dixit se procurasse quod dominus Hugo de Marchant diocesis Lugdunensis,
de parentella sua, qui studuerat longo tempore in legibus, tunc etatis
XL annorum vel circiter, fuit receptus in ordine Templi Tholose, et in
die recepcionis, idem dominus Guischardus fecit eum militem in magna
aula domus Templariorum Tholose, in habitu militis secularis, et
postmodum fratres dicti ordinis introduxerunt predictum dominum Hugonem
in quadam camera propinqua dicte aule in qua jacebat idem dominus
Guichardus, et de camera in quamdam gardarobam, et clauserunt
intrinsecus hostia dicte camere, quantum firmius potuerunt, et cortinas
quas iidem dominus Guichardus tenebat circa lectum suum mutaverunt
ante hostium dicte camere ex parte interiori, ita quod [p. 184]
existentes extra cameram non poterant per rimulas hostii respicere
intus. Et cum fuissent inclusi cum dicto Hugone per tantum temporis
spacium quod existentes extra cameram et expectantes erant valde tedio
affecti, apperuerunt dictam cameram, et adduxerunt dictum Hugonem ad
predictum testem, in eadem domo in habitum militum Templi, et dictus
Hugo fuit valde palidus et quasi turbatus et stupefactus; de quo idem
testis, ut dixit, fuit plurimum admiratus, quia dictus Hugo fuerat valde
voluntarius ad ingressum et institerat multum penes dictum testem, quod
faceret ipsum fieri militem Templi, et in eadem die priusquam intrasset
cameram, dictus Hugo erat valde letus et fortis et robustus. In
crastinum autem predictus Hugo fuit adductus ad domum, quam Tholose
inhabitabat dictus testis, et requisivit eundem Hugonem ad partem,
qualiter erat consolatus de ingressu suo predicto, ad quem prius fuerat
ita voluntarius, et quare fuerat ita stupefactus in die precedenti, et
adhuc esse videbatur, et respondit idem Hugo quod nunquam deinceps letus
esse posset, nec in concordia [?] cordis, et licet tunc et alias
multociens idem testis rogasset instanter eum quod exprimeret sibi
causam dicte sue turbacionis et stupefactionis, nunquam sibi voluit
declarare, nec vidit quod ex tunc esset letus, nec quod faceret bonum
vultum, licet prius esset valde letus. Requisitus de tempore quo fuerit
predicta, respondit quod erat X anni elapsi vel circa. Requisitus eciam,
qui fratres fuerunt presentes in recepcione dicti Hugonis, respondit
quod frater Guigo Adhemari miles, preceptor provincie, qui recepit eum,
ut dixit, et frater Oddo Saumanda preceptor domus Templi Tholosane, et
quidam frater sacerdos qui serviebat in capella dicte domus ordinis
Templi Tholose, et quidam frater serviens qui serviens morabatur cum
dicto magistro provincie, et quidam alii fratres ejusdem ordinis de
quorum nominibus dixit se non recordari ad presens. Item, requisitus qui
fuerunt presentes quando dictus Hugo dixit sibi verba predicta, dixit
quod nullus qui audire posset eos, quod ipse testis credat. Verumptamen
tunc et pluries aliter fecit idem testis requiri dictum Hugonem [p. 185]
per dominum Hugonem de Marchiaco canonicum Lugdunensem, fratrem ipsius
testis, et per Lanzalotum de Paspretes canonicum Aniciensem, et per
alios familiares ipsius testis, fratris Hugonis, eundem fratrem Hugonem,
de causa prefatarum suspicionis et turbacionis, quam eis noluit
declarare. Item, dixit quod in eadem septimana in qua idem frater Hugo
fuit receptus, dictus Lanzalotus significavit ipsi testi quod idem
frater Hugo fecerat fieri quoddam sigillum, in cujus circumferencia erat
sculptum: SIGILLUM HUGONIS PERDITI, asserens idem Lanzalotus se credere
dictum fratrem Hugonem esse quasi desperatum; cum autem idem testis
reprehendisset eundem fratrem Hugonem ad suam, propter hoc specialiter
advocatum, presenciam, quia fecerat fieri sigillum predictum, et
requisivisset eum quod traderet sibi dictum sigillum, fecit impressionem
in cera rubra, ut sibi videtur, quam tradidit ipsi testi, sed noluit
sibi tradere dictum sigillum, quia idem testis dixerat eidem fratri
Hugoni quod sigillum volebat frangere supradictum. In impressione autem
dictum [sic] cere facta a predicto sigillo continebatur, sicut litterati
viri qui legebant litteras ipsius sigilli dicebant eidem testi: Sigillum
Hugonis perditi. Et licet idem testis multum reprehendisset prefatum
fratrem Hugonem, quia fecerat fieri tale sigillum, et suasisset ei
frequenter quod ipsum sigillum frangeret, nequaquam hoc potuit obtinere,
nec causam scire quare se perditum vocabat. Item, dixit quod cum idem
frater Hugo stetisset, quasi per duos menses, ut arbitratur, in ordine,
licet non bene recolat, rediit ad ipsum testem et ad alios ejus
propinquos, et cum stetisset quasi per annum cum dimedio inter eos,
infirmitas arripuit eum in civitate Lugduni, in qua infirmitate fuit
confessus fratribus Minoribus, quos idem testis fecit venire ad eum, et
receptis ecclesiasticis sacramentis, cum magna devocione, ut exterius
apparebat, diem clausit extremum.
Acta fuerunt hec predicta die Lune, in prefata capella, per dictos
dominos commissarios, presentibus me Floriamonte Dondedei de Mantua et
omnibus aliis notariis supradictis.
Post hec in crastinum, scilicet die Martis que fuit XIIII dies [p. 186]
Aprilis, idem dominus Guichardus rediit coram prefatis dominis
commissariis, absentibus et excusatis dictis dominis Narbonensi et
Bajocensi, ut perficeretur ejus deposicio, que propter hore tarditatem
heri non fuerat completa, et fuit requisitus ab eisdem ex qua causa
putabat quod dictus frater Hugo vocaret se perditum, et si credit quod
hoc diceret propter perdicionem anime, vel quia relinquerat seculum,
respondit: quod modo credit, propter ea que dicuntur contra ordinem
Templi, quod se perditum vocaret propter perdicionem anime; nam idem
testis, qui erat tunc seneschalcus Tholose, honorifice cum equis et
armis et aliis necessariis militaverat eum et collocaverat in dicto
ordine, et intendebat in ipso ordine magnificare eum; sed tunc putabat
idem testis, ut dicit, quod vocaret se perditum propter austeritates
quas ordo et fratres ordinis Templi tunc in vita eorum servare
credebantur. Item, requisitus, si recordabatur per quos litteras sigilli
fecerit legi supradictas, respondit quod non, quia multi litterati
assistebant sibi. Item, requisitus, si recordabatur de nominibus
predictorum fratrum Minorum, respondit quod non, sed erant de conventu
Lugdunensi.
Item, super LXXXXVIIII articulo, qui incipit, Item quod non reputabatur,
etc., dixit quod mali vicini erant illis qui habebant dividere
territoria cum eis, nescit tamen si ipsi hoc reputabant licitum vel
peccatum.
Item, super CXIII articulo qui incipit, Item quod quicquid, etc., dixit
predictus testis quod dum ipse esset rector Montis Pessulani, pro domino
Rege Francie, sunt circiter XVI anni, magister Templi qui nunc est, et
frater Hugo de Paravent visitator tunc dicti ordinis, et alii
preceptores fecerunt, ut dicebatur tunc, quasdam ordinaciones circa
modum vivendi et comestionis eorum, et audivit quod fuerant observate;
aliud dixit se nescire de contentis in articulo memorato.
Item, super CXVIIII articulo, qui incipit, Item quod multi, etc., dixit
quod cum filius quidam Mathei de Mura civis Lugdunensis, de cujus
nomine non recordatur, fuisset receptus ad instanciam ipsius [p. 187]
testis et domini Guillelmi Flote et aliorum amicorum ejus, in dicto
ordine Templi et adductus Parisius infra annum, ut sibi videtur, rediit
Lugdunum et institit penes patrem suum, et pater postea penes ipsum
testem, quod collocaret eum in alia religione, alioquin irent ad talem
locum quod nunquam reviderent ipsum; verumptamen causam propter quam ad
aliam religionem transferi volebat, non potuerunt extorquere ab eo, quod
sciat. Fuit tamen translatus ad ordinem Hospitalis sancti Johannis,
infra dictum annum, et postea in dicto ordine Hospitalis obiit.
Requisitus de etate predicti Templarii, dixit quod tempore ingressus
sui, erat etatis circiter XVI annorum, ut putat.
Item, super CXX articulo, qui incipit, Item quod propter, etc., dixit se
frequenter audivisse quod propter nimiam familiaritatem, quam habebat
frater Guillelmus de Bello Zocho, tunc Magister major dicti ordinis, cum
Soldano et Saracenis, multa dampna provenerant Christianis; ipse tamen
testis dixit se credere contrarium, quia intellexit quod strenue se
gesserat in prelio Aconensi contra Saracenos, et in eo mortuus fuerat.
Item, super CXXV articulo, qui incipit, Item quod magnus, et
sequentibus, dixit se audivisse quod Magister et ceteri confessi fuerunt
contenta in articulis supradictis; plura dixit se nescire. Requisitus,
si deposuerat prece, precio, precepto, amore, hodio vel timore aut
comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non.
Post que, eadem die, Johannes Taylafer de Gene diocesis Lingonensis,
testis suprajuratus, defferens vestes de burello grisso, absque mantello
et habitu ordinis Templi, habens barbam rasam, etatis XXV annorum vel
circa, ut dixit, venit ad presenciam dictorum dominorum commissariorum,
ut deponeret dictum suum. Requisitus ab eisdem dominis commissariis quot
annis steterat in ordine Templi, respondit quod per III annos vel circa,
ante capcionem eorum, et quod erat frater serviens. Requisitus ubi et a
quibus fuerat receptus in dicto ordine, respondit quod in dicta [p. 188]
diocesi Lingonensi, in domo Templi vocata Mormant, de novo acquisita, et
fuit receptus, ut dixit, a fratre Stephano capellano ejusdem domus, et
presentibus VI vel VII fratribus ejusdem ordinis de quorum nominibus non
recordatur, quia non viderat nec noverat eos, ut dixit, ante diem
recepcionis sue, nec post dictam recepcionem remansit ibidem, sed in
quadam grangia dicti ordinis que vocatur Bellus Vissus, ejusdem
diocesis, et ibi stetit per annum, et postmodum in alia domo Templi
vocata Biena, et in ea fuit captus; expositis autem sibi omnibus et
singulis articulis, et requisitus per dictos dominos commissarios
sigillatim super eis, respondit ut sequitur.
Super primo articulo, qui incipit, Primo quod licet, etc., dixit quod
ipse in recepcione sua ad mandatum predicti capellani qui recepit eum,
abnegavit semel Christum, sed dixit quod dictam abnegacionem fecit ore
et non corde; item, dixit quod fuit sibi preceptum ut spueret supra
crucem, et quod spuit semel prope ipsam crucem, non supra ipsam crucem,
propter reverenciam crucis; requisitus qualis erat dicta crux, respondit
quod lignea, antiqua et depicta. Requisitus, si intullerunt sibi aliquam
vim, quando fecit abnegacionem predictam, respondit quod non, sed
fuerant sibi comminati quod nisi faceret illa, ponerent ipsum in tali
loco quod non videret pedes nec manus quas haberet; requisitus, si erant
ibi presentes aliqui nisi fratres dicti ordinis, respondit quod non;
requisitus qua hora fuit receptus, respondit quod circa auroram, et quod
in capella, in qua fuit receptus, erant due candelle accensse, ita quod
non clare videbatur in ipsa capella, tamen bene dicernebat ipsam crucem,
sed non recordatur quales picture et cujus colloris erant in dicta
cruce, quia erat vetusta et deleta; requisitus, si preceperunt sibi quod
faceret aliud, nisi quod supra deposuit, respondit quod non. Requisitus
cujus etatis erat tunc, respondit quod XX annorum vel circa, et quod
subito fecerunt sibi fieri predicta, dicentes quod adhuc plenius
informarent eum de punctis ordinis supradicti; requisitus, si postmodum
informaverunt eum de aliis punctis dicti ordinis, dixit quod non, quia
ad ipsos postea non ivit, nec ad eorum capitulia, licet [p. 189]
increparent aliquando ipsum eo quod non ibat.
