INDEX GALLICO-LATINUS.

A

ABAISSEMENT, Humilitas, abjectio, ignobilitas, vilitas.

=Abaisser=, Deprimo, demitto, submitto, inclino.

ABANDON, Derelictio, contemptio, desertio, destitutio, relictio.

=Abandonner=, Derelinquo, desero, destituo, cesso, relinquo, linquo,

reliquum facio, demitto, desisto.

=Abandonné=, Desertus, relictus, deditus.

ABATTEMENT, Abjectio, languor, imbecillitas, infractio.

=Abattre=, Profligo, prosterno, depello, decutio, dejicio, affligo.

=Abattu=, Fractus, infractus, afflictus, debilitatus, profligatus,

demissus.

ABBÉ, Abbas.

ABCÈS, Vomica, ulcus.

ABDICATION, Abdicatio.

=Abdiquer=, Abdico.

_Abdiquer un emploi honorable_, Dignitatem depono.

ABEILLE, Apis.

ABÎME, Vorago, gurges, charybdis.

ABJECTION, Abjectio.

=Abject=, Abjectus, desertus, contemptus, spretus, vilis, humilis.

ABOIEMENT, Latratus.

=Aboyer=, Latro, allatro.

ABOMINABLE, Abominandus, detestabilis, horrendus.

ABONDANCE, Frequentia, crebritas, multitudo, coacervatio, copia,

abundantia, ubertas, vis, facultas, affluentia, profluentia,

acervus, fertilitas, exuberantia.

=Abonder=, Abundo, sum dives, affluo, redundo, magnam copiam habeo,

circumfluo, exubero.

=Abondant=, Copiosus, abundans, uber, dives.

— (En parlant d’un discours): Fusus, dispersus.

=Abondamment=, Copiose, uberrime, large, largiter, prolixe,

abundanter, cumulate.

ABORD, Accessus, aditus.

D’ABORD, TOUT D’ABORD, Primo, primum, imprimis, cumprimis.

=Aborder=, Appello, applico, admoveo, accedo.

ABRÉGÉ, Compendium.

=Abréviation=, Arctatio.

=Abréger=, Contraho, coarcto.

ABRI, Profugium, perfugium, portus, tectum.

ABROGATION, Abrogatio.

=Abroger=, Rescindo, infringo, revello, infirmo, labefacto, dissolvo,

aboleo, abdico, refigo.

ABRUPT, Præruptus.

ABSENCE, Absentia, privatio.

=Absent= (être), Desum, absum, deficio, non adsum.

=Absent=, Absens, remotus, non præsens.

ABSOLUTION, Culpæ liberatio.

=Absoudre=, A scelere libero, fatentibus peccata remitto.

ABSORBER, Sorbeo.

ABSTINENCE, Abstinentia, modestia, parcus victus, sobrietas,

moderatus cibus.

=Abstenir= (s’), Abstineo, prohibeo, tempero, contineo.

ABSURDITÉ, Insulsitas, ineptiæ.

=Absurde=, Absurdus, ineptus.

ABUS, Abusus.

=Abuser=, Abutor, perverte utor.

— (Tromper), Decipio, circumvenio, circumscribo, in fraudem

impello, in errorem induco.

ACADÉMIE, Palæstra, gymnasium, Academia.

ACCABLEMENT, Oppressio, afflictio, perturbatio.

=Accabler=, Opprimo, obruo, affligo, vexo, perturbo, deprimo,

prosterno.

=Accablé= (être), Laboro.

ACCÉLÉRATION, Acceleratio, celeritas.

=Accélérer=, Accelero, celeritate utor, appropero, propero.

ACCÈS, Accessus, aditus.

=Accéder=, Accedo.

=Accessible=, Pervius, apertus.

ACCIDENT, Casus.

=Accidentel=, Fortuitus.

ACCLAMATION, Acclamatio, plausus, clamor, admurmuratio.

=Acclamer=, Acclamo, succlamo.

ACCOMMODEMENT, Pactio, transactio.

_En venir à un accommodement_, Pactionem conflo cum aliquo.

ACCOMPAGNER, Comitor, assector, sector, deduco.

ACCOMPLISSEMENT, Perfunctio.

=Accomplir=, Perfungor, conficio, perago, absolvo, facio, compleo,

exsequor, exigo, transigo.

=Accompli=, Perfectus, absolutus, perpolitus.

_Homme accompli_, Vir egregia virtute.

ACCOURIR, Accurro, advolo.

ACCOUTUMER, Assuefacio, usu doceo.

=Accoutumer= (s’), Assuesco, consuetudinem capio, cousuesco, soleo.

ACCROISSEMENT, Accretio, progressio, progressus, accessio,

additamentum, incrementum.

=Accroître=, Augeo, amplifico.

=Accroître= (s’), Concresco, incresco, accresco.

ACCUEILLIR, Accipio, aliquem ad me suscipio.

_Mal accueillir_, Explodo.

ACCUMULATION, Coacervatio, copia, cumulus, acervus.

=Accumuler=, Accumulo, addo, coacervo, congero, exaggero, colligo,

infarcio, aggrego, augeo.

ACCUSATION, Criminatio, accusatio, insimulatio, nominis delatio,

crimen.

=Accuser=, Criminor, criminationem affero, criminatione utor, in

crimen voco, detego, accuso, defero, arguo, insimulo.

_Vos sourcils semblent accuser l’astuce_, Supercilia illa tua

calliditatem clamitare videntur.

=Accusateur=, Accusator.

ACHARNEMENT, Furor.

=Acharner= (s’), Mordicus inhæreo.

_Avec acharnement_, Acerrime.

ACHAT, Emptio, coemptio.

=Acheter=, Emo, coemptionem facio, coemo.

=Acheteur=, Emptor.

ACHÈVEMENT, Peractio, finis, extremum, perfectio.

=Achever=, Perago, perficio, absolvo, exædifico.

=Achevé=, Absolutus, perfectus, completus, expolitus, maturus.

ACIER, Adamas.

ACQUISITION, Adeptio, quæstus.

=Acquérir=, Acquiro, obtineo, consequor, adipiscor, comparo, adjungo,

nanciscor, assequor.

ACQUITTEMENT, Absolutio, liberatio.

=Acquitter=, Libero, eximo.

=Acquitter de= (s’), Fungor, facio, efficio, perfungor, satisfacio.

ACTE, Actus, actio, factum.

_Actes officiels_, Acta.

=Action=, Factum, facinus.

_Faire une action d’éclat_, Facinus præclarissimum suscipio, efficio.

_Mauvaise action_, Malefactum, maleficium, damnum.

=Agir=, Ago.

ACTIVITÉ, Diligentia, solertia, labor, sedulitas, industria.

=Actif=, Diligens, attentus, sedulus, agens, efficax, assiduus,

studiosus, impiger, actuosus.

=Activement=, Impigre, diligenter.

=Actuel=, Instans.

ADAPTER, Apto, accommodo, compono.

=Adapter= _sous_, Subtexo.

ADHÉSION, Adhæsio, assensio, assensus, aprobatio, plausus, applausus.

=Adhérer=, Hæreo, adhæreo, adjaceo, applicor, adjungor.

ADIEU, Vale.

ADJOINDRE, Adjungo, adjutorem do.

=Adjoindre= (s’), Subscribo, adjutore utor.

ADJUDICATION, Addictio.

=Adjuger=, Addico, dedo, adjudico, mancipo.

=Adjudicataire=, Manceps.

ADMINISTRATION, Procuratio, curatio, gubernatio, administratio,

dispensatio.

_Confier l’administration_, Procurationem alicui committo.

=Administrer=, Dispenso, dispono, procuro.

=Administrateur=, Administrator, præfectus, curator, minister,

gubernator, moderator.

ADMIRATION, Admiratio, miratio.

=Admirer=, Admiror, admiratione afficior, miror, obstupesco.

=Admirer= (s’), Me circumspicio.

=Admirable=, Mirabilis, mirus, mirificus, mirandus.

=Admirablement=, Mirabiliter, mirandum, mire, insigniter, mirifice,

mirum in modum.

ADMISSION, Cooptatio.

=Admettre=, Admitto, adscribo, coopto.

ADOLESCENCE, Adolescentia.

=Adolescent=, Adolescens, juvenis, ephebus, pubes.

ADONNER à (s’), Impendo, insumo.

ADOPTION, Adoptio.

=Adopter=, Adopto, deligo, instituo, filium adscisco.

=Adopté= (être), In familiam venire.

ADORER, Adoro, DEUM veneror, DEO supplico.

ADOUCISSEMENT, Mitigatio, delinitio, excusatio, levamen.

=Adoucir=, Mitigo, mitiorem facio, lenio, placo, sedo, flecto,

allicio, demulceo.

_Adoucir un barbare_, Cicurem reddo barbarum.

=Adoucir= (s’), Dulcesco.

ADRESSE, Solertia, sagacitas, dexteritas.

=Adroit=, Versutus, callidus, solers.

=Adroitement=, Solerter, sagaciter, callide, dextere, apte, astute,

perite, scienter.

ADULTE, Pubes, adolescens.

ADVERSAIRE, Adversarius, adversus, oppositus, inimicus, hostis.

AFFABILITÉ, Affabilitas, facilitas in audiendo.

=Affable=, Affabilis, comis, placidus.

AFFAIBLISSEMENT, Debilitatio.

=Affaiblir=, Debilem facio, debilito, infirmo, frango, minuo, enervo,

affligo, diminuo, dissipo, attenuo, extenuo.

=Affaiblir= (s’), Oblanguesco, relanguesco.

=Affaibli=, Attenuatus, exilis, humilis, abjectus, demissus.

AFFAIRE, Negotium, res, munus, cura, labor, molestia.

_Avoir beaucoup d’affaires_, Negotiorum mole obruor, multis urgeor

negotiis.

_Entreprendre une affaire_, Negotium attingo.

_S’occuper d’une affaire_, Negotium tracto.

_L’affaire se prolonge_, Res trahitur.

_Il faut terminer promptement l’affaire_, Cunctandum non est in eo

negotio.

_L’affaire a bien tourné_, Res fauste cecidit.

_Charger qqn d’une affaire_, Negotio aliquem præficio, præpono.

_Être l’homme d’affaires de qqn_, Rationes alicujus procuro.

_C’est votre affaire_, Hæc partes tuæ sunt.

=Affairé=, Negotiosus.

_Relatif à une affaire_, Negotialis.

AFFAISSEMENT, Labes.

=Affaisser= (s’), Decido.

AFFECTATION, Nimiæ concinnitatis in sermone consectatio.

=Affecté=, Putidus, gravis, fastidiosus.

=Affectation= (_avec_), Putide, fastidiose, inepte.

AFFECTION (en général), Affectio, commotio, sensus, pietas.

=Affectueusement=, Intime, enixe, ex animo, benevole, amice.

AFFERMER, Redimo.

AFFERMIR, Consolido, corroboro, stabilio, firmo, firmum facio,

obfirmo.

AFFÉTERIE (_avec_), Putide, fastidiose, inepte.

AFFIRMATION, Affirmatio, assertio, asseveratio.

=Affirmer=, Affirmo, assevero, aio, annuo, comprobo, vindico.

— (Par serment), Adjuro, juro.

=Affirmativement=, Affirmate, asseveranter.

AFFLICTION, Luctus, mœror, squalor, fletus, tristitia, mœstitia.

=Affliger=, Afflicto, ango, vexo, conficio, ægritudinem affero.

_Être accablé par l’affliction_, Ægritudine opprimor.

=Affligé=, Tristis, mœrens, mœstus.

AFFLUENCE, Frequentia, concursus, crebritas, multitudo.

=Affluer=, Affluo, abundo, circumfluo, concurro, confluo.

AFFRANCHIR, Libero, libertatem do, in libertatem restituo, emancipo.

_Qui affranchit_, Liberator, vindex libertatis.

=Affranchi=, Libertinus.

AFFREUX, Nefandus, nefarius, detestabilis, horrificus, exsecrandus,

infandus.

AFFRONT, Ignominia, dedecus, labes.

_Recevoir un affront_, Ignominiam accipio.

_Supporter un affront_, Ignominiam fero.

=Affronter=, Oppeto, subeo.

AFIN QUE, Ut, uti.

AGACER, Vellico.

ÂGE, Ætas.

=Âgé=, Senex.

_Âgé de moins de soixante ans_, Minor annis sexaginta natus.

AGENOUILLER (s’), Genua submitto, me prosterno.

AGGRAVER, Aggravo, valde gravo, onero, premo, exaggero, recrudesco.

=Aggraver= (s’), Aggravesco, gravior fio.

AGILITÉ, Agilitas.

=Agile=, Alacer, alacris, paratissimus, agilis.

AGITATION, Æstus, fervor, trepidatio, pavor, motus, agitatio.

=Agité=, Turbidus, perturbatus, confusus.

=Agité= (être), Fluctuo, fluctibus jactor.

AGNEAU, Agnus, agnellus.

AGONIE, Agonia.

AGRAFE, Fibula.

AGRANDIR, Laxo, dilato.

AGRÉMENT, Jucunditas, festivitas, lepor, hilaritas, amœnitas,

suavitas.

=Agréable=, Gratus, jucundus, amans, suavis.

=Agréable à= (être), Gratificor, gratiam facio.

=Agréablement=, Jucunde, suaviter, dulciter.

AGRÉGATION, Concretio, compositio.

AGRICULTURE, Agricultura, cultio agri, cultura agri.

=Agraire=, Agrarius.

AGUETS (_être aux_), In speculis sum.

AH! Proh, pro, at at.

AIDE, Adjumentum, subsidium, præsidium, auxilium, perfugium, suppetiæ.

=Aide= (_sans_), Suo marte.

=Aider=, Adjuvo, juvo, opitulor, auxilior, sublevo, præsidio sum;

præsidium, opem, subsidium affero.

AÏEUL, Avus.

=Aïeul= (de l’), Avitus.

=Aïeux=, Majores, patres, avi.

AIGLE, Aquila.

AIGRETTE, Crista.

_Qui a une aigrette_, Cristatus.

AIGRIR, Exacerbo, irrito, ad iracundiam provoco, acidus fio, acesco.

AIGUILLE, Acus.

=Aiguillon=, Incitamentum, invitamentum, illecebra, stimulus,

aculeus, sagitta.

=Aiguillonner=, Stimulo, excito, pungo.

=Aiguiser=, Acuo, exacuo, excito.

AIL, Allium.

AILE, Ala, pennæ.

=Ailé=, Pennatus, volucer, volatilis.

AILLEURS, Alibi, in alio loco.

— (Avec mouvement), Alio, in alium locum, ad aliam rem.

=Ailleurs= (d’), Cæteroquin, alioquin.

AIMANT, Magnes.

AÎNÉ, Maximus stirpis, maximus natu filius.

AINSI, Sic, ita, item, similiter.

=Ainsi que=, Velut, veluti, sicut.

A L’INSTANT, Mox, repente.

AIR, Aer, cœlum, æther.

_En plein air_, In propatulo.

_A son air_, Ex vultu.

=Aéré=, Perflabilis.

=Aérien=, Flabilis, spirabilis, aerius.

AIRAIN, Æs.

=Airain= (d’), Æneus, æreus, quod ex ære est.

AIRE, Area.

AISE, (_à son_), Otiose, per otium.

=Aisément=, Facile, libenter, nullo negotio, cito, expedite.

AISSELLE, Axilla.

AJOURNEMENT, Prorogatio, prolatio, procrastinatio, dilatio,

comperendinatus.

=Ajourner=, Prorogo, produco, differo, procrastino, tardo, amplio,

moram interpono, moror, comperendino.

AJOUTER, Addo, adjungo, adjicio, appono, adscribo, adjungo.

=Ajouté=, Assumptivus.

AJUSTER, Attexo, addo, adjungo.

ALARMER (s’), Trepido, timeo, metuo.

=Alarmé=, Trepidus, pavidus, metuens, timens.

AVENTURE (à l’), Ut fors tulerit.

ALIÉNATION, Abalienatio.

=Aliéner=, Alieno, vendo.

