Eisdem die et loco fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum

commissariorum frater Albertus de Canellis miles, Aquensis diocesis,

provincie Mediolanensis, preceptor bailivie insule Sicilie, qui [p. 425]

fuerat magister ostiarius domini Benedicti pape XI, testis supra

juratus, ut deponeret dictum suum, non deferens mantellum ordinis, quia

voluntarie dimisit eum coram domino Parisiensi episcopo, cum hac

intencione ut sicut dictum mantellum habuerat et tenebat ab Ecclesia,

sic dimitteret Ecclesie; et fecerat voluntarie radi sibi barbam, et est

etatis triginta duorum annorum vel circa; qui fuit protestatus quod per

aliqua que diceret vel faceret, non intelligebat contrariari nec

derogare confessioni et deposicioni per eum factis apud Someyre diocesis

Nemausensis, coram dominis Aniciensi, Magalonensi et Nivernensi

episcopis, per quos fuerat absolutus et reconciliatus, et habebant

potestatem, ut videtur dicto testi, domini episcopi Nemausensis. Lectis

autem et diligenter sibi expositis omnibus et singulis articulis,

respondit ad eos, et primo ad primos IIIIor, ut sequitur, videlicet se

nescire si servarentur in ordine contenta in dictis articulis, quia non

interfuerat recepcioni alicujus alterius fratris dicti ordinis; credit

tamen quod taliter reciperentur unus sicut et alius, ipse autem receptus

fuerat in una camera domus Templi civitatis Astensis, per fratrem

Guillelmum de Canellis militem, quondam preceptorem, tunc Lombardie, in

festo apostolorum Petri et Pauli, proximo preterito fuerunt circiter

novem anni, presentibus fratribus Garino milite Provinciali, cujus

cognomen ignorat, et Georgio preceptore dicte domus Astensis, et

supervenit, ut sibi videtur, cum jam esset receptus, frater Yvanus de

Canellis miles, in hunc modum: nam dicti duo fratres Garinus et Georgius

venerunt ad eum in quadam alia camera ad quam eum duxerant, et pecierunt

ab eo si volebat esse servus esclavus ordinis perpetuo, et respondit

quod sic, et ipsi dixerunt quod bene deliberaret, quia forsitan

cogitabat in ordine habere plus delectacionis quam haberet, et si esset

frater, oporteret eum multa dura et aspera sustinere, et esse subditum

aliene voluntati, nec haberet equos ut equitaret forsitan, nec esset

indutus ut sperabat, et similia. Quo respondente quod omnia bene

impleret, dicti duo fratres intraverunt cameram in qua primo fuerat

introductus dictus testis, ad quam venerat dictus receptor, et [p. 426]

postmodum redierunt ad eum, et instruxerunt ipsum quod peteret a dicto

receptore ut reciperet eum, quia volebat esse servus esclavus ordinis,

et duxerunt eum [ad] ipsum receptorem a quo peciit predicta, et cum

respondisset quod bene deliberaret, et eadem verba dixisset in effectu

que dicti duo fratres ei dixerant, finaliter fecit eum jurare super

quemdam librum apertum quod esset obediens dicto receptori et omnibus

preceptoribus qui proponerentur eidem, et quod viveret sine proprio in

castitate et obediencia, quod secreta capituliorum non revelaret eciam

illis fratribus qui non interfuissent in eis. Postmodum imposuit sibi

mantellum, et ipse et astantes osculati fuerunt eum in ore, et dicti

fratres dicebant psalmum: Ecce quam bonum. Postmodum preceptor instruxit

eum qualiter debebat vivere, post que dictus receptor recessit, et

dictus frater Yvanus, qui erat de parentella ipsius testis, recessit cum

eo, et precepit eidem testi quod faceret illud, quod dicti fratres

Garinus et Georgius dicerent ei. Post que dictus frater Garinus dixit

eidem testi ostendendo crucem mantelli quod ille qui fuerat crucifixus

in cruce erat falsus propheta, et quod non crederet in eum, nec haberet

spem nec fidem in eum, et quod in despectum ejus spueret super crucem

mantelli ipsius testis, et cum ipse testis responderet quod nullo modo

hoc faceret, et incepisset flere, dictus frater Garinus posuit unam

manum ad cultellum armorum quem portabat, et aliam manum posuit super

spatulis dicti testis, et fuit comminatus quod jugularet et projiceret

eum in latrinam que erat juxta dictam cameram, nisi faceret quod sibi

injungebat, et tunc dictus testis, timore mortis, ut dixit, dixit:

Consencio hiis que vultis, et ista dixit ore ut satisfaceret ei et non

corde, et spuit non super crucem mantelli, sed ad terram juxta.

Postmodum dixit ei quod oportebat quod oscularetur eum retro in spina

dorsi et in umbilico, dicens quod hoc non fiebat pro malo, sed ita

servabatur in ordine. Et cum ipse testis fleret et diceret quod hoc non

faceret, dictus frater Georgius dixit prefato fratri Garino: Dimitatis

eum, quia bene faciet quod ego voluero, et tunc traxit ipsum testem ad

angulum camere predicte, et levavit idem frater Georgius [p. 427]

aliquantullum mantellum et tunicam, et dixit eidem testi quod fingeret

se osculari, et diceret se osculatum fuisse eum. Aliud illicitum, quoad

crimen sodomiticum vel alia non fuit actum vel dictum in recepcione sua

predicta, ut dixit.

Item, de contentis in Vº articulo et omnibus sequentibus respondit se

nichil scire ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod ipse bene

credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres ordinis

crederent, et bene scit quod layci non poterant absolvere a peccatis,

sed Magister et tenentes capitulia quandoque remitebant penas in ordine

statutas pro excessibus eorum. Jurabant ordinem non exire pro meliori

vel pejori; statim pro professis habebantur, clamdestine recipiebantur.

Cordulis cingebantur super pannos lineos, in signum castitatis.

Revelantes secreta fuissent puniti, nescit qualiter; non audivit

inhiberi quod non confiterentur nisi fratribus ordinis, et ipse testis

predictos errores confessus fuerat Rome, in ecclesia sancti Johannis de

Latrano, cuidam fratri ordinis sancti Augustini, cujus nomen ignorat,

generali penitenciario domini Pape, et absolvit eum, et dixit ei quod

predicta revelaret dicto domino Benedicto pape, et ipse respondit quod

non auderet, nec ei revelavit, et injunxit ei penitenciam quod diceret

VII psalmos, Pater noster et multa alia talia. Elemosine et hospitalitas

in aliquibus locis fiebant largius, et in aliquibus strictius, sed non

audivit precipi quod restringerentur; si acquisivissent per nefas,

fuissent puniti; clam tenebantur capitulia eorumdem; ordo servabat quod

magnus Magister cum conventu statuebat.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed quia

adductus fuerat ut ferret testimonium veritati; cui fuit injunctum per

dictos dominos commissarios, quod non revelaret hanc suam deposicionem,

quousque attestaciones fuerint publicate.

Acta fuerunt hec dictis die et loco predictis, presentibus magistro

Amisio, me Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo [p. 428]

nominatis.

Post hec, die Jovis sequenti, que fuit XXI dies dicti mensis Januarii,

fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo

predicta, frater Philippus Agate serviens, Rothomagensis diocesis,

preceptor domus sancte Ganburge ejusdem diocesis, testis suprajuratus,

ut deponeret dictum suum, sexagenarius, non deferens mantellum ordinis,

quia in concilio Senonensi fuit, nescit per quem, amotus ei a collo, et

projectus de pulpito in quo tenebatur concilium ad terram cum mantellis

aliquorum aliorum, post que fecit sibi radi barbam, et fuit examinatus,

alias absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Parisiensem. Qui

fuit protestatus quod non intendebat recedere a deposicione per ipsum

facta coram dicto domino Parisiensi episcopo. Lectis autem et diligenter

expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit ad eos, et primo

ad primos IIIIor, ut sequitur, videlicet se credere quod in

recepcionibus fratrum ordinis faciebant eos abnegare Deum, quia ita

audivit dici, et ipse abnegavit in recepcione sua, et recepit duos, et

mandavit quod aliqui ex astantibus facerent eos abnegare Deum.

Requisitus ubi, quando et qualiter et a quo receptus fuerat, respondit

se fuisse receptum in capella domus Templi de Burgere, in Vugassino

Normanno Rothomagensis diocesis, sunt circa XXX anni, [per] Alveretum

servientem quondam, tunc preceptorem Normanie, presentibus fratribus

Andrea de Rosayo preceptore de Ara Vallis Dionisii, Guidone de Brotone

et Guillelmo de sancto Taurino servientibus, deffunctis, in hunc modum:

nam requisivit panem et aquam, societatem et vestitum ordinis, amore

Dei, et dictus receptor respondit quod grandem rem petebat et quod bene

deliberaret, quia oporteret eum multa dura sustinere, esurire quando

vellet comedere, vigilare quando vellet dormire et econtra, et

consimilia. Post que fecit eum vovere et jurare super quoddam missale

apertum castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et pro posse

suo juvaret ad acquirendum regnum Jerosolomitanum. Postmodum [p. 429]

tradidit sibi mantellum, et ipse et astantes fratres fuerunt eum

osculati in ore. Exinde instruxit eum qualiter deberet se gerere in

ordine, et precepit ei quod non, revelaret secreta capituliorum. Post

que duxit eum ad quamdam cameram, in qua induit sibi vestes ordinis, et

precepit ei presente dicto fratre Guillelmo quod abnegaret Deum, et ipse

respondit: Quomodo hoc facerem? et predictus preceptor subjunxit:

Oportet te hoc facere, et tunc ipse testis dixit, Abnegatus sit. De

spuicione supra crucem, osculis inhonestis, de crimine sodomitico vel

aliquo alio illicito vel inhonesto, non fuit sibi factum verbum in dicta

sua recepcione, nec audivit dici quod fieret in recepcionibus aliorum,

et illis quos ipse recepit, fecit eundem modum servari qui fuerat

servatus in recepcione sua. Recepit autem fratrem Guillelmum Bocelli

servientem, vivum, ut credit, sunt circiter XV vel XVI anni, in capella

domus Templi de Ranevilla Ebroicensis diocesis, presentibus fratribus

Guillelmo presbitero, cujus cognomen ignorat, Ricardo de Santanville

serviente, mortuis, et in eodem loco recepit, sunt circiter XV anni,

fratrem Jacobum de Prerveriaco servientem, Ebroicensis diocesis, vivum

adhuc, ut credit, presentibus dictis fratribus Guillelmo et Ricardo de

Saquenville, et aliis pluribus deffunctis. Vidit eciam plures recipi

Parisius in capitulis generalibus, de quorum nominibus non recordatur,

per fratrem Hugonem de Peraldo, et in publico servabatur ille modus quem

deposuit fuisse servatum in recepcione sua, quoad licita et honesta.

Postmodum ducebantur ad unam capellam vel alium locum, et credit quod

ibi faciebant abnegare Deum.

Item, super Vº et omnibus aliis sequentibus articulis, dixit se nichil

scire plus quam supra deposuerit, hoc excepto quod bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres bene crederent,

et quod eorum sacerdotes secundum formam Ecclesie celebrarent. Sciebat

quod layci non poterant absolvere a peccatis, sed quando capitulia

tenebantur, laicus qui tenebat capitulum, dicebat quod de hiis [p. 430]

que obmittebant dicere propter verecundiam carnis, quam intelligebat ex

hoc quia expoliati disciplinabantur in publico, vel propter metum

penarum et discipline ordinis, faciebat eis illam indulgenciam quam

poterat, sed ipse testis non credebat propter hoc esse absolutus a

peccatis, nec credit quod alii fratres crederent. Jurabant non dimittere

ordinem pro meliori vel pro pejori, statim pro professis habebantur,

clamdestine fiebant recepciones et capitulia nullis presentibus nisi

fratribus ordinis. Cordulis unde volebant assumptis stricte cingebantur

in penitencia super pannos lineos, cum quibus jacebant, nec audivit quod

capita ydolorum cum eis tangerentur; qui revelassent secreta et modum

recepcionis, fuissent incarcerati et aliter puniti; sine licencia non

poterant nisi fratribus sacerdotibus ordinis confiteri. Ipse autem

testis confessus fuit de dicta abnegacione et de omnibus aliis peccatis

suis, ut dixit, infra annum a recepcione sua, in capella sancti Stephani

dicte Domus de Reneville, fratri Michaelli de Falesia, quondam capellano

dicti loci de ordine eorum, qui absolvit eum, injunctis sibi in

penitencia XIII _Pater noster_, omnibus diebus vite sue, preter alia que

debebat dicere, et inter alia dixit sibi dictus capellanus. Si tu

negasti, ego non possum aliud. Si fratres ordinis sciebant errores

predictos, fuerunt negligentes, quia non correxerunt nec denunciaverunt

Ecclesie, et credit quod aliqui ex superioribus dicti ordinis

preciperent dictam abnegacionem fieri. Elemosine et hospitalitas bene

servabantur in ordine, et tempore magne carastie ipse testis una die in

dicto loco de Belleville fecit dari elemosinam undecim milibus

quadringentis et XXIIII personis, et bladum, quod ipse dedit amore Dei,

in dicto anno carastie, valebat bene IIIIor milia libras Parisienses, ut

dixit, et aliquando subtrahebatur vinum fratribus ut ministraretur

advenientibus. Licite debebant acquirere ordini, sed non per nefas;

credit quod in ordine servaretur quod magnus Magister cum conventu

ordinabat. Grandia scandala contra ordinem sunt exorta propter illa que

imponuntur eidem; credit quod modus recepcionis confessatus per eum

esset notus multis fratribus ordinis, et audivit dici magnum [p. 431]

Magistrum et alios fratres aliquos errores, nescit quos, confessos

fuisse contra ordinem.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda. Cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in

virtute juramenti prestiti per eundem, quod non revelaret hanc suam

deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.

