_Super mia kapo preterflugis birdo._
_Li ĵetis ŝtonon super la muron, sed li ne havis sufiĉe da forto kaj
la ŝtono falis sur la muron._
RIM. 1. Devenaĵoj: Suriri, suresti, surmeti, surpremi, k. t. p. Superi,
supera, supereco, malsupera, malsuperi, malsupereco.
2. Adverbe oni uzas pli volonte »supre« ol »sure«. E.: Li staras
supre sur la monto. (Z.) »Supre« montras tamen ideon apartan de alteco.
(Komparu kun: venu kune kun via amiko. (Z.)
3. Malo de »sur« kaj »super« estas »sub«. Oni ne faras en
multenombro saman distingon, kian en ununombro. Tamen oni povas diri
laŭvole »malsuper«, kvankam D-ro Zamenhof uzas malofte prefikson »mal«
por prepozicioj.
4. Malo de »supre« estas »malsupre«, kiun oni uzas ofte anstataŭ
»sube«. E.: Li rigardas malsupren sur la kampon. (Z.) Li rapide
malsupreniris.
III. TEMPAJ PREPOZICIOJ. (121-131.)
ANKORAŬ, ANTAŬ, APENAŬ, ĈE, ĈIRKAŬ, DE, DUM, EN, ĜIS, JE, POST, K. C.
203. Pro komuna uzado de »antaŭ, post« en senco tempa kaj loka, oni devas
atenti ke oni konstruu sian frazon tiamaniere, ke ne ekzistu malklaraĵo.
E.: _La gefianĉoj renkontiĝis antaŭ la gepatroj (je ĉeesto de ...)_
_La gefianĉoj renkontiĝis antaŭ ol la gepatroj_ (aŭ: _antaŭ kiam_).
IV. ALIAJ PREPOZICIOJ.
204. »Krom« montras ideon aldonan. Iafoje tiu ideo povas kompreniĝi, kiel
apartigo, disigo, sed en tia okazo pli bone estas uzi »escepte« aŭ »ekster«
por eviti ĉiun konfuzaĵon.
E.: _La pli juna filino, kiu estis la plena portreto de sia patro laŭ sia
boneco kaj honesteco, estis krom tio unu el la plej belaj
knabinoj kiujn oni povis trovi._ (Z.)
_Ekster tiuj leĝoj ne ekzistas aliaj_ (»_krom tiuj leĝoj_« estas
direbla laŭ uzado sed videble malpli klara).
_Ni devas rimarki, ke ekster la diversaj verkoj, skribitaj en la
lingvo Esperanto mem, kaj ekster diversaj pli grandaj lernolibroj
de tiu ĉi lingvo, ekzistas ankaŭ poŝaj lernolibroj._
(Esperantisto, 37.)
205. »Laŭ« montras: _a_) rilaton de konformeco je ia afero; _b_) devenon;
_c_) ilon, manieron.
E.: _Tiu vazo estas farita laŭ modelo el nia muzeo._
_Laŭ mia opinio ..._
_La pli juna filino estis la plena portreto de sia patro laŭ sia
boneco._ (Z.)
206. »Da« post ia vorto montras, ke tiu ĉi vorto havas signifon de mezuro.
(Z.) Oni ĉiam metas ĝian komplementon en nominativon. (46.)
E.: _En la ĉambro sidis nur kelke da homoj._ (Z.)
_Sur la arbo sin trovis multo da birdoj._ (Z.)
_Mi aĉetis dekon da ovoj._ (Z.)
_Ni trovis sufiĉe da helpantoj._
RIM. En »Esperantisto« (N-ro 42, pĝ. 96) D-ro Zamenhof diris: »Estas
diferenco inter »_multaj homoj_« kaj »_multe da homoj_«: »_multaj homoj_«
= diversaj homoj (ĉiu aparte), »_multe da homoj_« = granda nombro da
homoj (kune).« Tiu diferenco ne estas atentita de plej multo el aŭtoroj,
ĉar plej ofte oni uzas »multe da« anstataŭ »multaj« nur por eviti serion
da multenombraj akuzativoj. (239.)
207. »Po« estas disdona prepozicio, kiun oni uzas ordinare nur antaŭ nombra
nomo. Tiu prepozicio montras, ke ĉiu persono aŭ ĉiu objekto havas saman
nombron da aferoj. Oni ĉiam uzas nominativon post ĝi. (139, R. 2.)
