Noodlottige gevolgen.
Het was bijna twee uur vóór het aanbreken van den dag, het tijdstip, dat
in den Herfst van het jaar met recht de dood van den nacht genoemd kan
worden; als de straten stil en verlaten zijn; als zelfs de geluiden
schijnen te slapen en verdorvenheid en losbandigheid naar huis zijn
gewaggeld om te gaan droomen. Op dit stille rustige uur zat Fagin wakend
in zijn oude hol; zijn gezicht was zoo bleek en vertrokken, zijn oogen
zóó rood en met bloed doorschoten, dat hij minder een man leek dan een
afschuwelijke spookgestalte, nog vochtig van het graf en gepijnigd
door een boozen geest. In een oude, half vergane deken gewikkeld, zat
hij in elkaar gekrompen bij den kouden haard; zijn gezicht gewend naar
een bijna uitgebrande kaars, die op een tafel bij hem stond. Zijn
rechterhand hield hij tegen de lippen, en toen hij, in gedachten
verzonken, op zijn lange, zwarte nagels beet, kwamen in zijn ingevallen
mond eenige tandbrokken te zien, die van een hond of een rat schenen te
zijn.
Op een matras op den vloer lag Noah Claypole vast in slaap. Nu en dan
richtte de oude man even zijn oogen op hem en wendde ze dan weer naar
de kaars; van de lange pit, die bijna omviel, droppelden klonters heet
kaarsvet op de tafel, wat er op wees, hoe Fagin's gedachten elders
waren.
En dat waren zij inderdaad. Spijt over de mislukking van zijn gewichtig
plan; haat jegens het meisje, dat het gewaagd had met vreemden samen te
spannen; wantrouwen jegens de oprechtheid van haar weigering, hem te
verraden; bittere teleurstelling, nu hij zijn wraak op Sikes missen zou;
vrees voor ontdekking, ondergang en dood; en boven alles een razende,
doodelijke woede; zóó waren de woeste gedachten die achter elkaar in
snelle warreling door Fagin's geest gingen, terwijl de zwartste driften,
de vreeselijkste plannen in zijn ziel werkten.
Zonder maar in 't minst van houding te veranderen of eenige aandacht aan
den tijd te geven, bleef hij zitten, totdat zijn scherpe ooren een
voetstap in de straat onderscheidden.
»Eindelijk,« mompelde hij en veegde zijn droge lippen af. »Eindelijk!«
Terwijl hij sprak, ging de bel zachtjes over. Hij sloop naar boven om
open te doen en kwam weldra terug met een man, tot aan de kin in zijn
jas gewikkeld, die een pak onder zijn arm droeg. Toen hij zat en zijn
overjas afgooide kon men Sikes' forsche gestalte herkennen.
»Daar!« zei hij en legde het pak op tafel. »Pas hier goed op en
verhandel 't zoo duur als je kan. 't Heeft moeite genoeg gekost om het
te krijgen; ik had gedacht hier al drie uur eerder te zijn.«
Fagin greep het pak, sloot het in de kast en ging weer zitten zonder
spreken. Maar terwijl hij dit deed, verloor hij den inbreker geen
oogenblik uit het oog; nu zij weer over elkaar zaten, van aangezicht
tot aangezicht, keek hij hem strak aan; zijn lippen beefden zóó en zijn
gezicht was zoo veranderd door de driften, die in hem werkten, dat Sikes
onwillekeurig zijn stoel achteruitschoof en hem met een uitdrukking van
oprechte angst aankeek.
»Wat nou?« riep Sikes. »Waarom kijk je 'n mensch zoo an?«
Fagin hief zijn rechterhand op en schudde zijn bevende wijsvinger; maar
hij was zoo opgewonden, dat hij voor 't oogenblik de spraak had
verloren.
»Vervloekt!« zeide Sikes en greep met een verschrikt gezicht naar zijn
borst. »Hij is gek geworden. 't Is hier zaak op mezelf te passen.«
»Neen, neen,« viel Fagin in, die eindelijk zijn stem terug kreeg.
