem
Guillelmum Gaudini militem quondam, preceptorem tunc ballivie
Carnotensis, circa instans festum nativitatis beati Johannis Baptiste
erunt XXVI anni vel circa, presentibus fratribus Petro de Merevilla
milite, Guillelmo de Nicochet serviente, et pluribus aliis deffunctis,
in hunc modum: nam obtulit se velle esse servum esclavum ordinis et
Beate Marie toto tempore vite sue, petens panem et aquam ordinis sibi
concedi pluries interpolate; et cum reponsum fuisset eidem pluries quod
bene deliberaret, et quod grandem rem petebat, quia oporteret [p. 559]
eum abdicare a se propriam voluntatem, et multa dura et aspera
sustinere, et quod rogaret Deum ut dirigeret eum, et hoc fecisset,
finaliter prestito ab eo per juramentum quod non habebat infirmitatem
latentem, nec erat servilis condicionis, matrimonio vel alteri religioni
obligatus, fecit eum vovere et jurare supra quemdam librum castitatem,
obedienciam, vivere sine proprio. Postmodum imposuit sibi mantellum, et
ipse et astantes fuerunt eum osculati in ore. Deinde instruxit eum quot
_Pater noster_ diceret pro horis suis, quod inclinaret capud quando
Gloria Patri diceretur, jaceret cum pannis et caligis lineis cinctus una
cordula, et precepit ei quod conservaret bona ordinis; et alia inhonesta
tunc non intervenerunt in sua recepcione predicta. Elapsis vero tribus
septimanis vel circa, dictus receptor vocavit ipsum testem solum in
quadam camera dicte domus, in qua jacebat dictus receptor, et firmata
porta precepit ei quod abnegaret Jhesum Christum; et cum ipse testis
respondisset quod hoc nullo modo faceret, dixit quod hoc oportebat eum
facere, alioquin moreretur; et tunc ipse testis, timore ductus,
abnegavit Jesum Christum cum dolore cordis, ore non corde; et ostendit
ei quamdam crucem ligneam, nescit a quo allatam, in qua erat ymago
Crucifixi. Non tamen de sputo illicito, nec de osculo inhonesto, nec de
aliqua alia re illicita fuit sibi locutus, nisi de hoc tantum quod per
fas vel nefas secure acquireret ordini, quia hoc poterat secure facere
sine peccato. Non tamen hoc fecit, nec credit quod predicta illicita
fierent in ordine, nec vidit nec scivit, nec audivit dici quod
intervenerunt in recepcionibus infrascriptorum, scilicet fratris
Guillelmi Dicure Aurelianensis diocesis, servientis quondam, quem vidit
recipi per dictum fratrem Guillelmum Gaudini, in dicta capella, sunt
XVIII annis vel circa, non recolit de presentibus; nec in recepcione
fratris Dionisii de Samneriaco, in Carnotensis diocesis, presbyteri vivi
quem vidit recipi, non recolit si Aureliani vel in dicta domo
Castriduni, per dictum fratrem Guillelmum Gaudini, sunt XVIII anni vel
circa, non recolit de presentibus. Item, dixit se credere quod eorum
sacerdotes debite celebrarent, et quod fratres ordinis bene [p. 560]
crederent ecclesiasticis sacramentis, quia communicabant ter in anno; et
ipse bene credebat. Non credit quod eorum laici possent absolvere a
peccatis, nec quod fierent oscula inhonesta, nec quod perpetrarent
crimen sodomiticum, nec quod haberent ydola, nec quod cordule quibus
cingebantur tangerent capita ydolorum. Juravit ordinem non exire; credit
quod alii idem jurarent. Clandestine recipiebantur; quibus volebant
confitebantur. Jurabant non revelare secreta capitulorum, et qui
revelassent, secundum statuta ordinis perdidissent mantellum et ordinem.
Si qui sciebant errores, fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos
nec denunciaverunt Ecclesie. In domibus ordinis in quibus fuit, vidit
elemosinam ter in ebdomada bene fieri et hospitalitatem convenienter
servari. Clam tenebantur eorum capitulia. Totus ordo servasset quod
magnus Magister cum conventu statuisset. Nunc grandia scandala sunt
exorta contra ordinem, propter illa de quibus agitur contra eum. Non
obtulerat se deffensioni ordinis; intelligebat Latinum.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, coram eisdem dominis commissariis,
hoc salvo quod, cum dictus frater Odo deposuit de abnegacione Jhesu
Christi, dictus dominus Matheus ex causa recessit; presentibus magistro
Amisio, me Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo
nominatis.
Post hec, die Mercurii sequenti, que fuit XVII dies mensis Februarii,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta fratrum Minorum, frater Humbertus de Germilla serviens,
Carnotensis diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum,
viginti septem annorum vel circa, qui in concilio Senonensi mantellum
dimiserat, absolutus et reconciliatus fuerat per dominum [p. 561]
episcopum Parisiensem, postmodum radi fecerat sibi barbam. Lectis autem
et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, premissa
protestacione quod non intendebat recedere a deposicione facta coram
dicto domino episcopo, respondit se nescire de contentis in eis nisi
quod sequitur. Videlicet quod ipse receptus fuerat per fratrem Gerardum
de Villaribus preceptorem tunc Francie, circa festum beati Andree
proximo preteritum fuerunt septem anni, in camera quadam domus Templi de
Gelboe Lingonensis diocesis, presentibus fratribus Alberto de Van de
Tors presbytero, Jacobo de Botencort milite, Lamberto de Toysi
serviente, quos credit vivere, in hunc modum: nam cum requisivisset
panem et aquam societatis et pauperem vestitum ordinis, et obtulisset se
perpetuo velle esse servum esclavum Terre sancte, dixerunt ei quod bene
deliberaret, quia juvenis erat, et videbat eos cum magno apparatu
equorum et vestium, et ipse forsitan talia non haberet, et oporteret
ipsum a se abdicare propriam voluntatem, esurire quando vellet comedere,
vigillare quando vellet dormire, et multa dura et aspera sustinere; et
cum respondisset quod omnia bene sustineret propter honorem Dei,
preceperunt quod exiret dictam cameram, et ipsi deliberarent; et cum
deliberassent, et reintrasset et peciisset que supra ter interpolate, et
idem sibi responsum fuisset, prestito ab eo per juramentum quod non erat
servilis condicionis, matrimonio vel alteri religioni vel debitis
obligatus, nec habebat aliquid impedimentum, fecerunt vovere et jurare
supra quemdam librum apertum, in quo erat ymago Crucifixi, castitatem,
obedienciam, vivere sine proprio, et servare bonos usus et bonas
consuetudines ordinis. Postmodum imposuit sibi mantellum, et precepit
quod oscularetur dictam ymaginem, et deinde ipse et fratres astantes
fuerunt osculati eum in ore. Postmodum fecit eum osculari crucem
mantelli, et presbyter predictus dixit quasdam oraciones, et aspersit
aquam benedictam supra eum; et instruxit eum receptor quot _Pater
noster_ diceret, et qualiter regeret se in ordine; et dicta die nichil
fuit dictum vel actum illicitum; et dictus preceptor recessit cum
predictis fratribus de loco predicto, ipso teste remanente [p. 562]
ibidem. Elapsis vero octo diebus, frater Humbertus de Valeure et
Martinus de Espalhi servientes, qui morabantur in dicta domo, cujus
tamen recepcioni non adfuerant, de quorum vita vel morte non habet
certitudinem, duxerunt ipsum testem, circa crepusculum noctis, ad
quamdam aliam cameram dicte domus, et ostio firmato, preceperunt ei quod
abnegaret Deum; et cum ipse testis stupefactus de predictis respondisset
quod nullo modo faceret, dixerunt ei quod hoc oportebat eum facere, quia
alii ita faciebant, adjicientes quod hoc poterat facere ore non corde;
et tunc ipse testis timore ductus propter horam, et quia ipsi fratres
erant fortes et robusti et ipse erat juvenis, abnegavit Deum ore non
corde. Postmodum dictus Humbertus, qui erat antiquior, extraxit de
subtus vestes suas quamdam crucem ligneam in qua erat ymago Crucifixi
depicta, et precepit ei quod spueret super eam, et ipse testis noluit
spuere supra sed juxta; et dixit eis quod de predictis conquereretur
dicto receptori, et ipsi dixerunt quod si ipse hoc faceret, vel
revelaret cuiquam predicta, interficerent eum; de alio illicito non
fuerunt locuti eidem. Requisitus si scit vel credit quod predicta
illicita vel alia contenta in articulis intervenerunt in recepcionibus
aliorum vel post, respondit se nescire; vidit tamen ultra mare recipi
per Magistrum qui nunc est, in capella domus Templi civitatis de
Limasso, intra Pascha et Pentecosten instantes erunt VII anni vel circa,
fratres Antonium nepotem fratris Hugucionis de Vercellis cubicularii
quondam domini Pape, militem, et Jacobum de Rupella servientem, tunc
existentem in servicio dicti Magistri, quos credit vivere; et fuerunt
presentes ultra CXX fratres, inter quos erant fratres Racinbandus de
Caron preceptor tunc Cypri, Richardus de Monte Claro, Guillemus de
Chambonent, qui obtulit se ad deffensionem ordinis, milites in istis
partibus existentes, et multi alii quos nominavit in partibus
ultramarinis existentes, in quorum recepcione vel post nichil vidit nec
scivit interfuisse illicitum. Alios non vidit recipi, et pocius credit,
propter predicta et propter alia bona que vidit in ordine fieri ultra
mare, quod illicita non intervenirent in recepcionibus aliorum [p. 563]
vel post, quam contrarium. Item, dixit quod de predictis illicitis
confessus fuerat, infra mensem tunc sequentem, capellano seculari,
curato de Baro super Secanam Lingonensis diocesis, tunc penitenciario
domini episcopi Cathalanensis qui nunc est, cujus nomen ignorat, de
cujus vita vel morte non habet certitudinem, apud Terajussa
Cathalaunensis diocesis, qui fuit valde stupefactus, audita confessione
predicta, et absolvit eum dando ei disciplinam, imposita ei penitencia
quod jejunaret diebus sabbatinis in pane et aqua, et non portaret
camisiam per dimedium annum, et quod ultra mare, ubi tunc de proximo
profecturus erat, investigaret diligenter si predicti errores
servabantur in ordine, et si hoc comperiret, revelaret in confessione
eidem; quam penitenciam complevit; et de predictis nichil potuit scire
nec audivit dici aliud ante capcionem eorum. Item, dixit se credere
ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii fratres ordinis eodem modo
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent; preceptores
eorum laici inponebant eis disciplinas, et sacerdotes absolvebant eos a
peccatis. Juravit ordinem non exire, et credit quod alii idem jurarent.