E.: _Por miaj kvar infanoj mi aĉetis dekdu pomojn, kaj al ĉiu el la
infanoj mi donis po tri pomoj._
X.
ADVERBO.
208. Adverbo valoras prepozicion akompanatan de komplemento. E.: _paroli
saĝe_ = paroli kun saĝeco.
En Esperanto oni uzas tre ofte adverbojn, ĉar oni povas ĉiam ricevi
adverbon de ia ajn radiko per aldono de finiĝo _e_.
209. Laŭ supra difino adverbo diferencas de prepozicio en tio, ke ĝi ne
havas ordinare post si komplementon substantivan aŭ pronoman. Se do oni
deziras uzi prepozicion sen aldono de komplemento, oni devas igi ĝin
adverbo per aldono de finiĝo _e_.
E.: _Mi staras apud li. Li staras apude._
RIM. Adverboj devenaj estas ofte uzataj prepozicie (kun komplemento
substantiva). Tiel S-ro Kofman diras en antaŭparolo de »Kain«: _Konforme
malnovajn titolojn_; _rilate vortojn_; _escepte lian biografion_, k. t.
p. Kial en tiaj esprimoj oni uzas akuzativon post adverbo? S-ro de
Beaufront diras: »adverboj uzataj prepozicie, kiel _koncerne_, _tuŝante_,
_ne ofendante_, _supozinte_, _rilate al_, _proksime_, _dank' al_, _meze
de_, _dekstre de_, _supre de_, _funde de_, _flanke de_, k. c. regas
nominativon aŭ akuzativon, laŭ tio, ke vorto, de kiu ili devenas, regas
mem nominativon aŭ akuzativon. La ok lastaj regas nominativon kiel
montras la prepozicio, kiu sekvas ilin. Aliaj regas akuzativon, ĉar ili
devenas de transitivaj verboj _koncerni_, _tuŝi_, _supozi_, _ofendi_,
_escepti_. Tiuj adverboj-prepozicioj havas do kiel rektan komplementon la
nomon aŭ pronomon, kiu sekvas ilin.«
Facile estas vidi unue, ke formoj gerundivaj _esceptinte_, _supozinte_,
k. a. estas veraj apartaj formoj de verbo, kaj havas de adverboj nur
ŝajnon (174). Sed por formoj _escepte_, _rilate_, _koncerne_, _kompare_,
k. a. oni tute ne komprenas, kial oni uzas post ili akuzativon. Eble oni
povas diri, ke oni tiel anstataŭas per akuzativo sola nominativon kun
prepozicio (37, 114). Tiel oni diras: »rilate al tio, rilate tion;
konforme kun tio, konforme tion« (rekta komplemento de »konforme« estas
ja malfacile komprenebla), k. t. p. Tiu klarigo ŝajnas malplej malbona.
Oni povas ankaŭ demandi, kial oni simple ne donas al adverboj uzataj
prepozicie ecojn de prepozicioj, t. e. ne uzas rekte nominativon post
ili. Tiel oni legas en »Esperantisto« (n-ro 46, pĝ. 154): »Mi preskaŭ
intencis resti sub regna gardo daŭre la nokto.«
210. Vortoj finataj de »aŭ« estas samtempe adverboj kaj prepozicioj, kaj
tial uzataj indiferente en ambaŭ okazoj. Tamen »kontraŭ, malgraŭ, kvazaŭ,
anstataŭ, ĉirkaŭ« estas pli ofte uzataj prepozicie.
E.: _Mi havas almenaŭ dek mil frankojn._
_Mi havas dek mil frankojn almenaŭ._
_Mi havas ĉirkaŭ mil frankoj_ (aŭ: frankojn).
_Mi havas mil frankojn ĉirkaŭ_ (aŭ: ĉirkaŭe).
POR TEMPAJ, LOKAJ, MANIERAJ ADVERBOJ, VIDU EN »CIRKONSTANCAJ KOMPLEMENTOJ
DE VERBO«.
XI.
KONJUNKCIO.