ALIMENT, Alimentum, nutrimentum, cibaria, pabulum, pastio.

=Alimentaire=, Alimentarius, ad alimenta pertinens, cibarius.

ALLÉGER, Levo, allevo, sublevo, minuo, lenio.

ALLÉGORIE, Allegoria.

ALLÉGUER, Prætexo, prætendo, causam affero.

ALLÉES _et venues_, Obambulatio, crebræ itiones.

=Aller=, Vado, eo, ingredior, pergo.

_Aller souvent_, Ito.

_Allez!_ Illicet, ilicet.

_N’allez pas croire_, Noli putare.

_Aller au-devant_, Anteoccupo, præoccupo, oppeto.

_Aller devant_, Anteverto, præverto, antecedo.

_Aller_ (_s’en_), Abeo, discedo, migro, egredior, proficiscor.

ALLIANCE, Affinitas, necessitudo, fœdus.

_Conclure une alliance_, Percutio fœdus cum aliquo.

=Allier à= (s’), Societatem cum aliquo coeo.

=Allié=, Fœderatus, socius, affinis, conjunctus affinitate.

ALLOCUTION, Allocutio.

ALLONGEMENT, Productio, porrectio.

=Allonger=, Protendo, prorogo, porrigo.

_En allongeant_, Producte.

=Allongé=, Oblongus.

ALLUMER, Accendo, uro, inflammo, illumino, illustro.

ALLUVION, Alluvio, eluvies.

ALORS, Tum, tunc.

=Alors que=, Cumprimum, ut primum, ubi primum, simul atque.

ALOURDIR, Prægravo.

ALPES, Alpes.

ALTÉRATION, Depravatio, corruptio, distortio.

=Altérer=, Depravo, corrumpo.

=Être altéré= (Avoir soif), Sitio, siti laboro.

ALTERNATIVE, Vices.

=Alternatif=, Alternus.

=Alternativement=, Vicissim, invicem.

AMAS, Cumulus, acervus, accessio, summa.

=Amasser=, Comporto, agglomero.

AMBAGES, Spinæ.

AMBASSADE, Legatio.

_Envoyer en ambassade_, Lego, legatum mitto.

=Ambassadeur=, Legatus.

_Remplir les fonctions d’ambassadeur_, Legationem perficio.

AMBIGU, Flexiloquus.

AMBITION, Ambitus, ambitio.

=Ambitionner=, Vehementer rem concupisco.

=Ambitieux=, Ambitiosus, ambitione plenus, honorum cupidus.

AMAIGRIR, Emacio, macie conficio.

ÂME, Anima, animus, mens.

AMENDE, Mulcta.

_Infliger une amende_, Mulctam alicui irrogo.

_Punir par une amende_, Mulcta afficio.

AMENER, Adduco, contendo, contraho.

AMERTUME, Acerbitas, ærumna, miseria, molestia, calamitas, tristitia.

=Amer=, Acerbus, acer, asper, mordax.

=Amèrement=, Acerbe.

AMEUBLEMENT, Instrumentum, supellex.

AMIABLE (_s’arranger à l’_), Causam cum altero compono.

AMITIÉ, Amicitia, benevolentia, conjunctio, familiaritas, necessitudo.

_Rechercher l’amitié_, In familiaritatem alicujus venio.

_Lier amitié_, Cum aliquo necessitatem conjungo.

_Demeurer en relations d’amitié_, In consuetudine permaneo.

_Perdre l’amitié_, Collectam effundo gratiam.

_Renouer amitié_, Fœdus renovo.

AMOUR, Amor, benevolentia, gratia, pietas, studium, caritas.

=Aimer=, Amo, diligo, carum habeo, studio prosequor, benevolentia

complector.

_On aime à_, Juvat.

=Aimable=, Amabilis, lepidus, venustus, festivus, elegans.

=Ami=, Amicus, necessarius, familiaris, sodalis.

_Se faire beaucoup d’amis_, Concilio mihi conjunctionem multorum.

_Je suis son vieil ami_, Vetus mihi cum illo amicitia et consuetudo

intercedit.

_Perdre ses amis_, Omnium consuetudine privari.

=Amicalement=, Amice, benevole, familiariter, animo amico.

A MOINS QUE, Nisi, ni, si non, nisi si, quod nisi.

AMOLLIR, Emollio, effemino, macero.

AMONCELER, Congero, congrego, accumulo, comporto.

AMORCER, Inesco, illecebris animos invito.

AMPHIBOLOGIE, Amphibolia.

AMPHORE, Amphora.

AMPLE, Amplus, laxus.

=Amplement=, Ample, magnifice, honorifice, honeste, affatim, abunde.

AMPOULE, Ampulla.

AMPUTATION, Amputatio.

=Amputer=, Amputo, reseco, circumcido, rejicio.

AMUSEMENT, Oblectamentum, oblectatio, delectatio.

=Amuser=, Delecto, oblecto.

=Amuser= (s’), Delector, oblector, ducor, capior.

AMYGDALES, Tonsillæ.

ANALOGIE, Analogia, proportio.

ANCÊTRES, Majores, patres, avi.

ANCIEN, Vetus, priscus, antiquus.

ANCRE, Anchora.

_Mettre à l’ancre_, Naves anchoris infreno.

_Être à l’ancre_, In anchoris exspecto.

_Lever l’ancre_, Navem ex portu educo.

ÂNE, Asinus.

ANÉANTIR, Infringo, frango, debilito, concido, interimo, perdo,

everto, disperdo, profligo, labefacto, infirmo.

=Anéanti=, Profligatus.

ANGE, Angelus.

ANGINE, Angina.

ANGLE, Angulus.

=Anguleux=, Angulatus.

ANGOISSE, Angor, ægritudo.

ANIMATION, Animatio.

ANIMAL, Animal, animans.

=Animer=, Animo, vitam do, animatum facio, anima dono.

— (Exciter), Excito, stimulo, impello.

ANNEAU, Annellus, annulus.

_Qui porte un anneau_, Annulatus.

_Qui fabrique des anneaux_, Annularius.

ANNÉE, Annus, spatium annuum.

_Année bissextile_, Annus intercalaris.

=Année= (de l’), Hornotinus, hornus, hujus anni.

=Annales=, Annales.

=Anniversaire=, Anniversarius.

=Annuel=, Quotannis, singulis annis, annuus.

ANNONCE, Renuntiatio, nuntiatio, præconium.

=Annoncer=, Renuntio, nuntio, expono, præcino, prædico.

ANNOTER, Annoto, observo.

ANNULATION, Abrogatio.

=Annuler=, Irritum facio.

ANSE, Ansa, manubrium.

_Qui a une anse_, Ansatus.

ANTENNE, Antenna.

ANTÉOCCUPATION, Anteoccupatio, impulsio.

ANTÉRIEUR, Prior.

ANTICIPATION, Anticipatio.

=Anticiper=, Anticipo.

ANTIPODES, Antipodes, gentes adversi orbis incolæ.

ANTIQUITÉ, Vetustas, antiquitas.

=Antique=, Antiquus, vetus, priscus.

_A l’antique_, Prisce, antique, prisco more.

ANTRE, Antrum, caverna, specus.

ANXIÉTÉ, Anxietas, sollicitudo, dolor.

_Avec anxiété_, Anxie, sollicite, religiose, cum anxietate.

APAISEMENT, Placatio, pax, tranquillitas, sedatio.

=Apaiser=, Placo, lenio, mitigo, placatum efficio, reconcilio,

mulceo, calmo.

=Apaiser= (s’), Defervesco, refrigeror.

=Apaisé=, Placatus, pacatus, tranquillus, quietus.

_Qu’on apaise facilement_, Placabilis, exorabilis.

APATHIE, Segnitia, segnities, inertia.

APERCEVOIR, Perspicio.

APOCRYPHE, Subdititius, fictus.

APOLOGIE, Prædicatio, laudatio, celebratio.

APOLOGUE, Apologus, fabula.

APOSTASIER, Ejuro avitam religionem, deficio a fide, a Christo

descisco.

=Apostat=, Apostata, desertor sacri instituti.

APOSTROPHE, Compellatio, appellatio.

=Apostropher=, Compellor, appello.

APÔTRE, Apostolus.

APPARAT, Apparatus, apparatio.

APPAREIL, Instructus, apparatus.

APPARENCE, Species, forma, figura, facies.

=Apparent=, Simulatus, fucatus, fallax.

=En apparence=, Simulate.

APPARITION, Visio, visum, spectrum.

=Apparaître=, Appareo, adsum, præsto sum, videor, compareo, in

conspectum me do, exsto, sum.

APPARITEUR, Apparitor, stipator.

_Fonction d’appariteur_, Apparitio, apparitionis officium.

APPARTENIR, Pertineo, permano.

_Cela m’appartient_, Hoc ad me pertinet.

APPEL, Convocatio, congregatio, conventus, vocatus, arcessitus.

_Faire l’appel_, Facio nominationem.

=Appel= (en justice), Appellatio.

=Appelant= (qui interjette appel), Appellator.

=Appeler=, Voco, advoco, nomino, evoco, convoco, arcesso, accio,

venire jubeo.

_Appeler chaque chose par son nom_, Quamque rem suo nomine voco.

=Appeler= (en justice), Appello, in jus voco, provoco ad tribunos.

APPENDICE, Additamentum, accessio, corollarium, appendix.

APPESANTIR, Degravo, gravem et ponderosum reddo, prægravo.

APPÉTIT, Fames, appetitus cibi, esuries.

_Exciter l’appétit_, Obsono famem.

APPLAUDISSEMENT, Plausus, applausus.

_Rechercher les applaudissements_, Plausum capto.

=Applaudir=, Plaudo, approbo, assentior, plausum do, admurmurationem

facio.

=Applaudir= (s’), Boni consulo.

APPLICATION, Applicatio, adjunctio, cura, studium, opera, labor.

=Appliquer=, Applico, adjungo, figo.

=Appliquer= _sur_, Induco.

=Appliquer à= (s’), Incumbo, perago, ago, tracto, innitor, operam do,

versor, laboro, do operam.

=Appliqué à=, Studiosus, observans.

APPORTER, Apporto, adveho.

APPRÉCIATION, Æstimatio, pretii judicium, existimatio.

=Apprécier=, Penso, examino, perpendo, excutio, existimo, sentio,

æstimo.

=Appréciateur=, Æstimator, existimator, judex.

=Appréciable=, Æstimabilis.

APPRÉHENSION, Timiditas, reformidatio.

_Ôter l’appréhension_, Metu libero.

_Avec appréhension_, Timide, diffidenter.

APPRENDRE, Disco, percipio, disciplinam accipio, cognosco, perdisco.

=Apprendre= _par cœur_, Edisco, memoriter complector.

_Il apprend facilement_, Docilis est, ingenium nactus est facile.

=Apprendre= _à fond_, Condisco, disco, perdisco.

=Apprentissage=, Rudimentum.

APPRÊTS, Apparatus, præparatio, cautio, comparatio.

APPRIVOISÉ, Cicur, mansuetus, mansuefactus, domitus.

APPROBATION, Admurmuratio, plausus, acclamatio, applausus murmure

factus, comprobatio.

=Approuver=, Comprobo, approbo, laudo, collaudo, affirmo, subscribo,

consentio, assentior.

=Approbateur=, Comprobator, approbator, assensor.

APPROCHE, Appropinquatio.

=Approcher=, Accedo, adeo, venio, appropinquo, appello, contingo,

transeo ad, advenio, advento, propinquo, porrigo.

_Le jour approche_, Dies instat, adest, prope est.

=Approchant= (analogue), Natura proximus.

APPROFONDIR, Pernosco.

APPROPRIER (s’), Pigneror.

APPROVISIONNEMENT, Res frumentaria.

APPUI, Præsidium, auxilium.

_Se prêter un mutuel appui_, Alter alteri operam commodat.

=Appuyer à= (s’), Nitor, enitor, connitor, adnitor.

=Appuyer= (s’), Innitor, inclinor, reclinor.

=Appuyé sur=, Subnixus.

ÂPRE, Confragosus.

APRÈS, Subinde, deinde, postea, post, deinceps.

=Après que=, Posteaquam, postea vero quam, postquam.

_Qui vient après_, Posterior, posterus.

_Faire passer après_, Posthabeo, postpono.

=Après-demain=, Perendie, perendino die.

=Après-midi= (_dans l’_), Pomeridianus, postmeridianus.

APTITUDE, Captus, ingenium, intelligentia, discendi facilitas.

=Apte= (à), Accommodatus, paratus, aptus, commodus, idoneus, habilis,

opportunus, consentaneus.

AQUEDUC, Aquæductus, ductus aquarum.

=Aquatique=, Aquatilis.

=Aqueux=, Aquosus.

AQUILON, Aquilo, ventus e septentrione spirans.

ARBITRAGE, Arbitratus, judicium, opinio.

=Arbitre=, Judex, arbiter, cognitor, existimator, disceptator litis.

_Choisir pour arbitre_, Judicem lego.

_A votre libre arbitre_, Tuo arbitrio, ad te, ad arbitrium tuum.

ARBRE, Arbor.

ARC, Arcus.

_Arc-en-ciel_, Arcus e nubibus coloratus.

=Archer=, Sagittarius.

ARCHÉTYPE, Archetypus, exemplar.

ARCHITECTURE, Architectura.

=Architecte=, Architectus, machinator, ædificator, fabricator.

ARCHIVES _publiques_, Tabularium.

ARDEUR, Alacritas, cupiditas, aviditas, ardor, amor, animi impetus,

libido, studium, desiderium, desideratio, æstus, flagrantia,

incendium.

_Enflammer qqn d’ardeur_, Cupiditatem alicui injicio, in cupiditatem

rei impello.

_Étouffer son ardeur_, Restinguo cupiditates.

_Satisfaire son ardeur_, Cupiditatibus meis servio.

_Perdre de son ardeur_, Ardorem refrigesco.

=Ardent=, Fervidus, ardens, gnavus, celer.

=Ardemment=, Cupide, studiose, avide, callide, diligenter, gnaviter,

vehementer.

ARGENT, Pecunia, nummi, argentum.

=Argent= _comptant_, Pecunia præsens, numerata; numeratum.

_Il gagne beaucoup d’argent_, Multum pecuniæ ex commercio facit.

_Prêter de l’argent à intérêts_, Pecuniam fenori do.

_Emprunter de l’argent_, Pecuniam fenori sumo.

_Faire argent de qqche_, Pecuniam ex re aliqua redigo.

_Il ne fait rien sans argent_, Mercede agit, quidquid agit.

_Riche en argent_, Pecuniosus, bene nummatus, pecuniatus, qui in

numerato multum habet.

=Argent= (d’), Pecuniarius.

ARGILE, Argilla, terra tenax.

=Argile= (d’), Fictilis.

ARGUMENT, Argumentum.

ARGUMENTATION, Argumentatio, argumentum.

=Argumenter=, Argumentor, probo.

ARIDE, Aridus, exsiccatus.

ARISTOCRATIE, Optimates.

ARITHMÉTIQUE, Arithmetica, ars numerorum.

ARME, Arma, ferrum, telum.

_Appeler aux armes_, Ad arma voco.

_En venir aux armes_, Ad arma descendo.

_Préparer ses armes_, Arma paro.

_Déposer les armes_, Ab armis discedo.

=Armer=, Armo, arma do, armis instruo.

=Armé=, Paratus, instructus, armatus.

_Armé de toutes pièces_, Probe paratus.

=Armateur=, Navicularius, naviculator.

=Armée=, Exercitus, copiæ, manus.

_Mettre sur pied une armée_, Exercitum paro.

_Lever une armée_, Conduco exercitum, conscribo milites,

conquisitionem habeo militum.

=Armistice=, Induciæ.

=Armure=, Armatura.

ARMOIRE, Armarium, arca, capsa.

ARPENT, Jugerum, jugera.

=Arpenteur=, Finitor, metator.

ARRACHER (action d’), Evulsio.

=Arracher de=, Evello, abstraho, aufero, abjungo, distraho, detraho,

exstirpo, extraho, eradico.

