De tijd breekt voor Nancy aan, om haar belofte aan Rose Maylie te
vervullen--het mislukt.
Hoezeer zij ook vertrouwd was met alle kunsten van sluwheid en
huichelarij, kon Nancy toch niet geheel en al den indruk verbergen,
waarmede het bewustzijn van den gedanen stap haar geest vervulde. Zij
bedacht, hoe zoowel de sluwe Jood als de ruwe Sikes haar plannen hadden
toevertrouwd, die zij voor alle anderen verborgen hielden en dat in
volle overtuiging dat zij te vertrouwen was en buiten alle verdenking.
Die plannen waren gemeen, de uitdenkers ervan ellendelingen en haar
gevoelens tegenover Fagin vol bitterheid; hij toch had haar van stap tot
stap al dieper in een afgrond van misdaad en schande gevoerd, tot geen
ontsnapping meer mogelijk was; toch waren er oogenblikken waarin zij
zelfs tegenover hem iets als berouw voelde, als het gebeuren mocht dat
haar onthullingen hem binnen den ijzeren greep zouden voeren, waaraan
hij zoo lang was ontkomen en hij ten laatste door haar hand zou vallen,
hoezeer hij zulk een lot ook verdiend had.
Doch dit waren niets dan vluchtige gedachten, die telkens in haar
opkwamen, omdat zij niet in staat was zich geheel van oude metgezellen
en oude toestanden los te maken, hoezeer zij ook haar denken op één doel
richtte en vastbesloten was zich door geen enkele overweging op een
dwaalspoor te laten leiden. Haar angst voor het lot van Sikes zou
krachtiger aansporing voor haar zijn, terug te gaan nu het nog tijd was;
maar zij had bedongen, dat haar geheim stipt bewaard zou blijven, ze had
geen enkele leiddraad in handen gegeven, die tot zijn ontdekking kon
voeren, zij had zelfs ter wille van hem geweigerd uit alle schuld en
ellende, die haar omringde, gered te worden--wat kon zij meer doen! Haar
besluit stond vast.
Ofschoon haar innerlijke strijd altijd weer eindigde met dit besluit,
kwam die strijd toch telkens terug en liet zijn sporen achter. In enkele
dagen werd zij bleek en mager. Dikwijls merkte zij niet op, wat om haar
heen gebeurde, of nam geen deel aan gesprekken, waarbij zij vroeger de
luidruchtigste zou geweest zijn. Op andere oogenblikken lachte zij
zonder vroolijkheid en was druk zonder eenige reden. Dan weer--dikwijls
vlak daarop--zat zij stil en neerslachtig met 't hoofd in de handen te
peinzen, en de moeite, waarmee zij zich dwong, anders te zijn, getuigde
duidelijker dan al de overige teekens van haar innerlijke onrust en
hoezeer haar gedachten zich bezig hielden met dingen, geheel
verschillend en veraf van die, waar haar metgezellen over spraken.
Het was Zondagavond en de klok van de naastbijzijnde kerk sloeg het
uur. Sikes en de Jood spraken samen, maar zwegen een oogenblik om
te luisteren. Het meisje keek op van den lagen stoel, waarop zij
ineengehurkt zat, en luisterde ook. Elf uur.
»Over 'n uur is 't middernacht,« zei Sikes; hij schoof het luik een
eindje op om naar buiten te kijken en ging toen weer naar zijn stoel
terug. »Donker en betrokken lucht. 'n Goede nacht voor 't werk.«
»Ja!« antwoordde Fagin. »Wat jammer Bill, beste jongen, dat we niets aan
de hand hebben.«
»Voor deze keer heb je gelijk,« zei Bill norsch. »'t Is jammer, want ik
heb net goeie zin.«
Fagin zuchtte en schudde treurig 't hoofd.
»We moeten onzen verloren tijd inhalen als wij de zaak weer op gang
hebben. Dat 's alles wat ik ervan zeggen kan,« zei Sikes.
»Juist,« viel Fagin in en waagde het, Sikes op den schouder te kloppen.