I. ESPLORO ĜENERALA.
211. Propozicio (3, 141) estas ĉefa, kiam ĝi estas simpla eldiro sufiĉanta
per si mem (e.: _Petro kuras_); aŭ dependa, kiam ĝi ne estas dirata por si
mem, sed por plenigi alian propozicion. (E.: _Petro kuras, por varmiĝi._)
212. Unu ĉefa propozicio povas havi kelkajn propoziciojn dependajn. (E.:
_ĉar malamikoj proksimiĝis, oni detruis la ponton, por malhelpi ilian
transiron_. Al unu helpa propozicio povas rilati ankaŭ dua subhelpa. (E.:
_oni devas labori dum juneco, por, kiam alvenos maljuneco, honeste
ripozadi_.
213. Unu ĉefa propozicio, akompanata de sia (aŭ de siaj) dependa
propozicio, formas kunmetitan propozicion, kiu enhavas plenan penson, je
kiu parolado povas halti.
214. Dependaj propozicioj estas ligataj kun ĉefa: aŭ per konjunkcio, (e.:
_tion mi scias, ĉar tie mi estis_); aŭ per pronomo rilata, (e.: _ĉiuj, kiuj
tie estis, konas tion_); aŭ per demanda vorto, (e.: _mi demandas, kie vi
sciiĝis tion?_—_ĉu vi venos baldaŭ_, aŭ _ĉu vi ne venos, respondu!_)
215. Kelkaj propozicioj povas, ne estante unuigataj kiel ĉefa kaj dependa,
interligiĝi per konjunkcioj, eĉ iafoje sen konjunkcio per simpla aldono.
E.: _Via projekto plaĉas al mi, kaj mia patro ĝin aprobas._—_Via projekto
plaĉas al mi, sed mia patro ĝin malaprobas._—_Mi komprenas nek kial vi tiel
aprobas tiun projekton, nek kial via patro tiel malaprobas ĝin._
216. Konjunkcio estas nomata diversmaniere, laŭ rilato, kiun ĝi metas inter
ĉefa kaj dependa propozicio. Tiel oni distingas: konjunkciojn klarigajn (ke
...), disigajn (aŭ ...), kunigajn (kaj ...), kontraŭigajn (sed, kvankam
...), k. t. p.
217. Konjunkcio povas konsisti el tuta esprimo, e.: _por ke_, _tiamaniere
ke_, _ĉu ... aŭ_, k. t. p.
218. Konjunkcio Esperanta ne postulas post si difinitan modon verban.
(141.) La modo uzota estas ĉiam montrata nur de ideo esprimota: ion certan
oni esprimas per indikativo; kondiĉon duban per kondicionalo; ordonon,
deziron, volon, k. t. p. per imperativo (vidu tiujn modojn en »verbo«).
Tial oni renkontas plej diversajn modojn por sama konjunkcio.
E.: _Li staris, kvazaŭ li vidus teruraĵon._
_... Kaj kvazaŭ malaperis subite la historio kaj la tradicioj._
(Haml. IV. 5.)
_... Li kvazaŭ mem alkreskis al la selo._ (Haml. IV. 7.)
_... Mi timas, ke vi faras kun mi ŝercojn._ (Haml. V. 2.)
RIM. 1. Sekvas de tio ĉi, ke »Subjunktivo« ne ekzistas en Esperanto. Tiu
modo estas ja difinita: »modo regata de konjunkcioj«. Kelkaj aŭtoroj
nomas »subjunktivo« formon imperativan akompanatan de »ke« (e.: _ke mi
amu_); sed tie ĉi oni havas simplan imperativon en dependa propozicio,
kies ĉefa ne estas esprimita. (E.: _mi volas_, _deziras_, ... _ke mi
amu_.) Se oni ne konsentas tion ĉi, tiam tia formo »_ke mi amu_« estas
nur nacia apartaĵo, kiun oni neniel bezonas en lingvo internacia, ĉar
simpla imperativo »_mi amu_« esprimas tiel bone saman penson.