Item, dixit quod non interfuerat recepcioni aliorum fratrum dicti
ordinis, credit tamen quod ita recipiantur alii in dicto ordine et eodem
modo quo ipse receptus fuit; requisitus de causa credelitatis [sic],
dixit quod nescit.
Item, super II, III et IIIIº articulis requisitus, dixit se nichil aliud
scire quam supra deposuit.
Item, super Vº, qui incipit, Item quod dicebant, etc., dixit se nichil
scire, et super VI idem, et super VII idem, super VIII idem.
Item, super IX, qui incipit, Item quod faciebant, etc., respondit ut
supra.
Item, super X, XI, XII et XIII articulis requisitus, respondit se
audivisse dici a quodam fratre serviente dicti ordinis, nato de Lingone,
et qui commoratus fuerat apud Mormant et qui erat in itinere eundi ultra
mare, ut dicebat, de cujus nomine dixit se non recordari, quod fratres
dicti ordinis aliquando conculcabant pedibus crucem et conculcari
faciebant; sed nunquam vidit hoc, nec ab eo fieri fecerunt. Requisitus
in quo loco et quibus presentibus audiverat a dicto fratre dici
predicta, respondit quod in dicto loco de Belna, et quod soli erant, et
quod fuit de die in mane. Requisitus de tempore, dixit quod per annum
vel circa ante capcionem eorum; de aliis contentis in dictis IIIIor
articulis dixit se nichil aliud scire.
Item, requisitus super XIIII et XV articulis, dixit se nichil scire nec
audivisse ante capcionem.
Item, super XVI articulo, qui incipit, Item quod non credebant, etc., et
super XVII-XXIII articulis, dixit nichil scire nec audivisse
subjungentes quod ipse bene credebat et crediderat omnia sacramenta
Ecclesie.
Item, super XXIIII articulo, qui incipit, Item quod credebant, etc., et
XXV-XXVIIII articulis, respondit se audivisse referri communiter a
fratribus dicti ordinis, de quorum nominibus specialiter recordatur, ut
dixit, quod magnus Magister poterat absolvere fratres dicti [p. 190]
ordinis a peccatis eorum, et similiter capellani ordinarii poterant hoc
facere; de visitatoribus et aliis nunquam audivit dici, de aliis
contentis in dictis VI articulis, dixit se nichil scire.
Item, super XXX articulo, qui incipit, Item quod in recepcione, etc., et
XXXI, XXXII et III articulis requisitus, respondit quod recipiens eum,
de quo supra deposuit, fuit, in ejus recepcione, osculatus eum in ore,
in umbilico et retro in renibus supra locum bragalis, et credit quod ita
fiebat aliis in dicto ordine.
Item, super XXXIIII articulo, qui incipit, Item quod in recepcione,
etc., et super XXXV-XXXVIIII articulis requisitus, respondit quod
fecerunt ipsum jurare in sua recepcione quod dictum ordinem non exiret,
et dixerunt quod pro professo habebatur statim, et fuit facta sua
recepcio clandestine, januis clausis, nullis presentibus, nisi fratribus
dicti ordinis, et credit quod idem fieret et servaretur in recepcione
aliorum fratrum dicti ordinis; dixit eciam se credere et audivisse a
pluribus secularibus quod propter hanc clandestinacionem vehemens
suspicio contra dictum ordinem habebatur; a quibus tamen et ubi predicta
audivit dici, dixit non esse certum, audiverat tamen, ut dixit, ante
capcionem eorum.
Item, super XL articulo, qui incipit, Item quod fratribus, etc., et
super XLI-XLV articulis requisitus, respondit se nichil scire nec
audivisse ante capcionem suam.
Item, super XLVI articulo, qui incipit, Item quod ipsi, etc., et super
XLVII-LXIV articulis requisitus, respondit quod in die recepcionis sue
fuit positum quoddam capud in altari capelle in qua fuit receptus, et
fuit sibi dictum quod debebat adhorare dictum capud. Requisitus, si
dictum capud erat aureum, argenteum, vel eneum, vel ligneum, vel de osse
aut de quo alio erat, respondit se nescire, quia non multum se
appropinquabat, apparebat tamen effigies ymaginis faciei humane.
Requisitus cujus coloris erat, respondit quod quasi coloris rubei.
Requisitus, si erat pictum vel non, dixit se non avertisse. Requisitus,
de grossitudine et quantitate dicti capitis, respondit quod erat quasi
grossitudinis capitis humani. Requisitus quis fuit ille qui [p. 191]
dixit sibi quod debebat adhorare dictum capud, dixit quod ille
capellanus qui recepit eum, nec vidit illud capud ab aliquo adhorari,
nec scit in cujus veneracione erat factum, nec nunquam alias vidit
illud. Requisitus in qua hora fuit sibi hostensum dictum capud, dixit
quod in hora dicte sue recepcionis.
Item, dixit quod in dicta sua recepcione, fuit sibi tradita quedam
cordulla de filo albo, qua dicebant fuisse cinctum dictum capud, et quod
capellanus predictus recipiens eum, precepit sibi quod eam portaret
super camisiam suam de die et nocte, sed eam non portavit, ut dixit, sed
projecit eam.
Item, dixit se credere quod cum similis cordula tradebatur aliis quando
recipiebantur in fratres dicti ordinis et quod eciam dicebatur eis quod
debebant adhorare capud, nescit tamen quale capud. De aliis contentis in
dictis articulis, dixit se nichil scire.
Item, super LXV articulo, qui incipit, Item quod qui nolebant, etc., et
super LXVI-LXXII articulis requisitus, respondit quod in die recepcionis
sue fuit sibi inhibitum ad recipientem [sic] eum ne modum sue
recepcionis alicui non revelaret, et quod credit quod ita fiebat in
recepcione omnium fratrum dicti ordinis, sed non vidit aliis fieri;
audivit tamen dici in ordine a recipiente eum quod si aliquis revelaret
aliis eciam fratribus ipsius ordinis, nisi interfuissent, quod
caperentur et in prisione et ferris ponerentur et tenerentur semper; non
tamen vidit quod aliqui propter hoc caperentur. Super aliis contentis in
dictis articulis dixit nichil aliud scire.
Item, super LXXIII articulo, qui incipit, Item quod injungebantur, etc.,
et super LXIIII et V articulis requisitus, respondit se nichil scire
quid actum fuerit de contentis in dictis articulis.
Item, super LXXVI articulo, qui incipit, Item quod non recesserunt,
etc., requisitus, respondit se credere vera esse contenta in dicto
articulo, eo quod clandestine et celato modo faciebant illa de quibus
supra deposuit.
Item, super LXXVII articulo, qui incipit, Item quod predicta, etc., et
super LXXVIII-XCVI articulis requisitus, respondit se credere vera
esse contenta in ipsis articulis, sed non vidit aliter quam [p. 192]
supra deposuit, nec aliter scit in presenti.
Item, super XCVII articulo: Item quod ellemosine, etc., requisitus,
respondit quod in locis et domibus dicti ordinis in quibus ipse fuit
conversatus, fiebant ellemosine et hospitalitas servabatur; de aliis
locis ordinis, dixit se nichil scire, credebat tamen quod plures ex
fratribus dicti ordinis libenter dabant ellemosinas.
Item, super XCVIII, VIIII et C requisitus, respondit se nichil scire.
Item, super CI, qui incipit, Item quod clam consueverunt, etc., et super
CII-CVIII articulis requisitus, respondit se nichil scire, nisi quod
supra deposuit.
Item, super CVIIII articulo, qui incipit, Item quod magnus Magister,
etc., et super CX et XI articulis requisitus, respondit se nichil scire,
nisi quod supra deposuit.
Item, super CXII, qui incipit, Item quod quidquid, etc., et super
CXIII-CXVII articulis requisitus, respondit se audivisse dici quod illa
que fiebant et ordinabantur ultra mare per dictos Magistrum et conventum
dicti ordinis, servabantur citra mare; alia vero super dictis articulis
dixit se nescire, nisi prout supra deposuit.
Item, super CXVIII articulo, qui incipit, Item quod multi, etc.,
requisitus, respondit quod ipse vidit quod plures exiverunt dictum
ordinem, nescit tamen qua de causa; dixit eciam quod displicebat sibi
dictus ordo propter feditates et errores de quibus supra deposuit, et
quod placuit sibi, quando captus fuit cum aliis, sed non placebat sibi
quia tanto tempore in carcere stetit, subiciens quod propter dictam
displicenciam ordinis projecerat nuper et dimiserat mantellum dicti
ordinis coram dictis commissariis.
Item, super CXIX articulo, qui incipit, Item quod propter, etc., et
super CXX-CXXVII qui ultimus est, requisitus, respondit se credere vera
esse contenta in ipsis articulis et audivisse dici ab aliquibus
secularium, de quorum nominibus non recordatur, ut dixit, quod predicti
errores fuerant divulgati apud Lugdunum, quando dominus Papa qui tunc
est et dominus Rex convenerunt ibidem. Requisitus quid vocat [p. 193]
famam publicam, respondit quod illud quod communiter dicitur.
Requisitus, si fuit instructus vel rogatus quod sic deponeret, et si
prece, precepto, amore, odio vel comodo temporali sic deposuerat,
respondit quod non.
Acta fuerunt hec predicta die Martis, in prefata capella, per dictos
dominos commissarios, absente domino Narbonensi superius excusato,
presentibus me Floriamonte Dondedei et omnibus aliis notariis supra
proximo nominatis.
Post hec, in crastinum, scilicet die Mercurii sancta, que fuit XV dies
mensis Aprilis, Johannes Anglici de Hinquemeta, Londonensis diocesis,
testis suprajuratus, deferens vestes de burello grisso, absque mantello
et habitu ordinis Templi predicti, habens barbam rasam, etatis XXXVI
annorum vel circa, ut dixit, venit ad presenciam dictorum dominorum
commissariorum, ut deponeret dictum suum; et sciendum quod die Sabati
proximo precedenti dictus Johannes projecerat et dimiserat dictum
mantellum coram predictis dominis commissariis, sicut scriptum est
superius in processu. Requisitus autem super singulis articulis
supradictis a dominis commissariis antedictis, respondit ut sequitur.
Super I-XIII articulis requisitus, respondit quod ipse fuerat receptus
in dicto ordine apud Rupellam Xantonensem a fratre Petro de Madit milite
dicti ordinis, magistro in Pictavia, et cum imposuisset sibi mantellum
supra collum, idem miles ad requisicionem fratris Guillelmi de Leodio,
tunc preceptor [sic] de Rupella in cujus servitio idem testis tunc
morabatur, ut dixit idem miles, duxit ipsum testem retro quoddam altare,
et precepit sibi quod negaret ter Jhesum et quod spueret super quamdam
crucem oblatam ibidem; adiciens se abnegasse Jhesum ad preceptum dicti
militis, ter, ore, non corde, et spuisse ter juxta dictam crucem. Item,
dixit quod Raynaldus capellanus ipsius ordinis in dicta domo de Rupella
tradidit sibi quamdam cordulam de filo albo et precepit quod de illa
cingeret se die ac nocte super camisiam suam, et asseruit idem
capellanus, ut dixit idem testis, quod quoddam capud fuerat [p. 194]
cinctum predicta cordula, sed nescit quod, nec illud vidit. Item, dixit
quod predictus miles, qui eum recepit, osculatus fuit ipsum testem, post
ipsam recepcionem, in ore, presentibus fratribus qui adherant
recepcioni; postmodum idem miles, cum duxisset eum retro altare, fuit
eum osculatus in pectore et inter scapulas in carne nuda. Item, dixit
predictum militem tunc precepisse eidem quod supradicta teneret secrete
et super hoc recepisse juramentum ab eo, faciendo ipsum jurare super
quendam librum. Requisitus de tempore dicte sue recepcionis et de
astantibus, respondit decem annos esse vel circa quod fuerat receptus,
et quod fuerant presentes IIII fratres dicti ordinis cum dicto
receptore, videlicet frater Raynaldus predictus, frater Stephanus, tunc
claviger dicti loci, frater Theobaldus Mandies miles, frater Stephanus
Picardi carpentrarius dicti loci, quos omnes dixit obiisse preter
preceptorem predictum.