Clandestine recipiebantur, ex quo erat suspicio contra eos. Non credit
quod fierent oscula inhonesta, nec quod committerent crimen sodomiticum,
nec quod haberent ydola, nec quod cordule quibus cingebantur, supra
pannos lineos cum quibus jacebant, tangerent capita ydolorum.
Precipiebatur quod non revelarent secreta capitulorum nec modum
recepcionis, et si revelassent, perdidissent domum et ordinem; absque
licencia non poterant nisi sacerdotibus ordinis confiteri; si qui erant
scientes errores, fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie; ultra mare vidit dari decimam partem omnium
victualium amore Dei, et hospitalitatem convenienter servari. Capitulia
tenebantur januis clausis, nullis presentibus nisi fratribus ordinis,
ostiario posito ne audiretur exterius illa que fiebant in capitulis.
Totus ordo servasset quod magnus Magister cum conventu statuisset; nunc
grandia scandala contra ordinem sunt exorta. Audivit dici magnum
Magistrum et alios aliquos errores fuisse confessos contra [p. 564]
ordinem, ad cujus deffensionem se obtulerat, et postmodum retraxerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Guillelmus de Gii serviens, Bisuntini diocesis, testis supra
juratus, non defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat in
concilio Senonensi, postmodum fecerat sibi radi barbam, absolutus et
reconciliatus per dominum episcopum Parisiensem, triginta annorum vel
circa, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et singulis
articulis, respondit quod nunquam viderat aliquem alium in ordine
recipi, nec sciebat de contentis in ipsis articulis nisi quod sequitur.
Ipse autem receptus fuerat, in instanti festo nativitatis beati Johannis
Baptiste erunt VIII anni, per fratrem Symonem de Quinciaco militem
quondam, presidentem tunc fratribus transeuntibus ultra mare, in quadam
camera domus Templi de Marssilia, presentibus fratribus Jacobo de
Coblans, Richardo et Johanne de Monte Claro, fratribus carnalibus,
militibus, et aliis pluribus, qui tunc transfretaverunt in hunc modum:
nam cum requisivisset panem et aquam, societatem et pauperem vestitum
ordinis ter interpolate, et fuisset eidem ter responsum quod exiret
cameram et bene deliberaret, quia grandem rem petebat, et videbat eos in
magno apparatu equorum et vestituum, et ipse forsitan talia non haberet,
et oporteret eum multa dura et aspera sustinere, et ipse respondisset
quod omnia sustineret, finaliter concessit ei dictus panem et aquam, et
societatem et participacionem bonorum ordinis; et associaverunt tres ex
amicis suis, quos ipse duceret eligendos, dicte participacioni bonorum
spiritualium, et voluerunt quod ipse eciam associaret eos in bonis que
faceret; et fecerunt eum vovere et jurare castitatem, obedienciam, et
vivere sine proprio, et servare bonos usus et bonas consuetudines
ordinis. Postmodum dictus receptor imposuit ei mantellum, et [p. 565]
fuit eum osculatus in ore, et eciam frater Egidius presbyter, cujus
cognomen ignorat, qui aderat et transfretaverat cum eis, et obiit ultra
mare. Postea instruxit eum quot _Pater noster_ diceret pro horis suis,
et qualiter regeret se in ordine. Post que frater Galterus nacione
Picardus, serviens, cujus cognomen ignorat, qui adfuerat dicte
recepcioni sue, duxit eum ad quamdam cameram, et clauso ostio, dixit ei
quod abnegaret Deum, et cum ipse testis respondisset quod hoc nullo modo
faceret, dictus Galterus dixit ei quod hoc oportebat eum facere; tunc
ipse testis abnegavit ore non corde; deinde precepit ei quod spueret
super quamdam crucem ligneam depictam, que erat in dicta camera, nescit
per quem allatam, et ipse noluit spuere supra sed juxta; dixit eciam ei
quod, si volebat, poterat carnaliter commisceri fratribus ordinis, et id
ipsum pati debebat; et ipse respondit quod hoc nullo modo faceret, nec
fecit, nec scit, nec credit, quia non vidit nec audivit quod predicta
illicita intervenirent in recepcionibus aliorum vel post, ut dixit ei
quod predicta essent de punctis ordinis. Item, dixit quod ipse bene
credebat ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii fratres eodem
modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent, nec credit
quod eorum laici possent absolvere a peccatis, nec quod fierent inter
eos oscula inhonesta, nec quod committerent crimen sodomiticum, nec quod
haberent ydola, nec quod cordule, quibus cingebantur supra camisias cum
quibus jacebant, quas cordulas sumebant unde volebant, tangerent capita
ydolorum. Jurabant ordinem non exire; clandestine recipiebantur, ex quo
erat suspicio contra eos. Precipiebatur quod non revelarent secreta
capitulorum et modum recepcionis; si revelassent, puniti essent, sed
nescit qualiter; absque licencia non poterant, ut audivit dici, nisi
sacerdotibus ordinis confiteri; si qui sciebant errores, fuerunt
negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie.
Audivit dici quod elemosine erant retracte in ordine, et quod eorum
capitulia clam tenebantur, ostiario posito ne exterius audiretur quod
interius dicebatur. Totus ordo servasset quod magnus Magister cum
conventu statuisset. Grandia scandala et suspicio contra [p. 566]
ordinem sunt exorta, propter illa de quibus agitur contra eum; contra
quem audivit Magistrum et alios aliquos errores, nescit quos, fuisse
confessos. Obtulerat se ad deffensionem ordinis, et postea retraxit.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
commodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate, et fuit ante
deposicionem suam protestatus quod non intendebat recedere a deposicione
per eum facta coram dicto domino episcopo Parisiensi.