2. Kompreneble ĉar iaj konjunkcioj estas pli ofte uzataj por esprimi
certan ideon, tial oni renkontas ilin pli ofte kun certa modo. Tiel
ekzemple kun »por ke« oni renkontas tre ofte imperativon. (Mi kuras, por
ke mi varmiĝu.) Sed se oni ne volas montri fortan celon aŭ volon (163),
oni povas uzi ankaŭ alian modon. E.: _Kiu povis pensi antaŭ du jaroj, ke
tiu malfeliĉulo, tiel forte laboras, nur por ke li ruiniĝos!_
3. Post konjunkcio oni uzas infinitivon, nur kiam tiu ĉi estas mem
subjekto de dependa prepozicio (ĝenerala infinitivo. 167), sed neniam
kiam ĝi estas komplemento. E.: _Mi diras, ke riĉiĝi estas agrable._—Sed
oni ne diras »_ni agas, por ke fariĝi riĉaj_« aŭ »_tiamaniere, ke fariĝi
riĉaj_«; oni devas en tia okazo uzi personan modon (_por ke ni fariĝu
riĉaj_) aŭ se oni volas uzi infinitivon, forigi la konjunkcion: »ni agas,
por fariĝi riĉaj.«
II. APARTAJ KONJUNKCIOJ.
219. »Kaj« (kuniga konjunkcio) unuigas du propoziciojn, du subjektojn, du
komplementojn, k. t. p. Oni povas ĝin forigi kaj anstataŭi per komo en
rapidaj rakontoj, kiam tio ĉi ne difektas klarecon.
E.: _Tie staris viroj, virinoj, infanoj._
220. Reciproke oni povas ripetadi »kaj« por pli forte insisti.
E.: _Mi vidis kaj lin, kaj lian fraton._
221. »Aŭ« (disiga konjunkcio) montras diferencon inter du propozicioj aŭ
aferoj.
E.: _Li ploras aŭ ridas: oni ne bone scias._
222. Ripetante disigan konjunkcion, oni ricevas pli fortan apartigon. (E.:
_aŭ ... aŭ_; _ĉu ... ĉu_; _ĉu ... aŭ_). Oni ĝis nun ne faris klaran
distingon inter »aŭ ... aŭ« kaj »ĉu ... ĉu«.
E.: _Aŭ vi forlasis la postenon, aŭ vi ne forlasis ĝin, sed tiam
malzorgis averti. En ambaŭ okazoj, ĉu vi forlasis, ĉu vi
malzorgis, vi estas kulpa._
223. »Ke« estas nur konjunkcio; ĝi montras, ke sekvanta propozicio klarigas
la unuan, k. t. p. Oni ofte uzas ĝin (kun persona modo) anstataŭ
infinitivo. (170.)
224. »Se« (kondiĉa konjunkcio) esprimas, ke ia afero estas farata nur se
alia ekzistas, k. c. Neniam ĝi montras demandon. (98, 165.)
225. Komparaj esprimoj estas »tiel ... kiel; pli ... ol; laŭ; kiel
ekzemple; kvazaŭ«, k. t. p. (66, 96. R. 1.) Por montri sekvon, rezultaton
komparan, oni uzas »ju pli ... des pli«.
E.: _Ju pli bona, des pli amata vi estos._
_Ju pli ni laboros, des pli ni havos rajton ripozadi._
RIM. 1. Prefere oni alproksimigas vorton, sur kiun falas ideo. Tiel »ju
pli bona« estas preferinde ol »ju pli vi estos bona«.
2. Ofte unua termino ne estas esprimata. E.: _Mi devas averti vin,
ke li eble ne estos hejme._—_Des pli bone! Mi tute ne deziras lin vidi._
3. »Ju malpli« oni uzas por montri disigan rezultaton.
226. Gradigo estas montrata de »ne nur, ne sole ... sed, sed ankaŭ, sed
plie«.
E.: _Ne nur li ŝtelis, sed li mortigis ankaŭ!_
_Nia gazeto servas ne sole al la vastigado de nia lingvo, sed ankaŭ
al interparolado en nia lingvo._ (Z. Esperantisto n-ro 37, 3.)
RIM. Se gradigo estas nea, oni enkondukas nean vorton, ekzemple »ne«. E.:
_Ne nur mi ne incitiĝas kontraŭ vi, sed eĉ mi ne malaprobas vian
konduton._
227. Forlaso, forkonsento, kontraŭigo estas montrataj de »kvankam«. Oni
ofte uzas »tamen« en la dua frazo, se la konsenta propozicio estas la unua.
E.: _Kvankam li estas riĉa, tamen li ne estas feliĉa._
_Kvankam mi konsentas vian opinion, tamen mi ne povas akordiĝi kun
vi._
_S-ro Lott diras, ke lia »Lingue« kvankam havas eble difektojn, tamen
jam en sia nuna formo estas komprenebla._ (Dombrovski,
Esperantisto 40, 54.)
