PĂTRĬĒ, _Paternellement_, _en père_. SYN. Paterno jure, amore. USUS: Non

inimice corripere, sed patrie monere.

PĂTRĬMONĬUM, ĭi, n. _Héritage de famille_, _patrimoine_. SYN. Hereditas.

EPITH. Satis amplum, lautum, copiosum, luculentum, magnum, ornatissimum,

publicum, tantum. USUS: Patrimonium constituere, relinquere, laisser.

Patrimonium per scelus et luxum comedere, devorare, conficere, consumere,

effundere, dissipare, dilapidare, _dissiper_, _dévorer_. Alicui

patrimonium eripere; patrimonio aliquem dejicere, spoliare et patrimonio

expellere, _enlever_, _extorquer_. Filio meo satis amplum patrimonium

relinquam, memoriam nominis mei. Patrimonium obtinere. Cf. Hereditas.

PĂTRĬMUS, a, um, _Dont le père vit encore_, _qui a encore son père_. SYN.

Cujus pater adhuc in vivis est.

PĂTRĬTĬUS, a, um, _Relatif aux patriciens_, _de patricien_, _noble_. SYN.

Ex Patrum ordine. )( Plebeius. USUS: Tu ais, nisi qui patritius sit,

neminem bono genere esse natum. Patritii minorum gentium.

PĂTRĬUS, a, um, _Relatif au père_, _de père_, _paternel_. SYN. Paternus.

USUS: 1. Patrius animus in litteras. Res patriæ et avitæ. 2. Patriæ

proprius _aut_ communis, _de la patrie_, _national_. Est hic mos patrius,

_usage du pays_.

PĂTRO, as, avi, atum, are, a. _Achever_, _exécuter_, _effectuer_. SYN.

Committo, perficio. USUS: Quæ non Verres in Asia patravit? Bello patrato,

_la guerre étant terminée_.

PĂTRŌCĬNĬUM, ĭi, n. _Protection_, _patronage_. SYN. Defensio, advocatio.

EPITH. Nec opinatum, repentinum. USUS: Deserti alicujus patrocinium

suscipere, arripere. Patrocinium repudiare, recusare. Itaque illud

patrocinium criminis verius, quam hominis videri poterat, _n’était-ce pas

là plutôt protéger le crime que défendre l’homme?_ Cf. Defensio, Tueor.

PĂTRŌCĬNOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Défendre_, _protéger_, _prendre

sous sa protection_. SYN. Protego, tueor. Cf. Defendo, Tueor.

PĂTRŌNA, æ, f. _Celle qui protége_.

PĂTRŌNUS, i, m. _Patron_, _défenseur_; _avocat_. SYN. Defensor, custos,

tutor, propugnator, in cujus fide et clientela aliquis est. )( Cliens.

EPITH. Deterrimus obscurissimusque; dignus, indignus consulatu; minime

diligens in causis cognoscendis exponendisque, diligentissimus,

disertissimus; fervidior paulo toto genere atque commotior; diligentia

tamen, virtute animi atque vitæ bonis auctior in senatu. Maxime incautus,

luculentus, asper, maledicus, malus, mercenarius, optimus, quidam

perillustris, tolerabilis, nec rudis in jure civili. Patroni æquales,

consulares, amplissimi, antiquissimi, certissimi iidemque acerrimi,

ingeniosi, multi, novi, pertinaces, principes, veteres. PHRAS. Cicero

causarum patronus optimus fuit, _Cicéron fut un excellent avocat des

causes qu’il plaida_. Patronus Ciceroni conferri nemo potuit neque

eloquentia, neque studio, neque fide. Ad causas, ad tribunalia tantum

eloquentiæ, studii, fidei nemo attulit; in judiciis, in foro, in

forensibus causis, in forensi munere, in tractandis causis, in causarum

patrociniis nemo par Ciceroni fuit. Cf. Advocatus. USUS: Aliquem suæ

causæ patronum adoptare, adsciscere, adhibere. Patronum alicui dare et

constituere.

PĂTRŬĒLIS, e, gen. com. _Qui descend du frère du père_. Patrueles,

_cousins germains_, _les fils des deux frères_. SYN. Fratrum duorum

filii. USUS: Cognatione patruelis, amore germanus.

PĂTRŬUS, ŭi, _Oncle paternel_. SYN. Mei patris frater. EPITH.

Amplissimus, clarissimus, pertristis.

PĂTŬLUS, a, um, _Épais_, _touffu_. SYN. Patens. USUS: Patulis ramis

diffusa platanus.

PAUCĬTAS, ātis, f. _Petit nombre_, _petite quantité_. SYN. Exigua

quantitas, parvus numerus, inopia. EPITH. Mira, summa, magna. USUS: Magna

semper fuit præstantiorum oratorum paucitas, _il y eut toujours un nombre

fort restreint d’orateurs illustres_.

PAUCUS, a, um, (_sæpius_ plur.) _Peu nombreux_, _peu considérable_.

SYN. Rarus, modicus, exiguus; perpauci, minus multi. )( Multus. ADV.

Admodum, oppido, valde, quam. PHRAS. Paucos nunc viros egregios

numerat respublica, _la république compte maintenant peu d’hommes

remarquables, éminents_. Magna est penuria, maxima orbitas virorum in

Republica præstantium; minime multi; parum multi, perpauci, nequaquam

satis multi præstantes viri sunt; paucis atque admodum paucis egregiis

civibus instructa est civitas; quotusquisque est, qui emineat? summa

est infrequentia, mira paucitas, exiguus numerus præstantium virorum;

infrequentes, rari sunt et perpauculi viri egregii. Virorum præstantium

minima copia est; haud quisquam fere est excellentium in republica

virorum; ad paucos redactus est virorum præstantium numerus; virorum

præstantium multo minor pars superest; præstantium virorum arctior est,

quam pro tanta multitudine civium, numerus. USUS: Paucis te volo. Paucis

absolvo; ad pauca redigo; in pauca confero, _en peu de mots_.

PAULĀTIM, _Insensiblement_, _peu à peu_. SYN. Sensim, leniter,

pedetentim, gradatim.

PAULISPER, _Un peu de temps_, _un instant_. SYN. Aliquantum, paulum, ad

breve tempus, ad punctum temporis. )( In perpetuum. USUS: Abesse a domo

paulisper. Exspecta paulisper.

PAULO, _Un peu_. SYN. Haud multo. PHRAS. Paulo post, _peu après_. Post

paulo; interjecto haud magno spatio; intermisso brevi tempore; haud

multum interim temporis fuit; haud multum processit horæ, cum, etc. USUS:

Paulo liberius, _un peu plus librement_. Paulo plus; paulo amplius. Paulo

ante, _un peu avant_. Paulo post, _un peu après_. Paulo minus, paulo

nimium, paulo secus. Si paulo rideas, extra decorum.

PAULŬLUM, _Un peu_. SYN. Paulum. USUS: Nihil fere aut admodum paululum.

Sol paululum a meridie deflexus.

PAULUM, _Un peu_, _quelque peu_. USUS: Respice paulum. Ista me paulum

recreant.

PAUPER, ĕris, omn. gen. _Pauvre_. SYN. Inops, egens, parvis copiis ac

facultatibus præditus, cui parva est res familiaris, qui in paupertate

est. PHRAS. Pauperrimus est, _il est très pauvre_. Summa egestate est,

tenuissimis, ac fere nullis opibus est; nihil habet præter miseram

animam. Summa conflictatur inopia; omnia eum deficiunt; summa premitur

inopia; circumventus est inopia; rerum omnium inopia laborat; in maximis

rei domesticæ difficultatibus versatur; ab omnibus rebus inops; a fortunæ

bonis imparatus; in summis rei familiaris angustiis versatur; inopia

conficitur; nihil illo spoliatius, nihil egentius; gravi inopia vexatur;

in mendicitate est. Cf. Paupertas, Egeo. USUS: Hic non modo non copiosus

et dives, etiam inops et pauper est censendus.