Frater Johannes de Gisi presbyter, et Radulphus de Salicibus
Laudunensis, Petrus de sancto Mamerto Vienensis, Reginaldus le Bergerot
et Johannes de Niciaco Lingonensis, Gilo de Cheruto Senonensis, Nicolaus
de Trecis, Petrus de Cercellis et Johannes de Elemosina Parisiensis
diocesium, adducti pro testibus coram eisdem dominis commissariis,
premissa protestacione quod non intendebant recedere a deposicionibus
alias per eos factis coram ordinariis, et si quid contra vel magis aut
minus dicerent coram eisdem dominis commissariis, quod eis non
prejudicet nec noceat in aliquo. Juraverunt, tactis sacrosanctis
Evangeliis, dicere plenam et meram veritatem in hujus modi negocio,
secundum formam juramenti aliorum testium superius registratam,
expositam et vulgarizatam eisdem.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Jovis sequenti, que fuit XVIII dies mensis Februarii, fuit
adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta fratrum Minorum, frater Johannes de Gisi presbyter, Laudunensis
diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum, triginta
annorum vel circa, mantellum defferens, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Parisiensem. [p. 567]
Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,
protestacione premissa quod non intendit recedere a deposicione per eum
facta coram dicto domino episcopo, respondit se nescire de eis nisi quod
sequitur. Scilicet quod ipse receptus fuerat, una cum fratre Tossanez de
Lanhivilla Belvacensis diocesis, serviente, in capella domus Templi
dicti loci de Lanhivilla, per fratrem Radulphum de Gisi, testem supra
examinatum, receptorem tunc Campanie, circa instans festum nativitatis
beati Johannis Baptiste erunt VII anni vel circa, presentibus fratribus
Johanne de Lanhivilla presbytero, tunc preceptore dicte domus, Guidone
de Bellavilla clavigero dicte domus, Bertrando de Vienesio milite, et
Johanne de Furno, et Guillelmo de Puteolis servientibus, et Petro de
Grimenilio presbytero, et Radulpho Godandi serviente, de quorum vita vel
morte non habet certitudinem, in hunc modum: nam cum peciissent panem et
aquam, societatem et pauperem vestitum ordinis, et obtulissent se velle
esse servos esclavos dicti ordinis pluries, et pluries eis responsum
fuisset quod bene deliberarent, capellam exeuntes, quia grandem rem
petebant; nam oporteret eos abdicare a se propriam voluntatem, et
subjici aliene, esse in uno loco quando vellent esse in alio, esurire
quando vellent comedere, vigilare quando vellent dormire, et multa dura
et aspera sustinere; et ipsi respondissent ter quod omnia sustinerent,
finaliter, habito consilio cum dictis fratribus et prestito per
juramentum quod non habebant infirmitatem latentem, nec erant
excommunicati, nec debitis quod solvere non possent vel alteri religioni
obligati, et quod dictus Tossanez non erat servilis condicionis nec
matrimonio obligatus, fecit eum vovere et jurare super quemdam librum
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et quod juvarent pro posse
suo ad acquirendum Terram sanctam, et quod non essent in loco in quo
aliquis exheredaretur injuste; et imposuit eis mantellos, dictis
receptore et presbyteris dicentibus psalmum: Ecce quam bonum, precepit
eis quod oscularentur unus crucem mantelli alterius, quod fecerunt.
Postmodum fuerunt osculati dictum receptorem et omnes fratres [p. 568]
astantes in ore et cruces mantellorum eorum. Deinde instruxit eos quod
jacerent cum pannis lineis, una cordula cincti, et qualiter regerent se
in ordine, exponens dicto Toussanez quot _Pater noster_ diceret pro
horis suis, et utrique casus plures propter quos, secundum statuta
ordinis, poterant incurrere diversas penas. Post que, recedentibus
aliquibus ex dictis fratribus, non recolit quibus, et aliis nescit
quibus eciam remanentibus, precepit dicto Toussanez primo, et secundo
ipsi testi, quod abnegaret Deum; et cum ipsi respondissent quod hoc
nullo modo facerent, dixit eis quod hoc oportebat eos facere, quia hoc
erat de punctis ordinis; et flevit dictus receptor, et dixit quod hoc
multum displicebat sibi, quia oportebat fieri supradicta, et quod
abnegarent ore non corde; et tunc dictus Tossanez primo, et postmodum
ipse testis, dolentes et flentes, abnegaverunt Deum ore non corde.
Deinde precepit eis quod spuerent contra ymaginem Crucifixi depictam in
dicto libro super quem juraverat, quod hoc erat eciam de punctis
ordinis, et tunc ipsi spuerunt in terram. Postea dixit eidem testi et
eciam dicto Toussanez quod si essent in loco in quo haberent penuriam
lectorum, quod recolligerent alios fratres in lectis suis; sed non
intellexerunt ipse testis et dictus Toussanez aliquid malum vel
inhonestum ex dicto precepto. Postea precepit eidem testi quod
oscularetur eum sub pectore supra vestes, et fuit eum osculatus, sed
nescit si dictus Toussanez osculatus fuit eum in dicto loco. Alia
inhonesta non intervenerunt in recepcionibus supradictis. Requisitus si
scit vel credit quod predicta illicita intervenirent in recepcionibus
aliorum, respondit se credere quod sic, quia vidit predicta illicita
fieri, et modum qui servatus fuerat in recepcione sua et dicti Toussanez
servari in recepcionibus fratrum Guillelmi presbyteri quondam curati de
Lati Silvanectensis diocesis, et Anrici fratris carnalis ejusdem
Guillemi, qui simul recepti fuerunt in dicta capella, per dictum fratrem
Radulphum, diu post recepcionem ipsius testis, non recolit tamen de
tempore; et fuerunt presentes fratres Robertus le Brioys, testis supra
examinatus, tunc preceptor dicte domus, et alii de quorum nominibus non
recordatur. Vidit eciam recipi, per dictum fratrem Radulphum, [p. 569]
fratrem Johannem de Domenecuria servientem, Ambianensis diocesis, in
capella domus Templi de Nulhiaco Belvacensis diocesis, non recolit de
tempore, presentibus fratribus Johanne de Nans presbytero, Ambianensis
diocesis, preceptore tunc dicte domus de Nulhiaco, et Roberto le Brioys
predicto, ut credit, et fuit servatus idem modus quoad licita et
illicita, quem deposuit fuisse servatum in recepcione sua et dicti
Tossanez et in predictis omnibus recepcionibus. Pretendebat idem frater
Radulphus, per signa exteriora, sibi predicta illicita plurimum
displicere; de vita autem vel morte dictorum receptorum et astancium
dixit se certitudinem non habere, et quod plures non vidit recipi, nec
interfuit capitulis generalibus eorumdem. Item, dixit quod nunquam
fuerat sibi inhibitum quin celebraret secundum formam Ecclesie, nec
audivit dici quod aliis inhiberetur; et credit quod fratres ordinis bene
crederent ecclesiasticis sacramentis, et ipse bene credebat. Item, dixit
quod, post recepcionem suam, peciit a dicto receptore quare fiebant
dicta illicita, et ipse respondit quod nesciebat, nisi quia ita erat
consuetum fieri. Et tunc ipse testis maledixit illum qui introduxerat
dictos errores, et predictus fratres Radulphus respondit quod ita esset.
Item, dixit quod bene terminabantur capitulia eorum; illi qui tenebant
dicta capitulia quanquam essent laici, dicebant ista verba: De peccatis
que obmisistis dicere propter verecundiam carnis, absolvo vos ex tali
potestate qualem habeo a Deo et a Papa, et frater presbyter, qui est
hic, faciet absolucionem generalem, secundum formam Ecclesie. Et
predicta dixit se vidisse et audivisse in capellis in quibus fiebant
recepciones predicte, et legisse in regula eorum quod predicta debebant
fieri; non tamen habet nunc dictam regulam secum. Ante mantelli
tradicionem, dicebatur eis quod non possent egredi dictum ordinem absque
licencia ex quo ipsum ingressi fuissent. Clandestine recipiebantur, ex
quo erat suspicio contra eos. Non credit quod fierent alia oscula, quam
ea de quibus supra deposuit, inhonesta, nec quod perpetrarent crimen
sodomiticum, nec quod haberent ydola, nec quod cordule, quibus [p. 570]
cingebantur, tangerent capita ydolorum. Dicebatur eis quod non poterant
revelare secreta capitulorum; si revelassent, credit quod perdidissent
mantellum per annum, et quod per dictum annum comedissent panem et
aquam. Non audivit inhiberi quod non confiterentur nisi sacerdotibus
ordinis; et infra octo dies a recepcione sua, priusquam celebraret, ipse
testis fuerat confessus de predictis erroribus, in capella domus Templi
de Bosdestruz Belvacensis diocesis, ad quam domum pro commorando fuerat
destinatus fratri Johanni de ordine fratrum Minorum, cujus cognomen
ignorat, conventus, ut credit, Ambianensis, de cujus vita vel morte non
habet certitudinem, qui absolvit eum, imposita penitencia quod cantaret
tres missas, unam de Sancto Spiritu, aliam de beata Virgine et aliam de
mortuis, legeret semel psalterium, jejunaret diebus tribus in pane et
aqua, et non interesset loco in quo predicta fierent. Ultimum tamen non
servavit, quia non audebat contradicere, ut dixit, et nichilominus
postea confitebatur de hoc. Fratres scientes errores fuerunt
negligentes, quia non correxerunt eos, nec denunciaverunt Ecclesie.