Eisdem die et loco fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum

commissariorum frater Johannes de sancto Lupo serviens, Parisiensis

diocesis, testis suprajuratus, ut deponeret dictum suum, quinquagenarius

et ultra, non defferens mantellum ordinis, quia in concilio Senonensi

cum pluribus aliis dimisit ipsum; postmodum fecit sibi radi barbam, et

fuit examinatus et absolutus per dominum episcopum Parisiensem, et fuit

protestatus quod non intendebat recedere a deposicione per ipsum alias

facta coram domino Parisiensi episcopo. Lectis autem et diligenter

expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit ad eos, et primo

ad primos IIII, se nescire si in ordine servabantur contenta in dictis

IIII articulis, quia non interfuerat recepcionibus aliorum, nisi

recepcioni fratris Johannis de Buffoymont, quondam Parisiensis diocesis,

qui fuit receptus, cum ipso teste, in capella domus Templi de Latigniaco

Sicco Meldensis diocesis, in carniprivio instanti erunt XX anni vel

circa, per fratrem Nicolaum Flamengi locumtenentem thesaurarii

Parisiensis, presentibus fratribus Reginaldo capellano ordinis in dicta

domo, Deodato Radulfo de Ardivilier, et Nicolao de Puteolis

servientibus, deffunctis, qui recepti fuerunt in hunc modum: nam

pecierunt panem et aquam ordinis, et receptor concessit eis auctoritate

Dei et superiorum suorum, qui dederant ei potestatem recipiendi eosdem;

postmodum fecit eos vovere et jurare super quendam librum apertum

castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et servare bonos usus

et bonas consuetudines ordinis. Postmodum imposuit eis mantellos,

et ipse et fratres astantes fuerunt eos osculati in ore; exinde [p. 432]

dictis quibusdam benediccionibus per dictum capellanum astantem, et aqua

benedicta aspersa super eos, dictus receptor instruxit eos qualiter

deberent dicere Pater noster, regere se in ordine; postmodum dicti

fratres Deodatus et Radulphus de Ardevillari duxerunt ipsum testem ad

quandam cameram propinquam capelle, in qua exuit vestes seculares, et

induit vestes ordinis, et preceperunt ei quod abnegaret Deum, et ipse

respondit, Quomodo posset hoc facere; et ipsi dixerunt quod hoc

oportebat eum facere, et nisi hoc faceret, punirent eum in tali loco ubi

haberet pati, et tunc ipse testis respondit: Ego faciam voluntatem

vestram, sed non recollit quod abnegaverit, et predicta verba dixit ore

non corde. Postmodum preceperunt ei quod spueret super crucem mantelli

unius eorum sibi ostensam, sed nescit cujus eorum, et ipse spuit, non

super crucem, sed juxta in terra. Alia inhonesta, quantum ad oscula,

crimen sodomiticum, vel aliqua alia inhonesta non fuerunt facta vel

dicta in recepcione sua, nec audivit quod fierent in recepcionibus

aliorum, sed credit quod reciperentur alii communiter in ordine,

secundum quod deposuit se fuisse receptum, et quod abnegarent Deum, et

preciperetur quod spuerent super crucem. Dictus autem frater Johannes de

Buffaymont, qui fuit receptus cum eo, fuit post recepcionem ductus ad

aliam cameram, ut indueret se in ea, et credit quod sibi fuerunt

precepta illa illicita de abnegacione et spuicione que fuerunt precepta

ipsi testi.

Item, de contentis in Vº et omnibus aliis articulis respondit se nichil

scire ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod ipse bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii crederent; Magister

poterat eis remittere, si aliqua subtraherent de bonis ordinis, sed non

absolvere a peccatis. Statim pro professis habebantur, sed non jurabant

ordinem non exire; clamdestine recipiebantur; cordulis unde volebant

assumptis cingebantur super pannos lineos, cum quibus jacebant. Credit

quod fuissent puniti qui noluissent abnegare Deum et spuere super

crucem, vel juxta, vel qui extraneis hoc revelassent; sine [p. 433]

licencia non poterant aliis quam sacerdotibus ordinis confiteri, et ipse

testis fuit confessus predicta dicto fratri Raynaudo presbitero, qui

dixit sibi quod male fecerat, et absolvit eum injuncta penitencia quod

jejunaret in pane et aqua multis sextis feriis; male fecerunt scientes

errores quia non correxerunt, nec denunciaverunt Ecclesie; elemosine et

hospitalitas bene servabantur in ordine, et melius tempore caristie quam

habundancie, et hoc dixit vidisse in domo de Soysiaco Meldensis

diocesis; precipiebatur quod per nefas nichil acquirerent ordini;

capitulis non interfuerat; pro absolucione peccatorum eorum ad

capellanos ordinis remittebantur; servabatur in ordine quod magnus

Magister cum conventu ordinabat. Multum loquitur mundus contra ordinem,

propter illa de quibus agitur contra eum. Credit quod alii fratres

ordinis scirent quod in recepcionibus fratrum servarentur illa de quibus

supra deposuit, et audivit dici Parisius magnum Magistrum et alios

aliquos errores contra ordinem fuisse confessos.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda. Cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in

virtute juramenti prestiti per eundem, quod non revelaret hanc suam

deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.

Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me

Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.

Post hec, die Veneris sequenti, que fuit XXII dicti mensis Januarii,

fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum in domo

predicta frater Bartholomeus de Trecis serviens, testis supra juratus,

ut deponeret dictum suum, quadragenarius et ultra, ut dixit, non

defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat una cum pluribus aliis

in concilio Senonensi, et postmodum radi fecerat sibi barbam, et fuerat

cum eo inquisitum per dominum episcopum Parisiensem, et absolutus et

reconciliatus per eum. Qui fuit protestatus quod non intendebat recedere

a deposicione et confessione per eum factis coram dicto domino [p. 434]

episcopo Parisiensi. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus

et singulis articulis, respondit ad eos, et primo ad primos IIIIor, se

nescire si communiter recipiebantur fratres ordinis sicut ipse fuit

receptus per fratrem Hugonem de Peraldo, inter festa beatorum Remigii et

Dyonisii erant XX anni vel circa, in aula domus Templi Trecensis,

presentibus fratribus Humberto quondam preceptore tunc de Valoire

Lingonensis diocesis, Nicolao de Serra, quondam preceptore dicte domus

Trecensis, Stephano le Nain, quondam servientibus, a quo petitum fuit si

volebat esse frater ordinis; quo respondente quod sic, dixerunt quod

oporteret eum multa sustinere et dimittere propriam voluntatem, et quod

oporteret eum abnegare Deum, et spuere super quamdam crucem, et quod hoc

faceret ore non corde; et hoc dixit sibi dictus frater Nicolaus in una

camera propinqua dicte aule, et erat presens dictus frater Humbertus, et

ipse testis respondit quod nullo modo faceret hoc. Tamen nichilominus

abnegavit ore non corde, et spuit non super sed juxta quamdam crucem

ligneam, nescit per quem allatam; postmodum adduxerunt eum ad dictum

fratrem Hugonem in aula predicta, qui peciit a dictis fratribus Nicolao

et Humberto si bene indoctrinaverant eum; quibus respondentibus quod

sic, fecit eum dictus frater Hugo vovere et jurare super quemdam librum

apertum castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et quod bene

conservaret bona et elemosinas ordinis, et dixit ei quod si furaretur

bona domus, puniretur tanquam latro, et si inveniretur cum muliere

suspecta, perderet habitum; post que imposuit ei mantellum, et fratres

astantes, non tamen dictus frater Hugo, fuerunt eum osculati in ore. Sed

dictus frater Hugo dixit ei quod bene faceret facta sua; postmodum

intraverunt ad prandium. De osculis inhonestis, crimine sodomitico,

conculcacione crucis, vel aliis inhonestis non fuerunt locuti sibi, nec

de cato, nec scit, nec audivit quod dicerentur aliis in recepcione

eorum, nec quod in ordine servarentur; nec aliud illicitum fuit actum

vel dictum in recepcione ejusdem. Requisitus si viderat aliquos alios

recipi in dicto ordine, respondit quod sic, fratrem Johannem de [p. 435]

Annonia servientem per fratrem Johannem Bruart preceptorem ballivie

Trecensis, in capella domus Templi de Vilaribus, presentibus dictis

fratribus Stephano le Nain, Galtero lo Bergier, Radulpho de Annonia

fratre ejusdem Johannis, servientibus, sunt decem et octo anni, vel

circa. Vidit eciam recipi, sunt circiter octo anni, fratrem Petrum de

Relanpont servientem, in capella domus Templi de Mormant Lingonensis

diocesis, per fratrem Laurencium preceptorem dicte domus, presentibus

fratribus Johanne et Jacobo agricolis, dicte domus servientibus, quorum

cognomina ignorat; in quorum recepcionibus non vidit nec audivit quod

facerent eos abnegare vel spuere supra crucem, vel quod aliud inhonestum

vel illicitum fieret vel diceretur ibidem; nec credit quod predicti duo

predicta facerent illicita, nec scit quod credat si alii facerent dicta

illicita vel non, quia non vidit fieri nisi in recepcione sua; sed

antequam intrasset dictum ordinem, audivit dici a quibusdam secularibus,

nescit quibus, quod in recepcionibus fratrum fiebant aliqua inhonesta,

quod tamen non credidit, quia si credidisset, ordinem non intrasset; nec

postmodum vidit in dicto ordine in recepcionibus aliqua illicita fieri,

nec audivit dici quod fierent preterquam in sua.

Item, de contentis in V et omnibus sequentibus respondit se nichil scire

ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod ipse bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii crederent, quia videbat

eos venire ad ecclesiam et confiteri; et credit quod sacerdotes eorum

bene celebrarent, et audivit dici quod Magister poterat remittere penas

fratribus ordinis et absolvere eos a penis, sed non credit a peccatis.

Audivit dici quod jurabant non exire ordinem, et ipse juravit, et statim

pro professis habebantur; januis clausis, nullis presentibus nisi

fratribus ordinis, recipiebantur. Post capcionem suam audivit a

secularibus quod ydola habebantur in ordine: cordulis de filo

cingebantur super pannos lineos cum quibus jacebant. In recepcione sua

fuit ei inhibitum per sacramentum quod non revelaret secreta

capitulorum, et dixit ei dictus frater Hugo quod si revelaret, [p. 436]

perderet habitum. Confessus fuit presbiteris secularibus et ordinis de

abnegacione et spuicione predictis; et unus cui fuit confessus intra

annum a recepcione sua, vocabatur Galterus, et serviebat in capella

eorum de Villaribus, et erat secularis, et dixit ei quod male fecerat,

et absolvit eum imposita penitencia quod diceret VII _Pater noster_

qualibet die unius septimane. Male fecerunt scientes errores, quia eos

non correxerunt nec denunciaverunt Ecclesie. Non fuit ultra mare, nec

scit quod servabatur ibi vel in aliis locis in recepcione fratrum.

Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri in domo de Barbona

Trecensis diocesis, in qua moratus fuit per septem annos; sed audivit

dici quod in aliquibus aliis locis non fiebant ita bene; capitulis non

interfuerat, nec sciebat quod faciebant in eis; ivisset quo Magister

magnus precipisset ei, et credit eciam quod alii fratres obedivissent ei

in hiis que mandasset; credit quod modo sit suspicio contra ordinem.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda. Cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in

virtute juramenti prestiti per eumdem, quod non revelaret hanc suam

deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.

Eisdem die et loco fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum

commissariorum frater Otho de Anone Lingonensis diocesis, serviens,

testis supra juratus, ut deponeret dictum suum, quinquagenarius, non

defferens mantellum ordinis, quia in concilio Senonensi unus serviens

amovit sibi dictum mantellum, et projecit eum ad terram, et de mandato

ejus fecit sibi radi barbam, et fuerat inquisitum cum eo per dominum

episcopum Parisiensem, et postmodum absolutus et reconciliatus in

concilio Senonensi. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus et

singulis articulis, respondit ad eos, protestacione facta, quod non

recedebat a confessione et deposicione alias factis per eum coram dicto

domino Parisiensi episcopo.

Et primo ad primos XV articulos: quod ipse fuerat receptus in [p. 437]

capella domus Templi de Vinziaco Eduensis diocesis, in instanti festo

Purificacionis beate Marie erant XXV anni vel circa, per fratrem Anricum

de Dola servientem, quondam preceptorem, tunc ballivie de Buris

Lingonensis diocesis, presentibus fratribus Baudrico de Vollenis,

Guillelmo le Gambaeur, Reginaldo de Tossiaco preceptore dicte domus, et

Petro Baveron servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam existens in

dicta capella peciit ab eis amore Dei panem et aquam et pauperem

vestitum ordinis; et concesserunt eidem; postmodum fecerunt eum vovere

et jurare super quendam librum castitatem, obedienciam, vivere sine

proprio, servare fideliter elemosinas et bona ordinis, et bonos usus et

bonas consuetudines ordinis; et quod si esset claviger vel administrator

alicujus domus, reciperet bene bonas gentes venientes; postmodum

imposuit sibi mantellum, et ipse receptor et alii fratres astantes

fuerunt eum osculati in ore. Exinde dictus receptor instruxit eum

qualiter diceret Pater noster, et aliqua alia honesta; sed antequam

traderet sibi mantellum, ut sibi videtur, precipit quod abnegaret Deum

et quod spueret supra quamdam crucem, que erat lignea, ut sibi videtur,

nescit per quem allatam; et ipse fuit reluctatus, sed finaliter timore

ductus, abnegavit Deum ore non corde, et spuit non supra sed juxta

dictam crucem. De osculis inhonestis, crimine sodomitico, conculcacione

crucis, et cato vel aliquo alio illicito non fuit sibi factum verbum in

recepcione predicta, nec audivit quod aliis fieret vel diceretur, nec

credit quod alii fratres ordinis abnegarent vel facerent alia contenta

in dictis articulis.

Requisitus si interfuerat recepcionibus aliorum in ordine, respondit

quod viderat recipi fratrem Guillelmum de Belna quondam Eduensis

diocesis, per fratrem Raynaldum quondam preceptorem, tunc de Vinciaco,

in capella dicte domus, sunt viginti duo anni vel circa, presente, ut

sibi videtur, dicto fratre Baudrico. Sed recessit dictus testis,

priusquam tradidisset ei mantellum, ut ponerent mensas, et eadem die

ante prandium, cum ponerentur mense, dictus frater Guillelmus [p. 438]

dixit ei qualiter receperant eum et quomodo fuerant eum osculati in ore,

et preceperant ei quod abnegaret Deum, et spueret supra crucem, et quod

ipse Guillelmus abnegaverat Deum et spuerat non supra sed juxta crucem,

et dolebat multum de hiis que fecerat dictus Guillelmus, ut dicebat; et

predictus testis dixit ei quod ipse fecerat idem. Ab aliquo alio de

ordine non audiverat dici quod abnegasset in recepcione sua Deum, vel

spuisset contra crucem.

Item, super XVI et omnibus sequentibus respondit se nichil scire ultra

illa que supra deposuit, hoc exceptor quod ipse juraverat, et credebat

quod alii jurarent non exire ordinem, et statim pro professis

habebantur; nec erant seculares in recepcionibus eorum, quas faciebant

januis clausis; cingebantur de mandato superiorum suorum cordulis supra

camisias cum quibus jacebant. Inhibitum fuit ei quod non revelaret

secreta capitulorum nec modum recepcionis, sed nescit si revelassent an

fuissent puniti, sed tamen fuissent increpati. Precipiebatur quod non

confiterentur nisi presbiteris ordinis sine eorum licencia. In dicta

domo de Buris, in qua ipse morabatur, convenienter elemosine et

hospitalitas servabantur; aliquando post matutinum de nocte tenebant

capitulia, ut audivit dici, quando habebant equitare vel alia facere, et

tenebantur clam nullis presentibus nisi fratribus ordinis. Si magnus

Magister aliqua bona precepisset et ordinasset, credit quod fuissent

servata in toto ordine, sed mala non. Grandia scandala contra ordinem

sunt exorta. Postquam fuit captus, audivit dici quod magnus Magister et

alii confessi fuerant aliquos errores, nescit quos, contra ordinem.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda. Cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in

virtute juramenti prestiti per eumdem, quod non revelaret hanc suam

deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.

Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me

Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.

Post hec, die Sabati sequenti, que fuit XXIII dies dicti mensis [p. 439]

Januarii, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum,

in domo predicta, frater Lambertus de Cormellis serviens, Parisiensis

diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum,

quinquagenarius vel circa, non deferens mantellum ordinis quia dimiserat

eum una cum multis aliis in concilio Senonensi, et postmodum radi

fecerat sibi barbam. Cum quo fuerat inquisitum per dominum episcopum

Aurelianensem Senonis, sede vacante, et absolutus et reconciliatus per

eum. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus et singulis

articulis, respondit ad eos, et primo ad primos XV, quod non steterat in

ordine Templi, nisi a festo Nativitatis beati Johannis Baptiste, usque

ad festum Beati Remigii tunc sequens, in quo fuit captus una cum aliis,

nec interfuerat recepcioni alicujus alterius fratris in ordine nec

capitulis eorum, et ideo nesciebat quis modus servaretur in

recepcionibus aliorum. Ipse tamen fuit receptus in capella domus Templi

de Sancey Senonensis diocesis, de mandato thesaurarii Parisiensis, per

fratrem Arnulphum de Champcuelh servientem, preceptorem tunc de Stampis,

presentibus fratribus Johanne de Cormellis preceptore tunc de Bandeliis,

diocesis Senonensis, ut credit, Petro et Guillelmo Carpentario

servientibus, quorum cognomina ignorat. A quo receptore requisivit

flexis genibus in dicta capella existens panem et aquam, et pauperem

vestitum ordinis, amore Dei; et ipse respondit ei quod bene deliberaret,

quia ipse testis erat bonus operarius ad preparandum tonellos et vineas,

et in ordine haberet multa sustinere, et videbat eos bene indutos et

bene equitatos, et forte ipse non haberet talia in ordine; et precepit

ei quod intraret quamdam cameram ad deliberandum, et postmodum rediret

ad eum, quod et fecit; et postmodum rediens in capella, institit pro

ejus recepcione, et dictus receptor dixit ei quod ex quo tantum

appetebat reciperet eum, et fecit eum vovere et jurare super quemdam

librum castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, servare bonos usus

et bonas consuetudines, elemosinas et bona et secreta ordinis, et quod

esset obediens cuicumque preceptori qui preponeretur eidem; [p. 440]

postmodum tradidit ei mantellum, et ipse et fratres astantes fuerunt

osculati eum in ore. Deinde precepit ei quod abnegaret Deum vel Jhesum,

sed non recolit bene si dixit Deum vel Jhesum; certus tamen est quod de

altero eorum precepit ei, et ipse testis fuit valde dolens et

stupefactus, si hoc faceret vel non, quia multum desiderabat esse in

ordine, et multum institerat; finaliter abnegavit Deum vel Jhesum ore

non corde; postmodum precepit ei quod spueret super quamdam crucem

ligneam, nescit a quo allatam, positam super quandam sedem de palea, et

ipse spuit non super sed juxta. Postmodum de mandato ejusdem receptoris

osculatus fuit eum in spatulis super pannos. Requisitus si dixit ei quod

ista essent de punctis ordinis, respondit quod non, sed quod predicta

oportebat eum facere; de aliis contentis in dictis XV articulis et

omnibus aliis sequentibus, dixit se nichil scire ultra quod supra

deposuit, hoc excepto quod bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et

sciebat quod laici non poterant absolvere a peccatis; non credit quod

jurarent non exire ordinem, et quod pro professis statim habebantur, et

in recepcione sua non fuerunt nisi fratres ordinis, et porte fuerunt

clause; et credit quod suspicio habebatur contra ordinem, quia amici

receptorum non intererant recepcionibus. Una cordula fuit sibi tradita

in recepcione, qua cingeretur ad tenendum pannos lineos cum quibus

jacebat magis clausos; juravit non revelare secreta capitulorum, et

credit quod alii jurarent; non fuit sibi injunctum quod non confiteretur

nisi fratribus presbiteris ordinis; de abnegacione et spuicione

predictis dixit se fuisse confessum circa unum mensem sue recepcionis

fratri Roberto capellano ordinis, tunc moranti in domo Templi de Vervans

Senonensis diocesis, qui capellanus venerat apud domum eorum de

Bandeliis, in qua fuit ei confessus, et dixit ei quod male fecerat, et

quod Dominus indulgeret ei; et absolvit eum injuncta penitencia quod

jejunaret decem vel duodecim diebus in pane et aqua. Scientes errores

esse in ordine, malefecerunt, si in eo erant, quia non correxerunt eos,

nec denunciaverunt Ecclesie. Audivit dici quod tempore caristie [p. 441]

elemosine fuerunt restricte in ordine; postquam fuit captus, audivit

dici quod magnus Magister et alii confessi fuerunt aliquos errores,

nescit quos, contra ordinem.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda. Cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in

virtute juramenti prestiti per eumdem, quod non revelaret hanc suam

deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.

Eisdem die et loco fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum

commissariorum frater Robertus de Cormeliis Parisiensis diocesis, testis

supra juratus, ut deponeret dictum suum, quadraginta quinque annorum vel

circa, non deferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat in concilio

Senonensi, et postmodum fecerat sibi radi barbam, et fuerat cum eo

inquisitum Senonis, sede vacante, per dominum episcopum Aurelianensem,

et absolutus et reconciliatus per eum. Lectis autem et diligenter sibi

expositis omnibus et singulis articulis, respondit ad eos, et primo ad

primos XV, quod non interfuerat recepcioni alicujus alterius fratris,

nec capitulis eorum, nec sciebat si servabantur in ordine contenta in

dictis XV articulis, et pocius credit quod in recepcionibus non

abnegarent nec facerent talia contenta in articulis quam contrarium.

Ipse tamen qui receptus fuerat per fratrem Johannem de Turno,

thesaurarium quondam Templi Parisiensis, erunt XV anni vel circa inter

Pascha et Pentecosten, in capella domus Templi de Soysiaco Meldensis

diocesis, presentibus Matheo de Angicuria, Johanne de Crezciaco,

Bernerio de Croy servientibus, deffunctis, cum requisivisset panem et

aquam et pauperem vestitum ordinis, et societatem bonorum ordinis in

dicta capella, et dictus receptor respondisset quod bene deliberaret,

quia grandem rem petebat, nam si esset frater, oporteret eum multa dura

sustinere que ipsi sustinebant, nec haberet forsitan vestitum, equos et

alia que videbat eos exterius habere, et ipse testis respondisset

quod bene sustineret omnia predicta, dixit ei dictus receptor [p. 442]

quod traheret se versus quamdam ymaginem beate Marie que erat in dicta

capella, et rogaret Deum et beatam Mariam quod dirigerent eum et quod

adimpleretur sua peticio, si erat utilis anime sue, et cum hoc fecisset

et iterum introisset pro recepcione sua, dictus receptor finaliter dixit

quod reciperet eum ex quo tantum affectabat, et predicti fratres Matheus

et Umbertus duxerunt eum ad dormitorium ad exuendum vestes seculares, et

induendum vestes ordinis; postmodum reduxerunt eum in dictam capellam ad

ipsum receptorem, qui fecit eum vovere et jurare super quendam librum in

quo erat ymago Crucifixi, castitatem, obedienciam, vivere sine proprio,

servare elemosinas, bona et secreta ordinis; postmodum imposuit sibi

mantellum et biretum: non tamen fuit eum osculatus, nec astantes in ore,

sed precepit ei quod abnegaret Deum et quod spueret super dictam

ymaginem Crucifixi, et quod oscularetur eum retro in spina dorsi, quia

hoc erat de preceptis, sed non expresse de quibus preceptis scilicet

ordinis, vel alicujus alterius superioris, et tunc ipse testis abnegavit

Deum ore non corde, et spuit non super sed juxta dictam ymaginem, et

finxit se osculari eum circa braccale, sed non fuit osculatus, tetigit

tamen digito; alia inhonesta non fuerunt dicta vel facta in recepcione

sua predicta, nec aliud scit de contentis in XV articulis supra dictis,

nec eciam in aliis articulis sequentibus, hoc excepto quod bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres ordinis bene

crederent, et quod sacerdotes eorum debite celebrarent, nec credit quod

layci possent absolvere a peccatis, nec quod illi qui erant in ordine

possent exire sine licencia: clamdestine recipiebantur, cordulis

cingebantur super camisias, et bene scit quod sua non tetigit capita

ydolorum, quia ipse emit eam; jurabant non revelare secreta

capituliorum. Non fuit ei inhibitum quod non confiteretur nisi

sacerdotibus ordinis. Si sciebant errores, male fecerunt quia non

correxerunt nec denunciaverunt Ecclesie; nescit qualiter ultra mare vel

citra mare fratres ordinis reciperentur; elemosinas et hospitalitatem

vidit convenienter servari in ordine, specialiter in dicta domo [p. 443]

de Soyciaco, in qua ter in hebdomada dabant elemosinas frequentes tribus

milibus personarum vel circa; clam tenebantur capitulia, ut audivit

dici, credit quod in ordine fuisset servatum quod magnus Magister cum

conventu ordinasset, et quod scandala contra ordinem sint exorta propter

illa de quibus agitur contra eum; audivit dici, sed nescit aliter,

magnum Magistrum et alios aliquos errores, nescit quos, contra ordinem

fuisse confessos.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda; cui fuit injunctum per eosdem dominos commissarios, in

virtute prestiti juramenti per eundem, quod non revelaret hanc suam

deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.

Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me

Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.

Post hec, die Martis sequenti, in crastinum festi conversionis sancti

Pauli, que fuit XXVI dies dicti mensis Januarii, convenerunt dicti

domini archiepiscopus et alii domini commissarii in domo abbatis

monasterii Molinensis sita Parisius juxta ecclesiam sanctorum Cosme et

Damiani, et fuerunt adducti ad presenciam eorumdem pro testibus fratres

subscripti, videlicet fratres Egidius d'Oysimont presbiter Ambianensis,

Guillelmus de Platea Belvacensis serviens, Thomas de Jemville presbiter

Ambianensis, Robertus de Brioys Senonensis, Johannes de Bolencourt

Belvacensis, Johannes de sancto Justo Belvacensis diocesium servientes,

qui juraverunt tactis sacrosanctis Evangeliis dicere plenam et meram

veritatem in negocio isto secundum formam juramenti aliorum testium

superius registratam, expositam et vulgarizatam eisdem; quo quidem

juramento recepto, recessit dictus dominus Narbonensis, et coram aliis

dominis commissariis remanentibus,

Dictus frater Thomas de Jamvalle presbiter existens, requisitus [p. 444]

quare non deferebat mantellum ordinis, respondit quod ipsum dimiserat

post concilium Remense, in quo fuerat absolutus et reconciliatus per

dominum archiepiscopum Remensem, per dominum G. quondam Ambianensem

episcopum fuerat cum eo inquisitum, et est quinquagenarius vel circa.

Lectis autem et diligenter sibi expositis omnibus et singulis articulis,

respondit ad eos, et primo ad primos XV, se nescire si communiter

fratres abnegabant Deum in recepcionibus suis, vel post, nec si spuebant

super crucem; credit tamen quod communiter reciperentur sicut ipse fuit

receptus in capella domus Templi de Bello Vissu Ambianensis diocesis, in

instanti festo beati Benedicti erunt XX anni vel circa, per fratrem

Johannem de Villanova quondam servientem, preceptorem tunc ballive de

Pontivo, presentibus fratribus Gastero de Morivalle preceptore dicte

domus, Theobaldo de Mofleriis servientibus, deffunctis. Qui receptus

fuerat per hunc modum: nam cum requisivisset, flexis genibus, a dicto

receptore bis in dicta capella panem et aquam ordinis, et fuisset ei

responsum quod bene deliberaret, quia grandem rem petebat, et oporteret

eum multa sustinere et dimittere propriam voluntatem, et cum ipse

respondisset quod omnia bene supportaret, et bis fecissent eum exire

dictam capellam ut deliberarent, tercio reintravit dictam capellam, et

peciit instanter ut supra recipi; tunc dictus receptor dixit ei quod

converteret se ad quoddam altare beate Marie, et rogaret Deum et eam

quod juvarent eum; postmodum finaliter fecit eum jurare super quendam

librum quod ipse procuraret suo posse profectum et utilitatem ordinis,

vovere continenciam, vivere sine proprio, et quod obediret superioribus

sui ordinis. Postmodum imposuit sibi mantellum, et ipse receptor et

fratres astantes fuerunt eum osculati in ore. Postmodum recesserunt, et

dicta die de nulla re illicita vel inhonesta fuerunt locuti eidem, et

hoc fecerunt in quadam die Mercurii. Postmodum vero, in die Martis

subsequenti, venit ad domum Templi vocata Foresta, dicte Ambianensis

diocesis, cujus claves tradite fuerant ipsi testi per dictum receptorem,

frater Galterus supradictus circa horam prime in dicta capella ipsius

domus in qua erant ambo soli, et dixit sibi quod abnegaret Deum [p. 445]

et quod spueret super quandam crucem metallinam quam dictus frater

Galterus acceperat de altare, et dictus testis respondit: Quomodo possem

hoc facere? Dictus vero frater Galterus subjunxit: Oportet vos hoc

facere, quia hoc est de punctis ordinis; et tunc ipse testis abnegavit

Deum ore non corde, et spuit non super sed juxta dictam crucem.

Postmodum dixit ei quod secundum puncta ordinis poterat cum fratribus

carnaliter commisceri, et ipsi cum eo; dixit ipsi testi quod hoc debebat

pati, et ipse respondit quod nullo modo hoc faceret, nec hoc fecit nec

fuit requisitus; de osculis inhonestis, vel de aliquibus aliis contentis

in dictis XV articulis, non fuit locutus eidem, nec scit aliud quam

supra deposuerit. Requisitus si viderat aliquos alios recipi in dicto

ordine, respondit quod sic, sunt XII anni vel circa, fratrem Johannem de

Juviniaco servientem, Ambianensis diocesis, in capella domus Templi

d'Oysimont ejusdem diocesis, per fratrem Garinum de Grandi Villarii,

quondam servientem, tunc preceptorem de Pontivo, presentibus fratribus

Petro de Legni preceptore dicte domus, et aliis de quorum nominibus non

recordatur, et fuit receptus sicut ipse testis deposuit se fuisse

receptum, nec aliquid illicitum vel inhonestum fuit dictum vel factum in

recepcione predicta nec eciam in receptione fratris Petri de sancto

Maxencio servientis, qui eidem die, loco et hora, et per eundem fuit

eodem modo receptus, et credit tamen quod in aliqua die subsequenti

fuerint eis dicta illicita que dictus frater Galterus dixerat ei, et

quod ea fecissent, et quod consimilia injungebantur, et fiebant post

recepcionem aliorum.