PAUPERCŬLUS, a, um, * _Pauvre_, _nécessiteux_. SYN. Pauper, tenuis.

PAUPĔRĬES, ēi, f. * _La pauvreté_. SYN. Paupertas.

PAUPERTAS, ātis, f. _Pauvreté_, _indigence_. SYN. Tenuitas, angustia rei

familiaris, inopia, penuria, egestas, mendicitas, domestica difficultas.

EPITH. Summa, tolerabilis. PHRAS. Vir bonus ad summam paupertatem est

redactus, _cet homme de bien est réduit à la plus extrême pauvreté_.

In eum locum adductus est; in eas redactus est angustias; eo redactæ

sunt fortunæ ejus; eo est a fortuna dejectus, detrusus, deturbatus, ut

unde viveret, non haberet; ut ei ad victum necessaria deessent, non

suppeterent; ut inopia premeretur earum rerum, sine quibus vix ac ne vix

quidem hominum vita sustentatur. Eo redactus est inopiæ, ut iis rebus

destitueretur, careret, ut earum rerum esset inops, ut ab iis rebus

esset imparatus, sine quibus ægre vivitur vel potius nullo modo vivitur.

Ita in angustum res ejus sunt coactæ, ut ad incitas redigi videatur.

Tanta est hominis tenuitas, tanta implicatio rei familiaris; copiis

familiaribus adeo est exiguis; domesticis malis ita est impeditus; tanta

inopia vexatur, ut inter miserrimos et desertissimos numerari possit; ut

ad rastros, quod aiunt, illi res rediisse videatur. Cf. Inopia. USUS:

Paupertas cujus onus disputando levamus, docentes, quam pauca sint, quæ

natura desiderat. Si paupertas momordit, cogita, multos fortunæ injuria

lapsos, sustentari tamen et rursus erigi. Cf. Pauper.

PAUXILLUM, * _Un peu_, _très peu_. SYN. Parum admodum.

PĂVĔO, es, vi, ere, n. _Avoir peur_, _trembler de peur_, _être saisi

d’effroi_, _d’épouvante_. SYN. Timeo. PHRAS. Pavebant omnes, _tous

tremblaient d’effroi_. Pavor occupaverat animos; pavor omnes invaserat;

pavore concussi, subito pavore perterriti, voce per metum suppressa,

exsangues attonitisque similes stabant; altius animum pavor intraverat,

quam ut consilio locus esset. Cf. Timeo. USUS: Pavet animus ad memoriam

rei. Cf. Timor.

PĂVĬDĒ, _Avec effroi_, _avec terreur_. SYN. Timide.

PĂVĬDUS, a, um, _Tremblant_, _effrayé_, _épouvanté_. USUS: Urbs formidine

pavida. Cf. Timidus.

PĂVĪMENTĀTUS, a, um, _Pavé_. USUS: Porticus pavimentata.

PĂVĪMENTUM, i, n. _Pavage_, _dallage_. SYN. Solum arte factum, stratum

aliqua materia. EPITH. Marmoreum. USUS: Natabant pavimenta vino. Facere

pavimentum, _construire une aire_.

PĂVĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Frapper_, _battre_. SYN. Ferio, tundo.

USUS: Pulli terram paviunt, _les poulets frappent la terre_.

PĀVO, ōnis, m. _Paon_. USUS: Cauda pavoni a natura ad ornatum additur.

PĂVOR, ōris, m. _Agitation_, _émotion_, _crainte_, _anxiété_. USUS: Pavor

metus est mentem loco movens. Pavor me cepit. Cf. Timor.

PAX, pācis, f. _Paix_, _traité_, _concorde_. SYN. Concordia, otium,

tranquillitas, compositio. )( Bellum. EPITH. Certa, civilis, communis,

diuturna, explorata, externa, fraterna, nondum satis firma, honesta,

iniqua, injusta, magna, maritima, opinabilis, optatissima, periculosa,

perpetua, pestifera, pia et æterna, placidissima, præsens, sempiterna,

stabilis, summa, turpis, tuta tranquillaque, vera, utilis. PHRAS. 1.

Pacem petere, _demander la paix_. Pacem orare, exposcere, tentare; de

pace agere; legatos de pace mittere; deprecatores, disceptatores de pace

mittere. 2. Pacem facere, _faire la paix_. Conciliare, reconciliare

pacem; pacem conficere; constituere; pacem jungere cum alio; fœdus icere;

data dextera fidem amicitiæ sancire; fœdus facere; ab armis discedere;

bellum pace componere. 3. Pacis conditiones non sunt acceptæ, _les

conditions de paix n’ont pas été acceptées_. Pacis conditionem nullam

accepere; ad pacis conditiones adduci non potuere; ad has conditiones

ut descenderent, perpelli non potuere; pacis conditiones, quascumque

hostis tulerat, dimisere, respuere; in has leges pax coalescere non

poterat; in has conditiones pax non convenerat; non convenere pacis

conditiones; pax in has leges coagmentari non potuit. 4. Pacem conciliare

inter dissidentes fratres, _réconcilier deux frères ennemis_. In gratiam

reducere, ad pacem concordiamque revocare; pacem et concordiam inter

dissidentes constituere; discordiam dirimere, sedare. Cf. Concordia. 5.

In pacem et concordiam cum altero venire, _faire sa paix avec quelqu’un_.

Redire cum aliquo in gratiam; simultates, inimicitias, odia deponere,

abjicere, dimittere; voluntaria oblivione conterere; omnem injuriarum

memoriam ex animo delere; depositis odiis in pristinam concordiam et

gratiam redire. 6. Id pace mea facere potes, _vous pouvez faire cela

avec ma permission_. Id quidem facere integra gratia mea potes; id tu

si feceris, in bonam partem acceptum iri existima; non ingratiis meis

feceris; me non invito id egeris. 7. Cum externis nobis pax fuit, _nous

eûmes la paix avec les nations étrangères_. Ab externis armis otium fuit,

foris nihil turbatum est; diuturna ab armis quies fuit; firma satis

pace adhuc usi sumus; ab externis bellis silentium erat. USUS: Pacem

dare; pacem jactura aliqua redimere. Pacem impetrare, pace terra marique

parta. Ad conditiones pacis adducere. Pacem accipere, servare, firmare,

confirmare, habere. Pacem turbare, eripere, excludere; pacem irritam,

infectam facere, _rompre la paix_. Pace Magistri dictum sit, _soit dit

sans blesser le maître_.

PAXILLUS, i, m. _Petit pieu_, _piquet_.

PECCĀTUM, i, n. _Faute_, _action coupable_, _mauvaise action_, _péché_,

_crime_. SYN. Delictum, crimen, culpa, noxa, noxia, maleficium, animi

labes; erratum, error. )( Recte factum. EPITH. Commune, levius, majus,

manifestum, non mediocre, par. PHRAS. 1. (Peccatum mortale committis,

VULG.), _vous commettez un péché mortel_. Letali noxa te obstringis;

maximo te scelere adstringis; nefarium scelus suscipis; mortiferum

facinus in te admittis; grave piaculum contrahis, committis; nefas

contrahis; scelerate agis; immane scelus perpetras; capitali te crimine

obstringis; grave delictum in te admittis; noxam letiferam incurris.