ARRANGEMENT, Collocatio, dispositio.

=Arranger=, Colloco, loco, dispono, statuo, accommodo, conformo,

compono, fingo, figuro, formo, informo.

ARRESTATION, Comprehensio.

ARRÊT, Interdictum.

_Rendre un arrêt_, Judicatum facio.

=Arrêter=, Statuo, decerno, sancio, inhibeo, cohibeo, coerceo,

distineo, impedio, impeditum teneo.

_Il a été arrêté entre nous_, Mihi tecum convenit.

=Arrêter= (s’), Consisto, moror, commoror, insisto, consisto, resto,

maneo, remaneo, resideo, itinere desisto.

ARRHES, Arrha, arrhabo.

ARRIÈRE! Apage, apagite.

ARRIVÉE, Adventus, accessus.

_Arrivée imprévue_, Interventus.

=Arriver=, Advenio, accedo, appropinquo, pervenio, adeo, appello,

contingo.

=Il arrive= (en mauvaise part), Accidit, evenit, usu venit, cadit.

=Arriver= (par hasard), Incido, accido, contingo, evenio, incurro.

ARROGANCE, Insolentia, arrogantia, superbia, intolerantia.

=Arrogant=, Superbus, arrogans, elatus, inflatus.

_Rendre arrogant_, Ferocem reddo, animos tollo.

=Arrogamment=, Superbe, insolenter, arroganter, immoderate.

ARROGER (s’), Arrogo, temere mihi tribuo, adscisco.

ARRONDIR, Rotundo, rotundum facio.

=Arrondi=, Rotundus, globosus.

_D’une façon arrondie_, Rotunde.

ARROSER, Irrigo, rigo, aspergo, respergo.

=Arrosé=, Irriguus.

ARSENAL, Armamentarium.

ART, Ars, artificium, ratio faciendi, scientia, disciplina.

_Sans art_, Vaste, inscite, aspere.

=Artisan=, Artifex, opifex, faber.

=Artistique=, Artificiosus.

=Artistement=, Fabre, affabre, artificiose, scite, summo artificio,

venuste, pulchre.

ARTIFICE, Simulatio.

=Artificieusement=, Dolose, ex insidiis, ex occulto.

ARTÈRE, Arteria.

ARTICULATION, Articulus, nodus.

=Articulation= (des os), Commissura ossium.

ARUSPICE, Aruspex.

_Science des aruspices_, Aruspicina, ars aruspicum.

_Relatif aux aruspices_, Aruspicinus.

AS, Assis.

ASCENSION, Ascensio, ascensus.

ASILE, Profugium, perfugium, portus, asylum.

ASPECT, Figura, species, forma.

ASPÉRITÉ, Asperitas, salebra.

ASPERSION, Aspersio, respersio.

ASPHYXIER, Suffoco.

ASPIC, Aspis.

ASPIRER (action d’), Haustus.

ASSAISONNEMENT, Condimentum, conditio.

=Assaisonner=, Respergo, condio.

ASSASSINAT, Occisio, cædes, occidio.

=Assassin=, Sicarius, gladiator, percussor.

ASSAUT, Oppugnatio, impetus, impugnatio.

_Soutenir un assaut_, Oppugnationem sustineo.

_Livrer un assaut_, Oppugnationem infero.

_Qui donne l’assaut_, Oppugnator.

ASSEMBLAGE, Coagmentatio, nexus, compositio, conjunctio, commissura,

junctura, compactio, compages.

ASSEMBLÉE, Concilium, cœtus, congregatio, conventus, numerus, concio

corona, multitudo, chorus.

=Assemblé=, Compactus, coagmentatus, compositus, vinctus.

_Se rendre à l’assemblée_, In concilium prodeo, procedo.

_Convoquer l’assemblée_, Concionem convoco.

_Dissoudre l’assemblée_, Concionem submoveo, semoveo, dimitto, solvo.

_Relatif à l’assemblée_, Concionalis, concionarius.

=Assembler=, Coagmento, compono, conjungo, construo, compingo.

ASSENTIMENT, Probatio, approbatio.

ASSESSEUR, Consessor, assessor, qui alteri assidet.

ASSEOIR (s’), Sedeo, assideo, resido, consido.

=Assis= (être), Assideo, prope sedeo, desideo, subsideo.

_Être assis sur_, Supersedeo.

ASSEZ, Satis.

ASSIDUITÉ, Assiduitas, perseverantia, opera quotidiana.

=Assidu=, Assiduus, continuus, frequens, diligens.

_Peu assidu_, Infrequens.

=Assidûment=, Assidue, continenter, quotidie.

ASSIÉGER, Obsideo, circumsideo, obsessum teneo, oppugno.

ASSIETTE, Patella.

ASSIGNATION, Assignatio, attributio.

=Assigner=, Assigno, attribuo, adscribo.

=Assigner= (en justice), Cito, in jus voco, diem alicui dico.

_Assigner des témoins_, Cito testes.

ASSISTANCE, Suppetiæ, assessio.

=Assister=, Assisto, adsto, assideo.

ASSOCIATION, Conciliatio, communio, communitas, consociatio,

societas.

=Associer=, Consocio, jungo, conjungo, copulo, socio.

=Associer= (s’), Convenio, coeo societatem cum aliquo.

ASSOUPISSEMENT, Veternum.

=Assoupir=, Consopio, somno obruo, opprimo, sopio.

ASSOUPLIR, Mollio, mitigo, mulceo.

ASSOUVIR, Exsatio, satio, exsaturo.

ASSUJETTIR, Illigo, irretio, implico, obfirmo, subjungo, subjicio,

adjungo.

_Il s’assura le pouvoir_, Imperium sibi confirmavit.

ASSURÉMENT, Nimirum, nempe, scilicet, videlicet, næ, profecto, sine

dubio.

ASTRE, Sidus, stella, astrum.

=Astronomie=, Astrologia, astrorum scientia, studium siderum.

=Astronome=, Astrologus, interpres astrorum.

ASTUCE, Astutia.

ATELIER, Officina, fabrica.

ATHÉE, Athæus, homo sine ulla religione et fide.

ATHLÈTE, Athleta.

ATOME, Atomus, individuum corpusculum.

ATRIUM, Atrium.

_Gardien de l’atrium_, Atriensis.

ATROCITÉ, Atrocitas, diritas, immanitas, crudelitas.

=Atroce=, Atrox, crudelis, dirus.

ATTACHE, Colligatio, vinculum, connexio.

ATTACHEMENT (_témoigner de l’_), Navo alteri studium ac voluntatem.

=Attacher=, Adjungo, adjicio, addo, affigo, insero, adnecto, attexo,

applico, aggrego, colligo, vincio, agglutino, ligo, adhibeo,

adscribo.

_Attacher_ (_s’_) _quelqu’un_, Aliquem mihi concilio.

_Je me le suis attaché par des bienfaits_, Beneficio illum mihi

devinxi; beneficio gratiam ejus emi, liberalitate et officio

devinctum teneo.

=Attaché à=, Affixus, adhærens, studiosus, assiduus, connexus,

adjunctus.

_Rester attaché à_, Inhæreo, hæreo, insideo.

ATTAQUE, Oppugnatio, impressio, vis, violentia, impetus, incursio,

impugnatio, offensio.

=Attaquer=, Adorior, aggredior, oppugno, irrumpo, impetum facio,

invado, irruo, involo, impugno, confligo, dimico, prœlior,

prœlio decerto, certamen misceo.

_Qui attaque_, Oppugnator.

ATTARDÉ, Serus.

ATTEINTE, Accessus, appulsus.

=Atteindre=, Assequor, nanciscor, consequor, obtineo, acquiro,

pervenio, accedo, attingo.

ATTENTAT, Scelus, facinus.

ATTENTE, Exspectatio, spes.

_Vous avez répondu à l’attente_, Conceptæ opinioni respondisti.

=Attendre=, Exspecto, præstolor, spero.

_Attendre beaucoup de qqn_, In summa exspectatione sum.

_Attendu que_, Quia, quoniam.

ATTENTION, Attentio, cura, animi cogitatio, vigilantia.

_Donner son attention_, Prospicio.

_Faire attention à_, Ad rem investigandam oculos habeo advocatos.

_Ne pas faire attention_, Negligo, non curo, leviter fero, contemno.

=Attentif=, Attentus, intentus.

=Attentif= (être), Attendo, animadverto, mentem erigo, silentium

tribuo, animum teneo, aures admoveo.

=Attentivement=, Attente, diligenter.

ATTÉNUER, Retundo, obtundo.

ATTERRISSEMENT, Circumluvio.

ATTESTER, Obtestor, testor, appello, imploro, testificor, testem

facio.

=Attesté=, Testatus.

ATTRAIT, Illecebra, incitamentum, blandimentum, dulcedo, dulcitudo.

=Attirer=, Attraho, allicio, invito, allecto, adduco, traho,

prolecto, blande invito, excito, titillo.

ATTRIBUER, Attribuo, adscribo, assigno, confero, adscisco, affingo.

ATTRISTER, Contristo, mœrore afficio, ægritudinem affero, ægritudine

afficio.

AUBERGE, Popina, diversorium, hospitium, caupona.

=Aubergiste=, Caupo, tabernarius.

AUCUN, Nullus, nemo.

AUDACE, Audacia, confidentia, impudentia, securitas.

=Audacieux=, Audax, confidens, temerarius, impudens, petulans,

fidens, audens.

=Audacieusement=, Audacter, fidenter.

AU DELA DE, Trans, supra, longius.

_Passer au delà_, Transeo, trajicio, transgredior, prætervehor.

AU-DEVANT DE, Obviam.

_Aller au-devant_, Obviam fio.

AUDIENCE (accorder), Mei potestatem facio.

=Auditoire=, Acroasis, auditio, auscultatio, auditorium, conventus.

=Auditeur=, Auscultator.

AUGMENTATION, Amplificatio, cessio, incrementum, cumulus,

exaggeratio, additamentum, appendicula.

=Augmenter=, Augeo, amplifico, addo, cumulo, ingravesco, exaggero,

cumulo, multiplico.

_La colère et la douleur ont augmenté_, Exarsit ira, vehementius

efferbuit; ira dolorque crevit.

=Augmenter= (s’), Increbresco, percrebresco.

AUGURE, Augur, interpres auguriorum, auspex.

=Augures= (action de prendre les), Auguratio, auspicium, divinatio.

_Science des augures_, Augurium, auspicium, auctoritas rei bene

gerendæ.

=Augurer=, Auguror, augurium ago, auspicium ago, auspicor, præsagio,

præsentio.

=Augural=, Auguralis, augurius.

AUGUSTE, Augustus, sanctus, plenus majestate, almus.

=Aujourd’hui=, Hodie, hoc die, hodierno die, nunc, hoc tempore.

=Aujourd’hui= (d’), Hodiernus.

=Aumône=, Eleemosyna, stips.

_Faire l’aumône_, Panem præbeo mendiculis.

_Demander l’aumône_, Panem ostiatim quæro.

AUPARAVANT, Antea, antehac, ante hoc tempus.

AUPRÈS DE, Juxta, prope, non secus, apud, non procul.

AURORE, Aurora, diluculum.

AUSPICE, Auspicium.

_Prendre les auspices_, Auspicor.

AUSSI, Etiam, et, item, vel, tum.

_Aussi souvent .... que_, Toties .... quoties.

_Pas aussi souvent... que_, Non toties... quoties.

AUSSITÔT, Statim, continuo, illico, extemplo, protinus, confestim,

actutum.

=Aussitôt que=, Simul ac.

_Tout aussitôt_, Subinde, statim post.

AUSTRAL, Australis.

AUTANT, Tantum, tantumdem, tam, æque, adeo, tam .... quam, tam....

sicut, tantum .... quantum.

=Autant que=, Quoad, donec, usque dum, ut, quamvis, quantum,

quotcumque.

_Une fois autant_, Alterum tantum.

_D’autant plus que_, Eo magis, quod.

_Tout autant_, Totidem.

AUTEL, Ara.

AUTEUR, Auctor, suasor, impulsor, hortator, opifex, inventor,

scriptor.

AUTOMNE, Autumnus.

_D’automne_, Autumnalis.

AUTORITÉ, Auctoritas, existimatio, fides, vis, opinio, imperium,

dignitas, magistratus, dominatio.

_Conserver son autorité_, Auctoritatem tueor.

_User de son autorité_, Dignitate usus est, potestate.

_Confier l’autorité_, Imperium alicui defero.

=Autoriser=, Permitto, concedo.

AUTOUR (de), Circa, circum.

_Tout autour_, Circumcirca, ab omni parte, undique.

AUTRE, Alius, non idem, reliquus, alter, diversus.

=Autrement=, Aliter, secus, alio modo, non eodem modo, non perinde,

alia ratione, multo secus.

AUTREFOIS, Quondam, olim, alias, aliquando.

AUXILIAIRE, Auxiliarius.

AVALER, Absorbeo, haurio.

AVANCER, Progredior, progressum facio, procedo, proveho, promoveo,

incedo, perficio.

_Faire avancer_, Promoveo, proveho, perduco.

_S’avancer_, Procedo, progredior, exeo, gradum infero.

_Avancé en âge_, Provectus, natu grandior.

AVANT, Præ, pro, a fronte, in conspectu, ob.

_Avant_ (_fort_), Ad multum.

=Avant que=, Priusquam, antequam.

AVANTAGE, Emolumentum, utilitas, commodum, questum.

— _Il ne cherche que son propre avantage_, Suum tantum commodum

quærit, omnia ad suam tantum utilitatem refert.

=Avantageux=, Conducibilis, utilis, commodus.

=Avantageux= (il est), Expedit, utile est, conducit.

=Avantageusement=, Utiliter, commode.

AVANT-COUREUR, Prænuntius.

AVANT-HIER, Nudius tertius.

AVARICE, Avaritia, sordes, aviditas, cupiditas.

=Avare=, Avarus, parcus, avidus, illiberatus, sordidus.

=Avec=, Cum.

AVENIR, Futurum.

_Prévoir l’avenir_, Provideo quod futurum sit.

AVENT, Adventus Domini.

AVENTURIERS, Convenæ.

AVERTISSEMENT, Monitio, monitum, monitus, præceptum, denuntiatio,

indicium, significatio.

=Avertir=, Moneo, admoneo, præmoneo, commonefacio, denuntio, indico.

=Qui avertit=, Monitor, admonitor.

AVEU, Confessio.

_Se perdre par ses aveux_, Mea me confessione jugulo.

=Avouer=, Confiteor, fateor, præ me fero, agnosco.

AVEUGLE, Cæcus, captus oculis.

=Aveugler=, Cæco, cæcum facio, oculis privo, excæco, occæco.

=Aveuglé= (être), Caligo, cæcutio.

AVIDITÉ, Aviditas, cupiditas, desiderium.

=Avide=, Avidus, valde appetens, cupidus.

=Avidement=, Avare, parce, avide, restricte, cupide, sitienter.

AVIS, Sententia, consilium, mens, voluntas, judicium, opinio.

_A mon avis_, Judicio meo.

_Être du même avis_, Consilium meum cum tuo, res meas cum tuis

commiscui.

_Être d’un avis contraire_, In aliam opinionem discedo.

_S’en tenir à l’avis de qqn_, Consentio, sto.

AVOCAT, Patronus, defensor, tutor, advocatus, causidicus.

=Avocat-général=, Prætor.

AVOIR, Pecunia, opes, divitiæ, fortuna, res, copiæ.

=Avoir=, Habeo, possideo, utor.

AVOUÉ, Cognitor.

AXE, Axis.

AXIOME, Axioma.

B

BABILLER, Garrio, blatero, argutor.

=Babillard=, Garrulus, loquax.

BACCHANALES, Bacchanalia.

_Célébration des bacchanales_, Bacchatio, bacchantium furor.

_Célébrer les bacchanales_, Bacchor.

BADINER, Alludo, jocor.

BAGAGES, Impedimenta, sarcina.

BAGATELLES, Nugæ, ineptiæ.

BAGUETTE, Rudis, virga, flagellum.

BAIL (_donner à_), Affermo, loco.