Item, requisitus super XVI et omnibus sequentibus, respondit se nichil

scire ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod ipse testis bene

credebat ecclesiasticis sacramentis, et secundum formam Ecclesie

celebrabat et conficiebat, et credit quod idem facerent alii sacerdotes

ordinis, et quod alii fratres bene crederent ecclesiasticis sacramentis,

et articulis fidei, licet ex quadam consuetudine facerent abnegare Deum,

et preciperent quod spuerent super crucem, nec audivit dici [p. 446]

quod magistri vel laici ordinis absolverent a peccatis, sed aliquando

remitebant penas ordinis, nec audivit quod carnaliter commiscerentur;

statim pro professis habebantur, sed non jurabant ordinem non exire,

clamdestine recipiebantur, cordulis cingebantur in signum castitatis,

super camisias cum quibus jacebant; non jurabant quod non revelarent

secreta capituliorum ordinis, sed alias injungebatur districte quod non

revelarent, et si revelassent vel noluissent abnegare et facere alia

illicita de quibus supra deposuit, nescit qualiter fuissent puniti; non

audivit inhiberi quod non confiterentur, nisi sacerdotibus ordinis;

negligentes fuerunt quia non correxerunt errores, nec denunciaverunt

Ecclesie; credit quod elemosine et hospitalitas in dicto ordine et in

toto mundo sint restricte, quia refrigescit caritas hominum; credit quod

in ordine servaretur quod magnus Magister cum conventu statuebat, non

credit quod omnes fratres ordinis scirent illicita fieri vel precipi

supradicta; grandia scandala contra ordinem sunt exorta propter illa de

quibus agitur contra eum; audivit dici magnum Magistrum et alios quosdam

errores, nescit quos, contra ordinem fuisse confessos. Requisitus si

confessus fuerat de abnegacione et spuicione predictis, respondit quod

non, quia non faciebat sibi conscienciam pro eo, quia ore non corde

fecerat supradicta.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda; cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in

virtute juramenti prestiti per eundem, quod non revelaret hanc suam

deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.

Eisdem die et loco fuerunt adducti ad presenciam eorumdem

commissariorum, pro testibus, fratres Johannes le Gambier de Grandi

Villarii, Thomas de Bonnencourt, Allemanus de Ligneriis, Nicolaus de

Meanvoy, Hugo d'Oysemont Ambianensis, Petrus de sancto Justo, Johannes

de Gressibus, et Fulco de Nulliaco Belvacensis diocesium, [p. 447]

servientes, qui juraverunt, tactis sacrosanctis Evangeliis, dicere

plenam et meram veritatem in negocio isto, secundum formam juramenti

aliorum testium superius registratam, expositam et vulgarizatam eisdem.

Post que frater Robertus le Brioys Senonensis diocesis, serviens,

preceptor domus Templi de Somerens Ambianensis diocesis, testis supra

juratus, existens coram eisdem dominis commissariis, requisitus quare

non deferebat mantellum, respondit quod vetustate consumptus fuerat, et,

post concilium Remense, dimiserat ipsum voluntarie, et radi fecerat sibi

barbam, et in eodem concilio fuerat inquisitum cum eo, et absolutus et

reconciliatus per dominum archiepiscopum Remensem, et est etatis XXXV

annorum vel circa. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus et

singulis articulis, respondit ad eos, et primo ad primos XV, quod non

interfuerat capitulis nec recepcionibus aliorum, et ideo nesciebat

qualiter recipiebantur, sed credebat quod reciperentur sicut ipse fuit

receptus, quia hoc dixerat ei in recepcione sua frater Johannes de Turno

thesaurarius Templi Parisiensis, in mense octobri, proximo preterito

fuerunt XIII anni vel circa, in capella sancti Blasii domus Templi

Parisiensis, in qua recepit eum presentibus fratribus Raynerio de

Larchant Senonensis diocesis, et Renardo presbitero curato ecclesie tunc

dicte domus, vivis ut credit, Guillelmo dicto Gloria, et Guillelmo

Molendinario servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam cum

requisivisset panem et aquam, et societatem ordinis, concessit, sed

dixit ei quod bene deliberaret, quia oporteret eum multa sustinere in

ordine, et quod exiret capellam. Postmodum reintravit capellam

predictam, et peciit id quod supra; et cum fuisset responsum idem, et

iterum exiisset et rediisset, finaliter fecit eum jurare super quendam

librum in quo erat ymago Crucifixi, quod non revelaret secreta

capituliorum, et quod servaret castitatem, obedienciam, et viveret sine

proprio; postmodum imposuit sibi mantellum, sed non fuit eum osculatus

in ore, nec eciam astantes; post que precepit ei quod abnegaret Deum, et

cum ipse testis responderet quod hoc nullo modo faceret, dictus [p. 448]

frater Johannes dixit ei quod, nisi hoc faceret, malum gaudium haberet

de corpore suo, et tunc ipse testis dolens et flens, ut dixit, abnegavit

ore non corde; post que precepit ei quod oscularetur eum in carne nuda,

inter spatulas et collum, quia predicta debebant fieri secundum puncta

ordinis, et ipse fuit eum osculatus; dixit eciam ei quod secundum dicta

puncta ordinis poterat carnaliter commisceri cum fratribus ordinis, et

hoc debebat pati, quod tamen non fecit nec fuit requisitus, nec scit

quod in ordine servaretur, nec audivit dici; alia de contentis in dictis

XV articulis dixit se nescire.

Item, requisitus super XVI, et omnibus aliis sequentibus, respondit se

nichil scire ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres bene crederent,

et quod eorum sacerdotes debite celebrarent, et audiverat dici a dicto

thesaurario, et a fratre Hugo de Peraldo, et fratre Roberto de sancto

Pantaleone, quondam qui erat magnus homo in ordine, et ab aliis pluribus

fratribus ordinis, et specialiter a fratre Geraldo de Villaribus,

quondam visitatore Francie, milite, quod magnus Magister et alii

preceptores ordinis laici, ex forma privilegiorum papalium, poterant

absolvere fratres ordinis a peccatis que confitebantur eis in capitulis,

et dictus frater Gerardus, sunt X anni elapsi, dixit fratri Johanni de

Calmota, presbitero presente, ipso testi, et aliis de quibus non

recordatur, in quodam porticu domus Templi de Boys Destruz Belvacensis

diocesis, quod male faciebant ipse presbiter, et alii presbiteri

ordinis, quia audiebant confessiones fratrum ordinis et absolvebant eos,

pro eo quod preceptores eorum laici poterant eos absolvere in capitulis

a peccatis eorum, secundum privilegia sua, et si illud servaretur in

ordine, fratres caverent sibi plus a subtrahendis bonis ordinis, et

aliis malefeciis perpetrandis; sed dicti presbiteri absolvebant eos, ut

dixit dictus frater Gerardus, propter emolumentum quod exinde

consequebatur, participando in subtractis per eos de bonis Templi; ipse

tamen testis non credit, ut dixit, quod laici possent absolvere a

peccatis, sed credit quod multi ex fratribus ordinis crederent [p. 449]

quod dicti laici absolvere possent. Requisitus ubi et quando audiverat

predicta a dicto fratre Hugo de Peraldo, respondit quod sunt quinque vel

sex anni apud Belvacum, in domo eorum, de presentibus non recordatur;

statim pro professis habebantur; sed non juravit non exire ordinem;

clamdestine recipiebantur, ex quo erat suspicio contra ordinem; in

recepcione sua precepit ei dictus thesaurarius quod pro penitencia

cingeretur una cordula super camisiam, cum qua jacere debebat; credit

quod qui noluisset facere dicta illicita, vel ea revelasset, fuisset

male tractatus, et hoc eciam dixit ei dictus thesaurarius in sua

recepcione, scilicet quod si revelaret, esset perditus; quamdiu poterant

habere sacerdotes ordinis, non poterant aliis confiteri. Post

recepcionem suam, infra octo dies fuit confessus predictos errores

Parisius, apud sanctum Germanum de Pratis, fratri Johanni, cujus

cognomen ignorat, de ordine fratrum Minorum, penitenciario tunc domini

Symonis, quondam archiepiscopi Bituricensis tunc cardinalis, qui

cardinal institerat pro recepcione ipsius testis, et dictus frater

Johannes suasit ei quod exiret ordinem, et absolvit eum imposita

penitencia quod non portaret pannos lineos de bienio, et quod in dicto

bienio jejunaret propter periculum quod ei poterat inminere. Negligentes

fuerunt quia non correxerunt dictos errores, nec denunciaverunt

Ecclesie. Sufficienter fiebant elemosine et hospitalitas in multis locis

ordinis, in aliis insufficienter; et audivit dici quod dictus frater

Gerardus de Villaribus, tunc visitator Francie, volebat quod elemosine

restringerentur in ordine. Audivit dici quod capitulia clam et aliquando

post mediam noctem tenebantur, et quod in ordine debebat servari quod

magnus Magister cum conventu statuebat. Grandia scandala contra ordinem

sunt exorta propter illa de quibus agitur contra ipsum. Audivit dici

magnum Magistrum et alios multos errores, nescit quos, contra ordinem

fuisse confessos.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda; cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios,

in virtute juramenti prestiti per eundem, quod non revelaret [p. 450]

hanc suam deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.

Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me

Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.

Post hec, die Mercurii sequenti, que fuit dies XXVII dicti mensis

Januarii, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum,

in domo predicta, frater Guillelmus de Platea Belvacensis diocesis,

serviens, preceptor domus d'Oysemont Ambianensis diocesis, testis supra

juratus, ut deponeret dictum suum, non defferens mantellum ordinis, quia

ipsum dimiserat voluntarie post concilium Remense, et postmodum fecerat

sibi radi barbam, et fuerat cum eo inquisitum et absolutus et

reconciliatus per dominum archiepiscopum Remensem, et erat

quadragenarius vel circa. Lectis autem et diligenter sibi expositis

omnibus et singulis articulis, respondit ad eos, et primo ad primos

XIII, se nescire si vera sint contenta in dictis articulis, credit tamen

quod aliqui reciperentur sicut ipse fuit receptus, circiter XX anni

fuerunt in festo Magdaleneæ proximo preterito, per fratrem Galterum de

Ote, militem quondam, tunc preceptorem de Somerens Ambianensis diocesis,

in capella domus Templi Belvacensis, presentibus fratribus Roberto de

sancto Pantaleone, presbitero quondam, tunc curato dicte domus

Belvacensis, Petro Gande, tunc preceptore deu Boys Destruz Belvacensis

diocesis, Roberto Anglico, quondam residente in dicta domo, Ricardo

preceptore domus de Messelant. In cujus recepcione fuit servatus talis

modus: nam requisivit panem et aquam, societatem et pauperem vestitum

ordinis, sibi concedi amore Dei a dicto receptore, coram quo stabat

flexis genibus in dicta capella, et obtulit se velle fieri servum

esclavum ordinis ad acquisicionem et defensionem Terre Sancte pro posse

suo; et dictus receptor respondit quod grandem rem petebat, quia

oporteret eum dimittere propriam voluntatem propter alienam, et obedire

omnibus preceptis illorum qui preponerentur eidem, et multa [p. 451]

onera sustinere, et quod bene consideraret si erat fortis et potens ad

sustinenda predicta. Quo respondente quod fortis erat et voluntarius ad

sustinenda dicta onera ordinis, dixerunt quod exiret in quodam cimiterio

et deliberaret; postmodum vocaverunt eum intra dictam ecclesiam, et

pecierunt si erat in eodem proposito. Quo respondente quod sic, fecerunt

vovere et jurare super quendam librum castitatem, obedienciam, vivere

sine proprio et servare secreta ordinis; post que imposuit sibi

mantellum, dicto presbitero dicente psalmum Ecclesie: Quam bonum, et

quasdam oraciones, et aspergente aquam benedictam super eum, et dictus

receptor et fratres astantes fuerunt osculati eum in ore. Quo facto,

recesserunt de dicta capella, et ipse testis fuit ductus ad dormitorium,

ut indueret se vestes ordinis. Postmodum dictus frater P. Gande,

scientibus, ut presumit, aliis fratribus, duxit eum ad quamdam cameram,

et eam firmavit interius, et dixit ei quod ex quo erat alligatus ordini,

et ordo sibi, oportebat quod ipse sciret statum eorum, et faceret que

ipse preciperet ei. Et ipse testis non presumens in hoc aliquid mali,

respondit quod libenter hoc faceret; et tunc dictus frater P. precepit

ei quod abnegaret Deum, et cum ipse testis stuperet de dicto precepto et

incepisset flere, dictus P. dixit ei quod oportebat eum hoc facere, quia

ita faciebant omnes qui recipiebantur in dicto ordine. Dixit eciam, ut

videtur ipsi testi, quod hoc debebat fieri secundum puncta ordinis, et

nisi hoc vellet facere, haberet satis pati. Cum autem dictus testis

diceret ei quare non dixerat sibi predicta in presencia aliorum fratrum,

respondit quod non placuerat ei; et tunc ipse testis, valde dolens et

tristis, racione juramenti per eum prestiti de obediendo et timore

ductus, abnegavit Deum ore non corde. Postmodum precepit ei dictus

frater P. quod spueret super quandam crucem metallinam in qua erat ymago

Crucifixi, quam idem frater P. extraxit desubtus supertunicale suum,

quia hoc debebat facere secundum dicta puncta ordinis; sed ipse testis

noluit spuere super eam, sed prope ipsam in terra. Postmodum dixit ei

quod, secundum dicta puncta ordinis, poterat carnaliter [p. 452]

commisceri fratribus ipsius ordinis, et debebat pati quod alii

commiscerentur eidem; tamen hoc non fecit, nec fuit requisitus, nec

scit, nec credit quod dictum flagicium servaretur seu perpetraretur

inter fratres dicti ordinis. De osculis inhonestis vel de aliquibus

aliis illicitis non fuit locutus eidem; nec scit plus de contentis in

XIII articulis supradictis. Immo dixit quod in die Veneris sancta devote

adorabant crucem.

Requisitus si interfuerat aliorum recepcionibus, respondit se

interfuisse recepcioni fratris Michaelis Mosteti servientis, quem

recepit frater Baudoynus de sancto Justo, preceptor tunc dicti domus

d'Oysemont, in dicta domo d'Oysemont, in camera sua, presentibus

fratribus Egidio de Rontengi curato dicte domus, Thomas de Janvalle

presbitero, teste eri examinato, et Radulpho agricultore dicte domus,

deffuncto. In cujus recepcione fuit servatus quoad licita ille modus qui

fuerat servatus in recepcione ipsius testis. Postmodum recessit ipse

testis et alii, et nescit, si post eorum recessum, fuerunt facta et

dicta illa illicita que fuerunt facta et dicta post recepcionem suam in

camera supradicta. Credit tamen pocius quod sic quam quod non. Aliorum

recepcionibus et capitulis generalibus dixit se non interfuisse.

