DOKTORO HERDAL
Nu, -- cxu vi dauxre sidas cxi tie, vi kaj la frauxlino?
SOLNESS
Jes. Ni havis multe priparolindan, ni du.
HILDE
Kaj novajxojn kaj malnovajxojn.
DOKTORO HERDAL
Cxu vere?
HILDE
Ho, estis ege amuze. Cxar konstruestro Solness -- li havas tian
bonegan memorkapablon, li. Cxiujn ajn bagatelojn li tuj memoras.
(_Sinjorino Solness_ venas tra la pordo dekstre.)
SINJORINO SOLNESS
Nun, frauxlino Wangel, la cxambro estas preta por vi.
HILDE
Ho, kiel afabla vi estas al mi!
SOLNESS
(al la _sinjorino_) La infancxambro?
SINJORINO SOLNESS
Jes. La meza. Sed unue ni devus iri al la tablo, cxu ne?
SOLNESS
(kapsignas al _Hilde_) Hilde dormu en la infancxambro, sxi.
SINJORINO SOLNESS
(rigardas lin) Hilde?
SOLNESS
Jes, frauxlino Wangel nomigxas Hilde. Mi konis sxin, kiam sxi estis
infano.
SINJORINO SOLNESS
Ho, cxu vi _faris_? Nu do, bonvolu. La tablo estas preta.
(Sxi prenas la brakon de _doktoro Herdal_ kaj iras dekstren)
(Dume _Hilde_ kolektas siajn pakajxojn)
HILDE
(mallauxte kaj rapide al Solness) Cxu estas vero, kion vi diris? Cxu
vi _povas_ uzi _min_ por io?
SOLNESS
(prenas sxiajn ajxojn) _Vi_ estas tiu, kiun mi plej kore
sopiris.
HILDE
(rigardas lin per gxoje mirantaj okuloj, kaj kunfrapas la manojn) Ho
vi granda, gxuinda mondo --!
SOLNESS
(ekscitite) Nu --?
HILDE
Tiel mi ja _havas_ mian regxlandon!
SOLNESS
(senvole) Hilde --!
HILDE
(denove kun la tremanta tiko cxe la busxo) _Preskaux_, -- mi
dirus.
(Sxi eliras dekstren. _Solness_ sekvas sxin.)
DUA AKTO
(Bele meblita, pli malgranda salono cxe _konstruestro Solness_. Sur
la fona muro vitra pordo elen al verando kaj gxardeno. Dekstre angulo
kun orielo, en kiu estas floroj kaj granda fenestro. Koresponda
ngulo maldekstre. En tiu estas malgranda panelpordo. Sur ambaux
flankaj muroj ordinaraj pordoj. Antauxe dekstre konzoltablo kun
granda spegulo. Floroj kaj plantoj ricxe arangxitaj. Antauxe
maldekstre sofo kun tablo kaj segxoj. Pli malantauxe librosxranko.
Sur la planko, antaux la orielo, tableto kaj kelkaj segxoj. Estas
frue antauxtagmeze.)
(_Konstruestro Solness_ sidas cxe la tableto kun la dokumentujo de
_Ragnar_ malfermita antaux si. Li foliumas inter la desegnajxoj kaj
detale rigardas kelkajn el ili. _Sinjorino Solness_ pasxadas senbrue
kun malgranda akvujo ordigante la florojn. Sxi estas nigre vestita
kiel antauxe. Sxiaj cxapelo, supervestoj kaj sunsxirmilo kusxas sur
segxo apud la spegulo. _Solness_ foje nerimarkite sekvas sxin per la
okuloj. Neniu el ili parolas.)
(_Kaja Fosli_ silente venas tra la pordo maldekstre.)
SOLNESS
(turnas la kapon kaj diras indiferente pase) Nu, cxu estas _vi_?
KAJA
Mi volis nur informi, ke mi venis.
SOLNESS
Jes, jes, bone. Kaj Ragnar, cxu ankaux li?
KAJA
Ne, ankoraux ne. Li devis resti por atendi la doktoron. Sed poste li
volus veni por scii --
SOLNESS
Kiel statas pri la maljunulo hodiaux?
KAJA
Malbone. Li petas pardonon, ke li devas kusxi la tutan tagon.
SOLNESS
Nu ja. Ke li faru. Sed vi do iru al via laboro.
KAJA
Jes. (haltas cxe la pordo) Eble vi volas paroli kun Ragnar, kiam li
venos?
SOLNESS
Ne, -- mi ne scias pri io preciza.