2. (Venialia peccata justi etiam persæpe committunt, VULG.), _les

justes se rendent souvent coupables de péchés véniels_. Minora piacula,

leviores noxas ne justi quidem penitus effugiunt; errata leviora, quæ

pauciores quasi numeros officii prætereunt, crebra magis sunt, nec

justis infrequentia; noxarum minimarum sordes aliquas vel justi etiam

contrahunt; justorum pauci atque admodum pauci sunt, qui in vita nihil

offendant, incurrant nusquam; qui se quotidianæ vitæ maculis non interdum

coinquinent, contaminent, levioris culpæ labe polluant; qui piæ etiam

vitæ labem nullam aspergant; nævos nullos contrahant; levi offensione non

semel ac iterum ab officio discedant. 3. (Peccatum Originale, VULG.), _le

péché originel_. Nativa animorum labes; insitum naturæ crimen; peccati

inhærentis contagio; hereditarium hominis malum; primi hominis crimen

in posteros omnes letali contagione transfusum. 4. Nullum peccatum est,

quod non commiserit, _il n’y a pas de crime qu’il n’ait commis_. In omni

scelerum flagitiorumque genere volutatus est; in omnem improbitatem

incurrit; nullum culpæ genus est, quo non prolapsus est; omnia ille

flagitia, omnes impuritates suscepit; in omnia se flagitia ingurgitavit;

nullum facinus tam scelestum est, tam cum dedecore ac turpitudine

conjunctum, quo se ille non contaminaverit. Cf. Improbus, Flagitiosus,

Sceleratus. 5. Hoc peccatum non admisi, _je n’ai pas commis cette faute_.

Integrum me ab hac culpa præstiti, abest a me hoc maleficium longissime;

ab hujus criminis labe intactus perstiti; hac sceleris labe nunquam

infectus fui; hac culpa vaco. Cf. Innocens, Integer. 6. (Hoc peccatum

in me sumo, VULG.), _je prends sur moi cette faute_. Hanc culpam ego

præstabo; hanc ego labem in me recipio; hanc ego noxam in me transmoveo.

Meum id esse volo, quodcumque id crimen est. USUS: Præter culpam et

peccatum, nihil homini accidere potest pertimescendum. Multis nostris

peccatis in has ærumnas incidimus. Peccato carere. Peccatum corrigere.

Cf. Error, Crimen, Scelus, Vitium, Noxa.

PECCO, as, avi, atum, are, n. et a. _Commettre une faute_, _se rendre

coupable_, _pécher_. SYN. Delinquo, aliquid admitto, committo, scelus

admitto; scelere me adstringo, obstringo, devincio; rem nefariam

committo; scelestum facinus edo; flagitium committo; scelera facio;

culpam suscipio, contraho, committo; vitium, scelus concipio. )( Recte

facio. ADV. Consulto, impune, vehementius. PHRAS. 1. Quid peccavi?

_Quelle faute ai-je commise?_ Quod ego concepi scelus? quod nefas

contraxi? quod in me admisi scelus? quod in me crimen hæret? quam ego

suscepi culpam? quam concepi maculam, quam noxam, quod maleficium

admisi? quod in me delictum admisi? quod ego facinus inexpiabile admisi?

quid adversus leges, rempublicam, magistratus factum? qua ego parte ab

officio discessii quid factum impie aut scelerate? 2. Si quid peccabis,

perpetuum dedecus consequetur, _si vous commettez une faute, vous serez

déshonoré pour toujours_. Si quid offendes, errabis; si quam in culpam

incideris; si lapsus fueris; si qua prolapsione offenderis; si quid culpæ

susceperis; si quod nefas contraxeris, infectum id fieri nunquam poterit;

animi illa labes nec diuturnitate vanescere, nec ullis omnibus ablui

poterit; luendam tibi sempiterna infamia scias offensionem quamlibet.

Cf. Committo, Peccatum, Erro. USUS: Semper est turpe peccare. Si quid in

te peccavi, ignosce. In hoc eodem, in eamdem partem tu quoque peccasti.

Multa peccare solemus in dies. Peccare est tanquam transilire lineas,

_pécher, c’est sortir des bornes_.

PECTEN, ĭnis, m. _Peigne pour les cheveux_.

PECTO, is, xi, xum, ere, a. _Peigner_. USUS: Pexo capillo nitidus.

PECTUS, ŏris, n. _Poitrine de l’homme et des animaux_; _âme_, _cœur_,

_esprit_. SYN. Anterior pars corporis a gula usque ad ventrem; _item_:

Animus, nervi, vires. EPITH. Apertum, avidum, clarum, jucundum, latum,

scabrum, sordidum, validum. USUS: Toto aliquem pectore amare; toto

pectore in laudem incumbere; toto pectore de re aliqua cogitare. Onerare,

complere pectus rerum plurimarum copia.

PĔCŬĀRĬA, ōrum, n. pl. _Troupeaux_, _bestiaux_. SYN. Pecorum greges et

armenta. USUS: Cui præsidio pecuaria nostra credemus.

1. PĔCŬĀRĬUS, a, um, _De bétail_. SYN. Quod ad pecora pertinet. USUS:

Pecuaria res ampla, res rustica satis culta, _nombreux bétail, terre en

bonne culture_.

2. PĔCŬĀRĬUS, ĭi, m. _Éleveur de bétail_. SYN. Magister pecoris. USUS:

Aratores, pecuarii, coloni.

PĔCŪLĀTOR, ōris, m. _Concussionnaire_, _celui qui administre sans probité

les deniers de l’État_. SYN. Depeculator, ærarii violator, fur pecuniæ

publicæ.

PĔCŪLĀTŬS, ūs, m. _Péculat_, _concussion_, _malversation_. SYN. Crimen

ejus, qui publicam pecuniam avertit; pecuniæ publicæ furtum. EPITH.

Certissimus. USUS: Peculatus (_scilicet_ crimine) accusari, damnari.

PĔCŪLĬĀRIS, e, gen. com. _Propre_, _particulier_, _spécial_. SYN.

Singularis, præcipuus. USUS: Hoc illis peculiare est. Edictum peculiare.

PĔCŪLĬĀTUS, a, um, _Enrichi_, _riche_. SYN. Nummatus, pecuniosus. ADV.

Plane, bene. USUS: Balbus plane bene peculiatus.

PĔCŪLĬUM, ĭi, n. _Pécule_, _épargne_. SYN. Lucrum proprium, præsertim

servorum. USUS: Cupiditate peculii nullam servitutem recusant, _ils ne

refusent aucun service d’esclave par la passion d’augmenter leur pécule_.

PĔCŪNĬA, æ, f. _Avoir_, _biens_, _fortune_, _richesses_; _argent

comptant_, _monnaie_. RAD. Pecus; olim enim signo bovis, ovis, etc.

signabatur, et apud antiquos omnes in pecudibus sitæ erant divitiæ.

SYN. Nummi, argentum; opes, divitiæ, fortunæ, copiæ. EPITH. Abundans,

adventitia, aliena, amplissima, antiquior, suavior aliqua re, certa,

cruenta, dux ad rem aliquam, effectrix multarum et magnarum voluptatum,

expeditissima, extraordinaria, grandis, satis grandis et satis impudens,

hereditaria, immanis, patula, honesta, sordida, munda, acerba, propria

in causa et in judicio collocata, inanis, incerta, infinita, ingens,

innumerabilis, invidiosa, jucunda, acerba, levissima, magna, mediocris ad

opinionem vulgi, tenuis, minor, modica ad opinionem alicujus, necessaria,

parva, patria, pergrandis, permagna, tam plena, tam præclara, præsens,

publica, privata, summa, tanta, vectigalis, universa. Pecuniæ alienæ,

desperatæ, funestæ, ingentes, innumerabiles, inopinatæ repentinæque,

publicæ, residuæ, tantæ, tam infinitæ. PHRAS. 1. Pecuniæ multum sibi

corrogat, _il gagne beaucoup d’argent_. Multum pecuniæ ex commercio

facit; multum illi ex metallis redit; nunc hac, nunc illa hereditatis

portiuncula aspergitur, quanquam sat amplas opes fortuna ex dote conjugis

ad eum transtulerit. Multum ille nummorum ex quæstu quotidiano conficit;

ingentem pecuniam constat, cogit, congerit, construit, coacervat.

Permagnam pecuniæ vim ex quæstu quotidiano redigit, capit, conciliat,

parat sibi, domum avertit. 2. Multum habet pecuniæ, _il est très riche_.