Recepcio autem dicti Michaelis fuerat facta, sicut credit, in vigillia

Nativitatis Domini, ante capcionem eorum fuerat unus annus vel circa.

Item, dixit quod, in crastinum recepcionis sue, fuit confessus de

predictis erroribus prefato fratri Roberto curato dicte domus, qui dixit

ei quod bene estimabat quod eum fecissent facere illicita supradicta, et

rogavit Deum quod parceret ei, et non interesset loco in quo predicta

fierent; et absolvit eum, injuncta penitencia quod jejunaret per tres

dies Veneris.

Item, requisitus super XIIII et aliis omnibus sequentibus, respondit se

nichil scire ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres bene crederent,

et quod eorum sacerdotes debite celebrarent; non tamen putat quod ille

frater Petrus, qui precepit sibi dicta illicita, erat bonus [p. 453]

Christianus. Item dixit se frequenter audivisse a preceptoribus suis

quod si fratres subtrahebant aliqua de bonis ordinis, vel perpetrabant

aliquos excessus contra fratres, et in eorum capitulis puniebantur de

dictis excessibus, vel remitebant eis, non oportebat quod confiterentur

ulterius; ipse tamen testis non reputasset se propter hoc a peccatis

absolutum; statim pro professis habebantur; clamdestine recipiebantur,

ex quo audivit aliquos murmurantes contra ordinem post recepcionem suam,

sed non ante. Cordulis, quas accipiebant unde volebant, cingebantur

super camisias, cum quibus jacebant in signum castitatis. Per

sacramentum precipiebatur eis quod non revelarent modum recepcionis

eorum nec secreta capitulorum, nescit tamen qualiter fuissent puniti si

revelassent; vel si noluissent facere illicita supradicta. Non

inhibebatur eis quod non confiterentur nisi fratribus ordinis; tamen eis

debebant confiteri. Fuerunt negligentes quia non correxerunt dictos

errores nec denunciaverunt Ecclesie. Audivit dici quod decima pars panis

quem comedebant, debebat dari amore Dei, et in dicta domo d'Oysemont, in

qua fuit moratus ipse testis et erat preceptor, dabatur et ultra, et

bene hospitalitas servabatur ibidem. Sed audivit dici quod in aliquibus

aliis locis restringebantur; audivit dici quod capitulia clam, januis

clausis, tenebantur, et credit quod totus ordo servasset quod magnus

Magister cum conventu statuisset. Grandia scandala contra ordinem sunt

exorta propter predicta. Credit quod multis ex fratribus essent nota

illicita de quibus supra deposuit, et quod Magister et alii confessi

sint illa que in litteris apostolicis continentur eos confessos fuisse.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non sed pro veritate

dicenda; cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in virtute

juramenti prestiti per eumdem, quod non revelaret hanc suam deposicionem

quousque attestaciones fuerint publicate.

Eisdem die et loco venit ad presenciam dictorum dominorum [p. 454]

commissariorum religiosus vir frater Stephanus de Nereaco Lugdunensis

diocesis, de ordine fratrum Minorum, gardianus quondam Lugdunensis, qui

dicebatur aliqua scire de contentis in articulis super quibus inquirunt

domini commissarii antedicti, et juravit tactis sacrosanctis Evangeliis

plenam et meram dicere veritatem in negocio isto de quo agitur, secundum

formam juramenti aliorum testium superius registratam lectam eidem.

Lectis autem sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod sunt

elapsi viginti anni, vel circa, cum frater Ancelinus Gara miles ordinis

Templi, de parentella ipsius testis, esset dictum ordinem ingressurus,

et ipse testis, et frater Poncius prior de Mantula diocesis Vienensis,

ordinis Cluniacensis, frater ejusdem, et Stephanus frater dicti

Ancelini, ac alii nobiles de eorum parentela trufando et ridendo

dicerent eidem Ancelino, die precedenti recepcionem suam, Lugduni

existenti, quod in crastinum oscularetur in ano illum qui reciperet eum,

et dictus Ancelinus responderet quod hoc non faceret, et si diceretur

ei, quod cum gladio perforaret anum dicti receptoris, fecerunt ei jurare

quod post recepcionem suam revelaret eis modum dicte sue recepcionis et

professionis. Cum autem in crastinum dictus Ancelinus fuisset factus

miles per dominum Anricum de Villariis, quondam archiepiscopum

Lugdunensem, in capella domus templi Lugdunensis, et missa celebrata,

induissent eum vestes ordinis, mantello nondum tradito, et essent in una

camera dicte domus, duo milites ordinis Templi, quorum nomina ignorat,

duxerunt ipsum Ancelinum, presente ipso teste, ad quendam alium locum

dicte domus secretum, et nullus de amicis ipsius fratris Ancelini

secutus est eum nec intrare potuit, quia firmaverunt portas. Cum autem

fecissent per magnum spacium, et ipse testis et alii exterius existentes

admirarentur de tanta mora, dicti duo milites, apertis januis, redierunt

cum bono vultu ad locum unde receperant dictum fratrem Ancelinum, et

ipse frater Ancelinus, nunc habens mantellum eidem [sic], subsequebatur

eos adeo alteratus et inmutatus in vultu et turbatus et intristissimus

corde, ut videbatur, habens occulos tumidos et lacrimosos, quod [p. 455]

ejus aspectus fuit ipsi testi et aliis amicis eorum assistentibus quasi

horibilis et terribilis. Cum tamen antequam dicti duo milites

introduxissent eum in dictum locum secretum, esset idem frater Ancelinus

letus et jocundus et boni et placidi aspectus, de quo ipse testis et

alii amici eorum quam plurimum admirati, dixerunt inter se quod aliquis

eorum requireret eum; per sacramentum eis factum ante recepcionem, quod

revelaret eis qualiter fuerat receptus; sed finaliter distulerunt hoc

petere usque post prandium. Quo assumpto, ipse testis ad eundem

Ancelinum rediens et eundem multipliciter consolans de recepcione sua

predicta, et ipso Ancelino nichil respondente, sed semper, ut videbatur,

in dicta turbacione cordis manente, finaliter ipse testis requisivit eum

sub debito juramenti ei et aliis prestiti quod revelaret eis modum

recepcionis sue predicte; et dictus Ancelinus torvo oculo respiciens

ipsum testem, dixit ei quod nec ipse nec alius loquerentur sibi deinceps

de hoc, quia non habebat aliquod amicum vel parentem, si loqueretur sibi

de hoc, quem nollet esse exoculatum; et tunc ipse testis dixit sibi quod

non loqueretur ei ulterius de predictis. Post hec vero die sequente, vel

paulo post, cum quidam fratres vellent transfretare facientes transitum

per Lugdunum, dictus frater Ancelinus qui prius transfretandi

intencionem habebat, propter voluntatem amicorum qui hoc desiderabant,

asociavit se eis, et fuit in armis et equis et aliis necessariis

convenienter per amicos munitus. Cum autem ivisset usque ad Marssiliam,

ut idem testis audivit, dictus frater Ancelinus, relictis equis et

armaturis, reversus, est ad domum fratris sui, et cum ejus amici de

regressu suo essent quam plurimum admirati et turbati, et cum

reprehenderent de regressu, ipse respondit eis quod dimitterent eum,

quia non curabat esse in societate Templariorum, prout predictus Poncius

frater testis loquentis, et frater Jacobus prior sancti Petri in

Alaverdo Gratapolitane diocesis, et Stephanus supradictus fratres ipsius

Ancelini, ipsi testi postea retulerunt, et dicebant eciam quod dictus

frater Ancelinus aliquando eis dixerat quod Templarii erant pejores

homines de mundo, quare non curabat redire ad societatem eorum; [p. 456]

audivit eciam dictus testis, quod cum fratres et amici dicti Ancelini

requisivissent et rogassent frequenter eundem quod rediret ad fratrum

ordinis consorcium, ipse fuit reversus semel vel bis ad instanciam

amicorum, sed parum ibi moratus fuit; immo paulo post revertebatur ad

domum fratris sui. Postmodum autem cum Templarii fuissent capti in regno

Francie et rumor processisset, dominus Artaudus Carati miles,

consanguineus dicti fratris Ancelini, monuit eum quod diceret veritatem

de hiis que dicebantur contra Templarios ad salutem anime sue, et quod

presentaret se coram inquisitoribus deputatis per dominum Papam, et

diceret veritatem. Qui dixit quod nunquam iret, nec faceret se capi;

dixit tamen quod ipse diceret veritatem dicto domino Artaudo, qui

dominus Artaudus vocavit quemdam publicum notarium curie Vienensis,

cujus nomen ingnorat, sed morabatur in sancto Theodoro. In quorum

presencia idem frater Ancelinus confessus fuit quod Templarii in ejus

recepcione fecerunt abnegare eum Christum, et dixerant ei quod Christus

erat falsus propheta, et preter hoc fecerant eum spuere super crucem et

cum pedibus conculcare. Item eciam confessus fuit quod illa orenda

oscula intervenerant in sua recepcione, et hanc confessionem ipsius

Ancelini retulerunt eidem testi dicti dominus Artaudus et frater Jacobus

se audivisse ab eodem Ancelino. Quibus auditis, idem testis consuluit

fratri Jacobo predicto quod faceret eum capi et duci ad dominum

archiepiscopum Vienensem, cum istud negocium tangeret fidem, et non

sufficiebat predicta confessio nisi fieret coram prelatis Ecclesie

habentibus auctoritatem super istis; quo facto dictus prior fecit eum

capi et reddi domino archiepiscopo Vienensi.

Item, dixit idem testis quod in retencia capcionis Templariorum ipse

testis et Hugo Achoti domicellus, nunc inhabitans Lugdunum, loquebantur

adinvicem de erroribus predictis, et dictus testis dixerat predicto

Hugoni factum et casum predicti Ancelini. Quo audito dictus Hugo dixit

ipsi testi, quod cum ipse fuisset familiaris domini de Illino Vienensis

diocesis, et gessisset curam aliquo tempore liberorum ejusdem, [p. 457]

tandem post mortem ipsius domini fuit ordinatum per amicos, quod

secundus natus dicti domini de Illino, Berlio nomine, esset Templarius,

dicens idem Hugo quod ipse una cum pluribus aliis amicis dicti Berlionis

ivit ad quandam domum Templi in Alvernia, nescit qualiter vocatur, sed

est juxta Aligerim prope quoddam nemus, vel quasi in ipso nemore, ut

dixit dictus Hugo eidem testi, subjungens quod cum idem Berlio fuisset

receptus in quodam loco secreto dicte domus in quo amici ejus non

adfuerunt, et post exisset indutus habitum ordinis, prefatus Berlio fuit

totus mutatus et alteratus; statim post intravit nemus, et cum amici

ejus mirarentur de ejus absencia et quereret ubi esset, dictus Hugo fuit

eum secutus, et invenit eum in nemore solum et amarissime flentem et

gementem; et cum dictus Hugo consolaretur eum et diceret quid hoc erat?

idem Berlio respondit quod mallet quod parentes ejus sumersissent eum in

aqua que erat ibi proxima quam quod fecissent eum Templarium; et cum

dictus Hugo conaretur eum iterum verbis dulcibus consolari, idem Berlio

dixit ei: Vade, non loquaris michi amplius de hoc, sed vade ad fratrem

meum, et dicas ei quod extrahat me de ista religione; quod si non

faciat, offendam totum genus meum, vel interficiam me. Dictus autem Hugo

rediens ad amicos prefati Berlionis, qui tunc erant ibi presentes,

aperuit eis desolacionem et tristiciam dicti Berlionis; ad quorum

amicorum presenciam idem Berlio veniens, non potuit consolacionem

recipere, nec eciam ad Templariorum qui ibi adherant instanciam, volebat

aliquam consolacionem recipere secundum eandem. Quidam senex Templarius,

nobilis, dives et potens, qui aderat, dixit amicis dicti Berlionis:

Dimitatis eum michi, ego bene consolabor eum; et dirigens verba sua

dicto Berlioni, dixit ei: Ego recipio te in socium meum, et de vestibus

meis, et providebo tibi bene de equitaturis et de aliis necessariis; et

sic tunc remansit cum eo, et alii recesserunt. Postea vero, circa

dimidium annum, prefatus Hugo, qui cito post recepcionem dicti Berlionis

renunciaverat desolacionem ejusdem Gerardo de Illino fratri ipsius

Berlionis, visitavit dictum Berlionem, de mandato ipsius [p. 458]

Gerardi, qui dixerat ei quod si frater suus nolebat remanere in

religione, quod ipse partiretur ei hereditatem suam, hec dimitteret eum

in tanta desolacione. Et cum dictus Hugo venisset ad eum, invenit et

vidit eum bene consolatum, et remansit in ordine usque ad mortem suam,

prout predicta prefatum Berlionem tangencia supranominatus Hugo retulit

ipsi testi. Decessit autem dictus Berlio antequam ista de ipso et de

aliis Templariis dicerentur.

Dixit eciam idem testis, quod in capcione Templariorum qui erant

Lugduni, Bartholamus Caprarii civis Lugduni, et scancio, id est custos

vini pro persona regia domini regis Francie, habens potestatem et

mandatum a domino rege capiendi Templarios, vocavit ipsum testem ipsa

die capcionis, et inter alios qui capti fuerunt, fuit captus quidam

clericus secularis, cujus nomen ignorat, qui portabat duo paria

litterarum clausarum, quarum erat substancia quod quidam frater, qui

tunc erat magister passagii, cujus nomen ignorat, existens Marsillie,

significabat Magistro magno ordinis, qui tunc venerat ad partes Francie,

quod ordo et fratres Templi erant accusati graviter erga dominum Papam

et Regem, et quod dictus Magister provideret sibi et retineret dominum

Regem sibi propicium et favorabilem, quia ipse bene habebat industriam

et potenciam ad retinendum dominum Regem. Idem dixit idem testis, quod

in altera litterarum erat quedam alia in qua significabat dictus

magister passagii dicto magno Magistro, quod ipse intellexerat quod

milites Vasconie, qui fuerant capti, accusaverant ordinem et fratres

Templi. Item, et quod in alia littera erat quedam alia, in qua idem

magister passagii significaverat memorato Magistro ordinis, quod illa

statuta ordinis, que facta fuerant apud Castrum peregrini, jam erant

revelata. Predictas autem litteras idem testis dixit se aperuisse, et

eas et alias predictas vidisse et legisse interius; quale erat sigillum

dictarum litterarum, et qualem caracterem habebat, dixit se non

recordari, nec advertit ad hoc: sed predictus clericus qui eas portabat,

ipso teste audiente, asserebat se eas portare ex parte dicti [p. 459]

magistri passagii magno Magistro, et consuluit ipse testis dicto

Bartholomeo quod litteras et alias predictas mitteret dicto domino Regi.