(_Kaja_ eliras maldekstre)
(_Solness_ dauxre sidas foliumante la desegnajxojn.)
SINJORINO SOLNESS
(cxe la plantoj) Mi scius, cxu ne ankaux li mortos.
SOLNESS
(ekrigardas sxin) Ankaux li? Kiu krom li?
SINJORINO SOLNESS
(ne respondante) Jes, jes; maljuna Brovik -- li eble mortos nun
ankaux li, Halvard. Vi vidos.
SOLNESS
Kara Aline, cxu vi ne devus eliri por iomete promeni?
SINJORINO SOLNESS
Jes, mi ja devus fari. (Sxi dauxrigas ordigi la florojn.)
SOLNESS
(lauxte, super la desegnajxoj) Cxu sxi dauxre dormas?
SINJORINO SOLNESS
(rigardas lin) Cxu estas frauxlino Wangel pri kiu vi pensadas?
SOLNESS
(indiferente) Tiel hazarde mi ekmemoris pri sxi.
SINJORINO SOLNESS
Frauxlino Wangel ellitigxis antaux longe.
SOLNESS
Nu, sxi _faris_?
SINJORINO SOLNESS
Kiam mi enrigardis, sxi sidis pretigante siajn vestajxojn. (Sxi iras
antaux la spegulon, kaj komencas malrapide surmeti la cxapelon.)
SOLNESS
(post mallonga pauxzo) Fine ni tamen trovis uzon por infancxambreto,
Aline.
SINJORINO SOLNESS
Jes, efektive.
SOLNESS
Kaj sxajnas al mi pli bone, ol ke cxio restas malplena.
SINJORINO SOLNESS
Tiu malpleno estas vere terura. Vi pravas.
SOLNESS
(fermas la dokumentujon, ekstaras kaj proksimas) Vi _tion_ vidos,
Aline, ke de nun farigxos pli bone por ni. Multe pli hejmece. Pli
facile vivi. -- Precipe por _vi_.
SINJORINO SOLNESS
(ekrigardas lin) De nun?
SOLNESS
Jes, kredu min, Aline --
SINJORINO SOLNESS
Cxu vi aludas, -- cxar _sxi_ venis al ni?
SOLNESS
(regas sin) Mi kompreneble celas, -- kiam ni translogxigxos en la
novan domon.
SINJORINO SOLNESS
(prenas la supervestajxojn) Jes, cxu vi tion kredas, Halvard? Ke tiam
farigxos pli bone?
SOLNESS
Ion alian mi tute ne povas imagi. Kaj certe ankaux _vi_ tion
kredas?
SINJORINO SOLNESS
Mi tute nenion kredas pri la nova domo.
SOLNESS
(malbonhumore) Estas vere seniluziige por mi auxdi tion. Cxar estas
ja precipe por vi, ke mi konstruis gxin. (Li volas helpi sxin pri la
vestajxoj.)
SINJORINO SOLNESS
(evitante) Funde vi faras tro multe por mi.
SOLNESS
(iom ekscitite) Ne, ne, tiajxon vi ne devas diri, Aline! Mi ne
toleras auxdi tiajxon de vi!
SINJORINO SOLNESS
Nu, do mi tion ne plu diros, Halvard.
SOLNESS
Sed mi havas opinion _mian_. Vi tamen vidos, ke arangxigxos bone por
vi en la nova domo.
SINJORINO SOLNESS
Ho Dio, -- bone por mi --!
SOLNESS
(vigle) Jes! Jes! Fidu nur _tion_! Cxar _tie_, vidu, -- _tie_
estos nekredeble multe kio memorigos vin pri via propra --
SINJORINO SOLNESS
Pri tio, kio estis post patro kaj patrino, -- Kaj forbrulis --
cxio.
SOLNESS
(mallauxte) Jes, jes, vi kompatinda Aline. Estis terura bato por vi,
tiu.
SINJORINO SOLNESS
(ekplendas) Vi povas konstrui kiom ajn, kion vi volas, Halvard, --
por _mi_ vi ne plu povas rekonstrui veran hejmon!
SOLNESS
(pasxadas sur la planko) Nu, do ni je Dio ne plu parolu pri tio
cxi.
SINJORINO SOLNESS
Alie ni ja ne kutimas paroli pri tio. Cxar vi ja cxiam evitas la
temon --
SOLNESS
(abrupte haltas kaj rigardas sxin) Cxu _mi?_ Kial mi _tion_ farus?
Evitas?
SINJORINO SOLNESS
Ho jes, mi bone komprenas vin, Halvard. Vi volas kompati min. Kaj
ankaux senkulpigi min. Tiom, -- kiom vi povas.