Argenti signati, argenti forma signati vis illi ingens est; ad magnam

pecuniam venit; affluit, abundat pecunia; bene nummatus est; bene a

pecunia paratus, instructus; re ampla, prolixa utitur; opibus floret,

viget, pollet. Cf. Dives. 3. Omnes artes novit pecuniam cumulandi, _il

connaît tous les moyens de grossir son trésor_. Omnia pecuniæ parandæ

rationes perspectas habet et exploratas; vias omnes emungendi argento

homines probe tenet; conficiendæ pecuniæ articulos novit omnes. 4.

Pecuniæ publicæ valde parum est, _le trésor public est dans un état

déplorable_. Incredibiles angustiæ sunt pecuniæ publicæ; summa est

difficultas ærarii; vix ullum in numerato argentum habemus. In arcto

res est propter ærarii angustias. 5. Qui suas pecunias jam dissipavit,

mox alienas adorietur, _celui qui a dissipé sa fortune, essaiera bientôt

de s’emparer de celle des autres_. Qui pecuniam suam per luxum effudit,

dilapidavit, devoravit, comedit, adedit, exhausit, profudit; mox etiam

publicam avertet, corripiet, depeculabitur; mox in fortunas alienas

invadet. 6. (Ex censu solvit pecuniam, ex capitali nihildum accepit,

VULG.), _il ne mange que ses intérêts, sans toucher à son capital_. De

lucro, de sorde dat, nihil detrahit de vivo; nihil de vivo resecat; de

capite nihil detrahit. USUS: Pecunia signata, proba, notæ legitimæ,

_argent qui a sa valeur_. Pecunia, nummi adulterini, _monnaie fausse_.

Pecunia præsens, numerata, _argent comptant_. Pecuniæ, nummi omnis notæ,

_monnaies de toute valeur_. Pecuniam fenori dare, occupare, _prêter de

l’argent à intérêts_. Pecuniam fenori sumere, accipere, _emprunter_.

Pecuniam implicitam habeo et quæ cohæret cum aliorum pecuniis, _avoir de

l’argent engagé dans une affaire_. Pecuniam repræsentare, _payer argent

comptant_. Pecuniam permutatione repræsentare, _payer par un mandat_.

Pecuniæ rationem conjunctim habere, _mettre de l’argent en commun_.

Pecuniam supprimere, _détourner une somme d’argent_. Pecuniam civitatibus

imperare, a civitatibus exigere, _lever, imposer des contributions_.

Pecuniam solvere, dissolvere, _payer de l’argent à qqn, s’acquitter_.

Pecuniam erogare, _donner de l’argent_. Pecuniam credere, _prêter_.

Pecuniam numerare ab aliquo, _payer par l’entremise de qqn_. Pecuniam

ex re aliqua redigere, _faire argent de qqche_. Effusio et dissipatio

pecuniæ, _dissipation_. Pecuniam numeratam in præsentia non habeo;

argentum in numerato non habeo, _je n’ai point d’argent comptant_. Cf.

Divitiæ.

PĔCŪNĬĀRĬUS, a, um, _D’argent_, _pécuniaire_. USUS: Inopia rei pecuniariæ.

PĔCŬNĬŌSUS, a, um, _Riche en argent_, _riche_, _fortuné_. SYN. Bene

nummatus, pecuniatus, qui multum habet in arca, qui in numerato multum

habet. USUS: Vir copiis rei familiaris locuples et pecuniosus. Cf. Dives.

PĔCUS, ŏris, n. _Le bétail dans le sens collectif_, et PĔCUS, ŭdis,

f. _Pièce de bétail isolée_, _animal_, _bête_. SYN. Armentum. EPITH.

Apta hominibus ad vescendum, impurissima et intemperantissima, languida

et tarda. Pecora æqualia, aliena, magis crebra, prope quotidiana,

innumerabilia, leviora, magna, minora, multa, parva, propria, reliqua,

tolerabilia. Pecudes expertes rationis, mutæ, multæ, reliquæ. USUS:

Multitudo pecorum, partim ad vescendum, partim ad corpora vestienda. Agri

depascuntur a pecoribus. Hæc impurissima et intemperantissima pecus,

de homine improbo, _personne grossière_, _sotte ou sale_; _animal_,

_brute_, _bête_.

PĔDĀLIS, e, gen. com. _Qui a un pied de long, de large, de tour, etc._

SYN. Pedis unius mensuram habens. USUS: Sol pedalis videtur, _le soleil

nous semble avoir un pied de diamètre_.

PĔDĀRĬUS, a, um (subaud. senator), _Sénateur pédaire_, _c. à d._,

_subalterne, qui n’avait encore exercé aucune charge curule et qui

n’avait pas voix délibérative_. SYN. Qui sententiam in senatu ipsi non

dicunt, sed in aliorum sententiam pedibus eunt. USUS: Pedarii in eam

sententiam summa voluntate iverunt, cucurrerunt.

PĔDES, ĭtis, m. _Celui qui va à pied_, _piéton_. PHRAS. Peditem agere,

_être dans l’infanterie_. Pedibus stipendia facere; pedestria stipendia

facere; pedibus merere. USUS: Peditum equitumque turmæ.

PĔDESTER, tris, e, _A pied_, _pédestre_. USUS: Pedestres copiæ, _troupes

d’infanterie_. Pugna, statua pedestris.

PĔDĔTENTIM, _Pas à pas_, _lentement_; _peu à peu_, _graduellement_. SYN.

Sensim, gradatim, sensim sine sensu, lento gradu. USUS: Sensim erit et

pedetentim mutatio facienda.

PĔDISSĔQUA, æ, f. _Suivante_, _compagne_. SYN. Famula, ancilla. USUS:

Divitiæ virtutis pedissequæ.

PĔDISSĔQUUS, i, m. _Suivant_, _valet de pied_. SYN. Famulus.

PĔDĬTĀTŬS, ūs, m. _Infanterie_. SYN. Pedestres copiæ. USUS: Equitatu,

peditatu et pecunia instructus.

PEGMA, ătis, n. _Machine_, _échafaud_; _machine de théâtre_. SYN. Machinæ

ligneæ.

PĒJĔRO, as, avi, atum, are, a. et n. _Faire un faux serment_, _se

parjurer_. SYN. Fidem et jurisjurandi religionem violo, negligo,

relinquo; fidem jurejurando datam fallo; mendacii religione me obstringo.

USUS: Conceptis verbis pejerare. Qui pejerat, ei credi postea, vel per

plures deos juranti, non oportet. Cf. Juro.

PĒJOR, ōris, omn. gen. _Plus mauvais_. SYN. Deterior. USUS: Turpitudo

pejor est quam dolor.

PĔLĂGUS, i, n. _La mer_. SYN. Mare.

PELLĬCĬO, is, lexi, lectum, ere, a. _Séduire_, _enjôler_, _charmer_.

SYN. Allicio, induco, invito, capio, delinio. USUS: Adolescentis animum

pellexit omnibus irritamentis, quibus ætas illa capi ac deliniri solet,

_il gagna ce jeune homme par tout ce qui peut séduire et charmer cet

âge_. Cf. Allicio, Traho.

PELLIS, is, f. _Peau_, _cuir_. EPITH. Caprina. USUS: Pellis arietis

inaurata. Sub pellibus hiemare.

PELLĪTUS, a, um, _Couvert d’une peau, d’une fourrure_. USUS: Pelliti

patres.

PELLO, is, pĕpŭli, pulsum, ere, a. _Faire sortir_, _chasser_, _éloigner_.