»Nee--Jij niet Bill. Ik heb niks--niks tegen jou.«
»Zoo? Niet?« zei Sikes, terwijl hij hem ernstig aankeek en voor alle
zekerheid zijn pistool bij de hand nam. »Dat 's gelukkig--voor één van
ons beiden. Wie dat is, doet er niet toe.«
»Ik heb je wat te zeggen Bill,« zeide Fagin, zijn stoel nader schuivend,
»wat je nog doller zal maken dan ik ben.«
»Zoo?« vroeg de roover met ongeloovig gezicht. »Zeg maar op! Maar maak
voort of Nance zal denken, dat ik verongelukt ben.«
»Verongelukt!« riep Fagin. »Daar heeft ze zelf al voor gezorgd.«
Als verbijsterd keek Sikes den Jood aan, en toen hij daar geen voldoende
verklaring vond, greep hij hem met zijn ruwe vuist bij de kraag en
schudde hem hevig heen en weer.
»Spreek op! Zal je spreken!« zeide hij, »of--je zult 't gauw niet meer
kunnen. Doe je mond open en zeg in duidelijke woorden wat je te zeggen
hebt. Voor den dag er mee, vervloekte ouwe schurk, voor den dag er mee!«
»Stel je voor, dat die kerel, die daar leit«--begon Fagin.
Sikes keerde zich naar den slapenden Noah, alsof hij hem tevoren nog
niet opgemerkt had. »Nou?« vroeg hij, terwijl hij zijn vorige houding
weder aannam.
»Stel je voor, dat die kerel,« ging Fagin voort, »gebabbeld had--er ons
allemaal bij had gelapt--dat hij eerst de rechte menschen tot dat doel
had uitgezocht en dan een samenkomst met ze had op straat om ons uit te
teekenen, ieder merk te zeggen, waaraan wij te herkennen waren en het
hol, waar wij 't best te vangen waren. Stel je voor, dat hij dit alles
gedaan had en bovendien geklikt over een zaak, waar we allemaal meer of
minder in betrokken zijn--en dat uit eigen liefhebberij; niet omdat de
dienders hem te pakken hebben of in een verhoor of doordat hij op water
en brood heeft gezeten--maar uit liefhebberij, omdat hij 't aardig
vindt; dat hij 's nachts naar buiten sloop om de menschen, die 't meest
tegen ons hebben, op te gaan zoeken en ons aan hen te verraden. Versta
je me?« vroeg de Jood, terwijl zijn oogen vuur schoten. »Als hij dat
allemaal had gedaan, wat dan?«
»Wat dan!« antwoordde Sikes met een gruwelijken vloek. »Als hij nog
leefde, zou ik z'n kop onder mijn ijzeren hak fijn trappen, in evenveel
stukken als er haren op zijn hoofd zijn.«
»En als _ik_ 't gedaan had!« riep Fagin bijna gillend. »_Ik_ die zooveel
weet en zoovelen behalve mijzelf aan de galg kon brengen!«
»Dat weet ik niet,« antwoordde Sikes knarsetandend, terwijl hij wit werd
bij de enkele gedachte. »Maar ik zou iets doen in de gevangenis, dat
me in de ijzers zou brengen; en als ik tegelijk met jou verhoord werd,
zou ik met die ijzers op je anvliegen en voor ieders oogen je hersens
uit je kop slaan. Ik zou zooveel kracht hebben,« mompelde de inbreker,
terwijl hij zijn gespierden arm uitstak, »dat ik je hoofd even fijn zou
vermorzelen of er een geladen wagen overheen was gegaan.«
»Zou je dat doen?«
»Of ik....?« zei de inbreker. »Probeer 't maar is!«
»En als het Charley was of de Vos, of Bet, of--«
»'t Kan me niet schelen wie,« zei Sikes ongeduldig. »Wie 't ook was, ik
zou het hem op dezelfde manier betaald zetten.«
Fagin keek den roover strak aan, wenkte hem stil te zijn, boog zich over
het bed op den vloer en schudde den slapende heen en weer. Sikes leunde
voorover in zijn stoel en keek het met zijn handen op zijn knieën aan,
nieuwsgierig waar dat gevraag en al die voorbereiding op uit zou loopen.
»Bolter! Bolter! Arme jongen!« zeide Fagin; hij keek Sikes aan met een
uitdrukking van duivelsche spanning en sprak zacht en met nadruk: »Hij
is moe--moe omdat hij _haar_ zoo lang bespied heeft--_haar_ zoo lang....
Bill.«
»Wat bedoel je?« vroeg Bill terugdeinzend.
Fagin gaf geen antwoord, maar boog zich opnieuw over den slapende heen
en heesch hem op, tot hij in zittende houding kwam. Nadat zijn
aangenomen naam verscheidene malen herhaald was, wreef Noah zijn oogen
uit, geeuwde en keek slaperig om zich heen.
»Vertel 't me nog eens--nog eens, dat hij 't hoort,« zei de Jood op
Sikes wijzend.