SOLNESS
(kun surprizitaj okuloj) _Vin_! Cxu estas _vi_, -- vi mem, pri kiu vi
parolas, Aline!
SINJORINO SOLNESS
Jes, devas ja esti pri mi, cxu ne?
SOLNESS
(nevole al si mem) Ankaux _tio_!
SINJORINO SOLNESS
Cxar pri la malnova domo, -- pri _gxi_ devis esti kiel estis. Granda
Dio, -- kiam unue la akcidento okazis, --
SOLNESS
Jes, vi pravas. Akcidenton oni ne regas, -- oni diras.
SINJORINO SOLNESS
Sed la terurajxo kiu postsekvis la fajron --! Estas _tio_! Tio, tio,
tio!
SOLNESS
(impete) Pri _gxi_ ne pensu, Aline!
SINJORINO SOLNESS
Jes, gxuste pri _tio_ mi devas pensi. Kaj fine ankaux povi paroli pri
gxi. Cxar sxajnas al mi, ke mi ne plu povas porti tion. Kaj ke mi
neniam permesigxas pardoni min mem --!
SOLNESS
(ekkrie) Vin mem --
SINJORINO SOLNESS
Jes, cxar mi ja havis devojn al du flankoj. Al vi kaj al la etuloj.
Mi estus devinta hardi min. Ne estus devinta lasi la timon sxteli
miajn fortojn. Ecx ne la aflikton, cxar la hejmo forbrulis por mi.
(tordas la manojn) Ho, se mi estus povinta, Halvard!
SOLNESS
(mallauxte, skuita, proksimigxas) Aline, -- promesu al mi, ke vi
neniam plu pensu tiajn pensojn. -- Promesu al mi tion!
SINJORINO SOLNESS
Ho Dio, -- promesi! Promesi! Eblas ja promesi kion ajn --
SOLNESS
(premas la manojn kaj pasxadas sur la planko) Ho, estas malesperige!
Neniam radio de suno! Ecx ne brileto enen en la hejmon!
SINJORINO SOLNESS
Cxi tie ja ne estas hejmo, Halvard.
SOLNESS
Ho ne! Vere, vere. (peze) Kaj Dio scias cxu vi ne pravos en _tio_,
ke ne farigxos pli bone por ni en la nova domo.
SINJORINO SOLNESS
Farigxos neniam. Same malplene. Same senhome. _Jene_ kiel _cxi
tie_.
SOLNESS
(impete) Sed, je la mondo, kial ni do konstruis gxin? Diru al mi!
SINJORINO SOLNESS
Ne, al tio vi devas mem respondi.
SOLNESS
(ekrigardas sxin suspekteme) Kion vi aludas per _tio_, Aline?
SINJORINO SOLNESS
Kion mi aludas?
SOLNESS
Jes, je diablo --! Vi eldiris tiel strange. Kvazaux vi havus iun
subpenson.
SINJORINO SOLNESS
Ne, pri tio mi povas certigi vin --
SOLNESS
(proksimigxas) Ho, multan dankon, -- mi scias, kion mi scias. Kaj mi
ankaux vidas kaj auxdas, mi, Aline. Fidu tion!
SINJORINO SOLNESS
Sed kio do? Kio?
SOLNESS
(starigas sin antaux sxin) Cxu ne estas tiel, ke vi trovas ruzeman,
kasxitan sencon en la plej sincera vorto, kiun mi diras?
SINJORINO SOLNESS
_Mi_, vi diras! Cxu _mi_ faras!
SOLNESS
(ridas) Ho, ho, ho! Tio estas ja komprenebla, Aline! havante malsanan
edzon en la domo por kiu peni --
SINJORINO SOLNESS
(timigite) _Malsana_? Cxu vi estas _malsana_, Halvard, --
SOLNESS
(ekkrias) Duone frenezan edzon, do! Frenezan edzon! Nomu min kiel al
vi placxas.
SINJORINO SOLNESS
(palpas por la segxdorso kaj eksidas) Halvard, -- je Dio en la
cxielo --!
SOLNESS
Sed vi eraras, ambaux. Kaj vi kaj la doktoro. Ne estas tiel pri
mi.
(Li iras tien kaj reen sur la planko. _Sinjorino Solness_ timeme
sekvas lin per la okuloj. Poste li iras al sxi.)
SOLNESS
(trankvile) Funde mankas al mi nenio.
SINJORINO SOLNESS
Ne, cxu ne! Sed kio do estas pri vi?