Credit quod ubique reciperentur, secundum eumdem modum confessatum per
eum. Elemosinas ter in ebdomada vidit dari in domibus ordinis in quibus
fuit moratus, et hospitalitatem convenienter servari; nec audivit dici
quod predicta essent restricta. Audivit dici quod generalia capitulia
clam tenebantur. Credit quod totus ordo servasset quod magnus Magister
cum conventu ordinasset. Nunc grandia scandala sunt exorta contra
ordinem; credit quod dicti errores confessati per eum essent noti
fratribus ordinis. Audivit dici magnum Magistrum et alios confessos
fuisse aliquos errores, nescit quos, contra ordinem, credit tamen quod
illos quos ipse confessus est. Requisitus si obtulerat se deffensioni
dicti ordinis ex quo sciebat in eo dictos esse errores, respondit quod
intendebat deffendere ordinem ab aliis erroribus sibi impositis, quos
non credit esse veros, sed non de confessatis per eum.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed [p. 571]
pro veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Nicolaus de Trecis serviens, testis supra juratus, non deferens
mantellum ordinis, quia in concilio Senonensi quondam servientes
amoverant sibi, postmodum radi fecerat sibi barbam, quadraginta annorum
vel circa, repetita protestacione per eum et alios, quando juraverunt
facta, quod non intendit recedere a deposicione per eum facta coram
domino episcopo Parisiensi, qui absolvit et reconciliavit eumdem. Lectis
et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire de eis nisi quod sequitur. Dixit enim se vidisse recipi fratrem
Johannem de Pruino servientem, quem credit vivere, in capella domus
Templi de Payans Trecensis diocesis, in instanti festo Pasche erunt VIII
vel IX anni, per fratrem Radulphum de Gisi tunc receptorem Campanie,
presentibus fratribus Oymont de Jez presbytero, Christiano de Bici,
teste supra examinato, et aliis de quibus non recolit, et fratrem
Nicolaum de Serra servientem, Trecensis, ut credit, diocesis, quem
dictus frater Radulphus receperat per sex septimanas vel circa ante
capcionem eorum, in quadam camera domus Templi de Sanci Trecensis
diocesis, presentibus fratribus Petro de Cercellis, teste supra jurato,
nondum examinato, tunc preceptore domus Templi Trecensis, Stephano de
Verreriis serviente, in dicta domo commorante, in quorum recepcionibus
vel post non vidit nec audivit aliquid illicitum fieri, nec credit quod
factum fuerit in dictis recepcionibus nec in receptionibus aliorum qui
hoc non recognoverunt; sed in recepcionibus illorum qui recognoverunt,
credit intervenisse illicita recognita per eos. Ipse autem receptus
fuerat per fratrem Gerardum de Villaribus militem, tunc preceptorem
Francie, in vigilia festi apostolorum Symonis et Jude nuper preterita
fuerunt IX anni, in camera domus Templi de Cherruto Senonensis diocesis,
presentibus dicto fratre Radulpho et fratre Guillelmo presbytero,
capellano dicti receptoris, cujus cognomen ignorat, Petro serviente
dicti receptoris, cujus eciam cognomen ignorat, in hunc modum: [p. 572]
nam cum peciisset a dicto receptore panem et aquam ordinis, sicut
instructus fuerat antequam cameram intraret, a dictis fratribus Radulpho
et serviente, et responsum fuisset eidem per dictum receptorem quod bene
deliberaret, quia grandem rem petebat, nam oporteret eum abdicare a se
propriam voluntatem, et subjici aliene, et multa dura et aspera
sustinere, et ipse respondisset quod omnia sustineret, voluit quod
exiret cameram bis ad deliberandum, et cum tercia vice rediisset, et
idem quod supra peciisset flexis genibus, et dictus receptor habuisset
consilium cum fratribus astantibus de recipiendo eumdem, prestito ab eo
per juramentum quod non erat excommunicatus, servilis condicionis,
matrimonio vel alteri religioni vel debitis que non posset solvere
obligatus, nec habebat infirmitatem latentem, nec aliquid dederat vel
promiserat, quod reciperetur in dicto ordine, fecit eum promittere et
vovere Deo, beate Marie et omnibus sanctis Dei, castitatem, obedienciam,
vivere sine proprio. Postmodum dictus receptor dixit ei quod ad honorem
Dei et beate Marie et omnium Sanctorum et Sanctarum Dei et ex parte
domini Pape, patris eorum, et magni Magistri eorum, qui dederat ei
potestatem recipiendi, concedebat sibi panem et aquam et pauperem
vestitum ordinis, et recipiebat eum ad societatem fratrum et ad
participacionem bonorum et ad penas eciam et labores ordinis, et
imposuit ei mantellum, et ipse et omnes alii fratres astantes fuerunt
osculati eum in ore. Postmodum instruxit eum quot _Pater noster_ diceret
pro horis suis, quod jaceret cum pannis et caligis lineis, una cordula
cinctus, et qualiter regeret se in ordine. Postmodum aliquibus ex
astantibus recedentibus, dictus Petrus serviens trahens ipsum testem ad
partem in dicta camera, dixit ei quod aliqua fuerant obmissa que
oportebat eum facere. Videlicet quia oportebat eum abnegare Deum; et cum
ipse testis respondisset quod hoc nullo modo faceret, quia esset contra
Deum et sanctam Ecclesiam, dixit ei: Saltim dicas hoc ore et non corde;
et tunc ipse testis abnegavit Deum ore non corde. Deinde extrahens idem
Petrus, desubtus raubam suam, quamdam parvam crucem ligneam, in [p. 573]
qua nulla apparebat ymago Crucifixi, et ipsi testi ostendens, precepit
quod spueret super eam, et ipse testis versa facia finxit se spuisse,
sed non spuit supra nec juxta, sed de aliis inhonestis non fuit locutus
eidem. Requisitus si dictus receptor et alii fratres, qui remanserant in
dicta camera, viderunt et audiverunt predicta, respondit quod submissa
voce dictus Petrus dicebat ei predicta, et nescit si viderunt vel
sciverunt predicta. Dictus autem receptor, tunc et eciam quando recepit
eum, sedebat super lectum suum, quadam infirmitate gravatus. Item, dixit
quod non credebat quod eis dogmatizarentur contenta in V, VI, VII et
VIII articulis, nec quod conculcarent crucem, nec quod adorarent catum,
nec quod eorum sacerdotes obmitterent verba canonis; et credit quod bene
crederent ecclesiasticis sacramentis, et ipse bene credebat; nec
audivit, nec credit, quod eorum laici absolverent, nec possent absolvere
a peccatis, nec quod fierent oscula inhonesta, nec quod perpetrarent
crimen sodomiticum, nec quod haberent ydola, nec quod cordule, cum
quibus cingebantur, tangerent capita ydolorum. Dicebatur eis quod statim
pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus
nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos.
Dicebatur eis quod non revelarent secreta capitulorum, sed de modo
recepcionis non audivit inhiberi. Dicebatur eis quod non debebant
confiteri nisi sacerdotibus ordinis, quando poterant eos habere. In die
autem recepcionis sue, ante prandium, fuit confessus de predictis
erroribus Egidio capellano seculari, curato dicte ville de Cheruto, quem
credit obiisse, qui dixit ei quod non credebat predicta illicita fuisse
ei dicta certitudinaliter, sed ad probandum, si contingeret eum mitti
ultra mare et capi infidelibus, an negaret Deum vel non; et absolvit
eum, imposita ei penitencia quod predicta revelaret Ecclesie, si
inveniret quod in ordine servarentur. Fratres scientes errores et
ordinem regentes fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos, nec
denunciaverunt Ecclesie. Satis sufficienter vidit ellemosinas fieri et
hospitalitatem servari in domibus ordinis in quibus fuit commoratus;
et inhibebatur eis quod illicite acquirerent ordini, et quod [p. 574]
non interessent loco in quo aliquis exheredaretur injuste. Clam eorum
capitulia tenebantur. Credit quod totus ordo servasset bona que magnus
Magister cum conventu statuisset, sed non mala. Nunc grandia scandala
contra ordinem sunt exorta; credit quod illi fratres, qui recognoverunt
errores intervenisse in recepcionibus eorum, scirent dictos errores, et
quod essent eis noti et manifesti; et quod nunc ordo sit penes multos
diffamatus de erroribus qui imponuntur eidem. Audivit dici magnum
Magistrum et alios confessos fuisse aliquos errores, nescit quos.