RIM. Iafoje oni uzas »kvankam« en senco de »eĉ«: _Sinjorino Anneto nur
kun granda malfacileco povis kompreni kvankam malmulte tiun ĉi mirindan
produktaĵon de la genia aŭtoro_. (Rak. de Devjatnin, Esperantisto, 38,
29.)
228. »Jen ... jen« montras kontraŭigon tempan aŭ manieran.
E.: _Jen li kuras forte, jen li haltas._
III. JESO KAJ NEO.
229. Por jese respondi demandon oni uzas »jes«. Oni povas aldoni »ja,
certe, tamen«, k. t. p. aŭ ripeti la verbon demandan, por pli forte
insisti, rebati, k. c.
E.: _Ĉu vi faris tion?—Jes! Jes, mi faris!_
_Ĉu vi ne faris tion?—Jes, mi faris! Jes, ja! Certe mi faris! Sed ja,
mi faris!_
230. Kiel oni vidas, oni simple eldiras verbon en respondo, ne esprimante
la komplementon.
E.: _Ĉu vi deziras kafon? Jes! Mi deziras!_ aŭ: _ne! mi jam havas_.
231. Por nei simple en frazo aŭ respondo oni uzas »ne«.
E.: _Ĉu vi faris tion? Ne!_
_Mi ne povis manĝi pro dentsufero._
232. Oni uzas neon nur kiam senco de frazo estas vere nea.
E.: _Mi timas, ke mia frato venos. (Mi esperas, ke li ne venos.)_
_Mi timas, ke mia frato ne venos. (Mi deziras, ke li venu.)_
_Li parolas ankaŭ pli bone ol li skribas_ (»_ol li ne_« estus
nekompreneble).
_Kiel ofte mi tremis!_ (»_mi ne tremis_« havus tute alian sencon).
233. Oni ordinare lasas »ne« antaŭ la verbo, kiun ĝi difinas.
E.: _Mi esperas, ke li ne venos. (Mi deziras, ke li ne venu.)_
RIM. Se oni dirus: »mi ne esperas, ke li venos«, tio ĉi signifus: »mi
deziras, ke li venu, tamen ne kuraĝas esperi, ke li venos, ĉar kredeble
li ne povos veni.«
234. Kiam ekzistas jam en frazo vorto nea per si mem, tiam ordinare oni ne
uzas duan neon, ĉar tiel oni povus ricevi jesan sencon. Tio ĉi okazas plej
ofte kun »neniu, nenia, neniam, nenio«, k. t. p., »sen«, (kaj devenaĵoj de
»sen«), »nek«, k. c.
E.: _Neniu konfesos, ke ... (neniu ne konfesos = ĉiu konfesos)._
_Sen helpo de iu, sen ia dubo._
_Nenia homo estas pli bona ol li._
_Mi renkontis nek lin, nek lian fraton._ (Z.)
RIM. 1. Tamen oni trovas iafoje duoblan neon en senco de pli forta neo.
E.: ... _metu viajn manojn denove sur la glavon kaj ripetu, ke vi neniam
al neniu diros pri la apero de la nokto_. (Haml. I. 5.)
2. Iafoje kun »nek« oni uzas duoblan neon, kiam la dua neo ripetas
la unuan en aparta frazero, kaj estas nur disvolvo de la ĝenerala unua
neo. E.: _Mi ne scias francan lingvon, nek anglan, nek turkan._—_Nenio
estas al mi pli kara nek dolĉa ol vi._—_Mi ne renkontis lin nek lian
fraton._ (Z.)
3. Kompreneble, kiam du neoj rilatas du malsamajn verbojn
(esprimitajn aŭ ne esprimitajn), tio ĉi ne estas duobla neo. E.: _Mi ne
povis ne skribi._—_Ne nur ne malamiko, sed kunbatalanto li estis._
ALDONO.
I. ORDIGO DE VORTOJ.
235. Frazon oni aranĝas laŭvole en Esperanto, pro nekonfuzebleco inter
subjekto kaj komplemento.
236. Oni aranĝas propoziciojn kaj vortojn tiamaniere, ke ideo estu plej
klare esprimita kaj belsoneco plej granda.