SOLNESS
Estas _tio_, ke multfoje mi preskaux sentas min ekfali sub tiu terura
sxuldosxargxo --
SINJORINO SOLNESS
Sxuldo, vi diras! Sed vi ja ne havas sxuldon al iu, Halvard!
SOLNESS
(mallauxte, en emocio) Senfundan kulpon, kaj sxuldon al vi, -- al vi,
-- al vi, Aline.
SINJORINO SOLNESS
(ekstaras malrapide) Kiu estas la subpenso en tio cxi? Diru prefere
tuj.
SOLNESS
Sed ne _estas_ iu subpenso! Mi neniam faris al vi malbonon. Almenaux
ne konscie kaj intence. Kaj tamen -- sentigxas kiel premeganta kulpo
kusxanta sur mi.
SINJORINO SOLNESS
Kulpo al _mi_?
SOLNESS
Pleje al vi.
SINJORINO SOLNESS
Do vi -- tamen estas malsana, Halvard.
SOLNESS
(peze) Do eble estas. Aux io tia. (rigardas al la
pordo dekstre, kiu malfermigxas) Nu! Nun lumigxas.
(_Hilde Wangel_ envenas. Sxi iomete sxangxis ion sur sia vestajxo. La
juprando estas mallevita.)
HILDE
Bonan matenon, konstruestro!
SOLNESS
(kapsignas) Vi dormis bone?
HILDE
Mirinde bone! Kvazaux en lulilo. Ho, -- mi kusxis kaj strecxis min --
kvazaux princino!
SOLNESS
(ridetas iomete) Efektive gxuinde.
HILDE
Efektive.
SOLNESS
Kaj eble ankaux songxis?
HILDE
Jes, jes. Sed _tio_ estis terura.
SOLNESS
Cxu?
HILDE
Jes, cxar mi songxis, ke mi falas de terure alta, kruta rokajxo. Cxu
vi neniam songxas ion tian?
SOLNESS
Nu jes, -- foje --
HILDE
Estas tre ekscite -- kiam oni falas kaj falas.
SOLNESS
Sentigxas glaciige, sxajnas al mi.
HILDE
Cxu vi tiras la gambojn supren sub vin dum tio okazas?
SOLNESS
Jes, tiel alte kiel eblas.
HILDE
Ankaux _mi_ faras.
SINJORINO SOLNESS
(prenas la sunsxirmilon) Nun mi devas eliri en la urbon, mi, Halvard.
(al _Hilde_) Kaj mi provos trovi ion por vi utilan.
HILDE
(volas jxeti sin al sxia kolo) Ho plej kara, plej cxarma sinjorino
Solness! Vi estas vere tro afabla! Ege, ege afabla --
SINJORINO SOLNESS
(deturnante, liberigas sin) Ho, tute ne. Estas ja nur mia devo, tio.
Kaj tial mi volonte faras.
HILDE
(cxagrenita, pintigas la busxon) Cetere sxajnas al mi, ke mi povas
iri en la stratoj, -- tiel bele kiel mi _nun_ ordigis la vestajxojn.
Aux cxu mi eble ne _povas_?
SINJORINO SOLNESS
Sincere dirite mi opinias, ke iuj postrigardus vin.
HILDE
(blovas) Puh! Nenio alia? Tio estas ja nur amuza.
SOLNESS
(en kasxita, malbona humoro) Jes, sed homoj povus imagi al si, ke
_ankaux vi_ estas freneza, vi komprenu.
HILDE
Freneza? Cxu do estas tiom da frenezuloj en cxi tiu urbo?
SOLNESS
(montras al sia frunto) Jen vi vidas almenaux unu tian.
HILDE
Vi, -- konstruestro?
SINJORINO SOLNESS
Usx! Ho ne do, kara, bona Halvard!
SOLNESS
Cxu vi ankoraux ne rimarkis tion?
HILDE
Ne, vere ne. (regas sin kaj iomete ridas) Jes, tamen eble en unu
sola rilato.
SOLNESS
Nu, cxu vi _tion_ auxdas, Aline?
SINJORINO SOLNESS
Kiu rilato estas tiu, frauxlino Wangel?
HILDE
Ne, tion mi ne diras.
SOLNESS
Ho jes, diru!
HILDE
Ho ne, dankon, -- _tiel_ freneza mi ne estas.
SINJORINO SOLNESS
Kiam vi kaj frauxlino Wangel estos solaj, sxi certe diros,
Halvard.
SOLNESS
Nu, -- Cxu vi _tion_ kredas?