Requisitus quare obtulerat se deffensioni ordinis, respondit quod
intendebat eum deffendere non de confessatis per ipsum, sed de aliis qui
ipsi ordini imponuntur, quia non credit esse vera.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Veneris sequenti, que fuit XVIIII dies dicti mensis
Februarii, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum
commissariorum, in domo predicta fratrum Minorum, frater Petrus de
Cercellis serviens, Parisiensis diocesis, testis supra juratus, ut
deponeret dictum suum, XXVIII annorum vel circa, non defferens mantellum
ordinis, quia quondam servientes amoverant eum sibi in concilio
Senonensi, cum quo inquisitum fuerat Carnoti, absolutus et reconciliatus
per dominum episcopum Carnotensem. Lectis autem et diligenter expositis
sibi omnibus et singulis articulis, protestacione premissa quod non
intendit venire contra deposicionem per eum factam coram dicto domino
episcopo Carnotensi, respondit se nescire de eis nisi quod sequitur,
videlicet se vidisse recipi Nicolaum de Serra servientem, [p. 575]
Trecensis diocesis, de cujus vita vel morte non habet certitudinem, per
duos menses ante capcionem eorum, in quadam camera domus Templi de Sanci
Trecensis diocesis, per fratrem Radulphum de Gisi tunc receptorem
Campanie, testem supra examinatum, presentibus fratribus Radulpho de
Salicibus et Christiano de Biceyo, teste examinato, et Nicolao de
Trecis, eri exaudito, Baudoyno de Gisi et Stephano de Sanci
servientibus. Vidit eciam recipi per eundem fratrem Radulphum, in eodem
anno quo capti fuerunt, ante recepcionem precedentem, fratrem Jacobum de
Sanci servientem quondam, quem audivit combustum fuisse Parisius, cum
aliis Templariis, in capella domus Templi Trecensis, presentibus omnibus
supradictis fratribus qui interfuerant recepcioni dicti Nicolai de
Serra, excepto Baudoyno. Vidit eciam recipi fratrem Guillelmum de
Gonessa Parisiensis diocesis, servientem, qui fuit missus tunc ultra
mare, per fratrem Gerardum de Villaribus militem, tunc preceptorem
Francie, circa instans festum nativitatis beati Joannis Baptiste erunt
septem anni vel circa, in capella domus Templi de Latinhiaco Sicco
Meldensis diocesis, presentibus fratribus Daniele de Parisius
presbytero, Radulpho de Taverni tunc preceptore dicte domus, et Humberto
de Gayneio Belvacensis diocesis, quos credit vivere, in quorum
recepcionibus, vel post, nichil vidit nec scivit fieri illicitum. Ipse
autem receptus fuerat in capella domus Templi de Clichi Parisiensis
diocesis, per fratrem Hugonem de Penrando, in festo Conversionis sancti
Pauli proximo preterito fuerunt VII anni, presentibus fratribus Johanne
de Turno tunc thesaurario Templi Parisiensis, Adam de Cercellis tunc
preceptore Templi de Lathiniaco super Maternam, avunculo ipsius testis,
deffunctis, et Johanne de Menovile custode tunc dicte domus de Clichi,
servientibus, et Johanne Bocelli presbytero, capellano dicti
thesaurarii, et duobus aliis quorum nomina et cognomina ignorat, in hunc
modum: nam instructus a dicto thesaurario, peciit junctis manibus et
flexis genibus absque capucio sibi concedi amore Dei panem et aquam,
societatem et pauperem vestitum ordinis; et dictus frater Hugo [p. 576]
respondit ei quod bene deliberaret, quia juvenis erat, et oporteret eum
abjicere a se propriam voluntatem, et subjici aliene, esse in uno loco,
quando vellet esse in alio, et multa alia dura et aspera sustinere. Et
cum respondisset quod omnia sustineret, precepit ei quod exiret et
deliberaret; cum autem exiisset capellam et deliberasset, venerunt ad
eum dicti thesaurarius et avunculus suus, et pecierunt ab eo si erat
excommunicatus, servilis condicionis, matrimonio vel alteri religioni,
vel debitis que non posset solvere, obligatus, si habebat infirmitatem
latentem, et si aliquid dederat vel promiserat quod reciperetur in dicto
ordine; quo respondente quod non, dixerunt quod per sacramentum
oporteret eum respondere de predictis, coram predicto fratre Hugone, a
quo reintrans capellam, iterum peteret id quod supra, et cum hoc
peciisset, et dictus frater Hugo per sacramentum scivisset quod nullum
habebat de impedimentis predictis, fecit eum vovere et jurare
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et quod, pro posse suo,
juvaret ad acquirendum Terram sanctam. Postmodum imposuit sibi
mantellum, et ipse et fratres astantes fuerunt eum osculati in ore.
Deinde instruxit eum quot _Pater noster_ diceret pro horis suis, quod
jaceret cum caligis, femoralibus et camisia lineis, una cordula cinctus,
et qualiter regeret se in ordine, exponens ei multos casus propter quos
poterat perdere habitum et incurrere diversas alias penas. Postmodum
dicti duo fratres qui aderant recepcioni, quorum nomina et cognomina
ignorat, duxerunt ipsum testem ad quamdam cameram, ut assumeret vestes
religionis, et clauso ostio, unus eorum precepit ei quod abnegaret Deum;
et cum ipse testis peteret ab eo si ipse truffabatur de ipso, respondit
quod non, imo oportebat quod abnegaret Deum; et tunc ipse testis timore
ductus, quia erat juvenis et ipsi erant robustiores et forciores ipso,
et camera erat firmata, abnegavit Deum ore non corde, ut dixit. Postea
extraxit dictus frater quamdam crucem ligneam, in qua nulla erat ymago
Crucifixi, desubtus mantellum, et precepit ei quod spueret super eam, et
cum ipse testis nollet spuere, alter frater astans dixit: [p. 577]
Sufficit, dimitatis eum. Et ita fuit dimissus, et non spuit; nec de alio
illicito fuerunt locuti eidem, nec si predicta erant de punctis ordinis,
nec si faciebant predicta de voluntate vel mandato predicti fratris
Hugonis. Requisitus si revelaverat predicta dicto avunculo suo, et si
inquisiverat an predicta essent de punctis ordinis, respondit quod non.
Requisitus si dictus frater Hugo et alii supra nominati, qui adfuerunt
recepcioni sue, audire potuissent eum, si clamasset quando sibi precepta
fuerunt dicta illicita, respondit se credere quod non, quia recesserant.
Requisitus si credit quod in recepcionibus aliorum vel post
intervenirent aliqua illicita, respondit se credere quod sic de illis
qui confessi fuerunt hoc de se ipsis, de aliis vero non. Item dixit quod
confessus fuit de predictis illicitis, infra octo dies a recepcione sua,
fratri Johanni tunc curato et preceptori domus Templi de Lanhivilla, qui
absolvit eum apud Latignhiacum Sicum, ubi dictus testis pro clavigero
fuerat destinatus, et maledixit illum qui fecerat fieri predicta,
imponens ei penitenciam quod remaneret novem diebus in pane et aqua,
quod et fecit. Item dixit se credere quod non fierent oscula inhonesta
nec dogmatizaciones, nec quod conculcarent crucem, et quod catum
adorarent, nec quod crimen sodomiticum perpetrarent, nec quod haberent
ydola, nec quod cordule tangerent capita ydolorum, nec quod eos laici
absolverent vel possent absolvere a peccatis, nec quod eorum sacerdotes
obmitterent verba canonis. Credit ecclesiasticis sacramentis, credens
quod alii fratres eodem modo crederent. Statim pro professis habebantur,
ut ei fuit dictum in recepcione sua; clandestine recipiebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis. Injungebatur eis quod non revelarent
secreta capitulorum, sed non juravit hec; et fuit ei dictum quod si
revelaret, perderet habitum; sed non fuit sibi inhibitum in speciali
quod non revelaret modum recepcionis, nec quod non confiteretur nisi
sacerdotibus ordinis. Illi qui sciebant errores, fuerunt negligentes,
quia non correxerunt eos, nec denunciaverunt. Credit quod elemosine
potuissent et debuissent fieri majores in ordine, secundum facultates
eorum; solitas tamen elemosinas non audivit fuisse restrictas, [p. 578]
nisi de mandato fratris Gerardi de Villaribus in Bria. Stephanus
thesaurarius Parisiensis precepit eidem testi quod eas augmentaret, apud
Latinhiacum Siccum, tempore carestie. Audivit dici quod clam eorum
capitulia tenebantur; et credit quod totus ordo servasset quod magnus
Magister cum conventu statuisset, et quod nunc grandia scandala contra
ordinem sunt exorta, et quod dictus ordo sit diffamatus propter illa que
magnus Magister et alii fratres ordinis confessi sunt contra ipsum, et
quod fratres ordinis scirent errores esse in ordine confessatos per eum.