Requisitus, si sciebat aliquas observancias dicti ordinis, respondit
quod jejunabant vel jejunari debebant VI feria a festo Omnium Sanctorum
vel circa usque ad Pascha, et ex tunc qui volebant et per quemdam
Quadragesimam ante Natalem Domini, et dicebant vel dicere debebant,
inter diem et noctem pro vivis et defunctis, LX Pater noster et Ave
Maria, et pro singulis horis canonicis diei novies Pater noster, ut sibi
videtur, et pro singulis horis beate Marie septies Ave Maria, ut sibi
videtur. Requisitus, si ille qui precepit sibi quod abnegaret Jhesum et
quod spueret super crucem reddidit sibi aliquam causam vel racionem
quare talia faceret, respondit quod dictus miles sibi dixit quod ita
servabatur in ordine, aliam causam nec sibi dixit nec presens testis
scit. Item, dixit quod quando fecit abnegacionem et spuicionem predictas
et deosculacionem in pectore et in scapulis, nullus erat qui videret
nisi ipse testis et dictus miles eum recipiens, sed osculum horis bene
viderunt alii fratres presentes. Item, requisitus, an hoc vidit in aliis
in ordine servari, dixit quod ipse, per IIIIor annos vel circa post suam
recepcionem, vidit in dicta domo Templi de Rupella in quadam camera in
fratrem recipi dicti ordinis quemdam qui vocabatur Petrus de [p. 195]
Chatenhac Xantonensis diocesis, et fuit receptus per dictum Petrum
militem et ductus per eum post imposicionem mantelli in capella retro
altare, et secuti fuerunt dictum Petrum ipse testis et frater Raynotus,
Stephanus claviger et Stephanus carpentrarii supradicti, et credit quod
predictus recipiens fecit fieri ab ipso recepto, sicut factum fuerat per
ipsum testem, sed non poterant videre iste testis et alii predicti, quia
dictus recipiens et receptus erant retro altare. Requisitus, si iste
modus servabatur ubique in ordine tam citra mare quam ultra, dixit quod
credit quod sic, sed non vidit nisi illa de quibus supra deposuit; de
aliis contentis in predictis articulis, dixit se nichil amplius scire.
Item, super XIIII et XV articulis requisitus, respondit quod ita audivit
dici ab aliquibus secularibus ante capcionem eorum, sed nunquam vidit
nec interfuit nec a fratribus dicti ordinis dici audivit, nec recolit de
nominibus secularium predictorum.
Item, super XVI articulo et aliis sequentibus usque ad XXIIII articulum
requisitus, respondit quod ipse credit sacramenta altaris et alia
ecclesiastica sacramenta, sed nescit quid alii fratres credebant vel non
credebant, nec an sacerdotes dimitebant verba canonis misse per quod
conficitur corpus Christi vel non, sed post capcionem Templariorum
audivit dici a pluribus personis quod sacerdotes ordinis predicti
obmitebant aliqua verba in canone misse, sed nescit an sit verum vel
non; dixit eciam quod ter in anno, videlicet in festo Pasche, Pentecoste
et Natalis Domini, dicti fratres communicabant de manu sacerdotis
ordinis sui; de aliis contentis in dictis articulis, dixit se nichil
amplius scire.
Item, super XXIIII articulo et aliis sequentibus articulis usque ad XXX
requisitus, respondit quod audivit dici pluries a pluribus fratribus
ordinis predicti, de quorum nominibus non recolit, ut dixit, quod magnus
Magister ordinis poterat committere et precipere capellanis ejusdem
ordinis quod absolverent fratres confitentes peccata sua, sed si non
confiterentur non audivit dici quod possent absolvere; de aliis
contentis in dictis articulis, dixit se nichil amplius scire, [p. 196]
nisi quod visitatores et preceptores bene imponebant penas fratribus
predicti ordinis, de comedendo ad terram super mantellos suos.
Item, super XXXº articulo et aliis sequentibus usque ad XXXIIII
requisitus, respondit id quod supra et nichil plus.
Item, super XXXIIII articulo et aliis sequentibus usque ad LX
requisitus, respondit quod ipse ad mandatum illius qui recepit eum
juravit super quemdam librum quod ipse dictum ordinem non exiret, et
credit quod omnes alii qui recipiebantur in dicto ordine idem facerent,
et ipse hoc vidit de predicto fratre Petro de Chatenhac quando fuit
receptus, et quod statim reputabantur pro professis. Item, dixit quod
recepciones dictorum fratrum fiebant clamdestine, scilicet januis
fortiter clausis, et nullis presentibus nisi fratribus dicti ordinis.
Requisitus qualiter scit hoc, respondit quod quia vidit de se fieri et
servari in recepcione sua et dicti fratris P. de Catenhaco, et credit
quod eodem modo fiebat et servabatur in ordine; dixit eciam quod ex
clandestina recepcione fuit vehemens suspicio contra dictum ordinem a
satis longis temporibus.
Item, super XL articulo et aliis sequentibus usque ad XLVI requisitus,
respondit quod nunquam audivit dari illam licenciam, quod unus cum alio
posset vel deberet se carnaliter commiscere; immo credit quod esset
gravissimum peccatum et facere et pati. Audivit tamen dici, bene sunt
decem anni, quod ultra mare aliqui fratres inter se committebant illud
peccatum, non tamen credit quod hoc sit de licencia Magistri nec de
statuto ordinis supradicti. Requisitus a quibus hoc audivit dici,
respondit quod a quibusdam secularibus et eciam ab aliquibus fratribus
dicti ordinis, qui fuerant et venerant de ultra mare, de quorum
nominibus non recordatur, ut dixit.
Item, super XLVI et aliis sequentibus articulis usque ad LXV requisitus,
respondit quod ipse nescit nec vidit illud ydolum, nec illud capud, nec
audivit dici quod essent in ordine nisi post capcionem eorum, nec eciam
credit nisi quantum et prout supradixit de cordulis; de aliis contentis
in dictis articulis, dixit se [non?] amplius scire.
Item, super LXV et aliis sequentibus articulis usque ad LXXIII articulum
requisitus, respondit quod non vidit nec audivit aliquem [p. 197]
fratrem interfici, nec carceri mancipari, nec male tractari, nec
comminaciones fieri nisi predicta faceret; non tamen scit nec audivit
quod aliquis renuerit facere abnegacionem et spuicionem ac
deosculaciones predictas per eum recognitas. Item, dixit quod de modo
recepcionis sue eciam inter se non loquebantur nec audebant.
Interrogatus quare, respondit quod credebat quod pro honore seculi seu
pro verecundia propria. De aliis contentis in dictis articulis, dixit se
nichil amplius scire, nisi quod supra deposuit.
Item, super LXXIII articulo requisitus, respondit quod capellani ordinis
predicti bene prohibebant fratribus ne confiterentur aliis quam
presbiteris de ordine Templi, non tamen audivit quod Magister ordinis
vel alii preceptores fecerunt istam inhibicionem. Requisitus a quibus
capellanis audivit fieri istam inhibicionem, dixit quod a capellanis
locorum in quibus ipse testis fuit moratus, et credit quod hoc esset de
statu ordinis, sed aliter nescit.
Cumque propter hore tarditatem, dictus testis non posset perficere
dictum suum, dicti domini commissarii ob reverenciam festivitatis
paschalis, non volentes dicto negocio quo ad presens ulterius intendere,
voluerunt et concordaverunt quod idem testis ad eos reveniret in eumdem
locum, die Jovis post Pascha, ad perficiendum dictum suum. Dictus vero
dominus Bajocencis dicens quod ipse de mense vel ultra non posset
intendere dicto negocio, cum haberet recedere tam propter concilium
provinciale Rothomagense, quod interim celebrari debebat et cui
interesse oportebat, quam propter aliqua alia negocia, excusavit se
usque ad regressum suum, volens quod alii domini commissarii, in dicto
negocio, procedant ejus absencia non obstante.
Acta fuerunt hec in dicta capella per dictos dominos commissarios,
predicta die Mercurii, presente me Floriamonte notario et aliis notariis
suprascriptis, excepto Guillelmo Radulphi.
Post hec, die Jovis post Pascha, que fuit XXIII dies mensis Aprilis,
supradicti domini commissarii, excepto domino Bajocensi [p. 198]
excusato ut supra, convenerunt in capella predicta, et revenit coram eis
ad perficiendum deposicionem suam, que propter hore tarditatem non
poterat perfici dicta die Mercurii ante Pascha, qua dicta die Mercurii
inceperant examinari eundem. Requisitus autem super LXXIIII, V et VI
articulis, respondit se credere vera esse contenta in ipsis articulis,
quia sic audiverat dici a fratribus dicti ordinis, et specialiter a
dicto preceptore Rupelle qui vivus est, ut credit; qui autem presentes
fuerunt quando audivit predicta et quo tempore, dixit se non recordari,
fuerat tamen ante tempus eorum capcionis eorum fere per bienium, ut
credit, et predicta dixit se audivisse a prefato preceptore in
colocutorio domus Templi de Rupella ante portam.
Item, super LXXVII et aliis sequentibus usque ad LXXXVIII requisitus,
respondit se nichil scire nisi de credulitate, quia credit omnia
contenta in dictis articulis esse vera quantum ad ea que confessata sunt
per eundem supra in aliis articulis.
Item, super LXXXVIII et aliis sequentibus articulis usque ad XCVI
requisitus, respondit se credere contenta in ipsis articulis vera esse
quoad illa que supra de se confessus est, aliter dixit se nescire nec
causam reddere nisi de aditu dici.
Item, super XCVI articulo requisitus, respondit se credere quod Magister
et visitatores et preceptores possent punire nolentes facere predicta,
non tamen vidit aliquem puniri nec audivit dici quod aliquis noluerit
facere predicta confessata de se; dixit eciam se credere quod nolentes
facere illa que ipse confessus est de se fecisse fuissent puniti per
eorum superiores; aliter dixit se nescire.
Item, super XCVII articulo requisitus, respondit quod in multis domibus
Templi fiebant ellemosine et hospitalitas servabatur, non tamen ita
plene et bene sicut debuissent et sicut ordinaverant alii qui bona sua
relinquerant ordini pro ipsis ellemosinis faciendis et hospitalitate
servanda. Interrogatus, si ex statuto ordinis fiebant dicte ellemosine,
respondit quod in domibus in quibus sunt capelle, sed non in [p. 199]
aliis fiebant ellemosine, ter in septimana, ex statuto ordinis, ut
credit, et ita vidit observari, ut dixit, tempore quo ipse fuit in dicto
ordine. Item, dixit se vidisse in domo dicti ordinis, civitatis
Nannatensis, quod Thomas claviger dicte domus, frater dicti ordinis,
dabat interdum porcis bonum bladum et pauperibus panem de fulfure, licet
preceptor dicte domus precepisset dicto clavigero quod faceret debitam
ellemosinam, et hoc dixit se audivisse dum existeret in domo predicta.
Item, super XCVIII-C articulis requisitus, respondit se nichil scire,
vidit tamen quod per litteras apostolicas multi vexabantur a fratribus
dicti ordinis et aliqua extorquebant obtentu dictarum litterarum ab eis,
et vidit, ut dixit, quod dominus Guaufredus de sancto Britone, episcopus
quondam Xantonensis, fuit conquestus fratri Guaufredo de Vicheyo
visitatori dicti ordinis de fratre Martino preceptore de Epans ejusdem
diocesis, quem asserebat idem episcopus extorsisse indebite ab ejus
subditis ultra quingentas libras, et petebat a dicto visitatore quod
faceret eum cessare a dictis extorsionibus et reddere sic extorta, sed
dictus visitator surda aure pertransivit et dissimulavit predicta, de
quo dictus episcopus fuit valde turbatus. Interrogatus de tempore quo
fuerunt predicta, dixit quod decem anni erant, et quod dictus episcopus
parum vixerat post predicta. Requisitus quot annis fuerat ipse testis in
ordine Templi antequam predicta audivisset, respondit quod per
quadriennium, de quibus fuerat moratus per duos annos in dicto loco des
Enspans ut donatus, sed nondum indutus, et per alios duos in domo de
Rupella ut frater dicti ordinis. Requisitus de loco in quo dictus
episcopus predicta dixerat dicto visitatori, respondit quod apud castrum
Bernardi Xantonensis diocesis.
Item, super CI-CVI articulis requisitus, respondit quod clam
consueverunt tenere sua capitula, eciam excluso predicatore qui
aliquando predicabat in dictis capitulis, et se audivisse dici quod
predicta capitula tenebantur circa auroram, sed non interfuerat in
dictis capitulis, ut dixit, nec vidit nec audivit dici quod familiares
expellerentur extra claustras domus, non tamen audebant [p. 200]
appropinquare ad hostia domus, in quo capitulum tenebatur, et firmabant
ita hostia ecclesie vel domus in quibus tenebant capitulum, quod nullus
posset intrare, sed non alia hostia domus. De contentis in CV articulo
dixit se nichil scire; contenta vero in CVI articulo dixit vera esse.