SINJORINO SOLNESS
Ho jes ja. Cxar vi ja konas sxin bone de antauxe. Jxus ekde sxi estis
infano, -- vi ja rakontas.
(Sxi eliras tra la pordo maldekstre.)
HILDE
(iom poste) Via edzino tute ne sxatas _min, cxu?_
SOLNESS
Cxu vi povis rimarki ion tian pri sxi?
HILDE
Cxu vi mem _tion_ ne rimarkis?
SOLNESS
(eviteme) Aline farigxis tre homoevitema la lastajn jarojn.
HILDE
Cxu ankaux _tia_?
SOLNESS
Sed se vi nur pli bone konigxis al sxi --. Jes, cxar funde sxi estas
tre gxentila -- kaj afabla -- kaj bona --
HILDE
(senpacienca) Sed se sxi _tia_ estas, -- kial sxi dirus tion cxi pri
devo!
SOLNESS
Pri devo?
HILDE
Jes, sxi ja diris, ke sxi volis eliri por acxeti ion por mi. Cxar
estas sxia _devo_, -- sxi diris. Ho, mi ne povas elteni tiun malbelan
vorton!
SOLNESS
Kial ne?
HILDE
Ne, cxar gxi aspektas malvarme kaj pinte kaj pike. Devo -- devo --
devo. Cxu ne ankaux vi trovas -- ke gxi kvazaux pikas?
SOLNESS
Hm, -- mi neniam pensis profunde pri tio.
HILDE
Ho jes! Kaj se sxi estas tiel afabla, -- kiel vi diras, ke sxi estas,
-- kial sxi do dirus tiajxon?
SOLNESS
Sed je Dio, kion sxi estus dirinta?
HILDE
Sxi povus diri, ke sxi volis fari tion, cxar sxi tiom multe sxatas
min. Ion tian sxi estus povinta diri. Ion kio estas vere varma kaj
kora, vi komprenu.
SOLNESS
(rigardas sxin) Cxu estas _tiel_, ke vi tion preferas?
HILDE
Jes, gxuste tiel. (pasxadas sur la planko, haltas apud la
librosxranko kaj rigardas la librojn)
HILDE
Vi havas tre multajn librojn.
SOLNESS
Ho, mi ja akiris kelkajn.
HILDE
Cxu vi ankaux legas cxiujn tiujn librojn?
SOLNESS
Pli frue mi provis. Cxu _vi_ legas?
HILDE
Ho ne! Neniam -- nun ne plu. Cxar mi ne sukcesas trovi la
kuntekston.
SOLNESS
Gxuste tiel estas ankaux pri mi.
(_Hilde_ iom pasxadas, haltas cxe la tableto, malfermas la aktujon
kaj foliumas)
HILDE
Cxu estas vi, kiu desegnis tion cxi?
SOLNESS
Ne, estas juna viro, kiun mi dungis por helpi min.
HILDE
Unu, kiun vi mem instruis?
SOLNESS
Nu ja, li lernis iom ankaux de _mi_.
HILDE
(eksidas) Do li certe estas tre lerta? (rigardas iomete desegnajxon)
Cxu ne?
SOLNESS
Ne malbona. Por _mia_ bezono --
HILDE
Ho jes! Li certe estas ege lerta.
SOLNESS
Cxu vi vidas tion el la desegnajxoj?
HILDE
Pa, -- tiuj krifacxoj! Sed cxar li lernis de _vi_, tiam --
SOLNESS
Ho, pro _tio_ --. Estas multaj cxi tie, kiuj lernis de _mi_. Kaj
_same_ mallertaj ili estas.
HILDE
(rigardas lin kaj skuas la kapon) Ne, ecx se mi mortus, mi ne
komprenus, ke vi povas esti tiom stulta.
SOLNESS
Stulta? Cxu vi trovas min tiom stulta?
HILDE
Jes, mi faras. Cxar vi akceptas instruadi tiajn ulojn, kaj --
SOLNESS
(ekmiras) Nu? Kaj kial ne?
HILDE
(ekstaras, duone serioza, duone ridanta) Isxsx, ne do, konstruestro!
Al kio _tio_ celus! Neniu alia ol _vi_ rajtus konstrui. Vi estus la
sola pri tio. Fari cxion mem. Nun vi scias.
SOLNESS
(senpere) Hilde --!
HILDE
Nu?
SOLNESS
Kiel vi venis al tia ideo?
HILDE
Cxu vi trovas _tion cxi_ malgxuste pensita de mi?