»Wat vertellen?« vroeg Noah slaperig, terwijl hij zich schurkte.
»Dat van--_Nancy_,« zei Fagin en greep Sikes bij de vuist als wilde hij
hem verhinderen, zijn huis te verlaten eer hij genoeg gehoord had. »Je
bent haar gevolgd?«
»Ja.«
»Naar London Bridge?«
»Ja.«
»Waar zij met twee menschen samenkwam?«
»Ja.«
»Een heer en een dame, waar zij uit eigen beweging al vroeger heen was
gegaan, die haar vroegen de heele bende te verraden, in de eerste plaats
Monks. Dit deed ze--en hem te beschrijven--dit deed ze--en te vertellen
in welk huis wij bij mekaar komen en naar toe gaan--dit vertelde ze--en
van waaruit men de beste kijk er op had--dit vertelde ze--en op welk uur
de lui daarheen gingen--dit vertelde ze. Dat vertelde ze allemaal. Woord
voor woord zonder één bedreiging, zonder tegenspartelen--is 't niet?«
riep Fagin, half dol van woede.
»Jawel,« antwoordde Noah, zich op zijn hoofd krabbend. »Zoo was 't
precies.«
»Wat zeiden ze over verleden Zondag?«
»Over verleden Zondag!« herhaalde Noah peinzend. »Dat heb ik je al
gezegd.«
»Nog eens. Zeg 't nog eens!« schreeuwde Fagin, Sikes vaster grijpend,
terwijl hij met zijn andere hand door de lucht zwaaide en het schuim hem
op de lippen kwam.
»Ze vroegen haar,« zei Noah, in wien, nu hij goed wakker was, een vaag
vermoeden opkwam, wie Sikes was--»ze vroegen, waarom ze verleden Zondag
niet gekomen was, zooals ze beloofd had. Ze zei, dat ze niet kon.«
»Waarom niet, waarom niet? Zeg hem dat.«
»Omdat zij met geweld thuis werd gehouden door Bill, den man, waar zij
vroeger al van verteld had,« antwoordde Noah.
»En wat verder over hem?« riep Fagin. »Wat verder over den man, waar zij
vroeger al van verteld had? Zeg hem dat, zeg hem dat.«
»Nou, dat ze niet makkelijk de deur uit kon komen, als hij niet wist,
waar ze heen ging,« zei Noah, »en dus, toen ze den eersten keer naar die
dame toeging, had ze--ha! ha! ik moest er gerust om lachen, toen zij 't
zei--had ze hem laudanum gegeven.«
»Hel en duivel!« riep Sikes, zich woest van Fagin losrukkend. »Laat me
deruit!«
Hij slingerde den ouden man van zich af, vloog de kamer uit en holde
woest de trappen op.
»Bill! Bill!« riep Fagin, terwijl hij hem haastig volgde. »Een woordje
nog! Eén woordje maar.
Het woordje zou niet gesproken zijn als de inbreker in staat was geweest
de deur open te krijgen; toen de Jood hijgend bij hem kwam, stond hij al
vloekend vruchteloos aan de deur te wringen.«
»Laat me deruit,« zei Sikes, »praat niet tegen me. 't Is gevaarlijk.
Laat me deruit!«
»Laat me nog één woord zeggen,« zei Fagin, met zijn hand op het slot.
»Je zal toch niet--?«
»Nou!« vroeg de ander.
»Je zal toch niet al te--te driftig--zijn, Bill?«
De dag brak aan en het was licht genoeg, dat de beide mannen elkaar in
't gezicht konden zien. Ze wisselden één snellen blik; in beider oogen
brandde een vuur, waarvan de beteekenis niet te ontkennen viel.
»Ik bedoel,« zeide Fagin, die hiermee toonde te begrijpen, hoe langer
veinzen geen nut had, »niet te driftig voor je eigen veiligheid. Leg 't
slim aan Bill, niet te ruw.«
Sikes gaf geen antwoord; hij rukte de deur open, waarvan Fagin het slot
los had gedraaid, en snelde de stille straat op.