Requisitus, si fuerat in aliqua domo dicti ordinis ubi capitulum
teneretur, respondit quod non, postquam fuit receptus in fratrem dicti
ordinis, sed ante recepcionem suam, dum erat familiaris dictorum
fratrum, fuerat in dicta domo de Rupella, ubi fratres tenebant suum
capitulum, et ibi vidit, ut dixit, que supra deposuit de dicta clausura
hostiorum.
Item, super CVII et CVIII articulis requisitus, respondit se nichil
scire de Magistro quod absolveret vel absolvere posset, sed fratres
presbiteri dicti ordinis predictas absoluciones faciebant.
Item, super CVIIII et CX articulis requisitus, respondit se nichil
scire.
Item, super CXI articulo requisitus, respondit se nichil scire, nisi de
presbiteris prout supra deposuit.
Item, super CXII et XIII articulis requisitus, respondit se credere
contenta in dictis articulis esse vera. Requisitus de causa, respondit
quod sic audiverat dici a fratribus dicti ordinis.
Item, super CXIIII articulo requisitus, respondit se credere quod longo
tempore duraverunt in dicto ordine dicti errores confessati per eum, et
se audivisse dici a fratribus dicti ordinis quod in dicto ordine erant
aliqua que indulgebant corectione et indiguerant, triginta anni erant
elapsi; de tempore tamen, loco et personis et a quibus audivit predicta,
respondit se non recordari.
Item, super CXV, XVI et XVII articulis requisitus, respondit se credere
vera esse contenta in ipsis articulis, nec vidit, ut dixit, aliquam
emendacionem in erroribus supra confessatis per eum.
Item, super CXVIII articulo requisitus, respondit quod multi exierant
dictum ordinem, nescit tamen ex qua causa, et quod ipse testis exivisset
dictum ordinem VII anni sunt elapsi, et credit eciam quod quingenti alii
et ultra fecissent idem ante eorum capcionem per aliqua [p. 201]
tempora, nisi ob timorem ordinis retracti fuissent. Requisitus ex qua
causa ipse exivisset ordinem predictum, dixit quod propter abominacionem
dictorum errorum per eum confessatorum.
Item, super CXVIIII articulo requisitus, respondit se nichil scire, nisi
de auditu dici post tempus capcionis eorum.
Item, super CXX, XXI, II, III articulis requisitus, respondit quod inter
fratres dicti ordinis erant noti et manifesti errores, de quibus ipse
supra deposuit, et erat fama publica inter eos dictos errores vigere in
ordine supradicto, nescit tamen, ut dixit, quod extra ordinem ante
capcionem eorum esset fama predicta. Requisitus quid vocat hic famam
publicam, respondit quod illud quod communiter sciebatur inter fratres
dicti ordinis.
Item, super CXXIIII, XXV, XXVI et XXVII articulis requisitus, respondit
se credere esse vera contenta in eis. Requisitus quare credit, respondit
quia hoc audiverat legi in litteris bullatis in presencia officialis
Pictavensis. Requisitus, si sic deposuit prece, precio, precepto,
timore, odio vel amore, aut aliquo comodo temporali, doctus vel
instructus, respondit quod non.
Conpleta vero et perfecta deposicione dicti Johannis Anglici, eadem die
Jovis, ut premititur, venerunt in predicta capella predicti fratres P.
de Bononia, R. de Pruino presbiteri, Guillelmus de Chambonent et
Bertrandus de Sartigiis milites, coram dominis commissariis supradictis,
et exhibuerunt eisdem, ad defensionem dicti ordinis, quamdam cedulam
quam idem frater P. de Bononia legit ibidem, cujus tenor talis est:
Coram vobis reverendis patribus, etc., proponunt et dicunt frater Petrus
et frater Raynaldus presbiteri, frater Bertrandus et frater Guillelmus
milites de ordine Templi, nomine suo et omnium fratrum ejusdem ordinis,
sibi adherentium, quod processus habitus contra ipsos rapidus,
violentus, repens, inicus et injustus fuit, nullam omnino justiciam, sed
totam injuriam, violenciam gravissimam et errorem intollerabilem
continens; quia nullo servato juris ordine, vel rigore, immo [p. 202]
cum exterminato furore subito capti fuerunt omnes fratres ejusdem
ordinis in regno Francie, et tamquam oves ad occisionem ducti, subito
bonis et rebus suis omnibus spoliati, diris carceribus mancipati, et per
diversa et varia genera tormentorum, ex quibus multi et multi fuerunt
mortui, multi perpetuo debilitati, et multi ad tempus, cohacti fuerunt
mentiri contra se ipsos et ordinem suum, et per predictas capciones,
spoliaciones, violencias et tormenta, sublatum fuit eis totaliter
liberum arbitrium, quod est quicquid boni potest homo habere: unde qui
caret libero arbitrio, caret omni bono, sciencia, memoria et intellectu.
Ergo quicquid dicat in tali statu, nec sibi, nec ordini suo prejudicare
debet vel potest. Quare protestantur, et dicunt quod si quid
testificentur vel dicant aliqui fratres Templi contra religionem suam,
vel contra se ipsos, non prejudicet religioni predicte vel sibi.
Item, quod, ut facilius et melius possent induci fratres predicti ad
menciendum et testificandum contra se ipsos et ordinem, dabantur eis
littere cum bulla domini Regis pendenti, de conservacione membrorum et
vite, ac libertatis, ac omni pena, et diligenter cavebatur eisdem de
bona provisione et magnis redditibus sibi dandis annuatim in vita
ipsorum, predicendo semper eis quod ordo Templi erat condempnatus
omnino. Unde quecumque contra dictum ordinem fratres Templi dixerint,
corupti sunt ex causis predictis. Nam omnia predicta sunt ita publica et
notoria, quod nulla possunt tergiversacione celari. Quare protestantur
quod non prejudicet religioni predicte, cum hec omnia sint parati, et se
offerant incontinenti probare.
Item, quod omnes bone presumpciones faciunt pro ordine Templi, contra
quas probaciones in contrarium recipi non deberent; primo, quia nullus
debet credi tam fatuus vel insanus, qui in perdicione anime sue
religionem intraret vel perseveraret.
Item, quia multi nobiles et potentes diversarum patriarum et terrarum,
quorum aliqui valde antiqui, et in seculo viri multi famosi, honeste
persone, ac de magnis generibus oriundi, qui, zelo accensi fidei
orthodoxe, professi fuerunt in ordine Templi, perseverantes in [p. 203]
eo usque ad finem vite sue. Unde si tales et tanti viri quicquam
inhonestum scivissent, vidissent vel audivissent in ordine Templi, et
maxime tam detestandas injurias et blasfemias nominis Jhesu Christi,
reclamassent omnino, et ea omnia ad noticiam tocius seculi devolvissent.
Item, petunt predicti fratres R. P. G. B., nomine quo supra, ut eis
exhiberi faciatis copiam commissionis vestre, et copiam omnium
articulorum super quibus habetis inquirere contra religionem predictam.
Item, petunt, nomine suo et predictorum fratrum omnium sibi adherencium,
et adherere volencium, nunc et in futurum, et supplicant habere in
scriptis nomina omnium testium juratorum et jurandorum, et protestantur
se velle dicere contra personas eorum et dicta sua, loco et tempore.
Item, petunt et supplicant quod testes deponentes, post deposicionem
suam, separentur ab illis qui non deposuerint, ita quod eis loqui non
valeant.
Item, supplicant et petunt quod, inmediate ante deposiciones, vel post,
jurent quod neminem informabunt, vel subornabunt, vel eorum testimonia
secreta, vel dicta revellabunt verbo, signo, litteris aut nunciis; et
quidquid dictum fuerit in ipsa examinacione, per vos vel per alios
circumstantes, secretum tenebunt, quoniam ex predictis, si contrarium
fieret, posset pericullum et scandalum eminere.
Item, supplicant et petunt ut dicatis cuilibet testium, ante
deposicionem suam, quod dicat secure veritatem, quia quicquid dixerit
secretum erit, et nemini revelabitur, donec pervenerit ad noticiam summi
Pontificis.
Item, petunt et supplicant quod queratur, ab illis omnibus qui
custodierunt et custodiunt fratres Templi, et eorum sociis ac
servitoribus, in quorum custodia multi fratres mortui fuerunt, qualiter
decesserunt fratres predicti, et quale testimonium de ordine Templi
dixerunt, circa obitum eorum, et maxime illi qui dicebantur
reconciliati.
Item, quod queratur, ab omnibus fratribus qui dixerunt se nolle [p. 204]
defendere religionem, nec venire voluerunt, dicentes se nichil velle
dicere pro vel contra, quare hoc faciant, et jurati respondere cogantur,
cum ita sciant veritatem religionis sicut et alii fratres.
Hec omnia dicunt et petunt, protestantes de suis responsionibus et
racionibus ut supra.
Item, notificant reverende paternitati vestre fratres predicti quod
frater Addam de Valincuria, nobilis miles, qui longo tempore fuerat
frater ordinis Templi, volens arciorem religionem intrare, licenciam
peciit et intravit ordinem Caturisiensem, in quo modico tempore
perseverans, supplicavit, cum instancia longa precum, reddire ad ordinem
Templi; qui receptus fuit, salva ordinis disciplina, quia nudus cum
femoralibus tantum, a porta exteriori usque ad capitulum, presentibus
pluribus nobilibus, consanguineis et amicis suis, coram fratribus
omnibus venit; et flexis genibus coram preceptore, qui celebrabat
capitulum, misericordiam peciit, et quesivit iterum, cum lacrimis, se
admitti in consortium fratrum; fecit penitenciam solempnem per annum et
diem, comedendo in terra omnes sextas ferias illius anni, jejunando in
pane et aqua singulis diebus dominicis, accedens nudus ad altare in
missarum solempniis, recipiendo de manu presbiteri disciplinam; et
postea recuperavit habitum et consortium fratrum, secundum statuta
religionis; unde cum dictus frater Addam sit Parisius, nec venerit ad
defensionem ordinis religionis, petunt et supplicant quod ipsum coram
vobis venire personaliter faciatis, et jurare ac deponere veritatem de
statu religionis et de omnibus supradictis; quia non est verissimille
talem virum, in opprobrium anime et corporis vituperium, tantam
penitenciam peregisse, si religio malla esset; nam omnes apostatantes ab
ordine Templi oportebat similem agere penitenciam, ante quam possent in
fratrum admitti consorcium.
Qua cedula lecta et tradita, ut premissum est, dicti domini commissarii
preceperunt nobis notariis infra scriptis, quod faceremus eisdem quatuor
fratribus copiam de commissione et articulis supradictis.
Acta fuerunt hec predicta die Jovis, in prefata capella, per [p. 205]
dictos dominos commissarios, presentibus me Floriamonte Dondedei,
Guillelmo Radulphi et omnibus aliis notariis supra scriptis.
Post hec, die Veneris sequenti, que fuit XXIV dies mensis Aprilis,
convenerunt in dicta capella dicti domini commissarii, excepto domino
Bajocensi, ut supradictum est, excusato, et venit ibidem coram eis, ut
deponeret dictum suum, Huguetus de Buris, Lingonensis diocesis, testis
supra juratus, et non deferebat habitum ordinis Templi, sed deferebat
super tunicale de burello grisso et tunicam de panno livido, habens
barbam rasam, mantellum autem nuper abjecerat coram predictis dominis
commissariis una cum duobus testibus supra examinatis, et Guaufredus de
Tentan [?] qui omnes quatuor morabantur in uno loco capti, requisitus
quanto tempore fuerat in dicto ordine Templi, et ubi, a quo et qualiter
receptus, respondit quod ante capcionem eorum fuerat per trienium, et
fuerat receptus in domo ordinis vocata Fontanetos, Lingonensis diocesis,
a fratre P. de Buris, fratre serviente preceptore dicte domus, quem
dixit nunc vita finitum esse, adiciens dictum fratrem P., qui recepit
eum in quadam capella dicte domus, cum idem testis exuisset sibi omnes
vestes quas deferebat, exceptis camisia et bracis, tradidisse sibi
vestes ordinis et mantellum; et quod inmediate fuit osculatus eundem
testem, primo in ore, secundo in umbilico, tertio in spina dorsi, supra
locum quo defertur bracale, dicens quod idem frater P. levavit vestes
ipsi testi ante et retro, quando fuit eum osculatus in umbilico et in
spina dorsi predictis.