237. Sur la unuan lokon oni metas plej gravan vorton aŭ prepozicion. Iafoje
sur la lastan, se tie atento estas pli facile altirebla. (91. R.)
E.: _Lin mi renkontis, ne ŝin._
_Unu aferon ni scias, ke ni konas nenion._
238. Laŭ eblo oni alproksimigas vortojn rilatantajn unu al la alia. (E.
adverbo estas apud verbo, prepozicio apud komplemento, rilata pronomo apud
rilatanto, k. t. p.)
E.: _Li tre amas kuradi._
_Per letero, kiun mi konservis, li sciigis al mi kaj al mia frato, ke
li ŝuldas ankoraŭ mil frankojn._
RIM. Sekvo de tiu ĉi regulo malhelpas ofte skribi neklarajn frazojn. Se
ne tro malbona estus frazo »li sciigis al mi kaj al mia frato per letero,
kiun mi konservis, ke ...« kontraŭe oni tuj vidas, ke en jenaj frazoj
senco estus tre duba: »Salomono, filo de Davido, kiu konstruigis Templon,
ricevis viziton de reĝino.«—»Li amas multe kuradi.« Oni do devas skribi:
»Filo de Davido, Salomono, kiu konstruigis ...« kaj: »li multe amas
kuradi« aŭ: »li amas kuradi multe«.
239. Ripetadon de multenombraj akuzativoj oni laŭ eblo evitas; aŭ almenaŭ
oni klopodas por meti ilin antaŭ vorton, kiu komencas per vokalo. Por eviti
akuzativon, oni povas uzi esprimojn »kelke da«, »multe da« anstataŭ
»kelkaj«, »multaj«, aŭ prepozicion »al«, k. t. p. (206. R.)
E.: _Mi havas multe da hundoj, bovoj, ĉevaloj._
_Mi renkontis ilin akompanantajn iliajn amikinojn_ (aŭ: kiuj
akompanas iliajn amikinojn).
II. INTERPUNKCIO.
240. D-ro Zamenhof uzas komon inter ĉiu propozicio, t. e. antaŭ ĉiu vorto
demanda aŭ rilata, inter du terminoj de komparo, k. t. p. Antaŭ »kaj« oni
plej ofte metas komon, nur se la senco estas nete haltigita. Jen estas tio,
kion skribis D-ro Zamenhof pri tiu punkto en »Esperantisto« (44, 127):
»La reguloj pri la uzado de la interpunkcioj estas en nia lingvo
pli-malpli tiaj samaj, kiel en ĉiuj aliaj lingvoj; sekve ĉiu povas uzadi
en Esperanto la interpunkciojn tiel, kiel li uzas ilin en sia nacia
lingvo. Estas vere, ke en diversaj detaloj la uzado de la interpunkcioj
estas malegala en diversaj lingvoj; sed ĉar la objekto ne estas tre
grava, tial ni pensas, ke ne venis ankoraŭ la tempo por difini en nia
lingvo severajn regulojn por tiuj ĉi detaloj. En tiuj ĉi dubaj detaloj
ĉiu povas uzi en Esperanto la interpunkciojn tiel, kiel li uzas ilin en
sia nacia lingvo, kaj nur la uzo iom post iom ellaboros por tiuj ĉi
negravaj detaloj difinitajn regulojn.«
241. »Transportante la vortojn el unu linio en la sekvantan, ni ordinare
dividas ilin per iliaj partoj gramatikaj, ĉar ĉiu parto gramatika en nia
lingvo prezentas apartan vorton. Tiel ni ekzemple dividas: »_Esper-anto_«,
»_ricev-ita_« k. t. p. Sed tio ĉi tute ne estas deviga regulo; ni faras ĝin
nur por ne rompi subite kun la kutimoj de aliaj lingvoj; efektive tiu ĉi
maniero havas nenian celon kaj signifon, ĉar la transportado de la vortoj
estas afero pure papera, havanta nenion komunan kun la leĝoj de la lingvo,
ni konsilas al vi per nenio vin ĝeni en la dividado de la vortoj kaj fari
ĝin tute tiel, kiel en la donita okazo estos al vi pli oportune. Eĉ se vi
dividos ekzemple »_aparteni-s_«, ni vidus en tio ĉi nenion malregulan,
kvankam la aliaj lingvoj (tute sen ia logika kaŭzo) ne permesas tian
dividadon.« (Z. _Esperantisto_, 38, 32.)