Requisitus si obtulerat se ad defensionem ordinis, respondit quod sic
una cum pluribus aliis, non quod intenderet ipsum deffendere ab
erroribus confessatis per eum, sed de aliis.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Egidius de Cheuruto serviens, Senonensis diocesis, testis supra
juratus, non defferens mantellum ordinis, quia quondam servientes
amoverant sibi in concilio Senonensi, et dixerant ei quod raderet
barbam, quinquagenarius vel circa. Qui fuit protestatus quod non
intendebat recedere a deposicione per eum facta coram domino episcopo
Parisiensi, per quem fuerat absolutus et reconciliatus. Lectis autem et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire de contentis in eis nisi quod sequitur, videlicet quod ipse
testis et frater Jacobus de Parvo Parisius Meldensis diocesis, quem
credit vivere, fuerunt recepti simul, in capella domus Templi de
Cheuruto, in festo Omnium Sanctorum proximo preterito fuerunt XV anni
vel circa, per fratrem Radulphum de Gisi, testem supra examinatum,
presentibus fratribus Johanne nacione Burgondo, presbytero, Stephano
Burgondo, et Gerardo le Vinhier dicte domus servientibus, quos [p. 579]
credit obiisse, in hunc modum: nam cum instructi ab aliis fratribus
peciissent ab eodem preceptore, ter interpolate, sibi concedi panem et
aquam, societatem et pauperem vestitum ordinis, et obtulissent se
paratos ad servandum bonos usus et bonas consuetudines ordinis, et ter
eis responsum fuisset quod bene deliberarent, quia oporteret eos multa
dura et aspera sustinere, finaliter prestito per juramentum ab eis
prestitum quod non erant servilis condicionis, excommunicati, debitis
que non possent solvere, matrimonio vel alteri religioni obligati, nec
habebant infirmitatem latentem, nec aliquid dederant vel obtulerant pro
recepcione eorum, fecit eos vovere et jurare castitatem, obedienciam,
vivere sine proprio, servare bonos usus et bonas consuetudines ordinis,
et non revelare secreta capitulorum. Postmodum imposuit mantellum dictus
receptor predicto Jacobo, et frater Odo Picardi serviens quondam, qui
eciam adfuit dicte recepcioni, imposuit mantellum ipsi testi. Postmodum
omnes fratres astantes fuerunt eum osculati in ore, et Epistola et
Evangelium fuerunt lecta per presbyterum supradictum, ut sibi videtur,
qui tamen non intelligit Latinum. Postmodum instruxit eos dictus
receptor quot _Pater noster_ dicerent pro horis suis, et quod jacerent
cum caligis femoralibus et camisia lineis, una cordula cincti, et
qualiter regerent se in ordine, exponens casus diversos propter quos
poterant perdere habitum et incurrere alias penas. Postmodum duxit eos
retro altare, ceteris fratribus remanentibus in capella predicta, et
precepit eis quod abnegarent Deum, et quod spuerent super quamdam crucem
ligneam in qua nulla apparebat ymago Crucifixi, que consueverat portari
super mortuos, et ipsi noluerunt abnegare Deum, nec spuere super dictam
crucem, spuerunt tamen juxta. Postea precepit eis quod eum oscularentur
in ano, dicens quod predicta illicita erant de punctis ordinis. Ipsi
tamen noluerunt hoc facere, nec ipse compulit eos, nec videbatur facere
magnam vim. Nec de aliis illicitis fuit locutus eisdem, de quibus idem
testis fuit confessus fratri Johanni conventuali fratrum Predicatorum de
Pruino, cujus cognomen ignorat, quem credit esse mortuum infra [p. 580]
dimedium annum a recepcione sua, in capella domus Templi de Frenexo
Trecensis diocesis, qui absolvit eum, et precepit quod confiteretur de
predictis alicui episcopo vel archiepiscopo, quod non fecit, quia non
habuit copiam eorum. Injunxit eciam ei quod jejunaret per unum annum,
sextis feriis, in pane et aqua, incedens sine camisia; quod et fecit. Et
postmodum fuit confessus eciam cuidam fratri Minori et aliis, quos omnes
dixit esse mortuos. Requisitus si scit vel credit quod predicta illicita
vel alia fierent in recepcionibus aliorum, respondit quod non. Nec
credit quod predicta sint de punctis ordinis, nec vidit alios recipi in
ordine, nec interfuit capitulis eorum. Item, dixit quod bene credebat
ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii fratres ordinis eodem modo
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent; nec credit nec
audivit quod eorum laici absolverent vel possent absolvere a peccatis,
nec quod perpetrarent crimen sodomiticum, nec quod haberent ydola, nec
quod cordule quibus cingebantur tangerent capita ydolorum. Jurabant
ordinem non exire, ut credit, quia ipse et dictus frater Jacobus hoc
juraverunt. Clandestine recipiebantur, ex quo credit quod esset suspicio
contra eos. Inhibebatur eis, sed non per juramentum, quod non revelarent
secreta capitulorum nec modum recepcionis. Si revelassent, vel illicita
facere noluissent, nescit qualiter puniti fuissent. Non fuit sibi
inhibitum quod non confiteretur nisi sacerdotibus ordinis, nec audivit
aliis inhiberi. Si qui erant scientes errores in ordine, fuerunt
negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie.
Elemosinas et hospitalitatem vidit aliquando restringi in domibus in
quibus fuit commoratus, sed postmodum convenienter servari. Clam, clauso
ostio, eorum capitulia tenebantur. Totus ordo servasset quod magnus
Magister cum conventu statuisset. Nunc grandia scandala, suspicio et
infamia sunt contra ordinem, propter illa que Magister et alii contra
ipsum dicuntur fuisse confessi, ad cujus deffensionem una cum aliis se
obtulerat, sed postmodum se retraxerat.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, amore, [p. 581]
odio, vel temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non. Cui
fuit injunctum quod non revelaret hanc suam deposicionem quousque
attestaciones fuerint publicate.
Frater Johannes de Nici Lingonensis diocesis, serviens, testis supra
juratus, non defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat in
concilio Senonensi; postmodum radi fecerat sibi barbam, triginta annorum
vel circa, bergerius, protestacione premissa quod non intendebat
recedere a deposicione per ipsum facta Senonis, coram domino episcopo
Aurelianensi, qui absolvit et reconciliavit eumdem. Lectis et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod nunquam
viderat alium fratrem in ordine recipi, nec capitulis interfuerat
eorumdem; nec sciebat de contentis in ipsis articulis nisi quod
sequitur. Nam credebat quod alii communiter reciperentur in ordine, non
tamen hoc sciebat, sicut ipse fuerat receptus, in instanti Quadragesima
erunt VII anni vel circa, per fratrem Petrum de Vienesio tunc
preceptorem de Buris, quondam in capella domus Templi de Fontanetis
Lingonensis diocesis, presentibus fratribus Guillelmo de Buris
presbytero, Martino de Buxiaco, Stephano de Volenis, Johanne Avenot et
Guidone de Nici servientibus, deffunctis; a quo receptore instructus, ab
aliis fratribus peciit pluries sibi concedi amore Dei panem et aquam,
societatem et pauperem vestitum ordinis, et cum ei respondisset quod
fortem rem petebat, quia volebat abdicare a se propriam voluntatem, et
subjicere aliene, et quod bene deliberaret capellam exiens, quia ipsum
oportebat multa dura et aspera sustinere, et ipse deliberaret cum
fratribus, finaliter fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam,
vivere sine proprio, et imposuit sibi mantellum, et fuit eum osculatus
in ore et fratres astantes. Postmodum instruxit eum quot _Pater noster_
diceret pro horis suis, et quod jaceret cum caligis femoralibus et
camisia lineis, cinctus una cordula, et qualiter regeret se in ordine,
exponens diversos casus propter quos poterat incurrere multas penas et
perdere habitum. Postmodum, presentibus dictis fratribus, [p. 582]
precepit ei dictus preceptor quod abnegaret Deum; et cum iste testis
diceret quod hoc non faceret, dixit ei quod oportebat hoc eum facere,
quia hoc erat de punctis ordinis. Et tunc ipse testis non in despectum
Dei, ut dixit, abnegavit Deum ore non corde. Deinde precepit ei quod
spueret super quamdam crucem ligneam, in qua non erat ymago Crucifixi,
quam dictus presbyter aportaverat et posuerat super terram; sed ipse
testis noluit spuere supra, sed spuit juxta, non in despectum crucis.