BAILLER, Oscitor, dormito.

BAINS (publics), Balneæ.

_Salle de bains_, Balnearia, balneum, balineum.

=Baignoire=, Alveus.

=Baigneur=, Balneator.

=Baigner=, Lavo, abluo, circumluo, respergo.

BAISER, Suavium, osculum, basium.

=Baiser=, Suavior, osculor, suavium do.

BALAI, Scopæ.

=Balayer=, Verro, scopis aufero.

BALANCE, Statera, trutina, libra.

=Balancer=, Libro, pondero, statera examino.

BALBUTIER, Lingua titubo.

BALLE (à jouer), Pila.

BALLOTTER, Vexo, exagito, agito.

=Ballotté= (_être_), Huc illuc impellor, jactor.

BANAL, Pervulgatus, vulgaris.

BANC, Scamnum.

BANDES (en), Catervatim, turmatim, per catervas.

=Bandit=, Latro, prædo, sicarius.

BANDER, Intendo.

BANLIEUE, Suburbanitas.

BANNISSEMENT, Ejectio.

=Bannir=, Exturbo, expello, dejicio, evertor.

=Banni=, Extorris, exul.

BANQUE, Argentaria.

_Faire la banque_, Argentariam facere.

=Banquier=, Argentarius, trapezita, collybista, qui argentariam facit.

BANQUEROUTE (faire), Decoquo, male rem gero, conturbo.

=Banqueroutier=, Decoctor, inficiator, fraudator.

BANQUET, Epulæ, epulatio, epulum, dapes.

_De banquet_, Epularis.

_Assister à un banquet_, Epulor, convivor.

=Banquette=, Subsellium, sedes judicum.

BAPTÊME, Baptismus.

=Baptiser=, Baptismum confero.

BARBARIE, Feritas, immanitas.

=Barbare=, Immanis, barbarus, ferus, crudelis, agrestus, atrox.

=En barbare=, More barbarorum.

=Barbarisme=, Barbarismus.

BARBE, Barba.

_Qui porte une barbe naissante_, Barbatulus, fere imberbis, cum rara

barba.

=Barbu=, Barbatus.

=Barbier=, Tonsor.

_Échoppe de barbier_, Tonstrina.

BARQUE, Linter, navicula, cymba, scapha, phaseolus.

BASILIQUE, Basilica.

BASSESSE, Demissio, animi infractio, debilitatio.

=Bas=, Depressus, demissus, abjectus, humilis, vilis.

=En bas=, Deorsum.

=Bas= (_le plus_), Imus, infimus.

=Bassement=, Humiliter, submisse, demisse.

BAT, Clitellæ.

BATAILLE, Certamen, dimicatio, discrimen.

_Prolonger la bataille_, Certamen extraho.

_Terminer la bataille_, Certamen sedo.

_Refuser la bataille_, Certamen abnuo, defugio.

_Livrer une bataille décisive_, Ad universæ rei dimicationes venio.

_En bataille rangée_, Acie constituta.

=Bataillon=, Caterva, turbæ, turma, acies.

BÂTON, Scipio, fustis, bacillum, baculus, virga.

=Bastonnade=, Fustuarium.

BÂTIR, Ædifico, exstruo, exædifico, construo, condo, constituo, pono,

architector, muros tollo, parietes duco, facio, ædificium

struo, molior.

BATTRE, Cædo, verbero.

_Les veines battent_, Venæ micant.

=Battu= (être), Vapulo, cædor, verberor.

_Être battu par les orages de l’envie_, A ventis invidiæ circumflor.

BAUDRIER, Balteus.

BAUMIER, Balsamum.

BAVARDAGE, Loquacitas.

=Bavarder=, Deblatero, stulte loquor, garrio; garrulus, loquax sum.

=Bavard=, Loquax, garrulus.

BÉATIFIER, Beatifico, beatorum in cœlo numero addo.

BEAUCOUP, Multo, haud paulo, multum, valde, sane, non parum, valde,

mirum in modum, egregie, non mediocriter, mirifice.

=Beaucoup plus=, Impendio magis, multo magis.

BEAUTÉ, Formositas, pulchritudo, forma, venustas.

=Beau=, Formosus, pulcher, decorus.

BEC, Rostrum.

BÊCHER, Humum molior.

BÈGUE, Balbus, lingua hæsitans.

=Bégayer=, Balbutio, lingua hæsito.

BÊLER, Balo.

BELETTE, Mustela.

BÉLIER, Aries.

_Choquer avec le bélier_, Arieto.

_De bélier_, Arietinus.

BELLIQUEUX, Bellicosus, pugnax, pugnator, armis et belli virtute

valens.

BÉNÉFICE, Lucrum, feneratio.

=Bénéficiaire=, Beneficiarius, cliens.

BERCEAU, Cunabula, cunæ, incunabula.

BERGERIE, Caulæ, stabulum.

BESACE, Mantica.

BESOINS, Egestas, indigentia, inopia.

_Il est besoin_, Opus est, necesse est, convenit.

=Besoin de= (avoir), Egeo, opus est, indigeo.

=Qui a besoin=, Indigus.

BÊTE, Bellua, bestia.

_Bête de somme_, Jumentum.

_Bête féroce_, Fera, bestia.

_De bête féroce_, Ferinus.

=Bétail=, Pecus, armentum.

=Bestiaux=, Pecuaria.

_Éleveur de bestiaux_, Pecuarius.

BIBLE, Biblia, sacræ litteræ.

=Bibliothèque=, Bibliotheca, librorum locus.

BIEN (_dire du_), Benedico, laudo.

_Faire du bien_, Benefacio, beneficio afficio.

=Bien-être=, Salus, sanitas, bonum.

=Biens=, Bona, fortuna, res, possessiones, divitiæ, fundi, prædia,

facultates.

BIEN, Apte, apposite, accommodate, decore, commode, congruenter,

eleganter, pulchre, belle, recte, bene, jure, rite, præclare.

=Bien= (beaucoup), Multo, longe.

=Bien que=, Quantumvis, licet, quamvis, tametsi, quanquam.

BIENFAIT, Meritum, beneficium, gratia, munus, officium, studium.

=Bienfaisance=, Beneficentia, liberalitas, benignitas.

=Bienfaisant=, Beneficus, benigne facilis, benignus.

BIENHEUREUX, Beatus, felix, cui bene est.

BIENSÉANCE, Decentia.

BIENTÔT, Brevi, propediem, in brevi, paucis diebus, actutum, mox,

statim.

BIENVEILLANCE, Humanitas, urbanitas, suavitas morum, benevolentia,

gratia, studium.

_Rechercher la bienveillance_, Benevolentiam capto.

_Montrer de la bienveillance_, Benevolentiam exhibeo.

=Bienveillant=, Benevolens, benevolus, amicus.

BIFFER, Deleo, induco.

BIGARRÉ, Versicolor.

BILE, Bilis.

_Exhaler sa bile contre qqn_, Stomachum in aliquem erumpo.

BLÂME, Castigatio, objurgatio, reprehensio, vituperatio, ignominium.

_Échapper au blâme_, Omnem offensionem effugio.

=Blâmer=, Castigo, objurgo, mulcto, reprehendo, increpo, exprobro,

culpæ do.

=Blâmable=, Accusabilis.

BLANCHIR, Candesco, candidus fio, dealbo.

=Blanc=, Albus, candidus, purus.

=Devenir blanc=, Exalbesco, expallesco, extimesco.

=Blanc= (être), Candeo, candore fulgeo.

_Vêtu de blanc_, Candidatus, candida veste indutus.

BLASPHÈME, Blasphemia.

BLÉ, Frumentum, triticum.

_Qui conserve le blé_, Frumentarius.

_Marchand de blé_, Frumentarius.

BLÊME, Luridus.

BLESSURE, Sauciatio, vulneratio, vulnus, plaga.

_Sans blessure_, Invulneratus, integer, inviolatus.

=Blesser=, Saucio, vulnero, vulneribus afficio, lædo, offendo,

offensionem do, injuriam facio.

=Blessé=, Saucius, vulneratus, mortifero vulnere ictus.

BLEU, Cæruleus.

BLOCUS, Obsidio, obsessio.

BŒUF, Bos.

=Bouvier=, Bubulcus.

BOIS, Lignum.

— (Forêt), Silva, nemus.

=Bois sacré=, Lucus, nemus sacrum.

_Aller couper du bois_, Materior, lignor.

=Boisé=, Silvestris, nemorosus.

BOISSON, Potus, potio.

_Le boire et le manger_, Potus pastusque.

=Boire=, Bibo, poto, poculum exhaurio, potionem exhaurio, sorbeo.

_Boire avec excès_, Perpoto.

_Offrir à boire_, Propino.

=Buveur=, Potor, bibulus.

BOISSEAU, Modius.

BOITE, Pyxis, arca, capsa.

BOITER, Claudico.

=Boiteux=, Claudus, altero pede læsus.

_Marche de boiteux_, Claudicatio.

LE BON, Rectum.

_Il y a cela de bon_, Illud inest commodi.

BONACE, Malacia, maris tranquillitas.

BONTÉ, Benignitas, clementia, comitas, humanitas, pietas,

liberalitas, bonitas, integritas.

=Bon=, Bonus, probus, integer, justus, præstabilis, salutor.

_Bon à tout_, Panchrestus.

=Bonnement=, Simpliciter, candide, sincere, benigne, comiter,

liberaliter.

BONHEUR, Felicitas, prosperitas, res secundæ.

_Jouir d’un bonheur sans mélange_, Fortuna utor perpetuo bona,

perpetuam felicitatem habeo.

_Avoir plus de bonheur que personne_, Felicitate omnibus sum superior.

_Avec bonheur_, Feliciter, prospere, fortunate, fauste.

BONDIR, Exsilio, prosilio, evado, me projicio, me proripio.

BONNET, Pileus.

BORD, Extrema ora.

BORGNE, Luscus, cocles.

BORNE, Limes, finis, terminus, meta.

_Borne milliaire_, Milliarium.

_Reculer les bornes_, Fines profero.

_Dépasser les bornes_, Terminos transeo, longius progredior, excedo.

=Borner=, Dimeto, distinguo, describo.

BOUC, Hircus, caper.

BOUCHE, Os, bucca.

_Vous avez cela sans cesse à la bouche_, Id tibi frequens in ore est.

=Bouchée=, Frustum.

BOUCHER, Obstruo, obsero.

BOUCHERIE, Carnarium.

BOUCHER, Lanius.

BOUCLE (de cheveux), Cincinnus, capillus ad ornatum intortus.

_Qui a les cheveux bouclés_, Cincinnatus.

BOUCLIER, Scutum, clypeus.

BOUE, Lutum.

_Couvert de boue_, Lutulentus.

BOUFFON, Scurra, sannio.

_Qui sent le bouffon_, Scurrilis.

BOUGIE, Cereus.

BOUILLIR, Ferveo, ebullio, caleo, effervesco, erumpo.

=Bouilli=, Elixus.

=Bouillonner=, Ebullio.

BOULANGER, Pistor.

BOULEVERSER, Perturbo, perturbationem affero, confundo, permisceo.

BOUQUET, Fasciculus florum.

BOURBEUX, Limosus, limo plenus, cœnosus.

BOURDONNER, Strepo.

BOURGADE, Pagus.

BOURGEON, Gemma.

=Bourgeonner=, Gemmo.

BOURRASQUE, Procella, tempestas.

BOURREAU, Carnifex, tortor, lictor.

_Faire le métier de bourreau_, Carnificinam facio.

BOURSE, Crumena.

BOUTEILLE, Lagena.

BOUTIQUE, Taberna, officina.

=Boutiquier=, Tabernarius, caupo.

BRACELETS, Armillæ.

BRAIES, Bracæ.

_Qui porte des braies_, Bracatus.

BRAIRE, Rudo.

BRANCHE, Ramus.

_Qui a des branches_, Ramosus.

BRANDIR, Jaculor, torqueo, conjicio, jacio.

BRANLER, Vacillo, titubo, hæsito.

BRAS, Brachium.

BRAVE, Strenuus.

=Bravement=, Strenue, fortiter, naviter.

BRAVO! Macte.

BREBIS, Ovis.

BRÈCHE (_réparer une_), Mœnium ruinam instauro.

BREUVAGE, Potio, potus.

BRIDE, Habena.

_À bride abattue_, Citato equo.

=Brider=, Infreno.

BRIÈVETÉ, Brevitas.

=Bref=, Brevis, parvus, pusillus, exiguus.

=Bref=, Summatim, uno verbo, ne plura.

=Brièvement=, Breviter, strictim, brevi, cum brevitate, paucis verbis.

BRIGANDAGE, Latrocinium, excursio.

=Brigand=, Grassator, latro.

_Vivre en brigand_, Latronem agere.

BRIGUE, Petitio, rogatio, rogatus, preces, ambitio, ambitus,

prensatio.

_Par brigue_, Ambitiose, cum ambitione.

=Briguer=, Ambio, circumeo, prenso, prehenso.

BRILLANT, Splendor, claritas, nitor.

=Briller=, Niteo, splendeo, nitesco, floreo, præfulgeo, luceo, mico,

corusco.

=Briller= (faire), Illumino, colorum varietatem distinguo.

=Brillant=, Splendidus, coruscus.

_D’une façon brillante_, Nitide, splendide, eleganter.

BRISER, Infringo, frango, concido debilito, disrumpo.

BROUILLARD, Nebula.

_Plein de brouillards_, Nebulosus, caliginosus.

BROUILLON, Adversaria.

BROUTER, Depasco, depascor.

BROYER, Contero, tero.

BRU, Nurus.

BRUIT, Strepitus, sonitus, stridor, fragor, sonus.

_Faire du bruit_, Instrepo, obstrepo.

_Répandre des bruits_, Rumores spargo.

_Le bruit s’est répandu_, Fama de re vulgata est.

_Ce bruit ne durera pas longtemps_, Hæc fama diuturna non erit.

_Le bruit court_, Manat in vulgus rumor.

_Faire grand bruit de_, Magnus ubique erat rumor ea de re.

_Sans bruit_, Tacite, silentio.

BRÛLER, Incendo, cremo, uro, aduro, comburo, igne perdo, flagro,

conflagro.

=Brûler= (FIG.), Æstuo, ardeo, ferveo, angor, irascor.

=Brûlant=, Æstuosus.

=Brûlé= (être), Deflagro, comburor, ardeo.

BRUN, Aquilus, fuscus, subniger, aureus.

=Brun= (rendre), Infusco.

BRUT, Rudis.

BÛCHER, Bustum.

=Bûcher funèbre=, Rogum.

BUFFET, Abacus, i.

BUISSON, Dumus, spina, vepres.

_Couvert de buissons_, Dumosus, spinosus, vepribus plenus.

BULLE, Bulla.

BUT, Finis, causa, cujus gratia, scopus.

BUTIN, Manubiæ, præda, spolia ex hostibus capta, exuviæ.

BUTTE (en) à, Expositus, obnoxius, objectus.

C

CABANE, Tugurium.

CACHET, Sigillum.

_Rompre le cachet_, Resigno, aperio, solvo.

CACHETTE, Latebra, recessus.

=En cachette=, Occulte, lecte, ex occulto, per ambages, furtim,

clanculum.

=Cacher=, Abdo, occulo, occulto, condo, abstrudo, tego, velo, operio,

celo, abscondo, recondo.

_Cacher sa pensée sous ses discours_, Dictis circumvestio consilia

mea.

=Cacher= (se), Delitesco, lateo, abscondor.

=Qui cache=, Occultator, receptor.

=Caché=, Latebrosus, latens, obscurus, involutus, reconditus,

occultus, abditus, abstrusus.

=Caché= (=être=), Latito.

CADAVRE, Cadaver, corpus exanime.

=Cadavéreux=, Cadaverosus.

CADENCE, Rhythmus.

_D’une façon cadancée_, Modulate, numerose, composite.

CADRAN (solaire), Solarium.

CADRES (_compléter les_), Exercitum reficere.

CADUC, Caducus, mortalis, incertus.

CADUCÉE, Caduceum.