[Illustration]
LINGVO INTERNACIA
monata revuo en Esperanto
VIII-A JARO—1903.
OFICIALA ORGANO DE DIVERSAJ SOCIETOJ ESPERANTISTAJ.
REDAKCIO:
_Paris, 27, Boulevard Arago 27, Paul Fruictier, ĉefredaktoro._
ADMINISTRACIO:
_Szekszárd, Hungarlando, Paul de Lengyel, direktoro._
L. I. publikigas ĉiumonate artikolojn pri plej interesaj novaĵoj
_sciencaj_, _artaj_, _literaturaj_, _teatraj_, _geografiaj_, k. t. p.
La tutmonda diseco de ĝiaj kunlaborantoj garantias pri la ĉiama diverseco
de ĝia enhavo.
En ĉiu numero estas ankoraŭ literaturaĵo, originalaj aŭ tradukitaj el plej
malsamaj lingvoj, noveloj, gajaj rakontoj, versaĵoj, anekdotoj, k. t. p.
Fine, L. I. alportas sciigojn pri la _movado esperantista_ en la mondo,
enhavas rubrikon specialan por la _opinioj_ kaj _demandoj_ de la legantoj,
analizas detale ĉiujn _Esperantajn gazetojn_ kaj librojn, klarigas
gramatikajn demandojn, presas _adresarojn_, aranĝas _konkursojn
literaturajn aŭ problemajn_, k. t. p. k. t. p.
Speciala monata aldono da 12 paĝoj (Literatura Biblioteko de L. I.) estas
speciale dediĉita al _literaturo_ kaj enhavas romanojn, analizojn,
represojn el »Esperantisto« de Doktoro Zamenhof, bagatelojn, rebusojn, k.
t. p.
Unuvorte, L. I. estas vera internacia kaj centra organo de l'
Esperantistaro.
Jara abono: 4 frankoj.
KUN »LITERATURA BIBLIOTEKO«: 6.50 FRANKOJ.
Oni abonas L. I.
ĉe l' administranto de la gazeto en SZEKSZÁRD,—ĉe la redaktoro de la gazeto
en PARIS,—cetere:
ĉe D-ro L. ZAMENHOF, ul. Dzika Nº 9,—en VARSOVIO (= Warszawa) (Ruslando).
ĉe S-ro P. AHLBERG, Sekretario de Klubo Esperantista, en STOCKHOLM
(Svedlando), Döbelnsgatan 50.
ĉe S-ro MANUEL BENAVENTE, Sociedad 14, en MURCIA (Hispanl.)
L. I. estas plej malnova, plej internacia, plej bone informata el ĉiuj
gazetoj Esperantistaj.
Esperanta Kolekto de »Lingvo Internacia«.
Fondita en januaro 1903 tiu ĉi kolekto enhavas nur verkojn zorge elektitajn
kaj skribitajn en plej pura Esperanta stilo, laŭ reguloj donitaj de S-ro
D-ro Zamenhof.
N-ro 1. KURIOZA SUNHORLOĜO, kun figuroj,
de S-ro _S. Poljanskij_ 0 fr. 35 centimoj.
N-ro 2. ESPERANTA FRAZLIBRO DE L' TURISTO,
400 frazoj en Esperanto kun tradukoj franca, angla,
germana, hispana, itala, kaj adresaro de diversaj
grupoj Esperantistaj, de S-ro _M. Merckens_ 0 fr. 50 centimoj.
N-ro 3. ESPERANTA SINTAKSO, laŭ verkoj de S-ro
D-ro Zamenhof kaj aliaj aŭtoroj, kun prezenta
letero de S-ro P-ro Th. Cart,—verkita de S-ro
_Paul Fruictier_, redaktoro de L. I. 1 fr. 50 centimoj.
N-ro 4. ESPERANTA PROSODIO, de S-ro _Th. Cart_,
agregato de Pariza Universitato, profesoro de
germana lingvo ĉe Pariza Lernejo por Politikaj
Sciencoj, k. c. (en verkado).
N-ro 5. MEDICINA VORTARO, de _diversnaciaj
aŭtoroj_ (en verkado).