Deinde dixit ei quod, si volebat, poterat carnaliter commisceri
fratribus ordinis, et id ipsum pati de eis. Hoc tamen non fecit, nec
fuit requisitus, nec scit quod alii fratres facerent. Deinde precepit ei
quod oscularetur eum in ano; sed hoc noluit facere. Alia illicita non
intervenerunt in recepcione sua predicta. Item, dixit quod bene credebat
ecclesiasticis sacramentis; et credit quod alii fratres eodem modo
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Non credit quod
eorum laici possent absolvere nec absolverent a peccatis. Dictum fuit ei
quod non poterat exire ordinem. Clandestine recipiebantur. Credit quod
qui noluissent facere predicta illicita, vel ea revelassent, quod
fuissent incarcerati vel interfecti; et hoc fuit sibi comminatum in
recepcione sua. Non fuit sibi inhibitum quod non confiteretur nisi
sacerdotibus ordinis. Fratres qui sciebant errores fuerunt negligentes,
quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem vidit convenienter servari in domibus ordinis in quibus
fuit moratus. Audivit dici quod clam eorum capitulia tenebantur. Credit
quod totus ordo servasset quod magnus Magister cum conventu statuisset,
et quod grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta contra
ordinem, propter illa que Magister et alii contra ipsum dicuntur fuisse
confessi. Non obtulerat se ad defensionem ordinis.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc [p. 583]
suam deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Sabati sequenti, que fuit XX dies dicti mensis Februarii,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta fratrum Minorum, frater Radulphus de Salicibus Laudunensis
diocesis, serviens, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum,
quadragenarius vel circa; non defferens mantellum ordinis, quia ipsum
dimiserat in concilio Senonensi; postmodum radi fecerat sibi barbam. Cum
quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum episcopum
Parisiensem. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit protestacione, quando juravit facta,
repetita, se nescire de eis nisi quod sequitur: videlicet se recipi
vidisse in capella Visitatoris Templi Parisiensis, in proximo die
Cinerum erunt quatuor anni, per fratrem Hugonem de Penrando, fratres
Petrum de Sivri et Gerardum de Castro Novo milites juvenes, presentibus
fratribus Radulpho de Gisi receptore Campanie, teste supra examinato,
Johanne de Tortavilla et Petro de Tortavilla tunc preceptore domus
Templi Parisiensis, et Nicolaum de Sara servientem, Trecensis diocesis,
in camera domus Templi de Sanciaco ejusdem diocesis, per dictum fratrem
Radulphum de Gisi, per duas septimanas vel circa ante capcionem eorum,
presentibus fratribus Symone de Jez presbytero, Stephano de Sanci, Petro
de Sercellis preceptore tunc domus Trecensis, teste supra examinato,
servientibus; in quorum recepcionibus, vel post, nichil vidit nec scivit
illicitum fieri vel injungi, nec plus vidit recipi, nec adfuit
generalibus capitulis eorum. Ipse autem receptus fuit in capella domus
Templi de Cheruto Senonensis diocesis, per dictum fratrem Radulphum de
Gisi, in instanti festo Pentecostes erunt VIII vel IX anni, [p. 584]
presentibus fratribus Morello de Belna et Remigio preceptore de
Colomeriis, servientibus, in hunc modum: nam instructus a dictis duobus
fratribus, capellam ingressus, peciit a dicto receptore panem et aquam,
societatem et pauperem vestitum ordinis; qui respondit ei quod bene
deliberaret, quia grandem rem petebat, et abdicaret a se propriam
voluntatem, et quando vellet esse in uno loco, esset in alio; et multa
dura et aspera oporteret sustinere, eumdem servare et castitatem; et
quum respondisset quod omnia sustineret, fecerunt eum exire et reintrare
ter, et petere id quod supra, finaliter prestito ab eo per juramentum
quod non erat servilis condicionis, excommunicatus, debitis que solvere
non posset, alteri religioni vel matrimonio obligatus, quod non habebat
infirmitatem latentem, fecerunt eum jurare et vovere Deo et beate Marie
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, servare bonos usus et
bonas consuetudines ordinis. Postmodum ad honorem Dei et beate Marie et
omnium Sanctorum, et ex parte Pape et potestate sibi concessa a Magistro
et de voluntate dictorum fratrum, dictus receptor dixit quod recipiebat
eum et associabat ad participacionem bonorum ordinis, et imposuit sibi
mantellum, et ipse et astantes fuerunt osculati eum in ore. Postmodum
instruxit eum quod jaceret cum caligis femoralibus et camisia lineis,
una cordula cinctus, quot _Pater noster_ diceret pro horis suis,
qualiter regeret se in ordine; et exposuit ei casus propter quos poterat
perdere habitum vel incurrere alias penas. Post que recesserunt fratres
astantes et dictus receptor, qui erat iturus Trecas; post que immediate,
antequam idem testis exivisset capellam, dictus Morellus trahens ipsum
testem ad partem in dicta capella, dixit ei quod oportebat ipsum
abnegare Deum; de quo fuit idem testis multum stupefactus, respondens
quod hoc nullo modo faceret. Instante tamen dicto Maurello et dicente
quod hoc faceret saltem ore non corde, dictus testis abnegavit ore non
corde. Postea precepit ei quod spueret super quamdam parvam crucem
ligneam, in qua nulla erat ymago Crucifixi, quam extraxit de subtus
mantellum; sed ipse testis noluit spuere supra, sed spuit extra. De
aliis illicitis non fuit locutus eidem, et eadem die ante [p. 585]
prandium fuit confessus de predictis Martino presbytero seculari,
commoranti in dicta domo, cujus cognomen ignorat, qui dixit ei quod
forsan pro truffa facta fuerant supradicta. Nichilominus tamen absolvit
eum, imposita penitencia quod deinceps non esset in loco in quo fierent
talia, et si fierent, quod revelaret ea.
Requisitus si credit quod predicta illicita intervenirent in
recepcionibus aliorum vel post, respondit quod non, nec de vita vel
morte dicti presbyteri, nec illorum qui interfuerunt recepcioni sue
haberet certitudinem.
Item, dixit quod, non obstantibus hiis que fecit, est bonus Christianus,
nec unquam propter premissa perdidit fidem, et confitebatur et
communicabat ter in anno. Non credit quod fierent dogmatizaciones
illicite nec conculcacio crucis, nec quod adorarent catum, nec quod
eorum sacerdotes obmitterent verba canonis, nec quod eorum laici
absolverent vel absolvere possent a peccatis, nec quod fierent oscula
inhonesta, nec quod perpetrarent crimen sodomiticum, nec quod haberent
ydola, nec quod cordule quibus cingebantur tangerent capita ydolorum.
Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit
quod alii fratres eodem modo crederent. Juravit, absque licencia
superioris qui eam dare posset, ordinem non exire, credens quod alii
idem jurarent. Clandestine recipiebantur, ex quo credit quod esset
suspicio contra eos. Juravit non revelare secreta capituliorum, et
credit quod alii idem jurarent; sed de modo recepcionis non revelando
non prestitit juramentum. Qui revelasset secreta capituliorum, fuisset
incarceratus. Sacerdotes eorum dicebant quod non poterant nec debebant
aliis absque eorum licencia confiteri.
Si qui erant fratres scientes errores, fuerunt negligentes quia non
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Eleemosinam et
hospitalitatem vidit convenienter fieri in domibus ordinis in quibus
fuit commoratus. Audivit dici quod, clauso hostio, nullis presentibus
nisi fratribus ordinis, eorum capitulia tenebantur. Credit quod [p. 586]
totus ordo servasset id quod magnus Magister cum conventu ordinasset.
Nunc grandia scandala, suspicio et infamia exorta sunt contra ordinem
propter illa que dicuntur Magister et alii fuisse confessi. Ad ordinis
deffensionem se obtulerat cum aliis, quia volebat deffendere, non super
hiis que confessus est, sed super aliis que negavit.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
commodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Petrus de sancto Mamerto serviens, Vienensis diocesis, testis
supra juratus, non defferens mantellum ordinis, quia quidam miles qui
cepit eum in capcione abstulit eum sibi; postmodum radi fecerat sibi
barbam; triginta quinque annorum vel circa; absolutus et reconciliatus
Senonis, per dominum episcopum Aurelianensem, qui inquisiverat cum
eodem, repetita protestacione per eum et alios facta quando juravit.