SYN. Depello, arceo, fugo, moveo, submoveo. ADV. Acriter, vehementius,

privatim. PHRAS. 1. Meretur urbe pelli, _il mérite d’être chassé de la

ville_. Dignus est, quem urbe pellamus, exterminemus, ejiciamus; quem

tanquam pestem civitas evomat ac foras projiciat; qui e civium numero

tollatur; urbe vi expellatur, extrudatur; aras ac focos relinquere

cogatur; de statione dimoveatur. Cf. Exilium. 2. Hostem pepulimus, _nous

avons mis l’ennemi en fuite_. Hostes loco pulsi, statione dejecti;

periculum audacia discussum est, ferro dejecti hostes et præcipites

campo exacti. Vim oblatam vi fregimus et refutavimus; impetum ruentium

retudimus, trepidos ex præsidiis deturbavimus; hostem primum in ruinam

muri expulimus, dein impeditum et trepidantem deturbavimus, postremo

fusum fugatumque in castra redegimus. USUS: Mœstitiam ex animo pellere.

Species utilitatis ejus animum pepulit, _a fait impression sur lui_. Id

aures hominum animosque pepulit. Nulla me insignis injuria pepulit.

PELLŪCENS, entis, omn. gen. _Transparent_, _diaphane_. SYN. Pellucidus.

PĔNĀRĬUS, a, um, _De provisions_, _de vivres_. USUS: Cella penaria,

_cellier aux provisions de bouche_.

PĔNĀTES, ĭum, m. pl. _Pénates_, _dieux tutélaires de la famille et de

l’État_. SYN. Dii patrii, lares, foci. EPITH. Patrii familiaresque,

penetrales, incurvi. USUS: Penates patrii ac familiares mei. Exterminare

aliquem a diis suis penatibus.

PENDĔO, es, pĕpendi, ere, n. _Pendre, être suspendu_. SYN. Suspensus

sum; hæreo. ADV. Aliunde, diutius, vehementer, valde. PHRAS. 1. Ex hoc

pendent omnia, _tout dépend de là_. Cardo rei in hoc volvitur, vertitur;

hoc caput rei est; suspensæ sunt totius consilii rationes. USUS: 1. Qui

ex imperitorum sermone pendet, in magnis viris non est habendus. Salus

nostra ipsa exigua pendet. Ex unius vita pendet omnium. E Bruto pendet

respublica. Ex alieno consilio, nutu, levitate, ex fortuna pendere.

Suspensum incertumque obscura spe, et cæca exspectatione pendere. Aptas

habere a DEO suspensasque vitæ rationes, neque ex incertis hominum

consiliis pendere. Quam laudem sapientiæ statuo esse maximam, non aliunde

pendere nec extrinsecus aut bene aut male vivendi suspensas habere

rationes, _cette gloire que donne la sagesse est la plus grande de

toutes, elle est indépendante, etc._ 2. Hæreo, dubito, _être incertain,

indécis, flottant_. Vehementer animi pendeo de te. Exspectando et

desiderando vehementer animis pendemus, cruciamur, angimur.

PENDO, is, di, sum, ere, a. _Peser_; _examiner_. SYN. Æstimo; solvo.

USUS: 1. Rem vobis proponam, vos eam suis ponderibus penditote. 2. Solvo,

do, _compter_, _payer_. Pendere alicui pecuniam, vectigal, usuram. 3.

Luo, _payer_, _être puni_. Maximas pœnas meæ temeritatis pendo.

PENDŬLUS, a, um, * _Pendant_, _suspendu_. SYN. Pensilis.

PĒNE, _Presque_, _à peu près_, _peu s’en faut_. SYN. Prope; nihil propius

est factum quam ut, etc. Parum aberat quin, etc. USUS: In hoc oratori

poeta pene par.

PĔNES, _En la possession_, _au pouvoir de_. SYN. In manu, in potestate.

PHRAS. Penes te est, _cela est en votre pouvoir_. In tua positum est

diligentia et auctoritate; tui est arbitrii; per te stat; in tua manu ac

potestate est. USUS: Rerum omnium potestas penes Cæsarem est. Penes illum

est laus summa eloquentiæ.

PĔNĔTRĀBĬLIS, e, gen. com. * _Qui peut être percé_, _pénétrable_. SYN.

Quod facile penetrat. USUS: Penetrabile boreæ frigus, _le froid pénétrant

du nord_.

PĔNĔTRĀLIS, e, gen. com. _Intérieur_, _retiré_, _secret_. SYN. Loca

interiora domus _vel_ templi. USUS: Abditi et penetrales foci.

PĔNĔTRO, as, avi, atum, are, a. et n. 1. a. _Faire entrer_, _faire

pénétrer_. 2. n. _Pénétrer_, _entrer_, _s’introduire_. SYN. Pervado,

pertingo, permano, serpo. PHRAS. 1. Rerum tuarum gloria ad remotissimas

gentes penetravit, _la renommée de vos belles actions a pénétré jusqu’aux

nations les plus reculées_. Oras omnes pervasit; ad gentes orbis terrarum

ultimas permanavit. Nulla est remotissimarum gentium, quæ rerum tuarum

gloriam fama non acceperit. Cf. Fama, Gloria. 2. Ea res alte in animum

penetravit, _cette chose est entrée profondément dans l’esprit_. Ea res

alte in animum descendit; perculit graviter animum ea cogitatio; effodit

animum ea cogitatio. USUS: Ad urbes sedesque barbarorum penetravimus.

Nulla est tanta ingenii acies, quæ in cœlum penetret. Nulla res magis

penetrat in animos. Per angustias faucium penetravit.

PĒNĬCILLUM, i, n. et PĒNĬCILLUS, i, m. _Pinceau_. USUS: Pingam rem

coloribus et penicillo meo.

PĒNĬTUS, _Entièrement_, _complètement_. SYN. Prorsus, omnino, plane,

ex omni parte, perfecte, usquequaque, funditus, ab imis unguibus usque

ad verticem summum. USUS: 1. Me tibi totum penitus commendo et trado.

Penitus rem intelligo. 2. Interius, _intérieurement_, _à l’intérieur_,

_à fond_. Aurum penitus abditum. Ea penitus animis vestris mandate.

Periculum inclusum penitus in medullis et visceribus reipublicæ. Penitus

reconditum, defixum, defossum. Cf. Omnino.

PENNA, æ, f. _Plume_; _au pl. ailes_. SYN. Pinna. EPITH. Levissima;

geminæ, tremebundæ. USUS: Aves pullos pennis fovent.

PENNĀTUS, a, um, _Emplumé_, _ailé_.

PENSĬLIS, e, gen. com. _Pendant_, _suspendu_. SYN. Pendulus.

PENSĬO, ōnis, f. _Action de peser_, _poids_, _charge_; _payement_;

_impôt_. SYN. Merces, vectigal. EPITH. Exigua. USUS: Erat ea pecunia

tribus pensionibus solvenda. Pensio prima est Calendis Januarii. Pensio

exsoluta est ante diem. Pensionem debere, exigere.

PENSĬTO, as, avi, atum, are, a. _Peser avec soin_; _payer_. SYN. Pendo.

USUS: Vectigalia nobis pensitant.

PENSO, as, avi, atum, are, a. _Peser_, _apprécier_, _juger_. USUS:

Pensare officiis et operis id quod violatum est. Cf. Compenso.

PENSUM, i, n. _Tâche_, _devoir_, _fonction_. USUS: 1. Pensum exigere,

conficere, absolvere. 2. Pensi nihil esse; pensi nihil habere, nihil

curare, _n’attribuer aucune valeur à une chose, n’en faire aucun cas, ne

s’en point soucier_.

Pentecoste, es, f. _Pentecôte_. Dies divini Spiritus adventu ad

memoriam celebris ac festa. Dies a triumphali Christi in vitam

reditu quinquagesima. Dies Divini Spiritus in terras delapsi memoria

venerabilis. Dies quam Divini Spiritus, ignitarum linguarum specie

delapsi, adventus augustam totoque orbe celeberrimam reddidit.

PĒNŬLA, æ, f. _Pénule, manteau de laine rond et fermé, qui couvrait tout

le corps et dont on se servait dans les voyages par le mauvais temps_.

SYN. Pallium pro itinere.