ÇÀ ET LÀ, Disperse, diffuse, passim, ultro citroque, huc et illuc,

horsum.

_Aller çà et là_, Pervagor.

CAGE, Cavea.

CAGNEUX, Loripes.

CAHIER, Dictata.

CAILLOU, Calculus, lapillus, ratio, silex.

CAL, Callum, cutis usu densior.

CALAMITÉ, Calamitas, miseria, ærumna, adversa.

CALCULER, Dinumero, numero, computo, calculos revoco, rationes

confero.

=Calculé=, Ratus, fixus.

CALENDES, Calendæ.

=Calendrier=, Calendarium.

CALME, Sedatio, tranquillitas, pacatio, securitas.

_Jouir du calme_, Tranquillo sum animo.

=Calmer=, Sedo, placo, mitigo, lenio, mollio.

=Calmer= (=se=), Iracundiam sedare.

=Calmé=, Pacatus, quietus, remissus.

=Avec calme=, Sedate, tranquille, leviter, placate, placide, remisse.

CALOMNIE, Calumnia, obtrectatio, maledictum, vexatio, criminatio.

=Calomnier=, Calumnior, calumniam adhibeo, vexo.

=Calomniateur=, Calumniator, qui falsum crimen objicit.

CALVITIE, Calvitium.

=Chauve=, Calvus, raro capillo, calvitio deformis.

CAMARADE, Contubernalis, domesticus, familiaris, socius.

CAMP, Castra, tentorium.

_Camp fortifié_, Castra propugnaculis munita.

=Camper=, Castra metor, pono, loco, constituo, facio; tentoria erigo.

_Étendre le camp_, Castra extendo, profero.

_Resserrer le camp_, Castra arctius colloco.

_Choisir un lieu pour le camp_, Castra designo.

_Rapprocher le camp_, Castra proprius admoveo.

_Changer le camp_, Castra muto.

_Assiéger le camp_, Aggredior castra, tento.

_S’emparer d’un camp_, Castra capio.

_Relatif au camp_, Castrensis, militaris.

=Campagne= (_faire_), Stipendia in bello mereo.

_Entrer en campagne_, Bellum suscipio.

CAMPAGNE, Rus, villa.

=Séjour à la campagne=, Rusticatio.

=Habiter la campagne=, Ruri habito, rusticor.

=Campagnard=, Rusticanus, rusticus.

CANAL, Canalis.

CANARD, Anas.

CANDÉLABRE, Candelabrum.

CANDIDATURE, Petitio, rogatio, rogatus.

=Candidat=, Petitor, candidatus.

=De candidature=, Candidatorius.

CANDIDE, Simplex, sincerus, credulus.

CANICULE, Canicula.

CANON, Tormentum.

_Abattre à coups de canon_, Crebris tormentorum ictibus mœnia verbero.

CANON (de la messe), Canon missæ.

_Sacrés canons_, Canones sacri, scita Pontificum.

=Canonicat=, Canonicatus.

=Canoniser=, Canonizo, in sanctorum numerum refero.

CANTONNEMENT, Stativa, statio.

CAPACITÉ, Capacitas, amplitudo, spatium capiendi.

CAPITAINE (_il fut grand_), Dux fuit præstantissimus.

CAPITAL (_ne pas toucher à son_), Nihil detraho de vivo.

CAPITAL, Capitalis.

=Capitale= (ville), Urbs regni caput.

CAPITULATION, Deditio.

=Capituler=, Deditionem subeo, in deditionem venio.

_Prendre par capitulation_, In deditionem accipio, recipio, capio.

_Refuser de capituler_, Deditionem desero.

_Se proposer de capituler_, Deditionem specto.

_Qui a capitulé_, Dedititius.

CAPRICE, Levitas, futilitas, vanitas.

_Selon son caprice_, Libidinose.

_Suivre son caprice_, Ad arbitrium ago.

=Capricieux=, Inconstans, mutabilis.

CAPTATION, Captatio.

=Captieux=, Captiosus.

=D’une façon captieuse=, Captiose.

CAPTIVITÉ, Captivitas, servitus.

=Captif=, Captivus, captus et vinctus.

CAR, Nam, enim, namque, etenim, siquidem, quippe, nimirum,

videlicet, sane, nempe.

CARACTÈRE, Indoles, mores, character, nota, figura, forma.

_Caractère doux_, Lenitas.

CARDINAL, Cardinalis, purpuratus Ecclesiæ Pater, Princeps.

_Créer un cardinal_, Cardinalem creo.

CARÊME, Feriæ esuriales.

CARESSES, Blandimenta, blanditia, palpum.

=Caresser=, Blandior, amplexor, palpo.

=Caressant=, Blandus, benignus, comis, lenis, suavis.

CARILLONNER, Tinnio.

CARNAGE, Strages, clades, cædes, occisio, internecio.

CARQUOIS, Pharetra.

CARREFOUR, Compita, trivium.

CARRIÈRE, Curriculum, cursus, stadium.

_Carrière à pierres_, Lapicidinæ.

CARROSSE, Carpentum.

CARTE (géographique), Geographica descriptio.

CAS (_qui fait grand_), Observans, studiosus, cupidus.

_Faire grand cas de_, Magnifacio, magni æstimo.

_Ne faire aucun cas_, Flocci facio, nihili facio, parvi facio.

CASQUE, Galea.

=Coiffé d’un casque=, Galeatus.

CANETTE, Capsa.

CASTAGNETTES, Crotalum.

CATADUPES, Catadupes.

CATAPULTE, Catapulta.

CATÉCHISME, Catechismus.

_Enseigner le catéchisme_, Catechismum trado.

=Catéchumène=, Catechumenus, sacri lavacri candidatus, primæ

christianæ disciplinæ auditor, alumnus, discipulus.

CATHOLIQUE, Catholicus.

_Devenir catholique_, Catholicus fieri, amplecti catholica dogmata.

CAUSE, Causa, caput, origo, fons, radix, principium, occasio, ratio.

_Confier sa cause à qqn_, Apud aliquem causam meam depono.

_Plaider sa cause_, Litem meam facio.

_Gagner sa cause_, Causam vinco.

=A cause de=, Pro, propter, præ.

_Il se fâche pour un rien_, Irascitur de nihilo.

=A cause de cela=, Propterea, ideo, idcirco, ex eo, ea re.

=Causer=, Ago, efficio, infligo, infero.

CAUSERIE, Sermo, locutio.

=Causer=, Sermocinor, loquor.

CAUSTICITÉ, Dicacitas.

=Caustique=, Dicax.

CAUTION, Pignus.

_Se faire caution_, Appromitto, promitto.

_Donner une caution_, Satis do.

=Cautionner=, Intercedo pro aliquo pecuniam.

CAVALIER, Eques.

=De cavalier=, Equestris.

_Cavalerie_ (_charge de_), Equestris procella. Cf. Cheval.

CAVE, Apotheca.

=Caverne=, Specus, spelunca, antrum, caverna.

CE, Hic, ille.

CÉCITÉ, Cæcitas.

CÈDRE, Cedrus.

CEINTURE, Zona, cingulus.

=Ceindre=, Cingo, circumdo, munio.

CELA, Id, hoc, istud.

=Pour cela=, Propterea, ideo, idcirco.

CÉLÉBRER, Celebro, orno, honesto, laudo, comitor.

=Célébrité=, Celebritas, fama, laus, splendor, dignitas, claritudo,

nobilitas.

_Soupirer après célébrité_, Auram popularem capto.

=Célèbre=, Celeber, præclarus, laudatus, clarus, nobilis, insignis.

_Rendre célèbre_, Nobilito, illustro, orno.

CÉLÉRITÉ, Velocitas.

CÉLIBATAIRE, Cælebs.

=Cellérier=, Promus, cellarius.

CELLIER, Celle.

CELUI-CI, Iste.

CENDRE, Cinis.

CENS, Census, bonorum æstimatio.

CENSURER, Vitupero, culpæ do.

_Censurer la conduite des autres_, Aliorum mores carpo; alienos mores

malignis sermonibus lacero.

=Censeur=, Censor, emendator, accusator, vituperator, reprehensor,

castigator.

=De censeur=, Censorius, quod censoris est.

=Dignité de censeur=, Censura, censoris dignitas.

CENT, Centum.

=Cent fois=, Centies.

CENTRE, Umbilicus, centrum.

CENTURIE, Centuria, centum homines.

_Distribuer en centuries_, Centurio, in centurias distribuo,

describo, centurias conficio.

_Par centuries_, Centuriatim.

_Réparti en centuries_, Centuriatus.

=Centurion=, Centurio.

CEPENDANT, Tamen nihilominus, attamen interea, verumtamen, verum.

CERCLE, Circulus, ambitus, rotundus, gyrus, orbis.

_Faire un cercle_, Orbem circumscribere.

_Se réunir en cercle_, Circulor, in circulum cogere homines.

_Former le cercle_, In orbem se recipere.

CÉRÉMONIE, Cærimonia, ritus sacer, cultus religiosus, religio

sacrorum.

CERF, Cervus.

CERNER, Circumeo, circueo, eo circum.

CERTAIN, Certus, non dubius, non incertus, compertus, manifestus.

_Il est certain_, Certum est mihi, pro vero constat.

=Certainement=, Certe, scilicet, certo, profecto, sine dubio,

equidem, sane, videlicet.

=Certes=, Equidem.

=Certifier=, Testificor, testor, notum facio.

CÉRUSE, Cerussa.

_Blanchir avec la céruse_, Cerussatus, cerussa illitus, fucatus.

CESSER, Desino, desisto, cesso, finem facio, cesso.

CESSION, Cessio.

=Céder=, Cedo, locum do, me retraho.

CESTE, Cœstus.

C’EST POURQUOI, Ea re, propterea, ideo, ob eam rem.

CET, Is.

CÉTACÉ, Cete.

CERVEAU, Cerebrum.

CHACUN, Singuli, quisque, unusquisque.

CHAGRIN, Mœror, tristitia, mœstitia, molestia, cura, ægritudo, angor,

dolor, mœror, cura, sollicitudo, afflictio.

_Le chagrin est un supplice_, Ægritudo summa est carnificina.

_Être accablé de chagrin_, Magnam molestiam suscipio, mœrorem haurio.

_Adoucir le chagrin_, Dolorem lenio.

_Chasser le chagrin_, Dolorem depono.

=Chagriner=, Fodico.

=Chagrin=, Morosus, difficilis.

CHAÎNE, Vinculum, compedes, catenæ, copula, nexus.

CHAISE, Sella, sedes.

CHALEUR, Calor, ardor, æstus.

_La chaleur augmente_, Calor crescit.

_La chaleur diminue_, Calor remittit.

=Chauffer=, Calefacio.

=Chauffer (se) au soleil=, Apricor.

=Chaud=, Calidus.

=Chaud= (être), Caleo, calidus sum.

=Chaleur= (avec), Ferventer.

_Parler avec chaleur de_, Ferventer loquor de aliquo, fervide.

CHAMBRE (à coucher), Cubiculum, conclave.

CHAMEAU, Camelus.

CHAMP, Ager, arvum, campus, solum, territorium, seges.

_Exercices du champ de Mars_, Campestris exercitatio.

=Champêtre=, Rusticus, rusticanus.

=Sur-le-champ=, Extemplo, illico, statim, haud, ilicet.

CHANCE, Fortuna.

_La chance tourne_, Fortuna retro volvitur.

CHANCELER, Titubo, hæsito, vacillo, fluctuo.

CHANCELLERIE, Cancellaria.

=Chancelier=, Cancellarius, tabularii sanctioris præses, custos.

CHANDELLE (de cire), Cereus.

CHANGE (de monnaie), Collybus.

CHANGEMENT, Permutatio, mutatio, variatio, motus, conversio,

vicissitudo.

=Changer=, Permuto, muto, inverto, verto, commutationem affero, vario.

=Changeant=, Mobilis, instabilis, inconstans.

CHANSON, Cantilena, cantio, cantiuncula.

=Chant=, Canticum, cantus, symphonia.

_Chant funèbre_, Nenia.

=Chanter=, Canto, cantus fundo, cantito, cano, cantus do, pervulgo.

=Chanteur=, Cantor.

CHAPEAU, Petasus.

=Coiffé d’un chapeau=, Petasatus.

CHAPELET, Preces coronariæ, corolla precum.

CHAPELLE, Sacellum, ædicula, cella, templum.

CHAPITRE, Capitulum.

=Salle du chapitre=, Capitulum ordinis, locus reprehendendis erratis

destinatus, capitulum ordinis facio.

CHAQUE, CHACUN, Quisque, unusquisque, quivis, quilibet, singuli.

CHAR, Vehiculum, carpentum, currus, essedum.

_Être traîné sur un char_, Veho, subveho, inveho.

=Chariot=, Plaustrum.

CHARBON, Carbo.

=Charbonnier=, Carbonarius.

CHARGE, Onus.

_Charger d’un fardeau_, Onero.

=Chargé=, Onustus.

CHARGE, Munus, officium, provincia, mandatum.

_Imposer une charge_, Muneri aliquem præpono.

_Remplir une charge_, Munus obeo, cum imperio sum.

_Être privé de charge_, Munere exuor.

_Satisfaire aux devoirs de sa charge_, Munus pro mea dignitate gero.

_Sortir de charge_, De potestate exeo.

=Se charger de=, Suscipio.

=Qui est à charge=, Molestus, gravis.

_Être plus à charge_, Plus negotii facesco.

CHARGES, Honores.

_Être dans les charges publiques_, Dignitate præditus sum.

CHARGE (_sonner la_), Bellicum cano.

_Faire une charge de cavalerie_, Equestrem procellam excito.

CHARLATAN, Circulator, circumforaneus, vagus, nugator.

CHARME, Invitamentum, incitamentum.

_Charme de la parole_, Suaviloquentia.

CHARMES, Venustas, lepor, gratia, suavitas.

=Charmer=, Delecto, delectationem affero, delector, oblector,

delectationem capio, allicio, allecto, demulceo.

=Charmant=, Festivus, lepidus, facetus, egregius, eximius, elegans.

CHARPENTE (qui a une), Materiatus.

=Charpentier=, Materiarius, faber, tignarius.

CHARRUE, Aratrum.

CHARYBDE, Charybdis.

CHASSE, Venatio, venatus.

=Chasser=, Venor, venatu me exerceo, feras consector.

=Chasseur=, Venator.

CHASSER, Depello, pello, propulso, expello, arceo, ejicio, dejicio,

detrudo, amoveo, excludo, prohibeo.

CHASSIE, Lippitudo.

=Chassieux= (être), Lippo.

CHASTE, Incorruptus, integer, purus, inviolatus, sanus, castus,

pudicus.

CHAT, Feles.

CHÂTEAU-_fort_, Castellum.

_Habitant d’un château-fort_, Castellanus, qui castellum habitat.

CHÂTIMENT, Pœna, supplicium, mulcta, verberatio, coercitio.

=Châtier=, Coerceo, reprimo.

=Châtié=, Limatus, politus.

CHATOUILLEMENT, Titillatio.

=Chatouiller=, Titillo.

CHATOYANT, Versicolor, dubio varioque colore.

CHAUME, Stipula, calmus.

=Chaumière=, Casa, tugurium.

CHAUSSURE, Calceamentum, calceus, pedum vestitus, soccus.

=Chausser=, Calceo.

=Chausser= (se), Calceos pedibus induo.

CHEF, Princeps, dux, caput, præfectus, imperator, rex, tyrannus.

_Chef-d’œuvre_, Palmarius.

CHEMIN, Via, iter.

_Les chemins sont très mauvais_, Viæ æstuosæ, lubricæ.

_S’ouvrir un chemin_, Viam mihi aperio.

_Frayer le chemin_, Munio viam.

_Qui se trouve sur le chemin_, Obvius, occurrens.

CHEMISE, Subucula.

CHÊNE, Quercus.

CHERCHER (avec soin), Exquiro, quæro, inquiro, investigo, perscrutor.

CHÈRE, Genium.

_Faire bonne chère_, Curo genium.