N-ro 6. REMEMORO PRI SOLFERINO, de _H. Dunant_,
granda premio Nobel, promotoro de Ĝeneva
Interkonsento, tradukita kun permeso de l' aŭtoro
de S-ro _Paul Fruictier_ (en verkado).
_Ni kalkulas: 1 franko—80 pfenigoj—10 pencoj—40 kopekoj._
[Illustration]
S. I. R.
(Societo por Internaciaj Rilatoj.)
Fondita en januaro 1903 de »Lingvo Internacia«.
Provizora sekretario:
Paul Fruictier, 27 Boulevard Arago, Paris.
CELO: Alporti al Esperantistoj tujan profiton per Esperanto.
FAKOJ: I. Sciencoj ĉiuspecaj. II. Komerco. Industrio. III. Vojaĝoj. IV.
Kolektado. V. Artoj. VI. Literaturo. VII. Diversaj aliaj aferoj.
PROFITOJ: Alporto de korespondantoj, disdono de sciigoj, grupigo de
specialistoj, helpo al societanoj dum vojaĝoj pri vojoj aŭ hoteloj kaj
firmoj, preso de komunaj utilaj verkoj, k. t. p.
La societanoj povas legi senpage ĉiujn gazetojn Esperantajn kaj aliajn
naciajn (_Revue du Touring-Club de France_, _Journal des Voyages_, _La
Paix par le Droit_, _L' Européen_, _Revue Générale des Sciences_,
_Revista de Ciencias_, _Korrespondens_, _Review of Reviews_, k. t. p.) La
kuracistoj ricevas senpage cirkuleron pri verkado de medicina oficiala
organo de l' societo,—»_Lingvo Internacia_« estas ricevebla por tri
frankoj anstataŭ kvar.
JARA KOTIZO: 3 frankoj, aŭ kun »_Lingvo Internacia_« 6 frankoj.
Senpage oni sendas regularon kaj detalajn sciigojn. Sin turni al la
sekretario.
[Illustration]
ENHAVO.
_Letero de S-ro Profesoro Th. Cart._ Paĝoj
_Kelkaj vortoj de l' aŭtoro_ I
_Tabelo de mallongigoj_ IV
SINTAKSO.
I. Difino de vortoj 1
II. Artikolo 3
Uzado ĝenerala: 10.—Uzoj apartaj: 11.—Propraj nomoj: 14.—
Gradoj de komparo: 17.—Antaŭ adjektivo: 18.—Sezonoj, monatoj,
tagoj, festoj: 22.—Aliaj okazoj: 25.—Kvanto, eco, unu, ia: 29.
_Tabelo unuvida pri difino de vorto per artikolo »la«_ 10
III. Substantivo 11
Rilatoj kun verbo: 34.—Rilatoj kun aliaj substantivoj: 40.
IV. Adjektivo 20
Apudmetita adjektivo: 57.—Predikateca adjektivo: 62.—Gradoj
de komparo: 66.—Participoj-adjektivoj: 67.—Komplementoj
de adjektivoj: 69.
V. Nombraj nomoj 25
VI. Personaj pronomoj. Posesivoj 28
Pronomoj: 78.—Posedaj adjektivoj (posesivoj): 82.—Poseda
genitivo: 87.
VII. Pronomoj-adjektivoj kaj aliaj vortoj 33
Montraj vortoj (demonstrativoj): 88.—Rilataj vortoj
(relativoj): 94.—Demandaj vortoj: 97.—Ne difinaj pronomoj:
99.—Pronomo aŭ adjektivo: 100.
VIII. Verbo 38
Subjekto: 103.—Predikato: 106.—Rekta komplemento: 109.—
Nerekta komplemento: 113.—_Cirkonstancaj komplementoj._
Loko: 116. Tempo: 121. Kaŭzo: 131. Maniero: 137.—
Akuzativo post netransitivaj verboj: 140.—Modoj kaj tempoj:
141.—Indikativo: 143. Indikativo. Tempoj simplaj: 144.
Indikativo. Tempoj malsimplaj: 150.—Ordona modo. (Imperativo):
162.—Kondiĉa modo. (Kondicionalo): 165.—Infinitivo:
167.—Participoj: 172.—Pasivaj verboj: 175.—Refleksivaj
verboj: 178.—Aparta uzado de kelkaj verboj: 181.