PĒNŬLĀTUS, a, um, _Vêtu d’une pénule, en manteau_. SYN. Penula indutus,

amictus.

PĒNŪRĬA, æ, f. _Manque_, _disette_, _pénurie_. )( Copia. USUS: Penuria

magna est doctorum virorum. Cf. Pauper, Paupertas.

PĔNŬS, ūs, et i, m. et f. _Provisions de bouche_, _vivres_,

_comestibles_. USUS: Penates a peno ducto nomine. Est enim omne, quo

vescuntur homines penus, _tout ce qui sert à nourrir l’homme s’appelle

penus_.

PER, _Par, à travers, par-dessus, etc._ USUS: 1. Ratione modi, auxilii:

Per scelus, vim, metum, amicitiam, simulationem aliquid agere. Per

malitiam, fraudem, impudentiam; per ludum et negligentiam; per risum

et jocum. Per se, per amicos aliquid efficere. Per litteras colloqui,

supplicare. 2. Ratione loci et spatii: Quasi per caliginem ea videbam.

Per tuum latus me petebant. 3. Ratione concessionis: Hoc neque per leges,

neque per naturam fas est, per me quidem licebit. 4. Culpa _vel_ gratia:

Si per valetudinem potes, naviga. Per auspicia non licebit. Gratiam per

hanc causam mihi conciliari; per gratiam contendere aliquid ab aliquo.

Per beneficium concedere aliquid. 5. Prætextu: Per fidem fallere; per

simulationem amicitiæ prodere aliquem. 6. Jurandi modo: Per omnes deos;

per fortunam populi Romani jurare. 7. Ratione temporis: Per idem tempus.

Per hiemem iter facere. Per ætatem nondum satis firmus. 8. In compositis

significationem sæpe auget, _en composition_, per _sert ordinairement à

renforcer l’idée principale_: Perabsurdus, _très absurde_. Peracer, _très

pénétrant_. Peracerbus, _très aigre_, _très désagréable_. Peracutus,

_très perçant_. Peradolescens, _tout jeune encore_. Perangustus, _très

étroit_. Perappositus, _très convenable_.

PER SE, _Par soi-même_, _sans secours étranger_. SYN. Ex se, suo nomine,

suis viribus, sua sponte, sua natura, a natura propter se; suo Marte.

USUS: Per se, nullo adjuvante rem confecit. Amicitia per se et propter se

est expetenda.

PĔRACTĬO, ōnis, f. _Achèvement_, _fin_, _terme_. SYN. Finis, extremum.

USUS: Senectus peractio ætatis est, tanquam fabulæ.

PĔRĂGO, is, ēgi, actum, ere, a. _Mener à terme_, _achever_, _terminer_;

_traverser_, _percer_. SYN. Perficio, perpetro. USUS: Consulatum, fabulam

peragere. Peracto ac perpetrato sacrificio, prœlio, conjugio. Cf.

Perficio.

PĔRĂGRĀTĬO, ōnis, f. _Action de traverser, de parcourir_. SYN.

Percursatio. USUS: Peragratio itinerum.

PĔRĂGRO, as, avi, atum, are, a. _Parcourir_, _traverser_, _explorer_.

SYN. Pedibus obeo, lustro, concurso. USUS: Infinitas regiones, quarum

nulla esset ora, nulla extremitas, mente peragrare, _parcourir en

esprit_. Peragrare orbem terrarum. Cf. Iter, Proficiscor.

PĔRAMBŬLO, as, avi, atum, are, a. _Parcourir_, _traverser_. USUS: Rura

perambulare.

PĔRĂMANS, antis, partic. v. amo. _Qui aime beaucoup_. USUS: Homo nostri

peramans.

PĔRBACCHOR, aris, atus sum, ari, d. a. _Faire des orgies_. SYN. Bacchor.

PĔRCALLĔSCO, is, ŭi, ere, n. et a. 1. n. _S’endurcir_. 2. a. _Apprendre_,

_savoir à fond_. SYN. Obduresco. USUS: Sed jam usu obduruerat et

percalluerat civitatis incredibilis patientia, _la patience des

citoyens s’était endurcie, et l’habitude de souffrir avait produit

l’insensibilité_. Si usum rerum percallueris, nihil te effugiet, _pour

peu que vous ayez de pratique et d’expérience, rien ne vous échappera_.

PĔRCĔLĔBRO, as, avi, atum, are, a _Répéter très souvent qqche_. SYN.

Maxime divulgo. USUS: Audita et pervulgata et percelebrata sermonibus res

est. Cf. Celebro.

PERCELLO, is, cŭli, culsum, ere, a. _Frapper_, _ébranler_, _épouvanter_.

PHRAS. Is nuntius vehementer me perculit, _cette nouvelle m’a fortement

frappé_. Ejus rei mentio vocem mihi debilitavit, mentem dolore impedivit;

accepto eo nuntio frangi animum, affligi, debilitari sentiebam; nec

lingua nec mente consistere poteram; exanimatus dolore, alienatus metu

luctuque, mutus fractusque malis ingemui. Cf. Terreo. USUS: Hæc te vox

non perculit? non perturbavit? _Cette voix ne t’a pas épouvanté, elle

ne t’a pas glacé?_ Quos repentina aliqua vis ac tempestas perculit,

afflixit, avertit exsultantes. Perculsis instare. Perculsa jam diu et

afflicta Græcia.

PERCENSEO, es, ŭi, ere, a. _Passer en revue_, _compter_. SYN. Recenseo,

percurro. USUS: Quis tua merita numerando percenseat?

PERCEPTĬO, ōnis, f. _Récolte_; _notion_, _connaissance_. SYN. Collectio,

comprehensio. EPITH. Firma animi ad aliquid, inchoata. USUS: Fructuum

perceptio.

PERCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a. _Sentir_, _ressentir_. SYN. Capio.

ADV. Bene, celeriter, diligenter, expedite, extrinsecus, plane, recte,

summatim, tarde, penitus, assidue, necessario. USUS: 1. Luctum percipere.

Omnia nomina percipere. Percipere et condere fructus. Disciplinas omnes

percipere. 2. Assequor, intelligo, _comprendre_, _saisir_. Aliquid animo

percipere, memoria custodire. Artis præcepta, consilium cognoscere atque

percipere. Cf. Intelligo, Capio.

PERCĬTUS, a, um, _Éveillé_, _mis en mouvement_, _excité_. SYN.

Concitatus, incitatus. USUS: Animo irato ac percito aliquid facere, _dans

un transport de colère_.

PERCOMMŎDĒ, _Très commodément_, _très bien_, _fort à propos_. SYN. Valde

commode, opportune. USUS: Sive casu accidit, sive consilio, percommode

factum est.

PERCONTĀTĬO, ōnis, f. (Percunctatio), _Question_, _information_,

_interrogation_. SYN. Interrogatio. EPITH. Finitima alicui, servilis.

USUS: Aliquid non percontatione quæsitum, sed dolore expressum.

PERCONTOR (percunctor), aris, atus sum, ari, d., a. et n. _S’enquérir_,

_s’informer_; _questionner_, _interroger_. SYN. Quæro, sciscitor. USUS:

Deinde ille me de republica percunctatus est. Cf. Quæro.

PERCRĒBESCO, is, crēbŭi, escere, n. _Devenir très fréquent_, _se

multiplier_; _se répandre_, _se divulguer_. SYN. Increbesco, divulgor;

in ore et sermone omnium esse incipio. ADV. Omnino. USUS: Ea opinio

sermone omnium percrebuit. Fama de tua egregia in rempublicam voluntate

percrebescit. Cf. Rumor, Fama.

PERCŬPĬO, is, ere, a. _Désirer fort_, _avoir grande envie_. SYN. Valde

cupio. Cf. Cupio.

PERCURRO, is, curri, cursum ere, a. et n. _Courir à travers_, _traverser

en courant_, _parcourir_. SYN. Percenseo, obeo, strictim attingo,

breviter decurro. ADV. Brevi, valde, breviter. USUS: Oratione aliquid

percurrere. Multa animo, plura legendo percurrit. Ad aliquem percurrere,

_voler vers qqn_.