Lectis et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,
respondit quod nunquam vidit alium recipi in ordine, nec interfuerat
capitulis eorum, nec sciebat de contentis in ipsis articulis nisi quod
sequitur, scilicet: quod ipse receptus fuerat in capella domus Templi de
Marmant Lingonensis diocesis ante diem, die Jovis post instans festum
Resurrectionis Domini erunt sex anni vel circa, per fratrem Guillermum
de Lotoringia militem, de cujus vita vel morte non habet certitudinem,
presentibus duobus fratribus, quorum nomina et cognomina ignorat, qui
soli adfuerunt in dicta recepcione; in domo tamen erant ultra viginti
fratres. A quo receptore, instructus per unum ex dictis duobus
fratribus, peciit ter flexis genibus interpolate sibi concedi panem et
aquam, societatem et pauperem vestitum ordinis, et obtulit se velle esse
servum esclavum ordinis et servare bonos usus et bonas consuetudines
ordinis; et cum ter ei respondisset quod bene deliberaret, quia [p. 587]
grandem rem petebat, et oporteret eum a se abdicare propriam voluntatem,
et multa dura et aspera sustinere, finaliter, eodem teste instante,
prestito prius per juramentum ab eo quod non erat servilis condicionis,
excommunicatus, debitis que solvere non posset, alteri religioni vel
matrimonio obligatus, nec habebat infirmitatem latentem, fecit eum
vovere, et jurare castitatem, vivere sine proprio, et quod obediret
omnibus mandatis suis et superiorum que preponerentur eidem; postmodum
imposuit sibi mantellum. Postea duxit eum absentibus dictis duobus
fratribus qui adfuerant, ad cameram, ut indueret vestes ordinis, et
clauso ostio, precepit ei quod abnegaret Deum; et cum ipse respondisset
quod hoc non faceret aliquo modo, precepit eidem quod spueret super
quamdam parvam crucem ligneam ablatam de ecclesia, in qua nullam vidit
imaginem Crucifixi; et ipso teste respondente quod non faceret, precepit
ei quod eum oscularetur in ano; quo respondente quod hoc non faceret,
dixit ei quod hoc oportebat eum facere aliquid ex predictis; et tunc
ipse testis spuit non supra sed juxta dictam crucem. Item, dixit ei,
inter alias instructiones quas faciebat de punctis ordinis, quod non
accederet ad mulieres suspectas, quia si committeretur per fratres
perderet habitum; sed si contingeret eum ire, iret ita caute quod
nescirent, quia in religiosis erat turpius quod irent palam ad dictas
mulieres quam in aliis. De aliis inhonestis non fuit locutus eidem, nec
scit nec audivit quod dicta illicita vel alia intervenirent in
recepcionibus aliorum vel post, nec scit quod super hoc credebat, ut
dixit.
Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis sacramentis, credens quod
alii fratres eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent; nec scit, nec credit, nec audivit dici quod eorum laici
absolverent vel possent absolvere a peccatis, nec quod fierent oscula
inhonesta, nec quod perpetrarent crimen sodomiticum, nec quod haberent
ydola, nec quod cordule cum quibus cingebantur tangerent capita
ydolorum. Dictum est ei quod statim pro professo habebatur. Clandestine
recipiebantur, ex quo credit quod esset suspicio inter eos. In [p. 588]
recepcione sua fuit ei dictum per dictum receptorem quod, nisi faceret
aliquid de dictis illicitis, male veniret ei, et prohibuit sibi quod non
revelaret secreta capituliorum nec modum sue recepcionis, et si
contrarium faceret, in compedibus poneretur. Non fuit ei inhibitum quod
non confiteretur nisi sacerdotibus ordinis. Fratres qui sciebant errores
fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Aliqui dabant eleemosinas et servabant hospitalitatem in
ordine largius quam alii. Audivit dici quod clam eorum capitulia
tenebantur. Credit quod totus ordo servasset quod magnus Magister cum
conventu statuisset. Credit quod aliqui exierunt ordinem propter eorum
levitates, et forsitan propter predicta; et ipse exivisset, si potuisset
recuperare ea que amici sui dederant pro recepcione sua. Nunc grandia
scandala, suspicio et infamia sunt exorta contra ordinem, ad cujus
deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, vel commodo
temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro veritate
dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam deposicionem
quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Johannes de Elemosina serviens, Parisiensis diocesis, testis
supra juratus, non defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat in
concilio Senonensi, postmodum radi fecerat sibi barbam, triginta duorum
annorum vel circa, premissa protestacione quod non intendit recedere a
deposicione per eum facta Carnoti, coram domino episcopo Carnotensi, qui
absolvit et reconciliavit eumdem. Lectis et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit quod nunquam vidit alium
fratrem recipi in ordine, nec unquam interfuerat generalibus capitulis
eorumdem, nec sciebat de contentis in ipsis articulis nisi quod
sequitur, videlicet: se interfuisse aliquibus capitulis singularibus, in
quibus ipse et alii fratres qui in jacendo sine pannis lineis vel alias
transgressi fuerant observancias religionis, vel violassent castitatem
vel obedienciam, vel habuissent proprium, vel vendidissent [p. 589]
aliqua de bonis domus, manifestabant hoc fratri qui tenebat capitulum et
aliis in capitulo existentibus, et petebant veniam; et ille qui tenebat
capitulum, habito consilio cum fratribus, aliquando remittebat eis penas
ordinis, et presbyter absolvebat eos.
Item, dixit quod ipse fuerat receptus, die Veneris ante festum
nativitatis beati Johannis Baptiste proximo preterito fuerunt VIII anni
vel circa, per fratrem Johannem de Turno tunc thesaurarium Parisiensem,
in quadam parva capella domus Templi Parisiensis, presentibus fratribus
Johanne Bocelli presbytero, et Guillelmo de Arbleyo olim elemosinario
regio, teste supra examinato; a quo receptore, instructus per dictum
fratrem Guillelmum, peciit panem et aquam, et pauperem vestitum, et
societatem ordinis pluries interpolate; et cum pluries ei responsum
fuisset quod deliberaret, quia grandem rem petebat, et oporteret eum a
se abdicare propriam voluntatem, et ipse testis respondisset quod bene
erat avisatus, et instaret pro sua recepcione, et diceret quod volebat
esse serviens esclavus ordinis et mori pro Deo, prestito ab eo per
juramentum quod non erat servilis condicionis, excommunicatus, infirmus,
debitis que solvere non posset, matrimonio vel alteri religioni
obligatus, et quod nichil dederat nec promiserat quod reciperetur in
dicto ordine, fecit eum vovere et jurare super quemdam librum quod pro
posse suo servaret castitatem, obedienciam, viveret sine proprio, et
bonos usus et bonas consuetudines qui tunc erant in ordine, et qui in
posterum imponerentur per probos homines dicti ordinis. Postmodum
imposuit sibi mantellum, et ipse et fratres astantes fuerunt eum
osculati in ore. Deinde instruxit eum quot _Pater noster_ diceret pro
horis suis, quod jaceret cum pannis lineis una cordula cinctus, et
qualiter regeret se in ordine. Postmodum, ceteris recedentibus, clausa
porta dicte capelle per dictum receptorem, vocato ipso teste prope
altare, dictus receptor, tenens in manu sua quamdam crucem eream de
altari, ut credit, acceptam, dixit ei quod spueret per eam; et cum ipse
testis diceret quod hoc, salva sua gracia, non faceret, dixit [p. 590]
ei quod imo faceret; et tunc ipse testis, qui erat juvenis et verebatur
eum, ut dixit, spuit non supra eam sed juxta. Quo facto, dictus receptor
dixit ei: Vade, fatue, confitearis. De alio illicito non fuit locutus
eidem, nec quod predicta essent de punctis ordinis; et infra octo dies
ex tunc, fuit idem testis de hoc confessus fratri Garnerio de Pontisara,
de ordine fratrum Minorum quondam, in capella domus Templi de Soysiaco
Meldensis diocesis, qui absolvit eum, et dixit quod causa temptandi an
abnegaret Deum si caperetur ab infidelibus ultra mare, forsitan predicta
facta fuerunt, imponens ei quod jejunaret tribus diebus Veneris in pane
et aqua. Requisitus si scit, vel audivit, vel credit quod predicta
illicita vel alia intervenirent in recepcionibus aliorum fratrum vel
post, respondit quod non, nisi in recepcionibus illorum qui hoc confessi
sunt.
Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis sacramentis, credens quod
alii fratres eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent; nec credit quod eorum laici absolverent vel possent
absolvere a peccatis, nec quod fierent oscula inhonesta, nec quod
perpetrarent crimen sodomiticum, nec quod haberent ydola, nec quod
cordule quibus cingebantur tangerent capita ydolorum. Promittebant non
exire ordinem pro meliori vel pejori. Clandestine recipiebantur, ex quo
credit quod esset suspicio inter eos.
Injunctum fuit ei per sacramentum quod non revelaret secreta
capitulorum; et credit quod idem inhiberetur aliis; si revelassent,
credit quod puniti fuissent, sed nescit qualiter. Non fuit inhibitum in
speciali quod non revellaret modum recepcionis, nec quod confiteretur
nisi sacerdotibus ordinis. Si qui erant fratres scientes errores,
fuerunt negligentes quia non correxerunt eos, nec denunciaverunt
Ecclesie. In domibus ordinis in quibus fuit, vidit elemosinas et
hospitalitatem convenienter servari. Audivit dici quod, facto sermone,
clam eorum capitulia tenebantur. Credit quod totus ordo servasset quod
magnus Magister cum conventu statuisset, et quod nunc grandia scandala,
suspicio et infamia sint exorta contra ordinem, ad cujus deffensionem se
obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, [p. 591]
odio, vel comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed
pro veritate dicenda. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.