Interrogatus si super articulis sibi lectis sciebat aliqua alia, dixit

quod non, hoc salvo quod multi sunt anni, cum ipse erat juvenis, audivit

dici quod in recepcionibus fratrum Templi fiebant aliqua inhonesta et

illicita, et propter hoc eciam ipse et alii, ut premissum est, dixerant

memorato Ancelino, ante recepcionem ipsius, illa verba de quibus supra

deposuit, non tamen tunc credebat esse vera, modo tamen habet suspectas

recepcionem et professionem eorum. Interrogatus si fama laborabat contra

ordinem de erroribus contentis in dictis articulis, dixit quod sic de

presenti, sed ante eorum capcionem audiverat et credebat quod domini

Papa et rex Francie scirent modum recepcionis eorum. Item dixit se

audivisse a duobus Templariis captis apud Lugdunum, quorum examinacioni

interfuerat, quod si superiores eorum precepissent eis quod jacuissent

cum aliqua muliere, obedivissent, et adduxissent eis, si precepissent,

sed non commisissent ex precepto eorum peccatum sodomiticum, ut

dicebant.

Requisitus si prece, precepto, timore, amore, odio, vel comodo temporali

habito vel habendo sic deposuerat, respondit quod non, sed pro veritate

dicenda; cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in virtute

juramenti prestiti per eundem, quod non revelaret hanc suam deposicionem

quousque attestationes fuerint publicate.

Eisdem die et loco fuerunt adducti ad presenciam eorumdem dominorum

commissariorum et archiepiscopi, pro testibus, fratres Guillelmus de

Aramblay elemosinarius domini Regis, Johannes de Turno thesaurarius

Templi Parisius, Petrus de Reblay Parisiensis, Renerius de Larchant

Senonensis, Jacobus de Vernis Meldensis, Johannes Ruffemont

Claramontensis, Johannes de Rompre Lingonensis diocesium, qui juraverunt

tactis sacrosanctis Evangeliis dicere plenam et meram veritatem in

negocio isto, secundum formam juramenti aliorum testium [p. 460]

superius registratam, expositam et vulgarizatam eisdem; qui quidem

testes ante juramentum eorum fuerunt protestati in presencia eorumdem

dominorum commissariorum, quod si aliquid dicerent propter simplicitatem

eorum quod esset contra deposiciones per eos alias factas, quod non

prejudicaret personis eorum, cum in predicta sua deposicione eorum

quilibet stare et perseverare se velle diceret et non recedere ab eadem.

Acta fuerunt hec predictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me

Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.

Post hec die Jovis sequenti, que fuit XXVIII dies mensis Januarii,

predicti domini commissarii, excepto domino Narbonensi, fecerunt redire

ad presenciam ipsorum fratrem Thomam de Janvalle presbiterum, testem

supra examinatum, pro eo quod frater Guillelmus de Platea, testis eri

examinatus, deposuerat ipsum Thomam una cum dicto Guillelmo et aliis

quibusdam interfuisse recepcioni fratris Michaelis Moseti. Requisitus

autem dictus Thomas an interfuisset dicte recepcioni et aliquorum

aliorum, quod in ejus deposicione non expresserit, quando, ubi et quibus

presentibus, respondit se interfuisse recepcioni dicti Michaelis, circa

festum Nativitatis Domini fuerat unus annus ante capcionem eorum, et

dictus Michael receptus in camera receptoris domus d'Oysimont

Ambianensis diocesis, per fratrem Baudoynum de sancto Justo, de mandato

fratris Roberti de Belvaco, qui in isto processu ab aliquibus testibus

nominatus est frater Robertus de sancto Pantaleone, et ab aliis frater

Robertus de sancto Justo, pro eo quia fuit ortus de sancto Justo et

tenuit domum Templi de sancto Pantaleone et de Belvaco, et dicta

recepcio fuit facta presentibus fratribus Egidio d'Oysemont, teste

suprajurato sed nondum examinato, Guillelmo de Platea predicto et

Radulpho de Carrucis servientibus. Item, dixit se interfuisse recepcioni

fratris Roberti Verrerii servientis, circa mensem Augusti proximo

preteritum fuerunt sex anni vel circa, in capella domus Templi de

Belvaco, quem recepit dictus frater Robertus de Belvaco, presentibus

ipso teste et quodam alio de cujus nomine non recordatur. [p. 461]

Requisitus si in dictorum recepcionibus vel post fuerat factum vel

dictum aliquid illicitum de contentis in articulis, respondit quod non

quod ipse sciverit vel audiverit dici. Credit tamen quod post

recepcionem fecerint illa illicita que deposuit intervenisse in

recepcione ipsius testis. Requisitus quare non exposuerat de dictis

duabus recepcionibus in deposicione sua, respondit per juramentum suum

quod non recordabatur tunc.

Eisdem die et loco fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum

commissariorum frater Johannes de Bollencourt serviens, Belvacensis

diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum, non defferens

mantellum ordinis, quia cum fuisset absolutus et reconciliatus in

consilio Remensi per dominum archiepiscopum Remensem, et prius fuisset

cum eo inquisitum per dominum episcopum Ambianensem qui nunc est,

dimisit dictum mantellum vetustate consumptum, et fecit sibi radi

barbam, et est etatis XXXVIII annorum vel circa, qui fuit protestatus

quod non intendebat recedere a deposicione et confessione per ipsum

alias factis coram dicto domino archiepiscopo Remensi. Lectis autem et

diligenter sibi expositis omnibus et singulis articulis, respondit ad

eos, et primo ad primos XIII, quod non interfuerat aliorum recepcionibus

nec capitulis, et ideo nesciebat si dicti errores contenti in articulis

servabantur in ordine; pocius tamen credebat quod alii reciperentur

sicut ipse fuit receptus quam contrarium. Ipse autem fuerat receptus in

capella domus Templi de Juriaco Rothomagensis diocesis, per fratrem

Johannem de Turno thesaurarium Templi Parisiensis, in octavis Pasche

erunt VII anni, presentibus fratribus Reynaudo de Tremblay presbitero,

de cujus vita vel morte non est certus, et Nicolao de Rulhiaco et

Johanne de Mernorvale, deffunctis, in hunc modum: nam cum peciisset

panem et aquam ordinis, dixerunt ei quod bene deliberaret et exiret

capellam, et postmodum cum deliberasset, rediret. Cum autem rediisset et

peciisset iterum panem et aquam, concessit ei dictus receptor, [p. 462]

de quo fuit multum gavissus ipse testis, quia sperabat salvare animam

suam in dicto ordine et habere honorabilem victum suum; post que dictus

receptor fecit eum vovere et jurare super quendam librum clausum, quod

bene servaret elemosinas ordinis, bonos usus et bonas consuetudines

ordinis, castitatem, obedienciam et vivere sine proprio, et injunxit

sibi sub dicto juramento quod non revelaret secreta ordinis; postmodum

tradidit sibi mantellum, et ipse et fratres astantes fuerunt eum

osculati in ore; postmodum dicto receptore et aliis in eadem capella

remanentibus, dictus frater Johannes de Merrouville, deffunctus, traxit

ipsum testem ad partem intra dictam capellam in quodam porticu, et

precepit ei quod abnegaret Deum, et ipse testis respondit quod hoc nullo

modo faceret, et tunc dictus frater Johannes dixit ei quod hoc oportebat

eum facere, quia erat de punctis religionis eorum, et quod diceret hoc

ore, licet non corde, et tunc ipse testis abnegavit ore non corde.

Postea precepit ei quod spueret supra quandam crucem depictam in

pargameno quod idem Johannes tenebat in manu sua, quia hoc debebat

facere secundum dicta puncta ordinis; et ipse testis spuit non supra sed

juxta dictam crucem in terra; deinde dixit ei quod, secundum puncta

dicti ordinis, debebat eum osculari in umbilico, et quod poterat licite

commisceri fratribus ordinis et pati quod ipsi commiscerentur cum eo;

ipse tamen non fuit eum osculatus nisi in ore, nec fuit unquam

requisitus de dicto peccato sodomitico, nec aliquem requisivit, nec scit

nec credit quod alii fratres ordinis committerent dictum peccatum. Plura

de contentis in dictis XIII articulis dixit se nescire, et flebat dictus

testis multum in deposicione sua, propter asperitates quas, ut dicebat,

sustinuerat stando tanto tempore captus quanto fuerat in ordine

commoratus.

Item, super XIIII et omnibus sequentibus respondit se nichil scire ultra

que supra deposuerat, hoc excepto, quod ipse bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres crederent, et

quod sacerdotes eorum debite celebrarent; nec audivit dici in [p. 463]

ordine nec credebat quod Magister vel alii laici de ordine possent eos

absolvere a peccatis; cingebantur cordulis quibus volebant super

camisias eorum cum quibus jacebant; credit quod fuissent puniti qui

noluissent facere illa illicita in recepcionibus eorum, vel qui ea

revelassent, sed nescit qualiter; sine licencia non poterant nisi

sacerdotibus ordinis confiteri; negligentes fuerunt quia non correxerunt

errores nec denunciaverunt Ecclesie; elemosinas et hospitalitatem vidit

convenienter fieri in ordine in locis in quibus fuit conversatus. Credit

quod in ordine servaretur quod magnus Magister cum conventu ordinabat.

Si aliqui fratres, propter dictas feditates, exiverint ordinem, bene

fecerunt. Credit quod illicita que fiebant in recepcionibus, essent nota

multis fratribus ordinis, et audivit dici quod magnus Magister et alii

fuerunt confessi aliquos errores, nescit quos. Scandala contra ordinem

sunt exorta.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda; cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in

virtute juramenti prestiti, quod non revelaret hanc suam deposicionem

quousque attestaciones fuerint publicate.

Eisdem die et loco fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum

commissariorum frater Egidius de Rotangi presbiter curatus ecclesie

d'Oysemont Ambianensis diocesis, testis suprajuratus, ut deponeret

dictum suum, et fuit protestatus quod non intendebat recedere a

deposicione et confessione per ipsum factis in concilio Remensi, ubi

fuit absolutus et reconciliatus a sentencia excommunicacionis et

condempnatus ad carcerem, sed non degradatus; dixit tamen dictus testes

quod predicta condempnacio fuit in dicto concilio remissa, moderanda

arbitrio prepositi Pictavensis et Johannis de Jamvile propter aliquas

causas, et defferebat mantellum ordinis, et est sexagenarius et ultra,

et paciebatur quartanam duplicem, sicut dixit, et ob hoc aliquando dum

paciebatur, dicebat aliqua verba, ut dixit, nesciebat que, hodierna

tamen die non paciebatur. Lectis autem et diligenter expositis [p. 464]

sibi omnibus et singulis articulis, respondit ad eos, et primo ad primos

XIII, quod in aliquorum recepcionibus vidit quod abnegabant Jhesum

Christum, et in aliquibus non. Ipse autem receptus fuit in capella domus

Templi de Somorens Ambianensis diocesis, per fratrem Galterum de Esta

quondam, tunc preceptorem dicte domus, instanti festo Purificacionis

beate Marie erunt XXVI anni vel circa, presentibus fratribus Symone

presbitero, commorante in domo eorum de Fontanis subtus Montem Desiderii

dicte diocesis, Johanne de Menbresi preceptore de Veromandia, et

Raynaudo de Codun et quibusdam aliis deffunctis, in hunc modum: nam cum

requisivisset instanter panem et aquam ordinis, et societatem fratrum

ordinis, peciit ab eo dictus receptor, si erat servus alicujus, debitis

obligatus que solvere non posset, si alteri religioni obligatus, si

excommunicatus, si habebat infirmitatem latentem; quo respondente quod

non, dixerunt quod converteret se ad quoddam altare, et rogaret Deum

quod dirigeret eum, et cum hoc fecisset, fecit eum super quoddam missale

jurare et vovere quod si esset in aliquo loco in quo haberent pugnare

pro fide, quod ipse in predictis bene se haberet, quod servaret

castitatem, obedienciam, et viveret sine proprio; postmodum tradidit ei

mantellum et biretum, et ipse et fratres astantes fuerunt eum osculati

in ore, et instruxerunt eum quod jaceret cum pannis lineis, cinctus una

cordula, et qualiter bene diceret mensam, et ageret gracias post

prandium et alia licita. Deinde dictus frater Galterus precepit ei

ibidem, aliis presentibus, ut sibi videtur, quod abnegaret Jhesum

Christum; et cum ipse testis diceret quod nullo modo faceret, quia erat

bonus Christianus et esse volebat, dictus frater Galterus respondit:

Talem vos reputamus, et esse volumus, sed oportet vos abnegare, quia hoc

est de punctis nostri ordinis. Tunc ipse testis abnegavit ore non corde;

deinde precepit ei quod spueret super ymaginem Crucifixi depictam in

dicto missali, et ipse spuit aliquantulum juxta, dixit eciam ei quod

oscularetur eum in umbilico, sed tamen non fuit eum osculatus, et credit

quod dixit receptor quod fratres ordinis poterant cum eo carnaliter

commisceri, et ipse cum eis, secundum puncta ordinis. Ipse [p. 465]

tamen testis respondit quod hec nullo modo faceret, nec scit nec audivit

quod fratres ordinis committerent ad invicem peccatum predictum. Alia

illicita non intervenerunt in recepcione sua predicta. Requisitus si

quos et quos receperat in ordine, respondit quod sic, fratrem Petrum

Escarpa servientem, sunt XX anni vel circa, de mandato fratris Johannis

de Villanova quondam preceptoris, tunc ballivie de Pontivo, in capella

domus Templi de Bello Vissu Ambianensis diocesis, presentibus fratribus

Galtero de Morivalle preceptore dicte domus quondam, et quibusdam aliis

deffunctis. Receperat eciam fratrem Michaelem Moseti servientem quondam

camerario domus Templi d'Oysemont, in vigilia, vel in die Nativitatis

Domini fuerunt quinque vel sex anni, presentibus fratribus Baudoyno de

sancto Justo, tunc preceptore dicte domus, Thoma de Janvalle presbitero,

et Guillelmo de Platea, testibus hodie, eri et anteeri examinatis, et

Radulpho de Carrucis et aliis quibusdam deffunctis, de mandato fratris

Roberti de Belvaco. Requisitus si bene recolebat quod ipse recepisset

dictum Michaelem, vel aliquis alius de astantibus nominatis per eum,

respondit se credere pocius quod ipse receperit eum, quam aliquis ex

predictis, et dicta interrogacio fuit facta per dictos dominos

commissarios, quia supradicti Thomas et Guillelmus deposuerant dictum

Michaelem fuisse receptum a predicto fratre Baudoyno. Item dixit se

recepisse fratrem Nicolaum de Bornel servientem, diocesis Belvacensis,

de mandato dicti fratris Roberti, in capella vel camera domus Templi de

Mofleriis Ambianensis diocesis, sunt V vel sex anni, de presentibus non

recolens, in quorum trium recepcionibus non fuit servatus idem modus;

nam in recepcione dicti Michaelis nichil fuit factum vel dictum

illicitum, sed predictis Petro l'Escarpa et Nicolao de Bonter precepit

quod abnegarent Jhesum Christum et quod spuerent super crucem, quia hoc

debebant facere secundum puncta ordinis, et ipse abnegaverunt et

spuerunt juxta crucem; et bene credit quod hoc fecerunt ore et non

corde. Requisitus quare non precepit dicta illicita dicto Michaeli,

respondit quod propter dileccionem specialem quam habebat ad [p. 466]

eum. Requisitus quare in recepcione aliorum preceperat dicta illicita

fieri, respondit quod pro eo quia dictus frater Robertus preceperat ei

quod secundum modum debitum ordinis reciperet eos. Requisitus si fuisset

punitus per superiores suos, si scivissent quod predictus Michael non

fecisset predicta illicita, respondit se credere quod non, quia dictus

frater Robertus, quia erat superior suus, erat presbiter et supportasset

ipsum testem in hoc quod non supportassent laici. Requisitus quod

intelligebat per dictum modum debitum, respondit quod fierent illa

licita et illicita que fuerant facta in recepcione ipsius testis.