PERCURSĀTĬO, ōnis, f. _Course_, _tournée dans_. SYN. Peragratio. EPITH.

Præclara.

PERCURSĬO, ōnis, f. _Revue rapide_. USUS: Propter animi multarum rerum

brevi tempore percursionem, _à cause de la facilité qu’a l’âme de

parcourir en un instant une foule d’objets_.

PERCURSO, as, avi, atum, are, a. et n. _Parcourir_, _traverser_. USUS:

Latronum modo percursant totis finibus nostris.

PERCUSSĬO, ōnis, f. _Action de frapper_, _coup_. USUS: Digitorum

percussione heres fieri possum. Aptæ numerorum percussiones, _mesure (t.

de musique)_.

PERCUSSOR, ōris, m. _Meurtrier_, _assassin_. SYN. Interfector. USUS:

Percussorem immittere in aliquem.

PERCŬTĬO, is, cussi, cussum, ere, a. _Frapper_. SYN. Ferio, cædo. USUS:

1. Aliquem lapide, gladio, securi percutere. Fulmine percussus interiit.

2. TRANSL. Percussit animum ea cogitatio. Percutere fœdus cum aliquo,

_frapper_, _c. à d._, _conclure une alliance, un traité, (parce qu’à

cette occasion on immolait une victime)_. Cf. Verbero, Ictus, Fustis.

PERDISCO, is, dĭdĭci, ere, a. _Apprendre à fond_. ADV. Diligenter,

necessario res controversas, omnino, nunquam. USUS: Hic locus totus est

perdiscendus, _il faut étudier à fond tout ce passage_. Cf. Disco.

PERDĬTĒ, _En homme perdu_, _très mal_. SYN. Flagitiose, nequiter. USUS:

Perdite se gerere.

PERDĬTOR, ōris, m. _Destructeur_; _fléau_, _peste_. USUS: Perditor et

vexator reipublicæ est, qui servator et custos esse debuerat.

PERDĬTUS, a, um, _Dépravé_, _perverti_, _pervers_. SYN. Profligatus.

USUS: Nihil potest fieri miserius, perditius, fœdius. Homo

profligatissimus, perditissimus, dissolutissimus. Obrutis, adversis,

amissis ac perditis rebus omnibus. Scelere et egestate perditus. Cf.

Sceleratus, Nequam.

PERDĬU, _Pendant très longtemps_. SYN. Valde diu. USUS: Si in Epirum

irem, perdiu nihil eram auditurus. Cf. Diuturnus.

PERDO, is, dĭdi, dĭtum, ere, a. _Perdre_, _ruiner_, _détruire_,

_dissiper_. SYN. Amitto, deperdo, jacturam rei facio, damnum facio,

detrimentum facio _vel_ accipio, damni aliquid contraho. )( Lucror,

sustineo, recipio, recupero. PHRAS. 1. Omnia perdidi, _j’ai tout perdu_.

Naufragium feci rei familiaris; nihil mihi est reliqui; fortunæ omnes

meæ afflictæ, eversæ, profligatæ sunt; omnes et industriæ et fortunæ

fructus consumpti sunt; nihil ex omnibus commodis et ornamentis retineo;

nihil jam fortuna opum mihi reliquum fecit; evertit me bonis omnibus

fortuna; oppressæ jacent fortunæ iniquitate opes meæ omnes; libertas

veniit; pristinæ fortunæ status concidit; omnia ad perniciem profligata

sunt, atque perdita. 2. Patriam ipse suam perdere ac evertere molitur,

_il cherche à ruiner et à anéantir sa patrie_. Labes est ac pernicies

civitatis pestisque importunissima; ad excisionem, inflammationem,

eversionem patriæ sua consilia dirigit omnia; exitum patriæ comparat;

ad dispertitionem urbis se accingit; vastitati ista omnia jam dudum

addixit; depopulationem ac vastitatem tectis nostris omnibus agrisque

illaturus videtur. Hanc tam tetram, tam horribilem tamque infestam

reipublicæ pestem urbs hæc præclarissima vix effugiet. Hunc tam infestum

patriæ suæ civem per omnes reipublicæ partes, tanquam aliquam calamitosam

tempestatem pestemque pervasurum video, qui statum civitatis funditus

evertat, rempublicam profliget, bona fortunasque omnium nostrum dissipet

ac disperdat. Cf. Amitto, Everto, Evanesco, Destruo. USUS: 1. Operam

perdere, _perdre sa peine_. Filium, oculos, causam, tempus perdere. 2.

Everto, disperdo, profligo, _détruire_, _ruiner_, _anéantir_. Jupiter

urbes delevit, fruges perdidit. Patriam, cives suos perdere.

PERDŎCĔO, es, ŭi, doctum, ere, a. _Instruire à fond_, _enseigner

complètement_. SYN. Edoceo. Cf. Doceo.

PERDŪCO, is, duxi, ctum, ere, a. _Conduire qqn ou qqche quelque part_.

USUS: Vallum, murum in certam altitudinem perducere. Aliquem ad suam

sententiam, ad conditiones certas perducere. Vitam ad centesimum annum

perduxit. Hæc vitæ ratio facile ad honores perduxit. Ajacem contemptus ad

furorem et mortem perduxit. Cf. Duco.

PERDUCTOR, ōris, m. _Conducteur_, _introducteur_. SYN. Qui vel invitum

ducit.

PERDŬELLĬO, ōnis, f. _Crime d’État_, _crime de haute trahison_. SYN.

Crimen imminutæ Majestatis. USUS: Actionem, judicium perduellionis alicui

intentare. Cf. Rebellis, Seditiosus.

PERDŬELLIS, e, gen. com. _Ennemi de l’État_, _coupable de haute

trahison_. SYN. Hostis patriæ, qui Majestatem minuit. Cf. Hostis.

PERDŪRO, as, avi, atum, are, n. _Durer_, _persister_. SYN. Usque ad finem

duro. Cf. Duro.

PĔRĒDO, is, ēdi, ēsum, ere, a. _Dévorer_, _ronger_, _miner_. USUS:

Lacrimæ genas peredunt.

PĔRĔGRE, _En pays étranger_, _à l’étranger_, SYN. In peregrinatione,

foris.

PĔRĔGRĪNĀBUNDUS, a, um, * _Qui court le monde_, _qui voyage dans tous

les pays_. USUS: Nec peregrinabundum, neque circa amœnas terras vagantem

ducem.

PERĔGRĪNĀTĬO, ōnis, f. _Voyage lointain_, _pérégrination_. USUS: Omne

tempus in peregrinatione consumpsit, _il passa tout son temps en

voyages_, _à voyager_.

PERĔGRĪNĀTOR, ōris, m. _Grand voyageur_, qui aime les voyages. SYN.

Peregrinabundus.

PERĔGRĪNĬTAS, ātis, f. _Le goût étranger_, _le ton étranger_, _les

manières_, _les mœurs étrangères_. USUS: Infusa in urbem morum, linguæ,

vestium, verborum peregrinitas. Cf. Novitas.

PERĔGRĪNOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Voyager à l’étranger_; _aller

en voyage_. SYN. Peregrinus sum, peregre ago. ADV. Delicate, inepte,

late, longe. PHRAS. 1. Libenter peregrinatur, _il aime à voyager_.

Volupe est homini terras alias lustrare, terra marique vagari, terras

ultimas peragrare, cœlum crebris peregrinationibus mutare, urbem omnem

crebris itineribus pererrare. 2. Lauretum peregrinatus est, _il fit un

pèlerinage à Lorette_. Religionis causa Lauretum profectus est; sacram

peregrinationem obiit; ædem DEI Parentis Virginis, quæ Laureti summa

religione colitur, voti solvendi causa adiit. Cf. Locus. USUS: Tu solus

hospes in hac urbe versaris? an aures tuæ et oculi peregrinantur in hoc

tam pervagato civitatis sermone? Longe lateque Asia tota peregrinari.

