Tradukita de P.H.
Dorma-malsaneco, kies kauxzo longe restis nesolvebla problemo, fine
cedis sian sekreton, dank' al la laboradoj de Lt.-Kolonelo Bruce,
Doktoro Nabarro kaj Kapitano Greig.
Ili uzis la eltrovon de Doktoro Castellani, ke malgrandega
sangparazito, nomita "trupanosom'o" cxeestis en la cerebrospina
fluajxo de iaj malsanuloj, suferantoj de tiu cxi malsaneco, kaj kiu
eltrovis, ke tiu cxi parazito kauxzas la dorman malsanecon, same kiel
kulo kauxzas malarion.
Mallonga priskribo pri la simptomoj de dorma-malsaneco eble estus
interesa.
Apatio kaj senvigleco multege aperas. La suferantoj havas grandegan
mangxbezonon, kaj ofte petegas mangxajxojn, kiam ili estas tiel
malfortaj kaj dormemaj, ke ili ne povas mangxi. Aliaj vere farigxas
marsxantaj skeletoj, kaj aliaj akvosxveligxas.
Muskola tremado kauxzas haltantan iradon. Poste, ili kusxas en
profunda letargio. Sxvelo de la limfaj glandoj estas ofta simptomo,
kaj kelkaj kuracistoj opinias ke tiu igas la malsanecon. Ili tial
eltrancxas la sxvelitan glandon. La dormemo sxajne ne estas vera
dormo, sed letargio, kiu rigidigas la kapablon. Efektive oni dubas,
cxu la suferanto dormas tiom, kiom li dormus dum saneco. Multoj
mortas dum varmega febro, sed egala numero mortas kiam la temperaturo
estas subnormala.
Morto estas la neevitebla fino de tiu cxi terura malsaneco, kaj
okazas jen post malmultaj monatoj, jen post du aux tri jaroj. Cxiu
suferanto de dorma-malsaneco ekzamenita de la supre nomitaj sinjoroj
evidentigis la cxeestadon de la trupanosam'o en la cerebrospina
fluajxo. Oni ne povas gxin trovi en tiu de landanoj, kiuj ne suferas
de tiu cxi malsaneco.
Tamen oni trovis trupanosom'ojn en la sango de dudek ok procent da
landanoj logxantaj en la dorma-malsaneca kvartalo; sed neniam
aliloke.
Oni kredas ke tiaj personoj kredinde ekmalsanigxis.
Gravaj simptomoj ne aperas gxis la parazito eniras la cerebrospinan
fluajxon.
Tiu cxi malsaneco ne similas je malario, cxar gxi ne kuracigxas per
kinino. Oni nun ne dubas ke la _cici musxo_ (tsetse, _glossina
palpalis_), sangsucxanta musxo, transportas la malsanon de persono al
persono, same kiel la mikrobo malaria (_plasmodium malariae_) faras.
La sekvanta eksperimento pruvas la rolon, kiun la cici ludas en tiu
cxi afero.
Multe da tiuj cxi musxoj sin regalis sur dorma malsana suferanto. Tiu
cxi sxajne ne sentis iliajn pikojn. Ili tiam estis portataj al sana
simio, kiu baldaux malsanigxis, kaj fine mortis, montrante la
kutimajn simptomojn. Oni ankaux trovis en lia sango kaj cerebrospina
fluajxo la trupasonon'ojn. Oni trovis la saman rezultaton post kiam
oni estis ensxpruciginta aux la sangon, aux la fluajxon de la
malsanulo en la simion.