Item, dixit quod, post premissa, incontinenti idem frater P. attulit
quamdam crucem, et precepit eidem testi quod spueret super dictam
crucem, et eam conculcaret pedibus, et quod abnegaret ter Jhesum; et cum
ipse testis de dictis osculis umbilici et spine dorsi, et de talibus
preceptis miraretur, ut dixit, et reluctaretur se facturum quod dictus
frater P. precipiebat eidem, idem frater P. dixit quod oportebat eum
facere supradicta, quia hoc erat de punctis ordinis Templi, et, [p. 206]
nisi faceret predicta, sciebant bene quod erant facturi de eo; et tunc
frater Guillelmus de Buris, presbiter dicti ordinis, frater carnalis
ipsius testis, nunc defunctus, qui presens erat, ut dixit, in dicta
recepcione, et nullus alius, dixit ipsi testi quod faceret supradicta;
quibus auditis, ipse testis negavit Jhesum ter, ut dixit, ore, non
corde, et spuit juxta crucem semel, non tamen conculcavit eam pedibus.
Item, dixit quod, inmediate post predicta, dictus frater P. extraxit de
quoddam armario dicte capelle quoddam capud et posuit supra altare, et
cum quadam cordula circumduxit dictum capud, tradens illam cordulam ipsi
testi, et precipiens ut ea continuo supra camisiam cingeret; sed tamen
dixit quod non portavit eam.
Item, dixit eundem fratrem P., post premissa, precepisse eidem testi
quod ex tunc non intraret aliquam ecclesiam, quando matrimonium
solempnizaretur in ea.
Item, dixit eundem fratrem P. inhibuisse eidem testi quod non
confiteretur nisi fratribus presbyteris dicti ordinis.
Item, dixit eundem fratrem P. dixisse eidem testi quod adhuc alio
tempore diceret sibi alia, sed tunc nihil aliud dixit vel precepit ipsi
testi quam supra deposuerit, excepto hoc quod non intraret domum aliquam
in qua jaceret mulier cum puerperio.
Interrogatus, si dictus preceptor dixit sibi aliqua persuasoria propter
que videretur esse utille vel necessarium facere servare illa que supra
deposuit, respondit quod non, nisi quia predicta erant de punctis
ordinis. Interrogatus per que verba negaverat Jhesum, respondit quod per
hec verba: _Je reney Dieu, je reney Dieu, je reney Dieu_. Interrogatus,
si predicta omnia fuerunt facta in eodem loco, respondit quod sic et in
eadem capella, ante altare, post auroram, sine reducione ad alium locum.
Interrogatus, si erat in dicta capella luminaria tunc, respondit quod
non; sed bene videbat, quia dies illucescebat, ita quod bene discernebat
dictam crucem. Interrogatus de quo erat dicta crux, respondit quod de
ligno, et erat depicta cum imagine Crucifixi, magnitudinis quasi dimidii
cubiti. Interrogatus de dicto capite quale erat, respondit quod [p. 207]
non erat ligneum, sed videbatur argenteum, vel cupreum, vel aureum; et
erat ad instar capitis humani, cum facie et cum longa barba quasi cana.
Interrogatus cujus erat dictum capud, respondit se nescire nec vidisse
postmodum dictum capud, quia non fuit, ut dixit, ex tunc in dicta domo
nisi duobus diebus, et dictus preceptor, facta dicta recepcione,
reposuit ipsum capud in predicto armario.
Interrogatus qualis erat dicta cordula, respondit quod de filo albo
gracili, longitudinis talis quod homo poterat inde cingi. Interrogatus
quare non cingit dictam cordulam, ex quo fecerat alia graviora que
fuerant sibi precepta, respondit quod non curavit; requisitus quare non
curavit, respondit quia credebat esse peccatum, quia viderat eam cingi
dictum capud, quod capud non credebat significare bonum, ut dixit.
Requisitus, si alias fuerat examinatus in negocio Templariorum,
respondit quod sic ab archiepiscopo Turonensi. Requisitus quot annorum
erat quando intravit dictum ordinem, respondit quod XXVII annorum, vel
circa.
Post hec fuerunt lecti ipsi testi et vulgarizati omnes et singuli
articuli supradicti, et requisitus singulariter super eis, respondit ut
sequitur. Super primis IIIIor articulis, de abnegacione Christi et
aliorum in eis contentorum requisitus, respondit se nichil scire; credit
tamen quod ita servaretur in aliis, sicut deposuit supra, servatum
fuisse in recepcione sua; nunquam tamen interfuit, ut dixit, recepcioni
alicujus alterius fratris.
Item, super V articulo, de dogmatizatione quod Christus non esset verus
Deus, et III sequentibus requisitus, respondit se nichil scire, nec
credere quod predicta dogmatizarentur vel dicerentur illis qui
recipiebantur in ordine supradicto, quia non fuerat sibi dicta in
recepcione sua nec alias audiverat loqui.
Item, requisitus super VIIII, de spuicione et conculcacione crucis, et
super aliis V sequentibus, respondit se nichil scire nec credere quod
alii facerent, nisi quod supra deposuit factum fuisse in recepcione sua.
Item, requisitus super XIIII, de adoratione cati, et sequenti, [p. 208]
respondit se nichil scire nec audivisse dici.
Item, requisitus super XVI, Quod non credebant sacramentum altaris, et
aliis VII sequentibus, respondit quod ipse bene credebat dictum
sacramentum et alia sacramenta Ecclesie, et se credere quod alii fratres
ejusdem ordinis crederent eodem modo. Item dixit se credere quod
sacerdotes ordinis dicebant bene verba per que conficitur corpus
Christi, quia faciebant similitudines et signa; extra nec audivit, ut
dixit, quod contrarium injungeretur sacerdotibus dicti ordinis vel
fieret in dicto ordine; posset tamen esse, ut dixit, quod aliqui fratres
dicti ordinis essent mali.
Item, requisitus supra XXIIII, Quod magnus Magister posset absolvere a
peccatis, et aliis V sequentibus, respondit se audivisse ab aliquibus
fratribus ejusdem ordinis, de quorum nominibus non recordatur, in domo
ordinis vocata a Sivre diocesis Cabilonensis, quod Magister eorum major
poterat absolvere a peccatis fratres dicti ordinis, quod tamen ipse
testis nunquam credidit, sicut dixit; quod autem visitator vel
preceptores possent absolvere, respondit se nunquam audivisse nec plura
scire de contentis in articulis memoratis.
Item, requisitus super XXX, de osculationibus oris, etc., et III
sequentibus, respondit se nichil aliud scire quam supra deposuit de se
ipso, credit tamen, ut dixit, quod idem fieret in ordine in aliis
fratribus quod deposuit de se ipso.
Item, requisitus super XXXIIII, de juramento quod ordinem non exirent,
etc., et super sequenti, quod statim pro professis haberentur, respondit
se credere vera esse contenta in ipsis duobus articulis, quia ille qui
recepit eum fecit eum jurare in recepcione sua super quendam parvum
librum quod dictum ordinem non exiret, et dixit quod pro professo
habebatur, subiciens quod ipse testis exivisset dictum ordinem, si ausus
fuisset.
Item, requisitus super XXXVI et sequenti, de clamdestina recepcione,
respondit se credere vera esse contenta in dictis articulis, quia ejus
recepcio fuit facta clamdestine, januis clausis, nullis [p. 209]
presentibus nisi receptore et ipso recepto et fratre suo prenominato.
Item, requisitus super XXXVIII et XXXIX, de suspicione, respondit se
audivisse pluries ante eorum capcionem postquam fuit frater dicti
ordinis a quibusdam gentibus ville de Sivreyo de quarum gencium
nominibus dixit se non recordari, quod suspicio erat contra dictum
ordinem, quia faciebant receptiones clamdestinas, et credit quod longis
temporibus fuerat dicta suspicio habita ab aliquibus gentibus, sed non
communiter ab omnibus.
Item, requisitus super XL et aliis quinque sequentibus, de commixione
carnali, etc., respondit se nunquam audivisse dici, nec scivisse, nec
credere vera esse contenta in ipsis articulis.
Item, requisitus super XLVI et aliis XI sequentibus, de adoracione
ydoli, respondit se nichil scire, nec unquam audivisse dici, nec credere
nisi quod supra deposuit de capite sibi hostenso in recepcione sua.
Item, requisitus super LVIII et aliis VI sequentibus, de cordulis,
respondit se credere vera esse contenta in ipsis articulis, propter illa
que de dicta cordula deposuit de se ipso, aliter dixit se nescire.
Item, requisitus super LXV et aliis VII sequentibus, de punitione
illorum qui nolebant facere predicta, respondit se nunquam audivisse
quod aliquis fuerit interfectus vel incarceratus propter predicta;
audivit tamen dici a quibusdam fratribus dicti ordinis, de quorum
nominibus dixit se non recordari, quod si aliquis noluisset facere
predicta confessata per eum, fuisset incarceratus, et quod predicta
fuerant sibi dicta per illum qui recepit eundem in receptione sua. Item,
dixit eidem fuisse injunctum in recepcione sua per sacramentum et sub
pena carceris quod modum receptionis sue non revellaret aliis, et credit
quod idem preceperetur aliis. Alia dixit se nescire de contemptis in
articulis memoratis.
Item, requisitus super LXXIII, respondit sibi fuisse injunctum in
recepcione sua ab illo qui eum recepit quod non confiteretur nisi
sacerdotibus ordinis, non tamen servavit dictum preceptum, ut dixit;
immo infra mensem a recepcione sua fuit confessus supradictos [p. 210]
errores confessatos per eum domino Hugoni de Monte Belleti capellano
seculari deservienti in ecclesia parochiali dicte ville de Monte
Belleti, nescit tamen si dictus Hugo capellanus sit nunc vivus vel
mortuus, dixit tamen quod juvenis erat subiciens eundem presbiterum
absolvisse dictum testem a predictis peccatis et aliis confessatis per
eum, et imposuisse sibi penitenciam quod incederet sine camisia VI feria
et jejunaret in pane et aqua vigillias beate Marie per unum annum, non
tamen revelavit alicui fratri dicti ordinis, ut dixit, quod fuisset
confessus presbitero supradicto; dixit eciam quod alia peccata sua
fuerat confessus fratribus capellanis ejusdem ordinis et specialiter
fratri Petro de Sivre capellano dicti ordinis, sed in dicta confessione
non fecit mencionem, ut dixit, de erroribus supra confessatis per eum.
Item, requisitus super LXXIIII, V et VI articulis, respondit quod eidem
videbatur fratres dicti ordinis fuisse negligentes, quia non correxerunt
nec denunciaverunt Ecclesie dictos errores confessatos per eum, nec
recesserunt ab eis cum bene habuerint facultatem.
Item, requisitus super LXXVII articulo, quod predicta abnegacio fiebat
ultra mare, etc., et aliis XVIIII sequentibus, usque ad articulum: Item
quod ellemosine, etc., respondit se nichil aliud scire nisi quod supra
deposuit de modo recepcionis sue et de se ipso.
Item, requisitus super XCVII, respondit se vidisse in locis ordinis in
quibus fuit conversatus, et specialiter in loco vocato Mormant
Lingonensis diocesis, quod elemosine fiebant in dicto ordine
convenienter ter in septimana, et dabantur singulis pauperibus medietas
unius miche de bono pane, et hospitalitas servabatur ibidem.
Item, requisitus super XCVIII, VIIII et C articulis, respondit se nichil
scire, nec audivisse dici quod non reputaretur peccatum in ordine per
fas vel nephas acquirere, et quod hoc non haberetur pro peccato, vel
degerare propter premissa.
Item, requisitus super CI, II, III, IIII, V et VI, de clamdestina
receptione et aliis in ipsis articulis contemptis, respondit se nichil
aliud scire quam supra deposuit de recepcione sua, quia nunquam [p. 211]
interfuerat capitulis nec recepcionibus aliorum.
Item, requisitus super CVII et VIII articulis, respondit se audivisse
dici, in dicto ordine, a fratribus ejusdem ordinis, quod Magister magnus
poterat absolvere fratres dicti ordinis a peccatis eorum, sed non
audivit dici quod posset absolvere a peccatis non confessatis.
Requisitus a quibus audivit dici quod dictus Magister posset absolvere a
peccatis, respondit quod a quodam fratre dicti ordinis viatore, de cujus
nomine non recordatur, fratre serviente transeunte per dictum locum de
Sivre per bienium ante capcionem eorum, sed nulli alii erant presentes
quando audivit predicta.
Item, requisitus super CVIII et X, respondit se nichil scire si Magister
magnus fuit confessus predictos errores, vel non.
Item, requisitus super CXI articulo, respondit se nichil scire nisi
quantum supra deposuit.