SOLNESS
Ne, _tial_ ja ne. Sed nun mi diru ion al vi.
HILDE
Nu kion?
SOLNESS
Sencxese -- en silento kaj soleco -- mi pensadas pri la sama
ideo.
HILDE
Jes, estas ja kompreneble, sxajnas al mi.
SOLNESS
(rigardas sxin esplore) Kaj tion vi certe jam rimarkis.
HILDE
Ne, tute ne.
SOLNESS
Sed antauxe, -- kiam vi diris, ke vi opiniis min -- sensenca? Tiel
en unu rilato --?
HILDE
Ho, tiam mi pensis pri io tute alia.
SOLNESS
Pri kio alia?
HILDE
Povas esti indiferente por vi, konstruestro.
SOLNESS
(pasxadas sur la planko) Jes, jes, -- kiel vi volas. (haltas apud la
orielo) Venu cxi tien, kaj mi montru ion al vi.
HILDE
(proksimigxas) Kio estas?
SOLNESS
Jen vidu, -- tie en la gxardeno --?
HILDE
Jes?
SOLNESS
(montras eksteren) Gxuste trans tiu sxtonejo --?
HILDE
La nova domo vi aludas?
SOLNESS
Tiu kiu estas konstruata, jes. Preskaux finita.
HILDE
Gxi havas tre altan turon, sxajnas al mi.
SOLNESS
La skafaldo ankoraux staras.
HILDE
Cxu tiu estas via nova domo?
SOLNESS
Jes.
HILDE
(rigardas lin) Cxu estas infancxambretoj ankaux en _tiu_ domo?
SOLNESS
Tri, kiel cxi tie.
HILDE
Kaj neniuj infanoj.
SOLNESS
Ecx ne venos.
HILDE
(kun duona rido) Jes, cxu ne estas kiel mi diris --!
SOLNESS
Ke --?
HILDE
Ke vi tamen estas -- iomete -- tiel freneza.
SOLNESS
Cxu estis pri tio cxi, ke vi pensis?
HILDE
Jes, pri tiuj malplenaj infancxambretoj, en kiuj mi dormis.
SOLNESS
(mallauxtigas la vocxon) Ni _havis_ infanojn, -- Aline kaj mi.
HILDE
(rigardas lin intense) Cxu _vi_ --!
SOLNESS
Du knabetoj. Ambaux same agxaj.
HILDE
Dunaskitoj do.
SOLNESS
Jes, dunaskitoj. Estis antaux dek unu -- dek du jaroj.
HILDE
(atenteme) Kaj ambaux do estas --? Do tiujn dunaskitojn vi ne plu
_havas_?
SOLNESS
(en silenta emocio) Ni havis ilin nur proksimume du semajnojn. Aux
apenaux _tiom_ longe. (impete ekdiras) Ho, Hilde, kiel nekompreneble
bone estas por mi, ke vi venis! Cxar nun fine mi havas iun, kun kiu
mi povas paroli!
HILDE
Cxu _tion_ vi ne povas -- ecx ne kun _sxi_?
SOLNESS
Ne pri tio cxi. Ne kiel mi _volas_ kaj devas. (peze) Kaj ankaux ne
pri multaj aliaj aferoj.
HILDE
(mallauxte) Cxu nur _tion_ vi celis, kiam vi diris, ke vi bezonas
min?
SOLNESS
Nu ja, pli gxuste. Almenaux hieraux. Cxar hodiaux mi vere ne plu
scias -- (interrompante) Venu, kaj ni eksidu, Hilde. Eksidu en la
sofon, -- kaj vi havos la gxardenon antaux la okuloj.
(_Hilde_ eksidas en la sofoangulon)
SOLNESS
(tiras segxon pli proksimen) Cxu vi sxatus auxdi pri gxi?
HILDE
Jes, mi tre sxatus auxskulti vin.
SOLNESS
(eksidas) Kaj mi cxion diros al vi.
HILDE
Nun mi havas kaj la gxardenon kaj vin antaux la okuloj, konstruestro.
Rakontu do! Tuj!
SOLNESS
(montras al la fenestro de la orielo) Jen sur la altejo, -- kie vi
nun vidas la novan domon --
HILDE
Jes?
SOLNESS
-- jen logxis Aline kaj mi dum la unuaj jaroj. Cxar tie supre situis
tiam malnova domo, kiu antauxe apartenis al sxia patrino. Kaj gxin ni
heredis post sxi. Kaj ankaux la tutan grandan gxardenon.
HILDE
Cxu estis turo ankaux sur _tiu_ domo?
