Sachel. Rose.
SACHEL (snauwend). Haast je da-je klaar komt! Stommeling! Te beroerd om
voor de duvel te dansen! Je had toch kennen hèlpen met te zeggen dat ’t
niks waard was! Je vreet ’r toch van mee! As ik ’n jódenmeid
had—die—die zou léeper zijn.
ROSE (schuw). As ’k ’n jodin was, had ’k ook motten zeggen dat de jas
zoo slecht niet was.
SACHEL. Wàt motten? Wie vraagt je? Wie, hè? Hè?
ROSE. Ik lieg niet.... Dat doe ’k niet....
SACHEL. Hou je bek! As jij tien jaar bij me ben, begrijp je nòg niks!
’t Zit niet in jùllie kop. Is er niet in te giéten. Wat draai je nou?
Je heb niet in die hoek noodig.... Wat scharrel je?
ROSE. Ik veeg ’t vuil bij mekaar.
SACHEL. Jij veegt? Jij veegt? Luilakken doe je, tijd vermorsen,
dagdieven!—’n Goeie jas, ’n kostelijke jas.—Ongeluk brengen jullie an.
Geen haar zegen. Schiet op! Sta me niet an te kijken! (Stilzwijgen).
Was jij op van nacht?
ROSE. Nee!
SACHEL. Waarom schrik je?
ROSE. Ik schrik niet.
SACHEL. Leugen! Leugen! Wàt dee je op?
ROSE. Ik ben niet op geweest.
SACHEL. Ik heb ’t gehoord. De klok had geslagen. Je liep op je kousen,
op de trap, in de gang.
ROSE (schuw). Niet waar.... Ik heb geslapen, ben me bed niet uit
geweest.
SACHEL. Je liegt! Ik heb hóóren loopen.
ROSE. Ik niet.... Ik niet....
SACHEL. Je deur heeft gekraakt—je ben in de gang geweest en de trap af
tot an de deur van de winkel.—Die was op slot. Die was op slot! Wat wou
je? Ik laat me niet bestelen. As ’k iets mis al is ’t de knop van ’n
speld, dan, dàn, dàn ben je ’r bij, dan ben j’r voor jàren bij—versta
je....
ROSE.... Ik bèn niet op geweest.
SACHEL. Kom hier! Heelemaal hier. Dichter bij. Nog dichter. Waar is je
hand? Zoo. Zeg ’t nou nòg is!
ROSE (angstig). Ik ben niet op geweest! Waarachtig niet. Geen
oogenblik. Ik heb...
SACHEL. Je liegt! Je hand beeft! Tuig! Tuig! Maar ik lèt op je. Geen
beweging maak je, of ’k zie ’t. En as ’k je snap, laat ’k je ’r uit
slépen of ’k zal geen gezond uur meer hebben!
ROSE (voortwerkend). Ik zou niet weten, waarom ik op zou staan—wàt ’k
in de winkel noodig zou hebben.
SACHEL. Jij zou niet weten! Jij! Bij tijjen willen jullie me doen
gelooven, dat ’k gek ben, hiet je liegen wat m’n óoren zien! Dat God
jullie straffe met mijn straf, dat jullie oogen wegkwijnen zooas de
mijne weggekwijnd zijn, dat jullie zoeken in die verdoemde nacht, zooas
ik zoek elk uur, elken dag! ’t Is om te huilen! ’t Is om je handen te
heffen tegen God—altijd nacht en vijanden om je heen, vijanden die je
niet zièt, vijanden die zich niet hoeven te verbergen, vijanden die
spotten zonder dat je d’r spot ziet, vijanden die lachen zonder dat je
d’r lach ziet, vijanden die je vóélt, hier, daar, overal, vijanden met
stemmen, waarin de leugen vastgevreten ligt...
ROSE.... Ik ben geen vijand.
SACHEL. Ik ken jou niet, weet niet wie je ben. Nooit zag ik je gezicht,
nooit je oogen. Pas heb je tegen me samen gespannen met die kleeren,
misschien wel wat van ’m angenomen! Je stond zoo dicht bij ’m...
ROSE. Nee! Niewaar!
SACHEL. En vannacht heb ’k je hóóren loopen. Wat dee je? Wat wou je? Je
hàd niet op te zijn. Wat dee je op de trap en benejen? Daar denk ik
over, daar tob ’k over òmdat je liegt. Nòu zit ’r wat achter. As je
gezeid had: ik wàs op, ik was ziek—dan—had ’k je geloofd, was ’t uit
geweest, heelemaal uit. Maar je wil me wijsmaken dat ’k niks heb
gehoord! Ik niks hooren! Ik, die op m’n ooren leef!
ROSE (aarzelend). Ik was ziek—vannacht.
SACHEL. Dus je wàs op.
ROSE. Ik was....
SACHEL. Waaróm zeg je dat noù pas?
ROSE. Weet ’t niet. Ik was bang.
SACHEL. Bang voor wàt?
ROSE. Bang voor.... Bang voor.... Ik kan me niet bewegen of ’k wor
afgesnauwd.... Ik durf niks meer zeggen.... Ik was bang—omdat ’k dacht
je wakker gemaakt te hebben.
SACHEL. Zoo. Zoo. Maar de tràp. Wat dee je op de trap?
ROSE. Dat herinner ’k me niet....
SACHEL. Ik vertrouw jou niet.... Jij ben ’s nachts nooit ziek.... En je
liegen, je verdomde liegen... Je kon wel ’n ànder plan hebben gehad....
ROSE. ’n Plan?...
SACHEL. Praat niet zoo onnoozel! Wie zegt me dat je niet stelen wou?
(Stilzwijgen). Nou? Zeg je niks?
ROSE. Wàt mot ’k zeggen?
SACHEL. Zoo. Zoo. Ze houdt d’r mond. Dan weet ze dat ’k héélemaal in ’t
donker zit.—Nou? Nou?
ROSE. Ik heb niks te zeggen. ’t Is te geméén om zoo iets te denken.
SACHEL. Te gemeen? Te gemeen! Gemeen is ’n ouwe man bedriegen en
beliegen.
ROSE. Dat heb ’k nooit gedaan.
SACHEL. Ik vertrouw jullie niet, me zuster niet, me zoon niet, niemand
niet! Tuig, allemaal tuig!