Item, requisitus super CXII et XIII articulis, respondit se credere quod
illa que statuuntur per magnum Magistrum cum conventu servantur et
servari debent in ordine.
Item, requisitus super CXIIII, XV, XVI et XVII articulis, respondit se
nichil scire quando dicti errores fuerunt introducti, et an a tempore
introductionis dictorum errorum potuerunt renovari, vel non, omnes
fratres vel due partes dicti ordinis; credit tamen quod negligentes
fuerunt de non denonciando Ecclesie et de non recedendo a dicta
observancia errorum, cum facultatem haberent.
Item, requisitus super CXVIII, respondit se nescire quod aliqui
exiverunt dictum ordinem propter ejus feditatem, nec credit quod aliquis
fuisset ausus exire propter dictam causam et propter pericullum quod
sibi poterat imminere.
Item, requisitus super CXVIIII, XX, I, II et III articulis, respondit se
nichil scire; credit tamen quod de erroribus supra per eum confessatis
sit fama publica in ordine, sed non extra. Requisitus quid vocat hic
fama publica, respondit quod illud quod communiter fertur.
Item, requisitus super CXXIIII, V, VI et VII articulis, [p. 212]
respondit se audivisse referri quod Magister et multi alii fratres dicti
ordinis recognoverunt multos ex dictis erroribus coram dominis
cardinalibus et aliis, tamen nescit quos errores. Requisitus si prece
vel precio, precepto, timore, odio vel amore, vel aliquo comodo
temporali doctus vel instructus sic deposuit, dixit quod non. Et dicti
domini commissarii inhibuerunt eidem sub juramento suo ut dictam
deposicionem suam alicui non revellaret.
Acta fuerunt hec predicta die Veneris in dicta capella per dictos
dominos commissarios, presentibus me Floriamonte Dondedei et aliis
notariis suprascriptis.
Post hec, die Lune sequenti post octavas Pasche, que fuit XXVII mensis
Aprilis, convenerunt in dicta capella predicti domini commissarii,
exceptis dominis archiepiscopo Narbonensi et Bajocensi episcopo ut supra
excusatis, et venit ibidem coram eis ad deponendum dictum suum Gerardus
de Pasagio Metensis diocesis, testis supra juratus, non defferens
habitum ordinis Templi, sed deferebat quoddam supertunicale de malbreto
livido et rubeo cum tunica ejusdem panni, habens barbam rasam et capud
tonsum, etatis, ut dixit, L annorum, et requisitus si fuerat alias
examinatus in facto Templariorum, respondit quod sic per fratres
Predicatores et per episcopum Cabillonensem et per vicarium episcopi
Tullensis, sed non fuerat coram domino Papa, ut dixit. Lectis autem et
expositis eidem omnibus et singulis articulis, respondit ut sequitur:
Super primo articulo deposuit quod quando ipse fuit receptus in ordine
Templi, receptor fecerat eum vovere castitatem et quod viveret sine
proprio et quod teneret et servaret bona statuta et puncta ordinis facta
et facienda per superiores eorum, adiciens quod si ipse vel alius frater
dicti ordinis fuisset inventus in aliqua domo clausa cum muliere aliqua,
quod perdidisset mantellum et fuisset positus in carcere, et si inventus
fuisset habere proprium super se vel circa se sine commenda superiore,
perdidisset eciam mantellum et fuisset punitus et si in morte [p. 213]
inventus fuisset habere proprium, caruisset ecclesiastica sepultura.
Item, dixit quod, post predictum juramentum per eum prestitum, fuit
eidem ostensa quedam crux lignea et petitum ab eo si credebat quod hoc
esset Deus, et cum ipse respondisset quod erat ymago crucifixi, fuit ei
dictum quod non crederet hoc, immo erat quoddam frustrum ligni et
Dominus noster erat in celis.
Item, dixit quod post premissa fuit sibi preceptum quod spueret super
dictam crucem et pedibus conculcaret eandem, et ipse spuit super eam,
sed tamen noluit eam conculcare, nisi pedem crucis, propter ejus
reverenciam.
Item, dixit quod post premissa duo fratres astantes levaverunt retro
vestes illius qui receperat eum et ipse testis fuit osculatus dictum
recipientem in spina sua in spacio quod est inter bragale et zonam.
Item, dixit quod post premissa docuerunt eum puncta religionis, et
preceperunt ei quod diceret quinquies Pater noster in mane pro mortuis
et tantundem pro vivis et LX pro oris diei, et quod [pro] quolibet
fratre quem audebant obiisse quinquies.
Item, dixit quod preceperunt eidem et fecerunt ipsum jurare quod non
exiret clausuram domus nisi per rectam portam, quia si contrarium
faceret, perderet habitum et poneretur in carcere.
Item, dixit quod preceperunt eidem quod faceret jejunia que consueta
erant fieri in ordine. Requisitus si fecerunt eum jurare, vel ei
preceperunt nisi illa de quibus supra deposuit, vel si instruxerunt eum
nisi in hiis que dicta sunt per eum in dicta sua recepcione, respondit
quod non. Requisitus de tempore et loco recepcionis sue et de nominibus
recipiencium et astancium, respondit quod fuerat receptus sunt XVII
anni, in Cipro, circa festum nativitatis beati Johannis, a fratre
Baudoino de Ardan milite, preceptore domus Templi, civitatis
Nicociensis, in ecclesia dicte domus, presentibus fratre Roberto
laboratore et fratre Johanne clavigero ejusdem domus clerico, de quorum
cognominibus dixit se non recordari; pluries eciam dixit non [p. 214]
fuisse in sua recepcione predicta. Requisitus qua hora receptus fuerat,
respondit quod de die in mane ante missam. Requisitus in quo loco dicte
ecclesie fuerat receptus, respondit quod ante altare et in eodem loco
dixit fuisse acta omnia que supra deposuit, presentibus fratribus
supradictis. Requisitus si duxerant eum ad alium locum in dicta sua
recepcione, respondit quod non. Requisitus in quibus vestibus intraverat
dictam ecclesiam quando eum receperunt, respondit quod in vestibus
radiatis quas exuit retro altare et eciam supercamisiam et femorales, et
eciam caligas et sutulares, videntibus fratribus memoratis, et postmodum
induit alias vestes novas de camelino, et mutavit aliam camisiam,
bragas, caligas et sutulares. Requisitus si aliqua verba persuasoria
dixerunt sibi propter que deberet facere illa que supra deposuit et quod
ex hoc assequeretur aliquam utilitatem anime vel corporis, respondit
quod non, sed preceperunt quod faceret supradicta. Requisitus quis
preceperat sibi supradicta, respondit quod dictus miles qui receperat
eum. Requisitus per que verba preceperat eidem, respondit quod in
virtute sacramenti prestiti per eum. Requisitus quare fuit inclinatus ad
faciendum predicta, respondit quod non credebat ire contra Deum illa
faciendo, et quia requirebatur sub juramento prestito per eum.
Requisitus si non credebat esse peccatum spuere supra crucem, respondit
quod sic, sed faciebat quia requirebatur sub debito juramento per eum
prestito. Requisitus quociens spuit super dictam crucem, respondit quod
semel, et quod spuerat super pedem dicte crucis. Requisitus de quo erat
dicta crux, respondit quod de ligno, et quod erat picta colore rubeo et
viridi, et erat ibi ymago Crucifixi, et erat longa ad instar cubiti.
Requisitus ubi erat dicta crux quando spuit super eam et quando
conculcavit eam pedibus, respondit quod dictus miles tenebat dictam
crucem in manibus suis quando spuit super eam, sed quando conculcavit
posuit eam in terram. Requisitus quibus diebus jejunabant fratres dicti
ordinis, respondit quod in Vigiliis apostolorum et in Quadragesima a
Dominica ante festum sancti Martini usque ad Natale et in alia
Quadragesima a carnisprivio usque ad Pascha. Requisitus quot [p. 215]
septimanis jejunant in secunda Quadragessima, respondit quod septem
septimanas sicut et nos. Requisitus si infringunt dicta jejunia an
puniantur in dicto ordine, respondit quod non. Requisitus quot diebus in
tempore non quadragesimali comedunt carnes in septimana, respondit quod
in diebus dominicis Martis et Jovis.
Item, requisitus qualiter reciperint alii fratres in dicto ordine,
respondit se credere quod recipiantur sicut ipse fuit receptus, et quod
viderat recipi in dicto ordine IIIIor vel V fratres, et presens fuerat
in recepcione eorum. Requisitus de nominibus illorum quos viderat
recipi, respondit se non recordari. Requisitus de locis unde erant dicti
recepti et in quibus locis recipiebantur et per quos, respondit quod duo
vel tres ex predictis receptis erant de Parisiis et fuerant recepti in
domo Templi Parisius, aliqui in fratres milites et aliqui in servientes,
duos autem, sicut dixit, viderat recipi in fratres servientes in
Burgundia apud Cabilonem. Requisitus de qua parentella erant predicti
quorum recepcionibus dixit se interfuisse, respondit se nescire, et quod
non viderat eos ante ipsam recepcionem nec vidit post. Requisitus de
nominibus illorum qui recipiebant eos et qui fuerant presentes,
respondit se nescire, sed preceptores locorum faciebant dictas
recepciones. Requisitus de tempore dictarum recepcionum, respondit
recepcionem quam dixit fuisse Parisius extitisse factam circa festum
nativitatis beati Johannis erunt octo anni, et alia recepcio fuit facta
post modum in septimana ante Pascha erunt sex anni; requisitus de diebus
in quibus fuerunt facte dicte recepciones, dixit se non recordari.
Requisitus quomodo interfuerat ipse in recepcionibus predictis, et si
erat frater residens in dictis locis, respondit quod non residebat, sed
a casu venerat. Requisitus in quibus locis erat ipse conventualis eo
tempore quo fuerunt facte recepciones predicte, respondit quod tempore
prime recepcionis facte Parisius et eciam secunde erat conventualis
Treveris in Allamania, et erat frater serviens. Requisitus quot annis
fuerat ibi conventualis, respondit quod per duos annos cum dimedio.
Requisitus ex qua causa venerat Parisius tempore dicte [p. 216]
recepcionis, respondit quod associaverat preceptorem Treverensem, qui
venerat Parisius ad capitulum, et quod mitebatur ad domum Templi de
Valloysa, Vienensis diocesis, illo tempore quo dixit se interfuisse
recepcioni facte apud Cabilonem. Requisitus si in dictis recepcionibus
IIIIor vel quinque fratrum quibus dixit se interfuisse fuerunt aliqua
alia dicta vel facta quam deposuit de se ipso, respondit quod non quod
ipse viderit vel audiverit.
Item, requisitus quot anni sunt quod ipse dimisit habitum ordinis
Templi, respondit quod in festo beati Martini nuper elapso fuerunt
quinque anni elapsi quam dimiserat in dicta domo de Treveris, propter
pravitates quas viderat et servaverat in dicto ordine. Interrogatus que
erant ille pravitates, respondit quod ille de quibus supra deposuit.
Interrogatus si sciebat in dicto ordine aliquas alias pravitates nisi
illas de quibus supra deposuit, respondit quod non. Requisitus si
resumpserat habitum ex quo dimiserat ipsum, respondit quod non, et quod
eadem die fecit sibi radi barbam et ex tunc fuit profugus ab ipso ordine
et moratus in Lotaringia in domo comitis de Bleymont, in qua habebat
duos fratres, et post modum fuit captus in villa sancti Nicolai de
Portu, ubi tenuerat eum causa peregrinacionis per annum cum dimedio, et
solutis expensis carceris et postea fuit permissus abire, sed demum, cum
recederet et vellet peregrinari cum Hospitalariis ultra mare, fuit
captus per gentes domini Regis.
Item, requisitus super II, III et IIIIº articulis, respondit se credere
quod communiter fratres ordinis et major pars ipsius ordinis faciebant
illa que ipse deposuit se fecisse, et hoc in ipsa recepcione sua et non
post.
Item, requisitus super V, VI, VII et VIII articulis, de dogmatizatione
quod Christus non esset verus Deus, etc., respondit se nichil aliud
scire quam supra deposuit.