Zonder stilstaan, zonder een oogenblik na te denken, zonder ook maar
eenmaal zijn hoofd naar rechts of naar links te wenden, of zijn oogen
omhoog te heffen of ze naar den grond te slaan, doch in woeste
beslotenheid recht voor zich uit starend, zijn tanden zoo stijf op
elkaar geklemd, dat het kaakbeen door de geweldige inspanning door zijn
huid naar buiten scheen te komen, ging de roover met dezelfde snelheid
voort; hij mompelde geen woord, noch liet hij één spier verslappen, tot
hij zijn eigen woning bereikte. Zachtjes deed hij met een sleutel de
deur open en ging met lichten stap de trap op; in zijn kamer draaide hij
't slot van de deur tweemaal om en schoof er een zware tafel vóór;
daarna trok hij de bedgordijnen open.
Nancy lag half gekleed op het bed. Zijn komst had haar gewekt, want zij
rees met een schuwen, verschrikten blik op.
»Sta op!« zei de man.
»Ben _jij_ 't Bill!« zei het meisje met een uitdrukking van blijdschap
om zijn terugkomst.
»Ik ben 't,« was het antwoord. »Sta op.«
Er brandde een kaars, maar de man rukte ze van de kandelaar en gooide ze
onder het haardrooster. Toen Nancy het flauwe daglicht buiten zag, stond
zij op om het gordijn open te trekken.
»Laat dat,« zeide Sikes, terwijl zijn hand haar tegenhield.
»'t Is licht genoeg voor wat ik te doen heb.«
»Bill,« fluisterde Nancy met ongeruste stem, »waarom kijk je me zoo
aan?«
Een oogenblik zat de inbreker haar aan te kijken met trillende
neusvleugels en hijgende borst; toen greep hij haar bij hoofd en nek en
sleepte haar naar 't midden van de kamer; met een blik naar de deur
drukte hij haar zijn hand op den mond.
»Bill! Bill!« hijgde het meisje, in doodsangst tegenstrevend, »ik--ik
zal niet schreeuwen--geen één keer--luister--spreek tegen me--zeg wat ik
gedaan heb.«
»Dat weet je heel goed, duivelin!« antwoordde de roover, naar adem
hijgend. »Ze hebben je gezien vannacht; elk woord, dat je gezegd hebt,
is gehoord.«
»Spaar dan mijn leven om 's Hemels wil, zooals ik het jouwe gespaard
heb,« viel het meisje in, zich aan hem vastklemmend. »Bill, lieve Bill,
je kunt 't hart niet hebben, mij te vermoorden. O! bedenk wat ik juist
vannacht heb opgegeven voor jou. Je _moet_ tijd hebben om na te denken
en jezelf deze misdaad te besparen; ik laat je niet los, je kan me niet
van je afgooien. Bill, Bill, terwille van de lieve God, terwille van
jezelf, van mij, houd op, eer je mijn bloed vergiet! Ik ben je trouw
geweest, dat zweer ik bij mijn schuldige ziel!«
De man worstelde woedend om zijn armen vrij te maken, maar Nancy had
haar armen om de zijne geslagen en hoe hij ook rukte, hij kon ze niet
los krijgen.
»Bill!« riep het meisje, terwijl zij trachtte haar hoofd op zijn borst
te leggen, »die meneer en die lieve dame vertelden mij vannacht van een
tehuis in een ander land, waar ik in eenzaamheid en vrede zou kunnen
leven. Laat mij hen weer opzoeken en hen op mijn knieën smeeken, aan jou
dezelfde genade en goedheid te bewijzen; laten wij allebei heengaan van
deze verschrikkelijke plaats en verweg ieder alleen een beter leven
beginnen en behalve in onze gebeden vergeten hoe wij hier geleefd hebben
en elkaar nooit terug zien. Het is nooit te laat voor berouw. Dat zeiden
ze--ik voel het nu ook--maar we moeten tijd hebben--een beetje tijd
maar!«
Sikes bevrijdde zijn éénen arm en greep zijn pistool. De zekerheid, dat
hij onmiddellijk ontdekt zou worden als hij schoot, flitste zelfs te
midden van zijn woede door zijn brein; met alle kracht liet hij het
pistool tweemaal neerkomen op haar opgeheven gezicht, dat bijna het
zijne raakte.
Zij wankelde en viel neer, bijna blind door het bloed, dat uit een diepe
wond in haar voorhoofd gudste; met moeite hief zij zich op haar knieën,
haalde een witten zakdoek--dien van Rose Maylie--uit haar boezem, hief
dezen zooveel haar zwakke krachten het veroorloofden in haar gevouwen
handen ten Hemel en zond een gebed om genade op tot haar Schepper.
Het was een ontzettend schouwspel. De moordenaar wankelde achteruit naar
den muur, bedekte zijn gezicht met de ééne hand, greep een dikken
knuppel en sloeg haar neer.