_Faire maigre chère_, Defraudo.

CHER, Carus.

=Chéri=, Carus, acceptus, jucundus, antiquus.

=Cher= (adv.), Care.

CHERTÉ, Caritas, inopia rei.

=Cher=, Magno, magno pretio.

_Le blé est cher_, Caritas annonæ est.

CHÉTIF, Tenuis, exilis.

CHEVAL, Equus, caballus.

_Monter à cheval_, Equum conscendo.

_Partir à cheval_, Advehor equo, equo feror.

_Descendre de cheval_, Descendo ex equo.

_Tomber de cheval_, Ex equo decido.

_Être jeté à bas de cheval_, Ex equo præcipitor.

_Atteler les chevaux au char_, Equos jungo currum tracturos.

_Dételer_, Equos abjungo.

_Aller à cheval_, Equito, equo vehor, equo iter facio.

=Chevalet=, Equuleus.

_Éprouver les tourments du chevalet_, Equuleo torqueor.

=Cavalerie=, Equitatus, equitum turma.

=Chevalier=, Eques.

=Chevaucher=, Coequito.

CHEVELURE, Coma, capillus, cæsaries.

CHEVEU, Capillus, capitis pilus.

=Cheveux blancs=, Cani, albi senum capilli.

=Cheveux blonds=, Flavi capilli.

=Cheveux en désordre=, Capilli impexi.

=Cheveux longs=, Coma intonsa.

_Les cheveux tombent_, Capilli fluunt.

_Cheveux rares_, Capilli rari et cedentes.

_Laisser croître les cheveux_, Capillum promitto, submitto.

_Disposer les cheveux_, Como, orno.

=Chevelu=, Capillatus, comatus, crinitus.

CHÈVRE, Capra, capella.

=De chèvre=, Caprinus.

=Chevreau=, Hædus.

=De chevreau=, Hædinus.

CHEZ, Apud.

CHICANE, Captiuncula.

=Chicaneur=, Rabula.

CHICHE, Malignus, avarus, parcus.

_Chichement_ (_vivre_), Defraudo genium.

CHIEN, Canis.

=De chien=, Caninus.

CHIRURGIE, Chirurgia.

CHLAMYDE, Chlamys.

=Vêtu de la chlamyde=, Chlamydatus.

CHOC, Pulsus, motus, impulsus, agitatio, impressio, impetus,

effectio, violentia.

_Soutenir le choc des ennemis_, Impetum sustineo, prœlium sustineo.

=Choquer=, Offendo, offensionem affero, injuriam facio.

CHŒUR, Chorus.

CHOIX, Cooptatio, constitutio, delectus, electio, selectio, lectio.

=Choisir=, Deligo, lego, eligo; delectum habeo, adhibeo; opto,

coopto, adscribo, recipio.

=Qui choisit=, Elector.

=Choisi=, Exquisitus, accuratus, lectus, excellens.

=Choix= (avec), Electe, distincte, discrete.

CHOSE, Res.

CHOU, Brassica, caulis.

CHOUETTE, Noctua.

CHRÉTIEN, Christianus, qui Christi nomen profitetur, Christi fidei

initiatus, Christi sectator.

CHUCHOTERIE, Susurratio.

=Chuchoter=, Susurro.

CHUTE, Labes, ruina, prolapsio.

CICATRICE, Cicatrix, signum relictum ex vulnere.

CIEL, Cœlum, regiones immortalitatis; beatorum sedes, domicilium.

_Habitants du ciel_, Cœlites, cœlicolæ.

_Remuer ciel et terre_, Mare cœlo miscere.

=Céleste=, Cœlestis, divinus, immortalis.

CIERGE, Cereus, fax cerea.

CIGALE, Cicada.

CIMENTER (_la paix_), Pacem coagmento.

CINTRÉ, Fornicatus.

CIRCONLOCUTION, Circuitio, periphrasis.

CIRCONSCRIRE, Definio, terminis circumscribo.

CIRCONSPECT, Cautus, providus, prudens.

CIRCONSTANCES (_savoir se plier aux_), Consulo temporibus.

_S’accommoder aux circonstances_, Tempori me accommodo, scenæ servio,

servio tempori.

CIRCONVENIR, Circumvenio, decipio.

CIRCUIT, Circuitus.

CIRCULER, Commeo, venio, redeo, coeo.

_Circuler_ (_faire_), Circumfero.

CIRE, Cera.

=Marchand de cire=, Cerarius, qui ceram tractat.

=Enduit de cire=, Ceratus, cera inductus, illitus.

=Cire= (de) Cereus, e cera factus.

CIRQUE, Circus.

_Jeux du cirque_, Circenses ludi.

CITADELLE, Arx, castellum.

CISELER, Cælo.

=Ciseleur=, Cælator.

CITÉ, Civitas.

_Donner le droit de cité_, Civem facio aliquem; civitatem alicui do,

largior, impertior; adscribo civitati.

_Perdre son droit de cité_, Civitatem amitto, segregor a numero

civium.

=Citoyen=, Civis, municeps, popularis.

_Être fait citoyen_, Civitate donatus sum.

CITATION, Appositio.

=Citer=, Cito, nomino.

=Civique=, Civicus.

=Civil=, Civilis.

=Civilement=, Civiliter.

CITHARE, Cithara.

=Joueur de cithare=, Citharista.

=Chanteur s’accompagnant de la cithare=, Citharœdus.

CITRONNIER (de), Citreus.

CLAIE, Crates.

CLAMEUR, Vociferatio, clamor, vox elata.

CLANDESTIN, Clandestinus, occultus, furtivus.

CLAIR, Clarus, planus, apertus, perspicuus, dilucidus, explicatus,

evidens, pervulgatus, non obscurus.

=Clair= (être), Diluceo.

_Rendre clair_, Dilucido, declaro, enucleo, explico, aperio.

=Clairement=, Clare, manifeste, perspicue, plane, articulate,

liquide, certo, enucleate, explanate, explicate, enodate,

expresse, aperte, diserte, dilucide.

=Exprimé clairement=, Expressus, firmus, confirmatus, apertus.

=Clairvoyant=, Oculatus.

=Clarifier=, Defæco, a fæcibus purgo.

CLASSEMENT, Digestio, distributio.

=Classification=, Partitio, divisio.

=Classer=, Diribeo, distribuo, separo.

=Clause=, Cf. Condition.

CLEF, Clavis.

CLÉMENCE, Clementia, lenitas, benignitas, humanitas, misericordia,

mansuetudo.

=Clément=, Clemens, lenis, mitis, mansuetus, liberalis, humanus.

=Avec clémence=, Clementer, mansuete.

CLEPSYDRE, Clepsydra.

CLIENTÈLE, Clientela; clientum defensio tutela, procuratio.

=Client=, Cliens, salutator.

_Être le client de qqn_, In clientela alicujus sum.

CLIN D’ŒIL (_en un_), Momento, e vestigio temporis.

CLOCHETTE, Tintinnabulum.

CLÔTURE, Sepes, septum, paries, murus.

=Clore=, Obsepio, sepio, intercludo.

CLOU, Clavus.

=Clouer=, Suffigo, affigo.

COCHER, Auriga; curruum rector, agitator.

CŒUR, Pectus, animus, cor.

_Le cœur bondit_, Pectus emicat.

_De grand cœur_, Propense, ex animo, libenter, sponte.

_Si ma vie vous tient à cœur_, Si tibi salus mea cordi est; si qua

salutis meæ cura tangit.

_Homme sans cœur_, Homo durus.

COHÉRITIER, Cohæres.

COHÉSION, Cohærentia, compositio, conjunctio.

COHORTE, Cohors, militum manus.

COIFFER (se), Capillum como, compono, orno.

COIN, Cuneus.

_En forme de coin_, Cuneatim.

COLÈRE, Ira, iracundia, indignatio, stomachus, furor, rabies.

=Contenir= (_se_), Iracundiam contineo.

_Dans un transport de colère_, Animo irato ac percito.

_Mettre en colère_, Bilem moveo ac iracundiam adduco.

_Se mettre en colère_, Exardeo iracundia, irascor, stomachor.

_Être tout en colère_, In fermento jaceo, iracundia efferror.

_Céder à la colère_, Iracundiæ servio.

_Décharger sa colère_, Iram effundo in aliquem.

_Sa colère se calme_, Defervescit ira.

_Il n’est plus en colère_, Iracundiam demisit.

_Apaiser sa colère_, Iras lenio, furorem sedo.

_La colère divine s’apaise_, Expio DEUM.

=Coléreux=, Stomachosus, iracundus.

=Colère= (avec), Stomachose, iracunde, per iram, cum iracundia.

COLIQUES, Tormina.

=Qui a des coliques=, Torminosus.

COLLER, Agglutino, adnecto.

=Colleur=, Glutinator.

COLLÉGE, Collegium, conventus, cœtus.

COLLÈGUE, Collega.

COLLIER, Torques, monile, colli ornamentum.

=Qui porte un collier=, Torquatus.

COLLINE, Collis, clivus.

COLLISION, Afflictus, afflictatio.

COLLYRE, Collyrium.

COLOMBE, Columba.

_De colombe_, Columbinus.

COLONIE, Colonia.

=Colon=, Colonus, agricultor, agricola.

COLONNE, Columna.

_Impôt sur les colonnes_, Columnarium.

COLPORTER, Circumgesto, circumfero.

COMBAT, Prœlium, pugna, concertatio, dimicatio, certamen, conflictio,

conflictus, contentio, discrimen.

COMBAT (_signal du_), Bellicum, cantus ad arma vocans.

_Engager le combat_, Arma confero.

_Revenir au combat_, Ex fuga ad conflictum redeo.

=Combattre=, Prœlior, prœlio dimico, prœlium decerto, depugno,

dimico, concerto; conflictor, confligo, certo, depugno.

=Combattant=, Pugnator.

COMBIEN, Quantopere, quantum, quam, quatenus.

=Combien?= Quot?

COMBLE DU BONHEUR (être au), Nimia voluptate gestio.

COMBUSTION, Deflagratio, exustio, incendium.

=Consumer=, Exuro.

COMÉDIE, Comœdia, fabula, comicorum ars.

=Comédien=, Comicus, actor scenicus, comœdus.

=De comédien=, Mimicus.

=Comiquement=, Comice, more comico.

COMESTIBLES, Penus.

COMÈTE, Cometes, stella crinita.

COMICES, Comitia.

_Relatif aux comices_, Comitialis, ad comitia pertinens.

COMMANDEMENT, Imperium, potestas, ditio.

_Donner le commandement_, Præpono, præficio.

_Prendre le commandement_, Imperium obtineo, præsum, præpositus sum.

=Commander=, Jubeo, impero, mando, præcipio, edico, leges impono,

præscribo.

COMME, Velut, sicut, veluti, sicuti, ut, æque ut, ita ut, vice,

quemadmodum, quomodo, instar, quasi.

_Comme pas un_, Si quisquam alius.

_Comme si_, Perinde ac si, quasi, perinde quasi, tanquam.

COMMENCEMENT, Primordia, principium, exordium, exorsus, initium,

inceptio.

_Du commencement à la fin_, A capite ad calcem.

=Au commencement=, Primo, primum, initio, principio.

_Nous ne sommes encore qu’au commencement_, Adhuc in primordio stamus.

=Commencer=, Exordior, exordium capio, inchoo, suscipio, principium

capio, aggredior, incipio, telam exordior.

COMMENSAL, Convictor familiaris, quotidianus.

COMMENT, Quemadmodum, ut, ita ut.

=Comment?= Qui, quomodo?

COMMENTER, Commentor, explico.

COMMERCE, Mercatus, commercium, familiaritas, consuetudo, convictus,

sodalitas.

=Faire le commerce=, Mercaturam facio, mercor, nundinor.

COMMETTRE (une faute), Committo, perpetro, pecco.

COMMIS (de recette), Coactor, qui pecuniam cogit et recipit officii

nomine.

COMMISÉRATION, Miseratio, clementia, misericordia.

COMMISSION, Mandatum.

_Charger d’une commission_, Mandata do.

_Recevoir une commission_, Mandata recipio.

COMMODITÉ, Opportunitas.

=Commode=, Opportunus, commodus.

=Commodément=, Commode, opportune.

COMMOTION, Commotio, motus, perturbatio.

COMMUNAUTÉ, Communitas, communio, societas, consociatio.

_En communauté_, Communiter, promiscue.

COMMUN, Contritus, pervulgatus, vulgaris, communis, pervagatus,

popularis.

_Homme du commun_, Homo tenuis, gregarius.

=Communément=, Fere, plerumque, vulgariter, usitate.

COMMUNE, Commune, respublica, universitas, collegium.

COMMUNION, Communio sacra.

_Communion générale_, Cœtus populi ad cœleste epulum celebrandum.

_Donner la communion_, Sacram communionem do.

_Recevoir la communion_, Sacrosancto Christi Corpore, divino epulo

vescor, pascor.

COMMUNICATION, Communicatio.

=Communiquer=, Communico, confero, credo, refero, participo, do,

tribuo.

COMPACTE, Condensus, spissus, densus.

COMPAGNIE, Societas, commercium, manipulus.

_Par compagnie_, Manipulatim, per manipulos.

=Compagnon=, Comes, sectator, assectator, assecla, socius, deductor,

consors, particeps.

_Compagnon_ (_d’armes_), Commilito, in bello socius.

COMPARAISON, Comparatio, collatio, contentio, similitudo, compensatio.

=En comparaison de=, Pro.

=Comparer=, Confero, comparo, collationem facio.

=Comparable=, Comparabilis.

=Comparatif=, Comparativus.

=Comparativement=, Comparate.

_Faire comparaître_, Aliquem in judicio sisto.

_Ne pas comparaître_, Vadimonium desero.

COMPASSION, Commiseratio, miseratio, misericordia.

_Avoir compassion_, Misereor, miseror.

_Compatir aux douleurs_, Doleo vicem tuam, commoveor miseriis tuis.

=Compatissant=, Misericors, clemens.

COMPATRIOTE, Nostras, noster, nostræ gentis.

COMPENSATION, Compensatio, comparatio, præmium, merces, remuneratio.

=Compenser=, Compenso, comparo, remunero, reparo, repono, exæquo,

assequor.

COMPILATION, Compilatio.

COMPLAISANCE, Obsequium, officium, indulgentia.

=Complaisant=, Obsequiosus, officiosus.

COMPLEXION (faible), Corpore fracto, debilitato sum.

COMPLICE, Culpæ socius, satelles.

COMPLÉMENT, Complementum.

=Compléter=, Compleo, perficio, integro, consummo.

=Complètement=, Penitus, prorsus, omnino, plane, perfecte, funditus,

integre.

COMPLIMENT, Gratulatio.

COMPLOT, Conspiratio, conjuratio, consensio.

_Faire un complot_, Conjurare.

COMPORTER (se), Se gerere.

_Se comporter comme un citoyen_, Gero me pro cive.

COMPOSER, Excudo, compono, elucubro, condo.

=Composé= (être), Consto, componor, fio, constituor.

COMPRENDRE, Comprehendo, intelligo, cognosco, sentio, capio,

percipio, assequor, rem capio.

COMPROMIS, Compromissum, pactio.

_Faire un compromis_, Compromitto, compromissum facio.

COMPTE, Ratio.

_En ligne de compte_, In rationem.

_Porter en compte_, Scribo me alicui pecuniam dedisse.

_Rendre ses comptes_, Rationes alicui reddo.

_Tenir plus compte de ... que_, Tribuo plus alicui quam.

=Compter=, Numero, adnumero, recenseo, percenseo.

_Compter sur_, Confido, audeo, non timeo.

_Vous pouvez y compter_, Pro certo hoc tibi polliceor.

_Compté_, Ratus.

CONCAVE, Concavus, cavus.

CONCEPTION, Comprehensio, agnitio, phantasia.

_Immaculée Conception_, Conceptio immaculata B. M. V.

=Concevoir=, Concipio, comprehendo, colligo, accipio, imbibo, haurio.

CONCERNER, Pertinet, attinet, spectat, attingit.

CONCESSION, Concessio.