Item, requisitus super VIIII, X, XI, XII et XIII articulis, de spuicione
et conculcacione et mictione crucis, respondit se nichil aliud scire
quam supra deposuit facta fuisse in recepcione sua et se vidisse fieri
in recepcione aliorum predictorum, nec credit nec audivit quod alia
contenta in dictis articulis fierent, addiciens quod in die [p. 217]
Veneris sancta cum reverencia et discalciati adorabant crucem, et hoc
dixit se vidisse de adoracione crucis in domibus ordinis Templi in
quibus fuerat commoratus. Requisitus in quibus domibus fuerat
commoratus, respondit quod in Cipro per trienium, post modum rediit
citra mare et fuit moratus in domo ordinis predicti vocata de Roellis,
Lingonensis diocesis, quasi per dimedium annum, et ex inde in alia domo
dicti ordinis vocata de Romanioha, ejusdem Lingonensis diocesis, sed non
recordatur per quantum temporis, et ex inde in Lotarengia in quadam domo
dicti ordinis vocata de Somis, quasi per unum annum, et est Tullensis
diocesis, et ex inde in Picardia in alia domo vocata Aymo prope
Boloniam, per annum cum dimedio, ut sibi videtur, et exinde ivit
Triveris in Allamania, ubi fuit per II annos, ut sibi videtur.
Acta fuerunt hec in predicta capella episcopali Parisiensi, dictis die
et loco, per dictos dominos commissarios, presentibus me Floriamonte
Dondedei et aliis notariis supra proximo nominatis.
Post hec, die Martis sequenti, que fuit dies XXVIII mensis Aprilis,
convenerunt dicti domini commissarii, exceptis dominis Narbonensi et
Bajocensi ut supra excusatis, apud sanctam Genovefam in capella sancti
Ellegii, et revenit coram eisdem dominis commissariis dictus Gerardus
testis ad perficiendum dictum suum, quod propter hore tarditatem non
poterat perfici dicta die Lune. Requisitus super XIIII et XV articulis,
de apparicione et adoracione cati, etc., respondit se nichil scire, nec
audivisse dici, nec credit esse vera.
Item, requisitus super XVI-XXIII articulis, quod non credebant
Sacramentum altaris et quod sacerdotes obmitebant verba Canonis,
respondit se nichil scire, nec audivisse dici, nec credere contenta in
dictis articulis esse vera.
Item, requisitus super XXIIII-VIIII articulis, quod magnus Magister
posset absolvere a peccatis, respondit se nichil scire, nec audivisse
dici, nec credere contenta in dictis articulis esse vera.
Item, requisitus super XXX, XXXI, II et III articulis, de [p. 218]
osculis, respondit vera esse quantum ad osculum oris et spine dorsi, de
aliis osculis dixit se nichil scire, nec audivisse dici, nec credere
esse vera. Requisitus quomodo scit quod osculabantur in ore et spina
dorsi, respondit quod in recepcione sua iste testis fuit osculatus
recipientem in ore et spina dorsi, et vidit idem fieri in recepcionibus
aliorum predictorum quibus interfuerat.
Item, requisitus super XXXIIII et V articulis, de juramento quod non
exirent ordinem et quod statim habeantur pro professis, respondit esse
veros articulos, reddens causam quia ipse juraverat in sua recepcione et
fuerat sibi dictum quod pro professo habebatur, et quia ita vidit fieri
in aliis recepcionibus de quibus supra deposuit. Addiciens quod
incarcerati fuissent si qui exivissent dictum ordinem et capti [sic]
potuissent ab eis.
Item, requisitus super XXXVI et VII articulis, quod clamdestine fiebant
recepciones et nullis presentibus nisi fratribus ordinis, respondit vera
esse, et reddit causam ut in proximis articulis.
Item, requisitus super XXXVIII et VIIII articulis, quod suspicio
vehemens habebatur contra ordinem, etc., respondit vera esse et quod
ipse audiverat viginti anni erant elapsi et priusquam fuisset in ordine,
et post a pluribus personis et in pluribus locis de quibus dixit se non
recordari.
Item, requisitus super XL-XLV articulis, quod fratres poterant
carnaliter commisceri, respondit quod non credebat, nec sciebat, nec
audiverat dici, existens in ordine, contenta in dictis articulis esse
vera.
Item, requisitus super XLVI-LVII articulis, de adoracione ydolorum,
respondit se nichil scire, nec audivisse, nec credere contenta in ipsis
articulis esse vera, et quod propter dictos articulos, quia non
confitebatur eos coram baylico regio Matisconensi, fuit questionatus
ponderibus apensis in genetalibus suis et in aliis membris quasi usque
ad exanimacionem.
Item, requisitus super LVIII-LXIIII articulis, de cordulis cum quibus
cingebant capud ydolorum, respondit falsum esse quod cingerentur
capita ydolorum cordulis, et quod tales cordule traderentur [p. 219]
fratribus; quilibet tamen fratrum cingebat se super camisiam una cordula
quam accipiebat vel emebat unde volebat, et quando erat captus apud
Saracenos non dabatur pro ejus redempcione nisi cordulla talis, et in
hujusmodi significationem precipiebatur eis, ut dixit, quod portarent
cordulam predictam, et dixit esse de punctis ordinis in Acon.
Interrogatus quomodo hoc sciebat, respondit quod primo quam esset frater
dicti ordinis, audivit predicta dici in Acon a fratre Guillelmo de
Bellojoco tunc Magistro ordinis in domo Templi, et a Magistro qui nunc
est audivisse in Cipro postquam fuit frater ordinis predicti.
Item, requisitus super LXV, VI et VII articulis, quod interficerentur
vel incarcerarentur qui nolent in recepcione sua facere predicta,
respondit quod nec sciebat, nec viderat, nec audiverat aliquem interfici
vel incarcerari propter predicta, nec scit, nec audivit dici quod
aliquis recusaverit facere illa que ipse deposuit in recepcione sua se
fecisse.
Item, requisitus super LXVIII-LXXII articulis, ne predicta per
sacramentum revellarent, respondit quod per sacramentum imponebatur eis
ne revelarent modum recepcionis sue et secreta capituli, et si qui
revelassent, abstulissent eis mantellum, et posuissent eos in carcere
mortali, nec de predictis auderent loqui inter se, non tamen vidit nec
audivit aliquem revellasse predicta, nec propter hoc fuisse punitum.
Item, requisitus super LXXIII articulo, respondit verum esse, et quod
sibi injunctum fuerat quod non confiteretur nisi fratribus presbiteris
ejusdem ordinis, et idem audivit precipi in capitulis eorum quibus
interfuit. Requisitus quare precipiebant, respondit quod ad hoc ut non
scirentur ab aliis confessiones eorum.
Item, requisitus super LXXIIII, V et VI articulis, quod neglexerunt
corrigere errores et nunciare Ecclesie, licet potuerint, respondit se
credere vera esse contenta in ipsis articulis, tamen credit quod
confiterentur, adiciens quod ipse idem confessus fuerat errores supra
per eum confessatos cuidam legato Sedis Apostolice qui erat [p. 220]
cardinalis et Lombardus, ut sibi videtur, in festo beati Martini proximo
lapso vel circa fuerunt V anni elapsi, et dictus legatus injunxit sibi
penitenciam quod iret ultra mare et absolvit eum a peccato, nec injunxit
sibi quod reintraret ordinem de quo tunc exierat, dicens quod ex
predicta causa volebat ire ultra mare, quando fuit captus. Dixit insuper
quod infra duos menses postquam fuerat predicta confessus predicto
cardinali, fuit eadem confessus archiepiscopo Treverensi nunc deffuncto
in civitate Treverensi, et injunxit sibi penitenciam quod jejunaret
diebus sabatinis totis temporibus vite sue, et absolvit eum. Requisitus
quare confessus fuerat legato et archiepiscopo predictis, respondit quod
specialiter propter illa peccata que confessus est, et quia volebat
exire terram illam.
Item, requisitus super LXXVII articulo, quod predicta servabantur ultra
mare, et aliis usque ad XCVII articulum, de ellemosinis, respondit se
credere vera esse quoad illa que supra confessus est, sed quoad illa que
non recognovit nec confessus est non credit esse vera; alia super
contenta in dictis articulis, dixit se nescire.
Item, requisitus super XCVII articulo, respondit quod non credebat verum
esse, quia in locis ordinis in quibus ipse fuerat commoratus fiebant
ellemosine et hospitalitas servabatur, et ipse frequenter de bonis
Templi fecit ellemosinas sicut dixit.
Item, requisitus super XCVIII, VIIII et C articulis, respondit quod non
credebat esse vera contenta in ipsis articulis, immo contrarium scilicet
quod reputaretur peccatum per nephas acquirere et propter hoc degerare.
Item, requisitus super CI-VI articulis, respondit quod clamdestine
fiebant capitula et receptiones et januis clausis et omnibus preter
fratres exclusis; alia de excubiis et aliis contentis in dictis
articulis, dixit se non vidisse nec audivisse.
Item, requisitus super CVII et VIII articulis, respondit se nescire nec
audivisse quod Magister posset absolvere a peccatis confessatis vel non
confessatis, nec credit.
Item, requisitus super CVIIII, X et XI articulis, quod Magister [p. 221]
fuerat confessus dictos errores, respondit se nihil scire nec credere
contenta in ipsis articulis esse vera.
Item, requisitus super CXII et XIII articulis, respondit se credere vera
esse contenta in ipsis, quod Magister cum conventu possit et ab antiquo
potuerit statuere, et quod ordo observaret statuta per eos.
Item, requisitus super CXIIII articulo, respondit se nescire quando
dicti errores inceperunt, sed bene sunt XX anni elapsi quod audivit
pravitates esse in dicto ordine.
Item, requisitus super CXV, XVI et XVII articulis, respondit quod
fuerunt negligentes in corigendo et non denunciando Ecclesie, ut supra
deposuit.
Item, requisitus super CXVIII articulo, respondit quod ipse exiverat
dictum ordinem propter predictas feditates supra per eum confessatas, et
credit quod multi alii ex eadem causa exiverunt.
Item, super CXVIIII articulo, respondit quod credit verum esse post
capcionem eorum scandala fuisse exorta in cordibus fidelium et aliorum.
Item, requisitus super CXX-III articulis, respondit quod ad confessata
per eum supra credit vera esse quod sint nota et manifesta inter fratres
dicti ordinis, et quod de ipsis sit in ordine publica vox et fama et
eciam extra ordinem post capcionem fratrum.
Item, requisitus super CXXIIII-VII articulis, respondit se nescire
contenta in ipsis articulis esse vera, quia erat captus quando dicte
confessiones a Magistro et ab aliis dicuntur fuisse facte.
Item, requisitus si prece, vel precio, precepto, timore, odio vel amore
aut aliquo comodo temporali doctus vel instructus ut sic deponeret, et
si aliquid fuit sibi datum vel promissum ut sic deponeret, respondit
quod non. Et dicti domini commissarii inhibuerunt eidem sub juramento
suo ut dictam deposicionem suam alicui non revelaret.
Acta fuerunt hec per dictos dominos commissarios, predicta die [p. 222]
Martis, in predicta capella sancti Ellegii, presentibus me Floriamonte
et aliis notariis suprascriptis, excepto N. de Constanciis.
Post hec, die Mercurii sequenti, que fuit dies penultima mensis Aprilis,
convenerunt dicti domini commissarii, exceptis dominis Narbonensi et
Bajocensi supra excusatis, in predicta capella sancti Ellegii, et venit
ibidem coram eis, ad deponendum dictum suum, Guaufredus de Thatan
Turonensis diocesis, testis supra juratus, in habitu seculari, deferens
supertunicale de camelino nigro et tunicam de burello grisso, habens
barbam rasam recenter et capud tonsum, qui nuper coram dictis dominis
commissariis una cum aliis tribus supradictis abjecerat mantellum dicti
ordinis, asserens se esse etatis trigenta annorum vel circa, et fuisse
frater dicti ordinis. Requisitus super IIII primis articulis de
abnegacione, etc., respondit contenta in ipsis articulis esse vera.