»'t Doet me goed, je dat te hooren zeggen.«
»Zoo.... doet 't jou goed?« riep Sikes. »Nou, laat 't dan gebeuren.«
»Ha! ha! ha!« lachte Fagin, als verlicht door deze belofte. »Vanavond
ben je weer de oude, Bill! Heelemaal de oude.«
»Ik voel me niet de oude als je die magere oude klauw op mijn schouder
legt; neem die weg,« zei Sikes, de hand van den Jood weggooiend.
»'t Maakt je zenuwachtig. Bill--'t geeft je 'n gevoel of je gesnapt
wordt hè?« zei Fagin, die besloten was, niets kwalijk te nemen.
»Ja, of de duivel me te pakken heeft,« bromde Sikes. »Der heeft nog
nooit een man bestaan met zoo'n gezicht als jij, of 't moest je vader
zijn geweest en ik denk, dat hij zijn grijs-roode baard nu wel schroeit
bij 't hellevuur; maar misschien stam je recht van den duivel af zonder
vader als tusschenpersoon: dat zou me niets verwonderen.«
Fagin beantwoordde dit compliment niet; hij trok Sikes bij zijn mouw en
wees naar Nancy, die gebruik maakte van dit gesprek om haar muts op te
zetten en juist de kamer wilde uitgaan.
»Hallo!« riep Sikes. »Nance, waar gaat de tocht heen op dit uur van den
nacht.«
»Niet ver.«
»Wat is dat voor een antwoord?« viel Sikes uit. »Waar ga je naar toe?«
»Ik zeg toch niet ver.«
»En ik zeg waar naar toe?« wierp Sikes tegen. »Hoor je niet?«
»Ik weet niet waar naar toe,« antwoordde het meisje.
»Dan weet ik 't,« zei Sikes, meer uit koppigheid dan omdat hij er
werkelijk iets op tegen had, dat het meisje gaan zou waarheen ze lust
had. »Jij gaat nergens heen. Ga zitten.«
»Ik voel me niet lekker. Dat heb ik je al gezegd,« zei het meisje. »Ik
moet een luchtje scheppen.«
»Steek je hoofd uit 't raam,« zei Sikes.
»Dat geeft niet. Ik moet op straat een luchtje scheppen.«
»Dat zal je niet,« antwoordde Sikes. Bij deze woorden stond hij op,
sloot de deur, nam den sleutel er uit, trok de muts van haar hoofd en
gooide ze boven op een oude kast.
»Daar,« zei de roover. »En blijf nou stilletjes waar je bent, hoor!«
»Een muts zal mij niet tegenhouden,« zei het meisje, bleek wordend. »Wat
wil je, Bill? Weet je wat je doet?«
»Weten wat ik--O!« riep Sikes, terwijl hij zich tot Fagin wendde, »ze is
gek geworden, anders zou ze dat niet durven zeggen.«
»Je drijft me tot iets wanhopigs,« mompelde het meisje; zij drukte beide
handen tegen haar borst als om haar bange ontroering te bedwingen. »Laat
me gaan--dadelijk!«
»Nee!« zei Sikes.
»Zeg, dat hij me moet laten gaan, Fagin. Hij moet 't doen. 't Is beter
voor hem. Versta je me niet?« riep Nancy en stampte met haar voet op den
grond.
»Je verstaan!« herhaalde Sikes en keerde zich in zijn stoel om, om haar
aan te kijken. »Jawel! En als ik je nog een halve minuut verstaan moet,
zal de hond die schreeuwstem wel uit je keel halen. Wat mankeert je,
slet? Wat is er?«
»Laat me gaan,« zei Nancy met diepen ernst; ze ging op den grond voor de
deur zitten en zeide: »Bill, laat me gaan; je weet niet, wat je doet.
Heusch, je weet 't niet. Eén uurtje maar--toe!«
»Je mag m'n beenen één voor één breken,« riep Sikes, haar ruw bij den
arm grijpend, »als ik niet geloof, dat de meid stapelgek is geworden.
Sta op!«
»Niet vóór je mij gaan laat--niet vóór je mij gaan laat; nooit--nooit!«
schreeuwde het meisje. Sikes bleef een minuut lang naar haar kijken;
toen hij zijn kans schoon zag, greep hij haar handen vast als in boeien
en sleepte haar al worstelend en wringend naar een klein kamertje er
naast; hier ging hij op een bank zitten, drukte haar in een stoel en
hield haar met kracht neer. Zij worstelde en smeekte om beurten, tot
de klok twaalf had geslagen; toen, moe en uitgeput, roerde zij het punt
niet meer aan. Met een vermaning, gesteund door vele vloeken, niet meer
te probeeren dien nacht uit te gaan, liet Sikes haar alleen om tot
zichzelf te komen en ging weer naar Fagin.