CONCILE, Concilium.

_Concile œcuménique_, Concilium sacrum œcumenicum.

_Concile national_, Concilium nationale.

_Concile provincial_, Concilium provinciale.

=Conciliabule=, Arcana pactio et factiosa, coitio.

CONCISION, Compressio, concisio.

_D’une façon concise_, Compresse.

CONCLAVE, Conclave pontificium.

CONCLUSION, Conclusio, clausula, peroratio, epilogus.

=Conclure=, Concludo.

CONCERT, Symphonia, concentus.

=Concerter= (se), Consilia tua mecum communica.

=Concert= (de), Compacto, consulto, ex composito.

CONCORDE, Concordia, consensus, pax, compositio.

=Concorder=, Concordo, congruo, consentio, idem sentio, cum aliquo

sentio, concino.

CONCOURS, Frequentia, multitudo.

— (Aide), Auxilium.

=Concurrent=, Competitor.

CONCUSSION, Peculatus.

=Concussionnaire=, Peculator, ærarii violator, fur pecuniæ publicæ.

CONDAMNATION, Damnatio, condemnatio.

_Il a subi plusieurs condamnations_, Sæpius condemnatus est, multis

judiciis confossus.

=Condamner=, Damno, condemno, improbo, supplicio addico, reprobo,

rejicio, improbo.

_Condamner sans entendre_, Indicta causa aliquem condemno.

CONDENSER (se), Concresco.

CONDESCENDRE à, Obtempero.

CONDISCIPLE, Condiscipulus.

CONDITION, Conditio, status, fortuna, ratio, lex, pactum, pactio,

conventio.

CONDUITE, Mos, usus, modus, ductus.

CONDUIRE, Duco, perduco.

_Se bien conduire_, Bene me gero.

_Se mal conduire_, Turpissime me gero.

_Se conduire en roi_, Partes mihi regis sumo.

=Conducteur=, Ductor, dux, qui ordinem ducit, perductor.

CONCLURE (un traité), Contraho, paciscor.

CÔNE, Conus.

CONFECTIONNER, Conficio, efficio, facio.

CONFESSION, Confessio sacra.

_Confession générale_, Totius vitæ maculas confessione eluo.

=Confesser=, Confitentibus de se reis pro sacro tribunali aures do.

=Se confesser=, Eluo animum peccatorum sordibus, sacra confessione

perpurgo animum.

=Confesseur=, Confessarius, a confessionibus sacris; conscientiæ

judex, arbiter.

CONFIANCE, Fiducia, spes certa.

=Confiance= (avoir), Fido, credo, confido, fiduciam in aliquem repono.

_Gagner la confiance_, Mihi fidem præstruo.

=Confier=, Commendo, committo, credo, trado, demando, confido.

=Confiant=, Fidens, audens, fretus.

CONFINS, Confinium, finis, limes, provinciæ extremum.

CONFIRMATION (donner la), Chrismatis sacramento confirmo.

CONFIRMER (assurer), Confirmo, stabilio, corroboro.

CONFISCATION, Publicatio.

=Confisquer=, Publico, proscribo, præconi subjicio.

CONFISERIE, Cupedia, suaviores epulæ, gulæ irritamenta.

=Confiseur=, Cupedinarius.

CONFORMATION, Conformatio, forma, compositio, exornatio.

=Conformité=, Convenientia, conjunctio.

=Conformer= (se) à, Se conformare.

=Conforme à=, Conveniens, consonus, consentaneus, congruens, concors,

aptus, par, decorus, decens, dignus.

=Conformément=, Convenienter, congruenter, secundum, pro, congruenter.

CONFUSION, Perturbatio, confusio, admistio.

=Confondre=, Permisceo, confundo aliud alio; in unum confundo,

misceo, confundo.

_Confondre qqn_, Aliquem in ruborem do, ruborem incutio, verecundiam

affero.

=Confondu=, Promiscuus, mistus, confusus, incertus.

=Confus=, Inordinatus, perturbatus, confusus, inconcinnus, insulsus,

non compositus.

=Confusément=, Perturbate, confuse, incondite, insulse.

CONGÉ, Dimissio.

_Prendre un congé_, Commeatum sumere.

_Expiration du congé_, Ad diem commeatus non venit.

=Congédier=, Dimitto, amitto, missum facio, remitto.

CONGRÉGATION, Congregatio B. M. V., Mariana sodalitas, sodalitium,

conventus MARIÆ honoribus institutus.

CONJECTURE, Conjectio, conjectura, conjectus, opinio, suspicio,

auguratio.

_Fondé sur des conjectures_, Conjecturalis, opinabilis.

=Conjecturer=, Conjecto, conjicio, conjecturum facio, suspicor.

CONJOINTEMENT, Conjuncte, simul, conjunctim.

CONJURATION, Conjuratio, consensio.

=Conjurer=, Conspiro, conjuro.

CONNAISSANCE, Cognitio, agnitio, intelligentia, notio, scientia,

perspicientia.

— (Notion), Notitia, notio.

=Connaître=, Nosco, cognosco, agnosco, percipio, attendo, disco, non

me latet, non me fugit, assequor, teneo, habeo.

_Faire connaître d’avance_, Præsignifico, prænuntio, præmonstro.

_Se faire connaître_, Se prodere.

=Connu=, Notus, cognitus, spectatus, perceptus, compertus,

exploratus, pervulgatus.

CONNIVENCE, Collusio.

_Être de connivence avec_, Prævaricor.

CONSANGUIN, Consanguineus, sanguine conjunctus, conjunctione proximus.

CONSCIENCE, Conscientia.

_Bonne conscience_, Conscientia bene actæ vitæ, conscientia recte

factorum.

_Mauvaise conscience_, Conscientia sceleris, facinorum.

_Remords de conscience_, Stimuli quibus mens compungitur.

_Homme d’une conscience pure_, Vir integerrimæ mentis.

=Consciencieux=, Scrupulosus, religiosus.

CONSÉCRATION, Dedicatio, consecratio.

=Consacrer=, Consecro, dico, dedico, voveo, sacro, religiosum facio,

devoveo, inauguro.

CONSEIL, Consilium, deliberatio, cogitatio, animadversio, ratio,

cogitatum, consultum, sententia, monitum, monitio, impulsus.

_Conseil privé_, Consilium sanctius.

_Demander un conseil_, Exigo consilium, sententiam consulo.

_Prendre un conseil_, Consilium ineo, consiliis utor.

_Suivre le conseil_, Monitis me præbeo, monitis pareo.

=Conseiller= (verb.), Consilior, consilium do, consulo, suadeo,

moneo, hortor, suggero.

=Conseiller= (subst.), Consiliarius, suasor, qui consilium dat,

hortator.

CONSENTIR, Consentio, idem sentio, cum aliquo facio, annuo.

CONSÉQUENCE, Consecutio, consequentia, connexum.

=Conséquent=, Consequens.

_Par conséquent_, Proin, proinde, itaque.

CONSERVATION, Conservatio, custodia, tuitio, salus, incolumitas.

=Conserver=, Conservo, custodio, tueor, servo, retineo, teneo.

=Conservateur=, Conservator, servator, custos.

CONSIDÉRATION, Dignitas, honor, auctoritas, observantia, veneratio,

cultus, reverentia, decus, laus.

_Recouvrer son ancienne considération_, Ad pristinæ dignitatis gradum

revocor.

_Votre considération s’augmentera_, Crescet dignitas tua.

_En considération de_, Causa.

=Considéré=, Honestus, decorus, honoratus, spectatus, cognitus,

probatus.

CONSIGNER _dans les annales_, Rem annalibus mando.

CONSISTANCE, Soliditas, firmitas.

=Consistant=, Stabilis, firmus, fixus, solidus.

CONSOLATION, Consolatio, solatium, levamen, levatio, medicina,

confirmatio.

=Consoler=, Consolor, levo, dolorem levo, mœrorem minuo,

consolationem adhibeo, luctum, fletum abstergo.

=Consolateur=, Consolator.

_Propre à consoler_, Consolatorius.

_Qui peut être consolé_, Consolabilis.

CONSOLIDER, Corroboro, firmo, confirmo, roboro, sancio, solido.

CONSOMMER, Consumo, exhaurio, conficio, dissipo, comedo.

CONSOMPTION, Tabes, macies.

=Consumer le temps=, Dego, transigo, vivo.

=Se consumer=, Intabesco, extabesco, langueo.

CONSPIRER, Conjuro, conspiro, consentio.

CONSPUER, Conspuo, consputo, sputo aliquem fœdo.

CONSTANCE, Constantia, firmitas, stabilitas, gravitas, æqualitas,

perseverantia.

_Constance à supporter_, Tolerantia, toleratio.

_Souffrir avec constance_, Perpetior, suffero, patior, fero, tolero.

=Constant=, Constans, perpetuus.

=Constamment=, Constanter, fortiter, æqualiter, perpetuo.

CONSTATÉ, Compertus, exploratus, certus.

CONSTERNATION, Consternatio.

CONSTITUTION, Constitutio, institutio.

CONSTRUCTION, Ædificatio, constructio ædium, exstructio.

=Construire=, Exstruo, ædifico, molior, struo, machinor, construo,

conficio, fabricor, coacervo.

=Constructeur=, Fabricator, architectus, artifex, ædificator,

molitor, machinator, fabricator, architectus.

CONSULAT, Consulatus.

_Penser au consulat_, Consulatum spero.

_Briguer le consulat_, Peto consulatum.

_Confier le consulat_, Demando consulatum.

_Enlever le consulat_, Consulatu aliquem dejicio.

=Consul=, Consul, reipublicæ princeps.

=Consulaire=, Consularis.

CONSULTER, Delibero, consilium peto, consulo.

CONTACT, Attactus.

CONTAGION, Contagio, fœditas, virus, venenum, pestis, lues.

CONTEMPLATION, Contemplatio, consideratio, cogitatio, mentis agitatio.

=Contempler=, Contemplor, meditor, considero, perspicio, intueor,

animo intueor, viso, inviso.

=Contemplateur=, Contemplator.

CONTEMPORAIN, Coævus.

CONTE, Fabula, fabella.

CONTENTER de (se), Contentus sum, satis habeo.

_Il ne se contenta pas de_, Parum habuit.

CONTESTATION, Litigium, lis.

CONTESTE, Controversia.

=Contester=, Pungor, rixor, contendo.

CONTENIR, Coerceo, contineo, refreno, comprimo, domo, reprimo,

cohibeo, sedo, freno.

=Se contenir=, Tempero, moderor.

CONTINUATION, Continuatio, perpetuitas.

=Continuer=, Persevero, exsequor, pergo, continuo.

CONTINUITÉ, Cursus, perpetuitas, perennitas, continuatio,

diuturnitas, tenor.

=Continu=, Continuus, perpetuus, perennis, constans.

=Rendre continu=, Perpetuo, continuo.

=Continuel=, Perennis, jugis continuatus, perpetuus.

=Continuellement=, Jugiter, perpetuo, semper, constanter.

CONTORSION, Distortio.

CONTOUR, Lineamentum, ductus linearum.

CONTRACTION, Contractio, brevitas.

CONTREDIRE, Contradico, reclamo, refragor, adversor.

=Se contredire=, Sibimet contradicere.

CONTRARIÉTÉS, Tricæ.

CONTRASTE, Oppositio.

CONTRAT, Pactum, pactio, conventum, conventio.

CONTRE, Contra, adversum, adversus.

CONTRAIRE, Adversus, contrarius, incommodus, sinister, alienus,

molestus, iniquus.

_Le Sénat décida le contraire_, Senatus contrarium sensit.

_Au contraire_, E contrario.

_Bien au contraire_, Longe secus.

_Contrairement à_, Contra, aliter, secus.

A CONTRE CŒUR, Repugnanter, invite.

CONTRÉE, Regio, tractus, ora.

CONTREFAIRE, Fingo, simulo, imitor.

=Contrefait=, Distortus, contortus.

A CONTRE TEMPS, Intempestive.

CONTRIBUTIONS (_lever des_), A civitatibus pecuniam impero.

=Contribuable=, Ærarius.

CONTRITION, Dolor animi ex criminum recordatione susceptus.

CONTROVERSE, Controversia.

=Controversé=, Controversus, litigiosus, dubius.

CONVENANCE, Decentia, convenientia, venustas, decorum, ordo,

concinnitas.

=Convenir=, Congruo, convenio.

_Convient_ (_il_), Decet, convenit, decorum est, æquum est, par est,

dignum est.

=Convenable=, Conveniens, appositus, aptus, accommodatus, bellus,

rectus, tempestivus.

=Convenablement=, Convenienter, apposite, commode, bene, recte,

commodum, idonee, apte, decenter.

CONVENTION, Pactio, pactum, conditio, fœdus, conventum, constitutum.

=Convenir de=, Paciscor, depaciscor, pactionem facio.

CONVERSATION, Dictio.

=Converser=, Sermocinor, sermonem habeo, colloquor, confabulor.

CONVERSION, Emendatio morum, vitæ correctioris studium.

=Convertir=, E gurgite peccatorum extraho aliquem.

=Convertir= (se), Redeo in viam, abstineo a sceleribus, ad frugem

redeo.

CONVEXE, Convexus.

CONVICTION, Persuasio.

=Convaincre=, Persuadeo, fidem facio, ad credendum duco, cogo,

revinco.

CONVIVE, Conviva, socius ad epulas, convictor, pransor.

CONVOCATION, Convocatio, conventus, congregatio, vocatus, arcessitus.

=Convoquer=, Convoco, voco, concieo, advoco, congrego, arcesso,

adesse jubeo, concito.

CONVOITER, Ligurio.

COPEAUX, Ramenta.

COPIE (_envoyer une_), Epistolæ exemplum mitto.

=Copier=, Transcribo, exscribo, describo.

=Copiste=, Librarius.

COQ, Gallus.

COQUILLE, Concha, testa.

COQUIN, Furcifer, scelestus.

CORBEAU, Corvus.

CORBEILLE, Corbis, canistrum, cista, fiscina, sporta.

CORDAGE, Restis.

CORDE, Funis, funiculus.

_La corde au cou_, Obtorta gula.

=Cordonnier=, Sutor.

CORNE, Cornu.

=Corné=, Corneolus, corneus.

CORNEILLE, Cornix.

CORPS, Corpus.

=Qui a un corps=, Corporeus, corporatus.

_Corps_ (_garde du_), Stipator.

CORRECTION, Emendatio.

— (Châtiment), Verberatio, pulsatio.

=Corriger=, Corrigo, emendo, correctionem adhibeo, aliquem ab errore

averto.

— (Châtier), Verbero, punio.

_Corriger un discours_, Orationem limo, perpolio, expolio.

=Correct=, Limatus.

=Correctement=, Emendate, castigate.

CORROBORER, Roboro, corroboro.

CORRUPTION, Corruptio.

=Corrompre=, Corrumpo, depravo, vitio, in vitium impello, destruo,

infusco.

=Corrupteur=, Corruptor, largitor.

=Corrompu=, Vitiosus, convictus, depravatus, corruptus, profligatus.

=Avec corruption=, Corrupte, male, prave nequiter.

CORSAIRE, Pirata.

=De corsaire=, Piraticus.

CORTÉGE, Comitatus, assectatio, comitum multitudo, chorus, caterva,

stipatio.

_Il a un long cortége_, Comitatum habet amplum.

=Qui fait cortége=, Assectator, assecla.

CORYPHÉE, Coryphæus, dux, princeps.

COSTUME, Vestimentum, vestis, vestitus.

CÔTE, Costa.

— (Littoral), Littus, ora.

CÔTOYER, Littus rado, circumveho.

_De ce côté-là_, Ab ultro, huc illuc.

_De l’autre côté_, Altrinsecus, e regione, ex altera parte.

_De quelque côté_, Aliqua, per aliquam partem.

_De tous côtés_, Quaquaversus.

_D’un côté, de l’autre_, Cum, tum.

_Laisser de côté_, Contemno.

_Mettre de côté_, Sepono, segrego, separo.

COTHURNE, Cothurnus.

COU, Collum, cervici subjecta pars.