Requisitus si viderat aliquos alios recipi in dicto ordine, respondit

quod sic fratrem Albertum, quondam curatum de Somerens Ambianensis

diocesis, sunt fere XX anni, per dictum fratrem Robertum de Belvaco, in

capella domus Templi de Belvaco, ante horam prandii, presentibus

fratribus Radulpho de Sernoy serviente quondam, et quibusdam aliis, de

quibus non recolit; in cujus recepcione nichil fuit actum illicitum illa

die, et festinaverunt multum, quia dictus frater Albertus erat tunc

infirmus, sed nescit si in sequentibus diebus preceperunt ei aliquid

illicitum. Plurium recepcionibus non recolit se adfuisse, nec scit alia

de contentis in dictis XIII articulis, hoc excepto quod in die Veneris

sancta devote et reverenter adorabant crucem.

Item, de contentis in XIIII et omnibus sequentibus respondit se nichil

scire ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod ipse bene credebat

sacramentis ecclesiasticis, et celebrabat et conficiebat secundum formam

Ecclesie, et credit quod fratres ordinis bene crederent et quod

sacerdotes debite celebrarent, nec scit quod laici eorum possent

absolvere a peccatis, sed quando terminabantur capitulia eorum, laicus

qui tenebat capitulum dicebat: De hiis que obmisistis dicere propter

verecondiam carnis, vel penas ordinis, facimus vobis eam indulgenciam

quam possimus, et Deus faciat vobis et nobis illam indulgenciam quam

fecit Magdalene. Requisitus si credit quod fratres ordinis crederent ex

hoc esse absoluti a peccatis eorum, respondit quod forte aliqui

ignorantes et ydiote credebant, sed ipse testis et alii [p. 467]

intelligentes hoc non credebant. Fuit autem dictum eidem testi, a dicto

fratre Galtero de Esta, ut sibi videtur, quod de predictis peccatis

publicis et notoriis non debebat absolvere fratres, quia sic evitabant

penas statutas in ordine. Jurabant ordinem pro meliori vel pejori non

dimittere; statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur,

nullis presentibus nisi fratribus ordinis; cordulis in signum penitencie

cingebantur supra camisias cum quibus jacebant; jurabant non revelare

secreta capitulorum et ordinis, et si revelassent, fuissent condempnati

ad panem et aquam aliquo tempore, et si noluissent facere dicta illicita

in recepcionibus eorum, nescit quod fuisset factum de eis. Non

inhibebatur quod non confiterentur, nisi sacerdotibus ordinis;

negligentes fuerunt quia non correxerunt errores nec denunciaverunt

Ecclesie. Elemosine et hospitalitas bene servabantur in ordine;

capitulia de die clam, exclusis secularibus, tenebantur; servatum

fuisset in ordine quod magnus Magister cum conventu statuisset. Credit

quod, longo tempore antequam ipse intrasset ordinem, essent errores per

eum confessati in ordine; grandia scandala sunt exorta contra ordinem

propter dictos errores, et credit quod errores confessati per eum essent

manifesti fratribus ordinis, et quod in paucioribus recepcionibus quam

in pluribus servarentur illicita confessata per eum. Audivit dici magnum

Magistrum et alios de ordine aliquos errores, nescit quos, contra

ordinem fuisse confessos. Item, dixit quod de predictis erroribus, de

quibus supra deposuit, fuit confessus infra octo dies a recepcione sua,

ut ei videtur, fratri Bartholomeo, quondam de ordine fratrum Minorum

conventus Ambianensis, in ecclesia de Somorens, qui absolvit eum,

imposita penitencia quod quinque diebus sabativis jejunaret in pane et

aqua. Postea fuit confessus hoc idem fratri Guillelmo de Malegard,

quondam ordinis fratrum Minorum, conventualis Meldensis, in capella

domus Templi de Latigniaco Sico, qui similiter absolvit eum, imposita

penitencia quod jejunaret tribus diebus Veneris in pane et aqua;

postmodum fuit confessus de predictis domino G., quondam episcopo

Ambianensi, ante eorum capcionem, per duos annos vel quasi, in [p. 468]

capella sua Ambianensi, qui similiter absolvit, imposita sibi penitencia

quod per unum annum portaret ter in ebdomada cilicia, et nunquam faceret

fieri predicta illicita, nec esset in loco in quo fierent.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda, et salute anime sue; cui fuit injunctum per dictos

dominos commissarios, in virtute juramenti prestiti per eumdem, quod non

revelaret hanc suam deposicionem, quousque attestaciones fuerint

publicate.

Acta fuerunt hec die et loco predictis, presente magistro Amisio, me

Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.

Post hec, die Veneris sequenti, que fuit XXVIIII dies dicti mensis

Januarii, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum,

in domo fratrum Minorum, quam juxta eorum ecclesiam consuevit inhabitare

dominus episcopus Laudunensis, frater Johannes de sancto Justo serviens,

Belvacensis diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum,

mantellum ordinis et barbam defferens, etatis XXVI annorum vel circa,

cum quo fuerat inquisitum per dominum archiepiscopum Remensem, et

absolutus et reconciliatus per eum in concilio Remensi. Lectis autem et

diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit ad

eos, et primo ad primos XIII, protestacione premissa, quod non

intendebat recedere a deposicione et confessione per eum factis coram

dicto domino archiepiscopo Remensi, quod nesciebat si contenta in dictis

articulis erant vera vel non, quia non interfuerat recepcioni alicujus

alterius, nec capitulis eorum, nec sciebat bene quod crederet de

contentis in ipsis articulis, quia non steterat in ordine, nisi per

annum cum dimidio, vel circa, ante capcionem eorum; fuerat tamen

receptus in quadam die Dominica circa festum Nativitatis beate Marie

fuerant IIII anni, vel circa, per fratrem Baudoynum de sancto Justo

preceptorem de Pontivo, avunculum suum, in capella domas Templi,

vocate Foresta, diocesis Ambianensis, presentibus fratribus [p. 469]

Bernardo Gaffel, Andrea Meditario servientibus, et Michaele de Villa

Regia presbitero, de quorum vita vel morte non habet certitudinem, in

hunc modum: nam cum requisivisset panem et aquam ordinis, flexis

genibus, in dicta capella, et receptor respondisset quod grandem rem

petebat, et videbat eos bene indutos, bene calciatos et bene equitatos,

sed nesciebat illa que erant intrinsecus inter eos, nec onera que

oportebat subire eundem, et quod bene deliberaret super premissis, et

ipse testis respondisset se paratum omnia sustinere, finaliter receptor

fecit eum jurare super quoddam missale, quod diceret ei veritatem de

hiis que peteret ab eo, et peciit ab eo si erat conjugatus, vel servus,

vel alteri religioni vel debitis obligatus, vel corpore viciatus; quo

respondente quod non, fecit eum vovere castitatem, obedienciam, et

vivere sine proprio, et imposuit sibi mantellum, et ipse et fratres

astantes osculati fuerunt eum in ore. Deinde dictus testis ivit ad

dormitorium, ad extrahendum sibi vestes seculares, et ad induendum

vestes ordinis; postmodum iverunt ad prandium; quo sumpto, frater

Bernardus Burgondus nacione, cujus cognomen ignorat, qui interfuerat

ejus recepcioni, duxit eum ad quamdam cameram, qua firmata, precepit ei

quod abnegaret Jhesum Christum, et cum ipse testis responderet se hoc

nullo modo facturum, dictus frater Bernardus dixit ei quod oportebat eum

facere predicta, quia ipse ita fecerat in recepcione sua, et tunc ipse

testis abnegavit Jhesum Christum ore non corde. Deinde dictus frater

Bernardus precepit ei quod spueret supra quamdam crucem metallinam, quam

idem Bernardus tenebat in manu sua, et ipse testis spuit non supra sed

juxta dictam crucem in terram. Postea precepit ei quod oscularetur eum

in ano; sed ipse testis noluit hoc facere; deinde dixit ei quod poterat

carnaliter commisceri cum fratribus ordinis, et pati quod ipsi

commiscerentur cum eo; hoc tamen non fecit, nec fuit requisitus, nec

scit, nec audivit quod fratres Ordinis committerent peccatum predictum.

Post que immediate recessit de dicta domo in qua receptus fuerat, et

extunc non fuit in ea, nec vidit fratrem Bernardum predictum, [p. 470]

et in crastinum hora matutinali, faciens transitum per villam de Abbatis

Villa dicte diocesis, confessus fuit de dictis erroribus cuidam fratri

Minori, cujus nomen et cognomen ignorat, in ecclesia fratrum Minorum

dicti loci, qui fuit valde stupefactus de predictis, et absolvit eum,

imposita ei penitencia quod ter in aliquo loco secreto verberaret se

fortiter cum virgis, dicendo psalmum: Miserere mei Deus, et quod nunquam

esset in loco in quo talia perpetrassent; et dictam penitenciam egit cum

corrigia sua se verberando, non tamen cum virgis. Alia inhonesta non

fuerunt facta vel dicta in recepcione sua predicta, nec scit aliud de

contentis in XIII articulis supradictis.

Item, requisitus super XIIII et omnibus sequentibus, respondit se nichil

scire ultra illa que supra deposuit, hoc excepto quod ipse bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres crederent et

quod sacerdotes eorum debite celebrarent; non credit quod ipse vel alii

laici possent absolvere a peccatis; juravit non exire ordinem. Statim

pro professis habebantur; clandestine recipiebantur, nescit si ex hoc

esset suspicio contra ordinem. Cordulis cingebantur supra pannos lineos

cum quibus jacebant, quas assumebant unde volebant. Non credit quod

fuissent interfecti qui recusassent facere illicita que intervenerant in

recepcione ipsius testis. Injungebatur eis per sacramentum quod non

revelarent secreta ordinis, et precipiebatur quod confiterentur

sacerdotibus ordinis, quia majorem potestatem habebant super eos quam

alii. Male fecerunt quia non correxerunt errores nec denunciaverunt

Ecclesie illi qui eos sciebant, et quod ipse testis et alii qui predicta

illicita fecerant, male fecerunt quia non exiverunt ordinem. Elemosinas

et hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis

in quibus fuit conversatus. Credit quod totus ordo servasset hoc quod

magnus Magister cum conventu ordinasset; grandia scandala contra ordinem

propter predicta sunt exorta. Audivit dici magnum Magistrum et alios

quosdam errores, nescit quos, contra ordinem fuisse confessos.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, [p. 471]

odio, vel comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed

pro veritate dicenda; cui fuit injunctum per dictos dominos

commissarios, in virtute juramenti prestiti per eundem, quod non

revelaret hanc suam deposicionem, quousque attestaciones fuerint

publicate.

Eisdem die et loco fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum

commissariorum, frater Johannes le Gambier de Grandi Villarii serviens,

Ambianensis diocesis, testis suprajuratus, ut deponeret dictum suum,

deferens mantellum ordinis et barbam, etatis XXVI annorum vel circa, cum

quo fuerat inquisitum per dominum archiepiscopum Remensem in concilio

Remensi, et ibidem absolutus et reconciliatus per eum. Lectis autem et

diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit ad

eos, et primo ad primos XIII, protestacione premissa, quod non

intendebat recedere a deposicione et confessione per eum factis coram

dicto domino archiepiscopo Remensi, se nescire si contenta in dictis

XIII articulis erant vera vel non, quia non interfuerat recepcioni

alicujus alterius nisi fratris Johannis de Mofleriis, infrascripti, nec

capitulis eorum, nec in ordine steterat nisi per trienium vel circa,

ante capcionem eorum, credit tamen quod communiter alii reciperentur in

ordine sicut ipse receptus fuerat per fratrem Robertum de Belvaco,

quondam preceptorem, tunc de Pontivo, in ecclesia parochiali de Somorens

Ambianensis diocesis, ante altare, circa festum Omnium Sanctorum proximo

precedenti fuerunt sex anni vel circa, presentibus fratribus Alberto

curato dicte domus quondam, cujus cognomen ignorat, et dicto Johanne de

Mofleriis, presbitero quondam, in eisdem hora et loco et per eundem

recepto, Johanne de la Voe et Philippo de Manin et Johanne de Furno

servientibus, de quorum vita vel morte non est certus. In sua autem

recepcione et dicti Johannis de Mofleriis fuit servatus talis modus: nam

cum requisivisset panem et aquam ordinis, et fuisset eis responsum quod

bene deliberarent, quia oporteret eos dimittere proprias [p. 472]

voluntates, levare ad matutinum et multa aspera sustinere, et ipsi

respondissent quod omnia sustinerent, fecit ipsum testem jurare quod

diceret ei veritatem si erat servus, conjugatus, vel corpore viciatus,

et cum respondisset quod non, finaliter recepit eos, et fecit eos vovere

castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et fecit jurare ipsum

testem quod esset perpetuo servus esclavus Dei et ordinis, et juraret ad

deffendendum et acquirendum, proposse suo, Terram Sanctam; et dictus

receptor dixit eis et quod servarent secreta capituliorum, et inposuit

eis mantellos, et receptor et astantes fuerunt eos osculati in ore;

postmodum dictus receptor dixit eis quod secundum puncta ordinis eorum

debebant abnegare Deum. Cum autem ipse testis et dictus frater Johannes

de Mofleriis aliquantulum repugnassent, finaliter instigacione diaboli

et timore ducti, abnegaverunt Deum; postea precepit eis quod spuerent

super quandam crucem, et spuit non super sed juxta; postea precepit eis

quod oscularentur eum in ano, dicens quod omnia ista erant de punctis

ordinis; non tamen fuerunt eum osculati, nisi in ore, ut supra dixit, et

dictas abnegacionem et spuicionem fecit idem testis, ore non corde, et

credit quod idem fecerit dictus Johannes, nam ex vultu ostendebat

predicta sibi plurimum displicere; de crimine autem sodomitico vel de

alio illicito non fuit aliud actum vel dictum in recepcionibus

supradictis, nec scit plura de contentis in XIII articulis memoratis.