»Ph!« zei de inbreker, terwijl hij zich 't zweet van het gezicht
wischte. »Wat 'n gekke meid is dat!«
»Dat zeg jij Bill,« zei Fagin peinzend. »Dat zeg jij.«
»Waarom haalde ze 't in haar hoofd, vanavond uit te willen gaan?« vroeg
Sikes. »Kom, jij moet haar beter kennen dan ik. Wat beteekent dat?«
»Koppigheid, de koppigheid van een vrouw, denk ik.«
»Ja, dat denk ik ook,« gromde Sikes. »Ik dacht, dat ik haar getemd had,
maar ze is even erg als vroeger.«
»Erger,« zeide Fagin peinzend. »Ik heb haar nooit om zoo'n kleinigheid
zóó gezien.«
»Ik ook niet,« zei Sikes. »Ik denk, dat ze nog een tikje van die koorts
in haar bloed hêt, die niet naar buiten wil komen?«
»Dat kan.«
»Ik zal haar een beetje bloed aftappen, zonder er een dokter bij te
halen, als ze weer zulke kunsten begint,« zei Sikes.
Fagin knikte bij wijze van volkomen goedkeuring voor deze behandeling.
»Toen ik op mijn rug lag, hing ze dag en nacht om me heen, en jij, wolf
met je zwarte ziel, bleef weg,« zei Sikes. »We leden armoe ook al dien
tijd en ik denk, dat 't haar op een of andere manier moe en kregel heeft
gemaakt; ze is onrustig na zoo lang opgesloten gezeten te hebben--nou?«
»Dat zal 't zijn,« zei de Jood fluisterend. »St!«
Terwijl hij sprak, kwam Nancy binnen en nam haar vorige plaats weer in.
Haar oogen waren gezwollen en rood; ze schoof heen en weer, schudde haar
hoofd en barstte na een oogenblik in lachen uit.
»Daar! nou hebben we dàt weer!« riep Sikes en wisselde een blik vol
verwondering met zijn metgezel.
Fagin wenkte hem, nu niet verder op haar te letten; na een paar minuten
verviel het meisje in haar gewone doen. Fagin fluisterde Sikes in, hoe
hij niet bang hoefde te zijn, dat zij ontsnappen zou, nam zijn hoed en
wenschte hem goedennacht. Bij de kamerdeur bleef hij even staan, keek
rond en vroeg of iemand hem de trap af kon bijlichten.
»Licht hem bij,« zei Sikes, die bezig was zijn pijp te stoppen. »'t Zou
jammer zijn, als hijzelf zijn nek brak zonder toeschouwers om 't aan te
zien. Licht hem bij.«
Nancy volgde met een kaars den ouden man naar beneden. Toen zij in de
gang waren, legde hij den vinger op de lippen, schoof dicht naar het
meisje toe en fluisterde:
»Wat is er Nancy, meidlief?«
»Wat bedoel je?« vroeg Nancy op denzelfden toon.
»Hoe dat allemaal komt?« antwoordde Fagin. »Als _hij_«--zijn
skeletachtige wijsvinger wees naar boven boven--»je zoo hard behandelt,
(hij is een verschrikkelijke kerel Nance, een ruw beest) waarom--?«
»Nou?« vroeg Nancy, toen Fagin zweeg met zijn mond bijna tegen haar oor
en zijn oogen in de hare.
»'t Doet er niet toe,« zei Fagin. »We zullen er nog wel eens over
praten. Ik ben je vriend, Nance, je trouwe vriend. Ik heb de middelen
bij de hand, stil en zonder dat iemand 't merkt. Als je wraak wil nemen
op wie je dreigen of je 'n hond bent--'n hond! nee erger dan zijn hond,
want voor die is hij soms vriendelijk--kom dan bij mij. Kom bij mij. Je
kent hem pas kort, maar mij ken je van ouds, Nance.«
»Ik ken je door en door,« antwoordde het meisje, zonder eenige
ontroering te doen blijken. »Goeiennacht.«
Zij schrikte terug, toen Fagin zijn hand naar de hare uitstak, maar
wenschte nogmaals met vaste stem goedennacht; zijn afscheidsblik
beantwoordde zij met een blik van verstandhouding en sloot de deur.