SOLNESS
Ecx ne spuro de tiajxo. Estis granda, malbela, sombra ligna kesto
laux ekstera aspekto. Sed tamen suficxe varma kaj hejmeca
interne.
HILDE
Vi do malkonstruis la malnovan rubajxon?
SOLNESS
Ne. Gxi forbrulis por ni.
HILDE
Cxio?
SOLNESS
Jes.
HILDE
Cxu estis granda malfelicxo por vi, tio?
SOLNESS
Dependas. Kiel konstruestro mi prosperis post tiu fajro --
HILDE
Nu, sed --?
SOLNESS
Ni tiam estis jxus ricevintaj la du knabetojn --
HILDE
La kompatindajn dunaskitojn, jes.
SOLNESS
Ili venis en la mondon sanaj kaj viglaj. Kaj ili kreskis de tago al
tago, videble.
HILDE
Infanetoj kreskas rapide la unuajn tagojn.
SOLNESS
Estis la plej bela vidajxo por la okulo, kiam Aline kusxis tie kun
ambaux etuloj. -- Sed jen venis la nokto de la fajro --
HILDE
(intense) Kio okazis! Diru do! Cxu iu mortbrulis!
SOLNESS
Ne; ne tiel. Cxiuj bone savigxis el la domo --
HILDE
Nu, sed kio do --?
SOLNESS
La timo skuis Aline tiel terure. La fajroalarmo, -- la fugxo el la
domo -- tiel urgxa, -- kaj ecx en glaciiga nokta frosto --. Cxar ni
devis ja elporti ilin tiaj kiaj ili estis. Kaj sxin kaj la
etulojn.
HILDE
Tion ili do ne eltenis?
SOLNESS
Jes, _ili_ eltenis, sed Aline ekhavis febron. Kaj _tiu_ influis la
lakton. Mamnutri ilin mem sxi nepre volis. Cxar estas sxia devo, sxi
diris. Kaj ambaux niaj knabetoj, ili (kunpremas la manojn) ili --
ho!
HILDE
_Tion_ ili ne transvivis?
SOLNESS
Ne, _tion_ ili ne transvivis. Estis _tio_, kio forprenis ilin
de ni.
HILDE
Certe estis terure por vi.
SOLNESS
Terure por mi. Sed dek fojojn pli terure por Aline. (li pugnigas la
manojn en silenta kolero) Ho, ke tiajxo rajtu okazi en la mondo!
(abrupte kaj firme) Ekde la tago kiam mi perdis ilin, mi nevolonte
konstruis pregxejojn.
HILDE
Eble ecx ne la pregxejturon norde cxe ni?
SOLNESS
Ne volonte. Mi scias kiel gxoja kaj facila mi sentis min, kiam tiu
turo staris finita.
HILDE
Tion ankaux _mi_ scias.
SOLNESS
Kaj nun mi neniam konstruas -- neniam plu tiajxojn! Nek pregxejojn
nek pregxejturojn.
HILDE
(kapsignas malrapide) Nur domojn en kiuj homoj povas logxi.
SOLNESS
Hejmojn por homoj, Hilde.
HILDE
Sed hejmoj kun altaj turoj kaj turpintoj.
SOLNESS
Jes, prefere tion. (sxangxas al pli facila tono) Jes, vidu, -- kiel
mi diris, -- tiu fajro, gxi portis min supren, gxi. Ja, kiel
konstruestro do.
HILDE
Kial vi ne nomas vin arkitekto, kiel la aliaj?
SOLNESS
Mi ne studis suficxe profunde por tio. Kion mi scias, mi cxefe
elpensis mem.
HILDE
Sed supren vi tamen atingis, konstruestro.
SOLNESS
Post la fajro, jes. Preskaux la tutan gxardenon mi parceligis en
grundojn por vilaoj. Kaj _tie_ mi povis konstrui, gxuste kiel mi mem
deziris. Kaj _sekve_ iris por mi glate.
HILDE
(rigardas lin esplore) Vi certe estas tre felicxa viro. Laux via nuna
stato.
SOLNESS
(sombre) Felicxa? Cxu ankaux _vi_ tion diras? Kiel cxiuj aliaj.
HILDE
Jes, cxar tiel sxajnas al mi. Kiam vi nur ne plu pensas pri la du
infanetoj, vi --
SOLNESS
(malrapide) La du infanetoj, -- ne estas facile forgesi ilin,
Hilde.
HILDE
(iom necerta) Cxu ili ankoraux staras en la vojo? Tiel longe
poste?