Item, dixit se fuisse confessum predictos errores infra annum a

recepcione sua cuidam fratri de Valle Scolarium, cujus nomen et cognomen

ignorat, in capella domus Templi de Grandi Silva dicte diocesis, qui

absolvit eum, et inposuit sibi in penitencia quod XIIII diebus Veneris

incederet sine pannis lineis, et faceret certa jejunia, et nunquam esset

in loco in quo talia fierent, et fuit multum stupefactus dictus frater,

auditis erroribus supradictis.

Item, de contentis in XIIII et omnibus sequentibus articulis respondit

se nichil scire ultra illa que supra deposuit, hoc excepto quod ipse

bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii [p. 473]

fratres ordinis crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent.

Dixit eciam se vidisse quoddam transcriptum statutorum ordinis, in quo

inter cetera continebatur, sicut videtur eidem testi, in fine cujusdam

capituli, quod ille qui tenebat capitulum dicebat in ejus deffinicione

talia verba: De hiis que obmisistis dicere ob verecundiam carnis, nos ex

parte Dei, potestate nobis tradita a domino Papa, absolvimus vos, vel

damus vobis indulgenciam; sed non recolit bene si dicebatur Absolvimus,

vel alia verba predicta; non tamen credit quod laicus posset absolvere a

peccatis. Juravit vel vovit non exire ordinem, et fuit ei dictum quod

statim pro professo habebatur. Clamdestine recipiebantur, nullis

presentibus nisi fratribus ordinis; preceptum fuit ei quod super pannos

lineos, cum quibus jacere debebat, cingeretur una cordula, sed nescit

quod dicta cordula tangeret capita ydolorum. Per sacramentum fuit sibi

injunctum quod non revelaret secreta capituliorum, et idem

intelligebant, ut credit, de modo recepcionis, et fuit ei dictum quod si

revelaret, incarceraretur vel in compedibus poneretur; in transcripto

predicto vidit contineri quod modum recepcionis et secreta capituliorum

non debebant revelare illis fratribus qui non adfuerant. Injunctum fuit

ei quod non confiteretur nisi sacerdotibus ordinis, sed ipse fuit

confessus dicto fratri de Valle Scolarium quia dubitabat quod sacerdotes

ordinis fecissent illa que ipse fecerat in sua recepcione, et quod

debite non absolvissent eundem; negligentes fuerunt quia non correxerunt

nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas vidit convenienter fieri, ter in

ebdomada, omnibus petentibus in domibus Templi in quibus fuit moratus,

et aliquando recipiebantur bene advenientes et aliquando non, et audivit

dici quod antiquitus fiebant majores elemosine in ordine quam quando

ipse fuit receptus, et quod eorum capitulia clam post missam et sermonem

tenebantur, et credit quod in ordine fuisset servatum quod magnus

Magister cum conventu statuisset; grandia scandala contra ordinem sunt

exorta propter predicta. Credit Magistrum et alios confessos fuisse illa

que in litteris apostolicis continentur eos confessos fuisse.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, [p. 474]

odio, vel temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed

pro veritate dicenda; cui fuit injunctum per eosdem dominos

commissarios, in virtute juramenti prestiti per eundem, quod non

revelaret hanc suam deposicionem quousque attestaciones fuerint

publicate, et intelligebat Latinum.

Item, requisitus quare, ab inicio, obtulerat se deffensioni ordinis ex

quo predictos errores sciebat esse in ordine, respondit quod ob

verecundiam et confusionem suam et generis sui vitandam, et quia

peccatum et dyabolus retrabebant eum, de quo multum dolet, quia eciam

tanto tempore stetit in ordine; et ibidem dictus testis motu proprio cum

esset licenciatus a dictis dominis commissariis ut recederet, projecit

coram eis mantellum ordinis quem portabat, dicens quod ipsum ab Ecclesia

receperat, et ipsum Ecclesie dimittebat; dicti vero domini commissarii

dixerunt ei quod ipsi non habebant potestatem recipiendi dictum

mantellum, nec recipiebant ipsum, nec suaserant ei quod dimitteret, nec

dissuadebant quod non dimitteret, faceret de hoc quod volebat; sed et

ipse testis respondit quod deinceps ipsum non portaret, et rogavit quod

daretur amore Dei.

Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me

Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.

Post hec, die Sabbati sequenti, que fuit penultima dies dicti mensis

Januarii, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum,

in dicta domo fratrum Minorum, frater P. de sancto Justo serviens,

Belvacensis diocesis, preceptor domus Templi de Correans Ambianensis

diocesis, testis suprajuratus, ut deponeret dictum suum, mantellum

ordinis et barbam defferens, etatis quadraginta annorum vel circa, et

fuerat examinatus per dominum archiepiscopum Remensem in consilio

Remensi, et absolutus et reconciliatus ibidem per eum; lectis autem et

diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit ad

eos, et primo ad primos XIII, protestacione premissa, quod non [p. 475]

intendebat recedere a deposicione et confessione predictis, quod nunquam

interfuerat recepcioni alicujus alterius fratris, unde nesciebat si

contenta in dictis articulis erant vera vel non; ipse autem per magnum

Magistrum, qui nunc est, fuit receptus in capella domus Templi

Parisiensis, in festo Nativitatis beati Johannis Baptiste proximo

preterito fuerunt decem anni ante capcionem suam et aliorum, et

presentibus fratribus Hugo de Peraldo visitatore, Radulpho de Gisi

receptore Campanie pro domino Rege, et Roberto de sancto Pantaleone

presbitero, et pluribus aliis, in hunc modum: nam cum requisivisset,

flexis genibus, panem et aquam et societatem proborum ordinis, dictus

Magister dixit ei quod bene deliberaret, quia oporteret eum dimittere

propriam voluntatem propter alienam, et multa erant dura sustinere, et

rogaret Deum et beatam Mariam quod dirigerent eum. Cum autem hoc

fecisset, dictus Magister dixit quod ex hoc tantum affectabat recipere

eum, et fecit eum vovere et jurare super quendam librum castitatem,

obedienciam, vivere sine proprio, servare bonos usus et bonas

consuetudines et secreta ordinis; postmodum inposuit ei mantellum, et

ipse et fratres astantes fuerunt eum osculati in ore, et exinde

instruxit eum qualiter debebat conversari in ordine, et quot _Pater

noster_ dicere pro horis suis, et consimilia bona. Postea dictus

Magister precepit ei quod abnegaret illum qui erat in quadam cruce que

erat juxta eos, sed nescit qualis erat dicta crux, scilicet de argento

vel de cupro, magis tamen credit quod esset de cupro, in qua erat ymago

Crucifixi; et cum ipse testis respondisset quod hoc non faceret, dictus

Magister dixit ei quod hoc oportebat eum facere secundum puncta ordinis

eorum, et tunc ipse testis abnegavit, ore non corde; postea precepit ei

quod spueret super crucem predictam, et ipse non spuit super sed juxta;

postea dixit ei quod secundum puncta dicti ordinis debebat eum osculari

in ano et in umbilico et in pectore, sed tamen non fuit eum osculatus,

quia remissit ei dictum osculum; deinde dixit ei quod secundum puncta

predicta poterat commisceri fratribus ordinis, et pati quod ipsi

commiscerentur cum eo; hoc tamen non fecit, nec fuit [p. 476]

requisitus, nec scit nec credit quod fratres ordinis committerent dictum

peccatum. Quando vero dictus Magister dixit ei predicta illicita, non

fuerunt aliqui presentes nisi ipsi duo soli. Requisitus si credit quod

alii fratres ordinis communiter reciperentur sicut ipse fuit receptus,

respondit quod sic; plura nesciebat de contentis in dictis XIII

articulis.

Item, requisitus super XIII et omnibus sequentibus, respondit se nichil

scire ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod bene credebat

ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres ordinis bene

crederent, et quod sacerdotes eorum debite celebrarent; non credit quod

laici possent absolvere a peccatis, sed audivit dici quod magistri et

preceptores remittebant penas, et presbiteri absolvebant a peccatis.

Jurabant non exire ordinem, et statim pro professis habebantur;

clamdestine recipiebantur; cordulis cingebantur supra camisias, in

signum castitatis, sed nescit nec audivit quod tangerent capita

ydolorum. Non audivit quod aliquis revelaverit secreta capituliorum nec

modum recepcionis, vel qui noluerit facere illicita que in recepcionibus

precipiebantur, nec scit qualiter fuissent puniti contrarium facientes.

Non poterant, nisi sacerdotibus ordinis, sine licencia confiteri.

Negligentes fuerunt quia non correxerunt errores, nec denunciaverunt

Ecclesie. Elemosine et hospitalitas convenienter in ordine servabantur.

Clam tenebantur capitulia, et ponebatur custos in porta capituli, ne

illi qui non erant in capitulio possent audire illa que fiebant in

capitulio. Credit quod in toto ordine fuisset servatum quod magnus

Magister cum conventu ordinasset, et quod grandia scandala contra

ordinem sunt exorta, et quod illicita que, ut credit, fiebant in

recepcionibus essent manifesta fratribus ordinis, non extraneis, et

audivit dici quod magnus Magister et alii sunt confessi multos errores

contra ordinem, nescit quos. Requisitus quare hoc anno obtulerat se

deffensioni ordinis cum pluribus aliis ex quo sciebat vel credebat esse

in ordine predictos errores confessatos per eum, respondit quod pro eo

quia peccatum tenebat eum ligatum et ex fatuitate sua.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, [p. 477]

odio, vel comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed

pro veritate dicenda; cui fuit injunctum per dictos dominos

commissarios, in virtute juramenti prestiti per eundem, quod non

revelaret hanc suam deposicionem quousque attestaciones fuerint

publicate.

Eisdem die et loco fuit adductus ad eorumdem dominorum commissariorum

presenciam frater Fulco de Nulliaco serviens, Belvacensis diocesis,

preceptor domus de Serier Ambianensis diocesis, sexagenarius, testis

suprajuratus, ut deponeret dictum suum, non defferens mantellum ordinis,

quia dimisit ipsum ad aliquorum persuasum in concilio Remensi; postmodum

fecit sibi radi barbam, cum quo fuit inquisitum per dominum episcopum

Ambianensem qui nunc est, et absolutus et reconciliatus per eum; lectis

autem et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,

respondit ad eos, et primo ad primos XIII, se nescire si contenta in

dictis articulis erant vera vel non, quia non interfuerat recepcioni

alicujus alterius nec capitulis eorum. Ipse autem receptus fuerat in

capella domus Templi Belvacensis, in instanti festo Purificationis beate

Marie erunt septem anni, per fratrem Robertum de Belvaco, quondam

presbiterum, presentibus fratribus Roberto de Gorreflor presbitero,

Philippo de Leurechires serviente, vivis, ut credit, et Rogerrio de

Marsilia serviente, deffuncto, in hunc modum: nam cum peciisset panem et

aquam et societatem fratrum ordinis, et ei concessisset, fecit eum

vovere et jurare castitatem, et vivere sine proprio, et obedire

cuicumque preceptori qui preponeretur sibi; postmodum tradidit sibi

mantellum, postea dixit ei dictus receptor quod oportebat eum spuere

super quandam crucem de panno rubeo posita super quoddam pulpitum, et

erat talis quales sunt cruces quas portabant in mantellis, et ipse

testis spuit non super sed juxta eam; postea precepit ei quod abnegaret

Deum, et ipse testis rogavit eum instanter quod non cojeretur facere

hoc, dictus vero receptor respondit quod oportebat eum hoc [p. 478]

facere, quia talis erat ordo suus, et tunc abnegavit ore non corde; de

osculis inhonestis, de crimine sodomitico vel aliquo alii illicito non

fuit sibi locutus eidem; requisitus si credit quod alii communiter

reciperentur in ordine sicut ipse fuit receptus, respondit quod sic, sed

non audivit dici ab aliquo, nec modum recepcionis sue revelavit alicui

de ordine, quia non audebant loqui inter se de modo recepcionis eorum.

Item, dixit quod [cum?] dictus receptor precepit eidem dicta illicita,

fratres predicti qui adherant secesserunt ad partem intra dictam

capellam, sed cum bene poterant eos videre si volebant, non tamen audire

que dicebant; et cum predicta illicita facta fuissent, redierunt dicti

fratres et receptor, et ipsi fuerunt eum osculati in ore. Item, dixit

quod infra octo dies a recepcione sua fuit confessus de predictis

erroribus in ecclesia fratrum Predicatorum de Belvaco, cuidam fratri

Predicatori, cujus nomen et cognomen ignorat, qui fuit multum

stupefactus de predictis, et reprehendit eum quia fecerat predicta, et

ipse testis respondit quod quia receptus erat antequam ei preciperentur

predicta illicita, oportuit quod ea faceret; et absolvit eum, imposita

penitencia quod non biberet vinum de uno anno in sextis feriis; et cum

iste testis responderet quod hoc facere non auderet, forte scientibus

superioribus suis, dictus frater dixit quod faceret quando posset; et

ipse testis complevit penam predictam. Plura de contentis in dictis XIII

articulis dixit se nescire.

Item, requisitus super XIIII et omnibus aliis sequentibus, respondit se

nichil scire ultra que supra deposuerit, hoc excepto quod ipse bene

credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres

crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent; nec credit quod

laici possent absolvere a peccatis. Non poterant exire ordinem, quia

statim pro professis habebantur. Clamdestine recipiebantur, et scit quod

ex hoc erat suspicio contra eos. Cordulam quam portabat super camisiam

suam, in signum castitatis, accepit unde voluit, et alii faciebant idem;

jurabant non revelare secreta capituliorum et modum recepcionis, et si

revelassent, perdidissent mantellum, vel fuissent aliter male [p. 479]

tractati; non poterant absque licencia nisi sacerdotibus ordinis

confiteri; inferiores non fuissent ausi revelare Ecclesie errores

ordinis, sed superiores fuerunt negligentes quia non denunciaverunt

Ecclesie nec eos correxerunt. Credit, quia audivit dici, quod elemosine

non fierent in ordine sicut debebant, sed hospitalitas bene servabatur.

Quod magnus Magister ordinasset cum conventu, fuisset servatum in

ordine. Credit quod errores predicti fuissent longo tempore in ordine

observati. Postquam fuit captus, audivit dici a quodam fratre qui

aposthaverat a dicto ordine, qui vocatur, ut ei videtur, Jaquetus vel

Bertaldus, oriundus de Somerens Ambianensis diocesis, quia propter

pravitates ordinis exiverat dictum ordinem, sed non expressit ei que

essent dicte pravitates; credit quod scandala grandia contra ordinem

sunt exorta, et quod illicita que deposuit in recepcione sua

intervenisse, essent manifesta aliis fratribus ordinis.

Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel

comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro

veritate dicenda; cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in

virtute juramenti prestiti per eundem, quod non revelaret hanc suam

deposicionem quousque attestationes fuerint publicate.

Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me

Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra proximo nominatis.