Fagin ging terug naar zijn eigen huis, geheel verdiept in de gedachten,
die in zijn hersens werkten.
Hij was op het denkbeeld gekomen--niet door wat zooeven gebeurd was,
ofschoon dit zijn overtuiging versterkt had, maar langzamerhand--dat
Nancy, de ruwheid van den inbreker moe, zich een of anderen nieuwen
vriend had gekozen. Haar veranderde manier van doen, haar herhaald
alleen uitgaan, de onverschilligheid, die zij toonde voor de belangen
van de bende, waar zij vroeger zoo ijverig aan deelnam, en daarbij
gevoegd haar wanhopig verlangen, dien avond op een bepaald uur uit huis
te gaan, alles sprak voor de onderstelling en maakte deze, ten minste
voor hem, bijna tot zekerheid.
Het voorwerp van deze nieuwe genegenheid behoorde niet tot zijn bende.
Met zulk een hulp als Nancy zou die man een waardevol deelgenoot kunnen
zijn en Fagin moest zich onverwijld van hem verzekeren.
Nog een ander, duisterder doel zweefde Fagin voor. Sikes wist te veel en
zijn schurkachtige plagerijen hadden Fagin niet minder gekwetst, omdat
de wonden verborgen bleven. Het meisje wist natuurlijk maar al te goed,
dat zij, als ze zich van hem losmaakte, nooit veilig zou zijn voor zijn
woede en dat deze zeker zou neerkomen--in den vorm van verminking of
misschien met verlies van leven--op het voorwerp van haar laatste
genegenheid. »Een beetje drang,« dacht Fagin, »en ze zal er best toe
over te halen zijn, hem te vergiftigen. Vrouwen hebben wel meer zulke
en erger dingen gedaan om hetzelfde doel te bereiken. Daarmee zou die
gevaarlijke schurk--de man dien ik haat--uit den weg zijn geruimd; een
ander in zijn plaats aan mij verbonden en mijn invloed op de meid
grooter dan ooit, als ik van de misdaad weet.«
Deze dingen gingen Fagin door het hoofd in den korten tijd, dat hij
alleen in Sikes' kamer zat, en met deze gedachten nog in zijn brein,
had hij later de gelegenheid waargenomen om bij 't afscheid aan het
meisje de onsamenhangende wenken te geven. Er was geen uitdrukking van
verwondering, noch vertoon van niet begrijpen zijner bedoeling bij haar
geweest. Nancy begreep hem volkomen. Dat zeiden haar oogen toen hij
wegging.
Maar misschien deinsde zij ervoor terug, Sikes het leven te benemen
en dit was toch één der voornaamste doeleinden die hij wenschte te
bereiken. »Hoe?« dacht Fagin, terwijl hij naar huis sloop, »kan ik meer
invloed op haar krijgen? Welk nieuw machtsmiddel kan ik te baat nemen?«
Een brein als dat van Fagin is vindingrijk in het uitdenken van
middelen, die tot zijn doel leiden. Als hij, zonder van haarzelf een
bekentenis te vragen, haar liet bespieden, ontdekte op wien zij haar
zinnen had gezet en dreigde, de geheele geschiedenis aan Sikes te
vertellen (voor wien zij buitengewoon bang was) tenzij zij op zijn
plannen inging, kon hij haar dan niet tot zijn medeplichtige maken?
»Dat kan,« zeide Fagin bijna hardop. »Dan zal zij 't niet durven
weigeren. Al ging het om haar leven, al ging het om haar leven! Ik heb
't allemaal voor mekaar! De middelen zijn klaar en kunnen aan 't werk
gezet worden. Ik zal je wel krijgen!«
Hij wierp een duisteren blik achter zich en maakte een dreigende
beweging met de hand in de richting van de plek, waar hij den ruweren
schurk had achtergelaten; verder ging hij, met zijn beenige handen in de
plooien van zijn versleten kleeren woelend en ze vast knijpend in zijn
greep, alsof hij met elke beweging van zijn vingers een gehaten vijand
worgde.