SOLNESS
(rigardas sxin firme, sen respondi) Felicxa viro, vi diris --
HILDE
Jes, sed cxu vi ne estas, -- tamen?
SOLNESS
(dauxre rigardas sxin) Kiam mi rakontis al vi tion pri la fajro -- hm --
HILDE
Nu ja!
SOLNESS
Cxu ne estis iu certa penso, kiun vi -- rimarkis?
HILDE
(pripensas vane) Ne. Kiu penso _tiu_ estus?
SOLNESS
(kun subpremata intenseco) Sole pro tiu fajro mi farigxis kapabla
konstrui hejmojn por homoj. Hejmecajn, varmajn, helajn hejmojn, kie
patro kaj patrino kaj la tuta infanaro povas vivi en la fidema, gxoja
sento, ke estas ege felicxa afero tio, _ekzisti_ en la mondo. Kaj
precipe tio, aparteni unu al la alia -- tiel en grandaj kaj
malgrandaj rilatoj.
HILDE
(vigle) Jes, sed cxu ne estas ege granda felicxo por vi, tio, ke vi
povas fari tiajn belegajn hejmojn?
SOLNESS
La prezo, Hilde. La terura prezo kiun mi devis pagi por _atingi_.
HILDE
Sed cxu trans _tio_ do tute neeblas pasi?
SOLNESS
Ne. Por kapabli konstrui hejmojn por aliuloj, mi devis rezigni, --
por cxiam rezigni pri hejmo por mi mem. Mi aludas al hejmo por la
infanaro. Kaj ankaux por patro kaj patrino.
HILDE
(zorgeme) Sed cxu vi _tion_ do _devis_? Por cxiam, vi diras?
SOLNESS
(kapjesas malrapide) Estis la prezo por tiu felicxo, pri kiu homoj
babiladas. (elspiras peze) Tiu felicxo, -- hm, -- tiu felicxo ne
estis pli malmultekoste havebla, Hilde.
HILDE
(kiel antauxe) Sed cxu ne eblas, ke _tio_ plibonigxos?
SOLNESS
Neniam. Neniam. Ankaux _tio_ estas sekvo de la fajro. Kaj de la posta
malsano de Aline.
HILDE
(rigardas lin kun nedifinebla esprimo) Kaj tamen vi dauxre konstruas
tiujn infancxambretojn.
SOLNESS
(serioze) Cxu vi neniam rimarkis, Hilde, ke la neebleco -- gxi
kvazaux allogas kaj vokas vin?
HILDE
(pripensas) La neebleco? (vigle) Jes certe! Cxu ankaux _vi_ tiel
sentas?
SOLNESS
Jes, mi tiel sentas.
HILDE
Do estas -- iomete trolo ankaux en _vi_?
SOLNESS
Kial trolo?
HILDE
Kiel _vi_ do volas nomi tiajxon?
SOLNESS
(ekstaras) Ne, ne, eble estas. (impete) Sed cxu mi ne devas
_farigxi_ trolo, -- pro tio kiel cxiam okazas por mi en cxio! En
cxio!
HILDE
Kiel?
SOLNESS
(mallauxte, en interna emocio) Rimarku kion mi diras al vi, Hilde.
Cxio kion mi sukcesis fari, konstrui, krei en beleco, en sekureco, en
hejmeco, -- ankaux en grandanimo -- (pugnigas la manojn) Ho, cxu ne
estas terure imagi al si --!
HILDE
_Kio_ do estas tiel terura?
SOLNESS
Ke cxion tion mi devas konstante kontrauxpezi. Pagi. Ne per mono. Sed
per homa felicxo. Kaj ne sole per mia propra felicxo. Sed per tiu
ankaux de aliuloj. Jes, jes, vidu _jenon_, Hilde! Tiun prezon mia
artista staro kostis por mi -- kaj por aliuloj. Kaj cxiun opan tagon
mi devas rigardadi, ke la prezo denove pagigxas por mi, -- kaj cxiam
denove!
HILDE
(ekstaras kaj fiksrigardas lin) Nun vi certe pensas pri -- pri
_sxi_.
SOLNESS
Jes. Precipe pri Aline. Cxar Aline -- _sxi_ havis _sian_ vivotaskon,
ankaux sxi. Same kiel mi havis la mian. (la vocxo tremas) Sed sxia
vivotasko, gxi devis esti mistraktata, subjugata, rompata en pecojn,
-- por ke la mia atingu -- al ia granda venko. Jes, cxar vi sciu, ke
Aline, -- sxi havis talentojn por konstrui, ankaux sxi.