_Se jeter au cou_, In collum alicui invado.

_Couper le cou_, Collum alicujus seco.

COUCHER (_des astres_), Obitus, occasus.

=Se coucher=, Lecto me commendo, decumbo.

_Il va se coucher_, Dormitum se confert.

=Couché= (être), Cubo, recumbo, accumbo, quiesco, jaceo.

COUDE, Cubitus.

COUDRE, Suo, consuo.

_Coudre à_, Assuo, suendo annecto.

_Coudre dans_, Insuo, includo.

COULER, Fluo, exeo, effluo, fundor, emano.

_Couler à travers_, Perfluo.

_Couler dans_, Influo, illator.

_Couler de tous côtés_, Diffluo, liquesco, fluo.

_Coulé à fond_, Demersus.

COULEUR, Color, figmentum.

_Ses couleurs disparaissent_, Color defluit.

=Colorer=, Coloro, tingo, colorem induco, colore imbuo.

COUP, Pulsatio, verberatio, percussio, ictus.

_Appliquer un coup de poing_, Pugno ico.

_Frapper à coups de pied_, Calibus impeto.

_Porter un coup mortel_, Graviter lædo.

_Percé de coups_, Multis plagis confectus.

_A coups d’épingle_, Minutissimis ictibus.

=Tout à coup=, Repente, subito, repentino.

=Coupable=, Sons, nocens, reus, criminosus, suspiciosus.

_Se rendre coupable_, Pecco, delinquo.

COUPE, Crater, poculum, cratera, scyphus, calix.

COUPE (action de couper), Sectio, consectio.

=Couper=, Incido, cædo, reseco, præcido, amputo, securim injicio,

detrunco, seco.

_Couper autour_, Circumseco, circumcido.

_Couper court à_, Præcidere semel.

_Couper en morceaux_, Concedo, cædo, trucido, seco.

_Couper par le milieu_, Intercido, interscindo.

COUR, Aula, atrium, regia.

=Cour= (_basse_), Cors, area villæ, spatium intra maceriem.

COURAGE, Fortitudo, magnitudo animi, virtus, vis, robur.

_Perdre courage_, Animo deficio, animo concido.

_Rendre courage_, Erigo animum depressum, recreo afflictum.

_Reprendre courage_, Animum reficio, me colligo, animum resumo,

revoco.

=Courage!= Macte, age, agedum, euge.

=Courageux=, Animosus, plenus animi, plenus roboris, intrepidus,

fortis, strenuus.

=Courageusement=, Fortiter, viriliter, constanter, acriter, strenue,

animose.

_Supporter courageusement_, Fortiter fero.

COURANT (_n’être pas au... des affaires_), In rebus tiro ac rudis sum.

COURANT (_le... est rapide_), Citatum fertur men.

_En descendant le courant_, Flumine secundo.

_En remontant le courant_, Flumine adverso.

COURBURE, Aduncitas, inflexio.

=Courber=, Flecto, inflecto, torqueo, intorqueo, curvo, arcuo.

=Courber= (se), Incurvesco, incurvo.

=Courbé=, Incurvus, curvatus, curvus.

COURONNE, Corona, diadema, sertum, insigne regni, insigne regium.

_Couronne de laurier_, Laurea, corona laurea.

=Couronnement= (_mettre le... à un ouvrage_), Imponere fastigium

operi.

=Couronner=, Corono, coronam impono, corona dono.

=Couronné de=, Laureatus.

_Qui se rapporte aux couronnes_, Coronarius.

COURROIE (_de soulier_), Corrigia, lorum.

COURROUCÉ CONTRE (être), Succenseo, irascor.

COURSE, Cursus, iter, navigatio.

=Courir=, Curro, cursum teneo, cursum curro.

_Courir à travers_, Percurro.

_Courir çà et là_, Evagor, vagor, circumcurso, decedo via, concursor,

discurro.

_Courir ensemble_, Concurro, convenio, convolo, fugio, concurso,

confluo, concursus facio.

_Courir hors_, Excurro.

_Courir vers_, Accurro, aliquo contendo, advolo, me confero, concurro.

_En courant_, Cursim.

=Coureur=, Cursor.

=Courrier=, Tabellarius, qui litteras fert, nuntius, cursor.

COURTOIS, Urbanus, comis, elegans moribus.

COUSIN, Patruelis, consobrinus.

=Couteau=, Culter.

COÛTER, Consto, valeo.

_Coûte que coûte_, Quanti quanti.

COUTUME, Mos, consuetudo, ritus, institutum, usus.

=Coutume= (avoir), Assoleo, soleo.

_Changer une coutume_, A vetere consuetudine recedo.

_S’éloigner de la coutume_, A consuetudine longissime discedo.

_Garder une coutume_, Hac consuetudine utor, veterum consuetudinem

servo.

_Revenir aux vieilles coutumes_, Ad consuetudinem redeo.

_Contre la coutume_, Præter morem, non ex more.

COUVER, Ova incubare.

COUVERCLE, Operculum.

COUVERTURE, Operimentum, tegmen, tegumentum.

=Couvrir=, Cooperio, tego, obnubo, velo, operio, vestio, occulo,

occulto, abscondo.

_Se couvrir de crimes_, Scelus scelere cumulo.

CRABE, Cancer.

CRACHAT, Sputum.

=Cracher=, Exscreo, spuo.

CRAIE, Creta.

_Blanchi avec de la craie_, Cretatus, creta infectus.

CRAINTE, Metus, timor, formido, pavor.

=Crainte= (sans), Impavide, audacter, impavidus, audax, intrepidus.

_Causer des craintes_, Metum injicio.

_Dissiper des craintes_, Metu libero.

=Craindre=, Horreo, timeo, metuo, formido, paveo, vereor, metum habeo,

extimesco, reformido, afficior timore.

_Craindre de_, Vereor.

_Je crains de ne pouvoir vous satisfaire_, Vereor ut tibi faciam

satis.

_Cesser de craindre_, Timorem depono.

CRAQUEMENT, Crepitus.

=Craquer=, Crepo.

CRATÈRE, Crater.

CRÉANCIER, Creditor.

CRÉATION, Creatio.

=Créature=, Creatura.

=Créer=, Creo, gigno, facio.

_DIEU a créé l’univers_, Ex nihilo procreavit omnia DEUS.

_Créer roi_, Regem appello, jubeo; regnum alicui defero.

=Créateur=, Creator, effector.

CRÉDIT, Gratia.

_Qui a du crédit_, Gratiosus.

_Être en grand crédit_, Summum apud aliquem locum teneo.

_Conserver son crédit_, Tueor gratiam.

_Diminuer le crédit de qqn_, Fidem infirmo.

_Ruiner le crédit_, Opes everto.

CRÉDULITÉ, Credulitas, credendi facilitas.

=Crédule=, Credulus, simplex.

CRÉPIR, Sublino.

CRÉPU, Crispus.

CRÉPUSCULE, Crepusculum.

CRÈTE, Crista.

_Qui a une crète_, Cristatus.

CRÈTE _d’une montagne_, Montis vertex.

CREVASSE, Rima.

CRÈVE-CŒUR, Cordolium, dolor cordis.

CREUX, Lacuna, hiatus.

=Creuser=, Fodio, effodio, perfodio, cavo, excavo.

=Creux=, Cavus, concavus.

CRI (_de guerre_), Clamor, vociferatio.

_Transmettre le cri_, Clamorem proximis trado, clamorem arcto.

_Exciter les cris_, Clamorem moveo, excito.

_Pousser des eris_, Clamorem edo, tollo, profundo, vociferor.

_Répondre aux cris_, Clamorem reddo.

_Crier aux armes_, Conclamo ad arma.

=Crier=, Clamo, vocifero, clamorem do, persono, inclamo, ejulo, voco.

=Criard=, Clamosus, raucus.

CRIBLE, Cribrum.

_Criblé de blessures_, Vulneribus confectus.

CRIME, Scelus, flagitium, nefas, delictum, crimen, peccatum, facinus,

maleficium, noxia, noxa, culpa.

_Crime capital_, Crimen capitale, capite aliquem accuso.

_Pousser au crime_, Ad facinus adduco, impello.

_Il a commis un grand crime_, Commisit magnum flagitium, magnum

admisit in se facinus.

=Criminel=, Sceleratus, scelestus, nefarius, facinorosus,

flagitiosus, maleficus.

=Criminellement=, Scelerate.

CRIN, Seta.

CRINIÈRE, Juba.

_Qui porte crinière_, Jubatus.

CRITIQUE, Reprehensio.

=Critiquer=, Lacero, dilacero, dilanio, improbo, rejicio, vitupero.

=Critique=, Vituperator, reprehensor.

CROC, crochet, Uncus.

=Crochu=, Hamatus, aduncus, uncinatus.

CROCODILE, Crocodilus.

CROÎTRE, Cresco, augesco, adolesco, ingravesco, serpo, surgo, ascendo.

CROIX, Crux, patibulum.

=Crucifier=, Cruci affigere.

CRUCIFIX, Imago Christi cruci affixi.

_Faire le signe de la croix_, Cruce me signo.

=Croiser= _en sautoir_, Decusso.

CROIRE, Credo, fidem habeo, auctoritatem tribuo, puto, existimo,

censeo, judico.

_Ne croyez pas le premier venu_, Ne cujusvis testimoniis fidem

adjungas.

_Il ne faut pas croire tout le monde_, Quibusdam fidem et

auctoritatem justa suspicio derogavit.

=Croyable=, Credibilis, probabilis, verisimilis.

CRUAUTÉ, Sævitia, crudelitas, feritas, immanitas, acerbitas,

inhumanitas, violentia.

=Cruel=, Crudelis, durus, inhumanus, natura asper, barbarus atque

immanis, infestus, ferus, sævus.

_Qui a l’air cruel_, Truculentus.

=Cruellement=, Crudeliter, dure, acerbe, cum cruciatu, truculenter,

atrociter.

CRUCHE, Urceus.

CUISSE, Femur.

CUEILLIR, Decerpo, carpo, aufero, lego, colligo.

_En cueillant çà et là_, Carptim, hinc atque illinc sine ordine

decerpendo.

_Cueillir avant le temps_, Præcerpo.

CUILLER, Cochlear, cochleare.

=Cuillerée=, Cochlearis mensura.

CUIR, Corium, pellis.

CUIRASSE, Lorica.

_Revêtu d’une cuirasse_, Loricatus.

CUISINE, Culina.

=Cuisinier=, Coquus, qui cibos parat et condit.

=Cuire= (faire), Coquo, incoquo.

CULBUTER, Proruo.

CULTE, Religio, res divinæ, cærimoniæ sacræ.

CULTURE, Cultio, cultura, cultus.

=Cultiver=, Colo, excolo.

=Cultivateur=, Agricola, agricultor, colonus.

=Cultivé=, Excultus, ornatus, decoratus, institutus, præditus,

politus.

CURIOSITÉ, Curiositas, nimia diligentia.

CURULE, Curulis.

CYGNE, Cycnus, olor.

_De cygne_, Cycneus.

CYLINDRE, Cylindrus.

CYMBALE, Cymbalum.

D

DACTYLE, Dactylus.

_De dactyle_, Dactylicus.

DAMIER, Alveolus.

DANGER, Periculum, discrimen, experimentum.

_Jeter dans le plus grand danger_, In capitis periculum adduco.

_Les dangers nous menaçent_, Periculis undique cingimur.

_S’exposer au danger_, Me in discrimen objicio, tendo in casum.

_Courir un danger_, Discrimen adeo.

_Être hors de_, Periculo defunctus sum.

=Dangereux=, Perniciosus, noxius.

=Dangereusement=, Periculose, cum periculo.

DANS, Intra, inter, in.

DANSE, Saltatio.

=Danser=, Salto.

=Danseur=, Saltator.

DAVANTAGE, Amplius, plusquam, plus, magis, ultra, præter.

DE, A, ab, abs, de, ex.

DÉ, Tessera, talus.

_Lieu ou l’on joue aux dés_, Talarius.

_Jouer aux dés_, Talis ludo.

DÉBARQUER, Exscendo, exscentionem facio.

DÉBARRASSER, Extrico, explico, expedio.

=Débarrasser= _de_, Libero.

=Débarrasser de= (se), Me exuo aliquo.

DÉBAT, Disputatio, disceptatio.

_Débat judiciaire_, Controversia, lis.

_Ouvrir un débat_, Contestor, obtestor, judicium constituo.

=Débattre=, Discepto, contendo, decerto, disputo, dijudico, cognosco.

DÉBAUCHE, Comessatio, luxuria, luxuries, libido.

_Se laisser entraîner à la débauche_, Luxuria diffluo, luxuriæ me

dedo.

DÉBILE, Debilis, infirmus, imbecillus, fractus.

DÉBITEUR, Debitor.

DÉBORDEMENT, Proluvies, eluvies, eluvio.

=Déborder=, Superfluo, redundo, affluo.

DEBOUT (être), Sto, consisto, gradum sisto.

DÉBRIS, Fragmentum, reliquiæ, residua.

DÉBUT, Ingressus, initium.

_Le début fut assez heureux_, Lætissima erant principia.

DEÇA (en), Cis, circa.

DÉCACHETER, Relino.

DÉCADE, Decas.

DÉCAMPER, Castra movere.

DÉCAPITER, Obtrunco.

DÉCÉDÉ, Mortuus.

DÉCEMBRE, December.

DÉCEMMENT, Decore, decenter.

DÉCEPTION, Frustratio, labor inanis error.

DÉCHIRER, Lacero, conscindo, dilanio.

DÉCIDÉ, Paratus, promptus.

_Décidé à tout_, Ad omne facinus paratissimus.

=Décemvirat=, Decemviratus.

DÉCEMVIRS, Decemviri.

_De décemvir_, Decemviralis.

DÉCHAÎNER CONTRE (se), Debacchor.

DÉCHARGER, Exonero, allevo, onus detraho, deonero.

DÉCHARNÉ, Strigosus, tenuis, exhaustus.

DÉCHET, Decessio, detrimentum, diminutio.

DÉCHIRER, Dilacero, lacero, dilanio, lanio, scindo, conscindo,

discindo, discerpo.

DÉCIDER, Decido, factionem facio, decerno.

_Il n’a rien décidé_, Rem in medio reliquit, sententiam dicere non

est ausus.

=Décidé=, Deliberatus.

DÉCISIF, Definitivus.

DÉCLAMATION, Declamatio.

=Déclamer=, Declamo, pronuntio, edico.

=Déclamateur=, Declamator, præco.

=Déclamatoire=, Declamatorius.

DÉCLARATION, Declaratio.

=Déclarer=, Declaro, significo, planum facio, demonstro, ostendo,

indico, pronuntio.

_Déclarer publiquement_, Profiteor, præbeo, significo, denuntio.

DÉCLIN, Occasus.

_Déclin de l’âge_, Flexus ætatis.

_Sur le déclin_, Occidens, occasus.

DÉCOLORATION, Decoloratio, livor, pallor.

=Décolorer=, Decoloro.

=Décoloré=, Decolor, sine colore, quod colorem amisit.

DÉCOMBRES, Parietinæ, parietum ruinæ.

DÉCORS, Choragium, scenicus apparatus et pompa.

=Décorer=, Decoro, celebro, orno, honesto.

=Décorum=, Decorum, decus.

DÉCOUDRE, Dissuo.

DÉCOULER, Profluo, mano, emano.

DÉCOUVERTE, Inventum, inventio, deprehensio.

=Découvrir= (_trouver_), Adinvenio, comminiscor.

=Découvrir= (_faire connaître_), Trado, prodo, manifestum facio,

indico.

=Découvert= (_mettre à_), Exero, exsero, extraho.

DÉCRÉPIT, Decrepitus, senectute confectus, invalidus.

DÉCRET, Decretum, consultum, scitum, interdictum, lex, jussum.

=Décréter=, Decerno, censeo, legem fero, constituo, irrogo.

DÉCRIER, De aliquo detraho, infamiam alicui infero.

DÉCRIRE, Describo.

Lexicon Latinum · 第 54 / 58 题