SACHEL. Als ik niet neem, nemen andren dan niet? Is dat geen hàndel?
Maken zij geen misbruik van mìjn ongeluk? Gaan wij niet elk uur
achteruit? Kan jij eerlijk zijn—as ze je bestelen van alle
kanten—bestelen an wicht—bestelen an kwaliteit? Is handel geen hàndel?
RAFAËL. Die andren heb ’k àltijd veracht—maar dat ik éens zou leeren
joúw ongeluk te vergeten..... dat je àltijd voor me zou blijven de
man—bij—de—bascuul...
ESTHER. Veel heb ’k van me leven gehoord, maar zóó iets... Daar heb ik
regulier verstomd van gezeten. Waar haalt iemand de vuilheid vandaan!
Verwijt z’n ouwen vader dat-ie z’n best heit gedaan voor z’n brood. Hij
neemt niet as-ie krijgen kan! Hij geeft gewicht toe! As je vader niet
zoo gehandeld had, kon jij nou bedelen gaan! Og! Je zal ’t elk jaar
verdienen wat ze òns bestolen hebben! Is dat diefstal? Noem jij
diefstal as je voor je brood steelt? Dan is ’r in de heele stad geen
eerlijke Jood en geen eerlijke Chris! De een steelt op die manier, de
andere op die. Geen mensch is dief in z’n eigen zak. Hoe wou jij handel
drijven? En eet je d’r niet van mee? Is zelf te lam om te werken en z’n
ouwen vader gooit-ie verwijten voor z’n voeten!
RAFAËL. Ik heb ’t niet uitgelokt. Ik had m’n mond gehouen. Maar nou ’k
weg ga...
SACHEL. Jij gáat niet weg! Ik wil niet dat jij weggaat! Waarom zou jij
weggaan? ’k Heb toch niks op de wereld! Heb ’k ’n misdaad begaan? As je
oud en wijs genoeg ben, zal je begrijpen wat hàndel is. Bijt je ze niet
van je af—dan sta je binnen ’n jaar op straat..... Je mot ’n roofdier
wezen..... Anders trappen ze je ’r onder.... Zonder gèld ben je
weerloos, zonder gèld ben je an ze overgeleverd, zonder gèld ben je
niks! Heb ’k ’t niet voor jóú gedaan? Wie krijgt alles na me dood?
RAFAËL. Laten we ’r niet verder over praten. ’t Is laat. ’k Ben moe. ’k
Had beter gedaan ’r niet over te spreken. Denk ’r over na, vader. We
kunnen vrindschappelijk van mekaar gaan.
ESTHER. Wil ik jou is wat zeggen? Als jij ’r zèlf over slaapt—heb-ie
morgen spijt over wat je nou allemaal gezeid heb.... Hij gaat weg! Nog
in geen tien jaar! Wil je wat eten?
RAFAËL. Nee. ’k Heb geen trek meer.
ESTHER. Dan maak je maar trek! ’t Is aardig ongezond ’n heele dag met
’n nuchtere maag te loopen. ’k Heb nog ’n kliekie snijboonen met
aardappelen en ’n stukkie schapevleesch. Zal ’k ’t warmen?
RAFAËL. Nee.
ESTHER. Over wat straf jij je maag? Roos! Roosie!
ROSE. Roep u?
ESTHER. ’k Dacht wel dat-je nog op zou zijn! Wil jij ’t kliekie effen
warmen?
RAFAËL. Nee tante—ik eet niet.
ESTHER. Wàrm jij ’t maar! (Rose af). As je de lucht ruikt, eet je wel.
RAFAËL. Heeft zij—gehuild?
ESTHER. Weet ik veul! ’k Heb genog zorg an me eigen kop! Kom, ’k zal
binnen de tafel dekken...
RAFAËL. Nee. Nee. Ik kàn nou niet meer. M’n keel is toegeschroefd.
ESTHER. Zenuwen! Niks as zenuwen! Je windt je op voor niks! Geen
wonder. Je etensuur verleggen en ’s nachts niet slapen! Nar! Groote
nar! Wat heb je òp gedaan van nacht? Was je ziek?
RAFAËL. ’k Kon niet slapen.... ben opgestaan.... Nacht vader—Nàcht
vader!—Geef je geen antwoord?—Nacht.