Requisitus de causa sciencie, respondit quod ipse fuerat receptus in
fratrem dicti ordinis apud insulam Bochardi, in festo Ascensionis Domini
instanti, erunt sex anni, a fratre Johanne de sancto Benedicto, tunc
preceptore de insulla Bochardi, nuper post deposicionem testimonii sui
factam in presenti inquisitione defuncto apud sanctum Clodoaldum,
asserens idem testis quod predictus frater Johannes precepit eidem,
priusquam induisset sibi mantellum ordinis, quod abnegaret ter Jhesum,
et abnegavit ter, ut dixit: _Je reney Jhesu_, _je reney Jhesu_, _je
reney Jhesu_. Postmodum dictus preceptor fecit aportari quamdam crucem,
precipiens eidem testi quod spueret super eam, et spuit juxta eam, non
tamen voluit, ut dixit, spuere super eam. Requisitus per que verba fuit
inductus ad faciendum predicta, et si dictus receptor asserebat sibi
quod hoc assequeretur in isto seculo vel in alio aliquam commoditatem,
respondit quod preceptor dixit ei quod faceret predicta, et cum ipse
testis diceret ei: Quomodo possum hoc facere? subjunxit idem receptor
quod ista erant de punctis ordinis que et alia infra quindecim dies
ostenderet ei, non tamen ostendit, ut dixit, nec promisit sibi quod ex
hoc assequeretur aliquam commoditatem in presenti seculo vel in [p. 223]
alio, subjiciens dictum preceptorem sibi dixisse quod, nisi predicta
faceret, poneretur in tali loco quod nunquam videret pedes suos. De
istis tamen verbis comminatoriis requisitus pluries, quia videbatur
variare, respondit bis quod non fuerant facte alique comminaciones, et
bis vel ter quod fuerant facte, sicut scriptum est supra, et in hoc
perseveravit. Requisitus de die et hora receptionis sue, respondit quod
in die Ascensionis Domini de mane, die tamen clara. Requisitus de loco
receptionis, dixit quod in quadam camera dicte domus Templi de insula
Bochardi que vocatur camera magistri Pictavii, in qua nullum erat
altare. Requisitus qui fuerant presentes in recepcione sua, respondit
quod frater Geraldus de Launay, preceptor domus de Frecoy prope Loches,
defunctus, et nullus alius. Requisitus quis apportaverat dictam crucem
et unde, et qualis erat dicta crux, respondit quod Johannes, valetus
dicti preceptoris et qui cum eo equitabat adhuc superveniens, ut credit,
apportavit, de mandato dicti preceptoris, dictam crucem de ecclesia
prefate domus, et cum tradidisset eam antedicto preceptori in dicta
camera, fecit preceptor dictum valetum exire de dicta camera, et fuit
per ipsum preceptorem vel per alium astantem statim clausa porta dicte
camere, et dicta crux erat lignea, ut dixit, cum pictura Crucifixi
antiquata. Requisitus si illa hora qua dictus valetus intravit dictam
cameram, ipse testis induerat mantellum, respondit quod non, sed post
abnegacionem et spuicionem predictas. Unde propter illa que ipse fecerat
et que fuerant precepta eidem, credebat firmiter quod predicta fierent
et servarentur in toto ordine, verumptamen nunquam interfuerat, ut
dixit, receptioni alterius, nec capitulis eorumdem, nec in aliquibus
aliis domibus dicti ordinis, nisi in predicta domo de insula Bochardi in
qua moratus fuerat tribus annis, et quod in domo de Molinis conjuncta et
vicina eidem in qua steterat per annum cum dimedio vel circa, ut dixit,
et in ea fuerat captus, et ex inde ductus fuit Laudunum, et de Lauduno
apud Caynonem coram Baylivo de Toroyne, coram quo fuit confessus
premissa, ut dixit, absque tormentis, et dixit se fuisse gavisum
multum de captione Templariorum, propter revelationem feditatum [p. 224]
predictarum, et de Caynone fuit, ut dixit, adductus Turonis ad dominum
archiepiscopum Turonensem, et confessus fuit predicta coram eo sponte.
Requisitus si aliqua alia fuerunt sibi precepta vel facta in recepcione
sua, respondit quod fecerunt eum jurare quod servaret statuta et puncta
ordinis, et quod non revelaret predicta, nec accusaret eum, et quod
servaret jura Templi, et predicta juravit super quemdam librum. Item,
dixit quod post predicta, fuit osculatus dictum receptorem primo in ore,
et post in humero super carnem nudam, nescit tamen in quo humero,
scilicet dextro vel sinistro, et dixit quod dictus receptor non
spoliavit se, sed dissolvit quosdam nodulos quos portabat super humeros.
Item, requisitus super V-VIII articulis, de dogmatizacione, etc., et
quod non habebant spem salvationis, etc., respondit se nichil scire, nec
audivisse de contentis in ipsis articulis, credit tamen quod aliis
dicerentur predicta, quamquam non fuerunt sibi dicta, propter alia que
sibi dicta fuerunt de quibus supra deposuit. Finaliter tamen, antequam
esset examinatus super aliquo alio articulo, dum pluries repeteretur
sibi interrogatio supradicta, dixit quod non credebat esse vera, quia
non fuerant sibi dicta in recepcione sua.
Item, requisitus super VIIII-XIII articulis, de spuicione, conculcacione
et mixcione super crucem, respondit se nichil scire, nisi quam supra
deposuit de se ipso, nec audivisse dici; quin imo dixit se vidisse in
dicta domo de insula Bochardi quod fratres ipsius ordinis humiliter et
devote nudis pedibus adorabant crucem in die Veneris sancta.
Item, requisitus super XIV et XV articulis, de adoratione et apparicione
cati, etc., respondit se nichil scire. Audivit tamen dici a familiaribus
dicti preceptoris de insula Bochardi, quando redierant de capitulo
fratrum quod tenuerant apud Auson, quod quidam catus apparuerat
fratribus in dicto capitulo. Interrogatus de nominibus illorum a quibus
hec audiverat, et quando et in quo loco, respondit quod a Guillelmo
Pictavini et Raynaldo Britonis, famulis quondam dicti preceptoris,
quorum unus, scilicet Guillelmus Pictavini, mortuus est, de [p. 225]
alio nescit an vivat, et predicta dixit se audivisse a predictis in
stabulo dicte domus de insula Bochardi, sunt circiter IIII anni.
Interrogatus si aliqui alii erant presentes in dicto stabulo, dixit quod
non, nisi predicti duo famuli et ipse testis.
Item, requisitus super XVI-XXIII articulis, quod non credebant
sacramentum altaris, nec presbiteri dicebant verba canonis, etc.,
respondit se nichil scire, imo credebat contenta in ipsis articulis non
esse vera, quia ipse credebat sacramentum altaris et alia sacramenta, et
credit quod alii fratres idem credunt, et quod sacerdotes ordinis nichil
obmitterent de verbis canonis in missa.
Item, requisitus super XXIV-XXIX articulis, quod magnus Magister et alii
possint absolvere a peccatis, et quod hoc fuisset confessus Magister,
etc., respondit se nichil scire nec credere contenta in ipsis articulis;
audivit tamen dici ab aliquibus fratribus ejusdem ordinis quod penas
debitas pro transgressionibus potuerint remittere.
Item, requisitus super XXX, I, II et III articulis, de osculis,
respondit se nichil scire nisi quod supra deposuit de se ipso, nec
credit quod in ordine fuerant alia oscula preter quam in ore et humero,
prout deposuit de se ipso.
Item, requisitus super XXXIV et XXXV articulis, respondit quod credebat
ea esse vera, quia ipse juraverat in recepcione sua quod non exiret
ordinem, et dixerant ei quod erat professus, et aliter dixit se nescire.
Item, requisitus super XXXVI et XXXVII articulis, respondit quod
credebat eos veros esse, quia in recepcione non fuerant nisi duo fratres
presentes, et porta fuit clausa, ut supra deposuit.
Item, requisitus super XXXVIII et XXXIX articulis, respondit quod
vehemens suspicio habebatur communiter contra ordinem propter
clamdestinaciones predictas, sicut dixit se audivisse a pluribus,
postquam fuit in ordine ante capcionem fratrum, et in pluribus locis,
non tamen recolit in quibus locis, et a quibus personis, et quando.
Item, requisitus super XL-V articulis, quod possint carnaliter
commisceri, etc., respondit se nichil scire, nec audivisse dici, nisi ab
archiepiscopo Turonensi, quando examinavit eum, nec credit vera [p. 226]
esse que in dictis articulis continentur.
Item, requisitus super XLVI-LVII articulis, de ydolis, etc., respondit
se nichil scire, nec audivisse dici, nisi a dicto archiepiscopo, quando
inquirebat cum eo, nec credit quod essent dicta ydola in ordine, quia
estimat quod si essent, ipse scivisset vel audivisset aliqua inde.
Item, requisitus super LVIII-LXI articulis, de cordulis, respondit quod
in recepcione sua fuit sibi preceptum ab illo qui recepit eum, quod
haberet unam cordulam cum qua cingeret se super camisam, et portaret eam
de die et de nocte in signum castitatis; alia dixit se nescire.
Item, super LXII, III et IV articulis, respondit se credere quod
communiter fratres recipiuntur in ordine prout deposuit se fuisse
receptum, et non aliter; alia dixit se nescire de contentis in ipsis
articulis.
Item, requisitus super LXV, VI et VII articulis, respondit se nunquam
vidisse, vel audivisse, quod aliquis fuerit interfectus vel incarceratus
quia noluit fecisse predicta confessata per eum, nec quod aliquis
recusaverit facere. Postquam tamen fuerunt capti, audivit dici quod si
aliquis recusasset, male accidisset ei.
Item, requisitus super LXVIII, IX, LXX, I et II articulis, respondit se
nescire nisi quod supra deposuit de se ipso, credit tamen quod jurarent
non revelare predicta, nec audebant loqui inter se de modo recepcionis
eorum; et si fuissent locuti et superiores eorum scivissent, credit quod
incarcerassent eos, et credit eciam quod esset de punctis ordinis quod
nullus deberet revelare predicta.
Item, requisitus super LXXIII articulo, respondit se audivisse dici a
dominis Guillelmo Britonis et Luca de Caynone presbyteris donatis
Templi, commorantibus in dicta domo de insula Bochardi, quod non
debebant confiteri nisi fratribus vel donatis presbyteris dicti ordinis.
Aliud dixit se nescire.
Item, requisitus super LXXIV, V et VI articulis, respondit se credere
contenta in eis vera esse.
Item, requisitus super LXXVII articulo, quod predicta fiebant [p. 227]
ultra mare, et sequentibus usque ad XCVII; item quod ellemosine, etc.,
respondit se credere quod illa que deposuit de se ipso serventur ubique
in ordine ex punctis ordinis et precepto superiorum, et quod non esset
alius modus recipiendi fratres in ordine; alia dixit se nescire de
contentis in articulis memoratis.
Item, requisitus super XCVII articulo, respondit se vidisse in insula
Bochardi, in qua morabatur, quod ter in septimana dabant ellemosinam
omnibus venientibus, nemini dando repulsam, et dicta ellemosina valebat
obolum; tamen credit quod largiorem ellemosinam potuissent et debuissent
facere quam facerent; dixit eciam quod hospitalitas bene et hilariter
servabatur ibidem.
Item, requisitus super XCVIII, IX et C, respondit quod videtur sibi
ipsum audivisse dici a dicto preceptore de insula Bochardi, quod non
erat peccatum acquirere ordini per fas vel nephas, vel degerare propter
predicta, et quod jurabant acquirere per fas vel nephas, et quibuscumque
modis possent dicto ordini, et quod hoc audivit a dicto preceptore dici,
et idem juravit hoc, ut dixit, in recepcione sua. Requisitus ubi et
quando, et quibus presentibus audivit predicta a dicto preceptore,
respondit quod in dicta domo de insula Bochardi, dum idem preceptor
sederet ad mensam et confabularetur cum quibusdam clericis et aliis, de
quorum nominibus dixit se non recordari, et sunt circiter tres anni quod
audivit predicta dici, ut dixit.
Item, requisitus super CI-VI articulis, respondit quod nunquam
interfuerat capitulis, sed audiverat dici a dicto Zanoto valeto dicti
preceptoris, quod quando tenebant capitula sua apud Auzont, circa mediam
noctem faciebant pulsari quamdam campanam, et conveniebant fratres dicti
loci, et precavebant sibi quod nullus alius esset in circuitu dicte
capelle, et claudebatur porta dicte capelle; et credit eciam quod
recepciones fratrum fierent clandestine, sicut deposuit suam factam
fuisse; alia dixit se nescire de contentis in ipsis articulis.
Item, requisitus super CVII-XI articulis, respondit se nichil scire
nec audivisse, nec credere quod Magister vel visitatores, aut [p. 228]
preceptores ordinis possent absolvere a peccatis, nec quod Magister
fuerit predicta confessus.
Item, requisitus super CXII et XIII articulis, respondit se credere et
audivisse dici quod totus ordo servabat, et servare debebat illud quod
magnus Magister cum conventu ordinabat.
Item, requisitus super CXIV articulo, quod ordo potuerit renovari ex quo
errores in eo fuerunt introducti, respondit se nescire, credit tamen
quod longo tempore duraverunt in ordine errores confessati per eum.
Item, requisitus super CXV, XVI et XVII articulis, respondit se credere
quod negligentes fuerunt et stulti, quia non correxerant errores
predictos, nec denunciaverant Ecclesie, nec recesserant ab eis, cum
potuissent.