Mihi videris Latine docere philosophiam, et ei quasi civitatem dare, quæ

quidem adhuc peregrinari Romæ videatur, _on dirait que tu apprends à la

philosophie à parler notre langue, et que tu lui donnes en qque sorte le

droit de cité parmi nous, à elle qui jusqu’ici paraissait étrangère dans

Rome_. Cf. Iter, Proficiscor.

PERĔGRĪNUS, a, um, _Étranger_. SYN. Advena, hospes, externus, alienus.

)( Civis, incola. PHRAS. Peregrinos benigne excipere convenit, _il faut

bien traiter les étrangers_. Advenas, exteros, hospites; eos qui absunt

a patria, domo; qui procul ab amicis et affinibus; qui non sunt ejusdem

linguæ, gentis, nationis, comiter accipere et amplecti decet. USUS: Homo

peregrinus ex ultimis terris deductus. Orator in nulla facultate rudis,

tiro, peregrinus et hospes esse debet, _étranger_, _novice dans qqche_.

Verba ista peregrinum aliquid olent, redolent, sonant.

PĔRENDĬE, _Après demain_. SYN. Perendino die. USUS: Hodie, cras, perendie.

PĔRENDĬNUS, a, um, _Du surlendemain_. USUS: Statuere non possumus, utrum

diem tertium, an perendinum dici oporteat.

PĔRENNIS, e, gen. com. _Durable_, _continuel_, _perpétuel_. SYN.

Perpetuus, continuus, jugis, continuatus. USUS: Idem pristinus ac

perennis meus erga te est animus. Perennis ac profluens loquacitas. Sermo

nullus unquam de ullo perennis fuit. Fons perennis. Cf. Æternus.

PĔRENNĬTAS, ātis, f. _Durée_ _continue_, _perpétuité_. SYN. Perpetuitas.

USUS: Fontium gelidæ perennitates. Cf. Æternitas.

PĔRĔO, is, ĭi (īvi), ĭtum, ire, n. _Mourir_, _périr_. SYN. Intereo.

ADV. Certe, crudelissime, fœde, funditus, necessario, plane, præclare,

prorsus, tacite occulteque, turpiter. PHRAS. 1. Perimus omnes, _nous

mourons tous_. Capti et deleti sumus; assumpti sumus; occidimus;

conclamata salus est; conclamatum est de nobis. Cf. Actum est. 2. Pereant

necesse est omnia, nisi succurras, _tout périra nécessairement, si

vous n’y apportez remède_. Omnia ad exitium præcipitia sunt; omnia ad

interitum ruant, necesse est, nisi succurras. Tabescendum nobis in ista

calamitate est; ruere ac deflagrare omnia, necesse est, nisi opem feras.

3. Res mortales omnes cito pereunt, _les choses d’ici-bas périssent

bien vite_. Fides artesque concidunt; voluptates corporis fluunt;

forma corporis fluxa est atque fragilis; mores ipsi eunt præcipites,

defluunt, declinant. 4. Pereant opes, dum virtus salva sit, _que la

fortune soit détruite, pourvu que la vertu demeure_. Res istæ pedibus

trahantur, concidat auctoritas, cætera fortunæ præsidia fluant, occidant,

dilabantur, dum virtus salva sit. 5. Rei gerendæ opportunitas periit, _le

moment favorable pour faire cette chose est passé_. E manibus emissa est,

delapsa est; rei gerendæ occasio amissa, dimissa est. USUS: Tuo vitio

peribis. Tanta pecunia; oleum ac opera nobis periit. Cf. Intereo, Perdo.

PĔRERRO, as, avi, atum, are, a. * _Errer à travers_, _parcourir_,

_visiter_. USUS: Omnem locum pererrat.

PERFECTĒ, _D’une manière complète_, _parfaitement_. SYN. Absolute, plene,

cumulate, ex toto. USUS: Oratio perfecte erudita et diserta. Nihil nisi

perfecte, nisi cum summa venustate agebat Roscius.

PERFECTĬO, ōnis, f. _Perfection_. SYN. Absolutio. )( Inchoatio,

adumbratio, susceptio. USUS: Tantum abes a perfectione magnorum operum,

ut fundamenta nondum jeceris. Hanc ego absolutionem perfectionemque in

oratore desidero. Virtus a susceptione prima, non a perfectione est

judicanda. Perfectio atque absolutio optimi est difficilis in omnibus

rebus, _la perfection est difficile en toutes choses_.

PERFECTOR, ōris, m. _Celui qui perfectionne_. USUS: Stilus perfector

dicendi et magister.

PERFECTUS, a, um, _Parfait_, _achevé_, _accompli_. SYN. Absolutus,

plenus, completus, expletus, cumulatus, elaboratus, expolitus,

perpolitus, maturus, expletus omnibus partibus, quod habet omnes numeros,

cui nihil deest, cui nihil addi possit; quod omnes numeros obtinet,

continet; omnibus numeris absolutus, perfectus expletusque omnibus

numeris. PHRAS. (Est vir perfectus, VULG.), _c’est un homme parfait,

accompli_. Vir est perfectæ cumulatæque virtutis; cujus vita omnibus

virtutibus expleta; vir est, in quo summa sunt omnia, in quo videas

expletam formam virtutis ac honestatis; exemplum fidei, Religionis,

pietatis, cujus virtus omnibus numeris partibusque perfecta et expleta

est. USUS: Perfectus orator, cui nihil deest. Præclare inchoata multa,

nondum perfecta et maturitatem adepta. Illud, cui addi nihil possit,

summum et perfectissimum judico, _ce que je regarde comme le plus haut

point de la perfection_.

PERFĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, a. _Supporter_, _souffrir_, _endurer_.

SYN. Perpetior, tolero. ADV. Diligentius, attentius, placidissime omnia.

USUS: 1. Impetum et crudelitatem hostium, molestias amicorum perferre. 2.

Legem aliquam perferre, _porter une loi_. 3. Litteras, jussa, nuntium,

mandata alicujus ad aliquem perferre, _porter_, _apporter une nouvelle_,

_annoncer_. Cf. Patior, Tolero.

PERFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, a. _Achever_, _accomplir_,

_perfectionner_. SYN. Absolvo, conficio, transigo, efficio, perago,

extrema persequor, absolutionem rei alicujus perficio, perpolio. Munus

susceptum expleo. )( Attingo, inchoo. ADV. Callide, caste, nihil,

perspicue, omnino, rite nihil, aliunde, commodius rem, plane. PHRAS. 1.

Librum nondum perfeci, _je n’ai pas encore mis la dernière main à mon

ouvrage_. Nondum operi ultima manus accessit; affectum habeo librum,

nondum perfectum. Nondum perpolivi, elaboravi, elimavi rudem adhuc et

informem ingenii partum. 2. Nondum perfeci quæ cogitaveram, _je n’ai

pas encore réalisé mes projets_. Nondum ad exitum deduxi cogitata mea;

nondum exædificavi, quod institui; nondum pertexui, quod exorsus sum. Cf.

Absolvo, Finio. USUS: Cogitata, instituta, inchoata, poema perficere.

PERFĬDĬA, æ, f. _Mauvaise foi_, _perfidie_, _trahison_. SYN. Fraus,

destitutio. EPITH. Similis, summa, tanta. USUS: Illius perfidia

deceptus, circumventus sum. Perfidiæ suspicionem fugere. Illud non ejus

imprudentiæ, sed perfidiæ assignandum est. Cf. Infidelitas.

PERFĬDĬŌSĒ, _Sans foi_, _perfidement_. SYN. Fallaciter.

PERFĬDĬŌSUS, a, um, _Sans foi_, _déloyal_, _perfide_. SYN. Perfidus,

insidiosus, fallax, improbus. ADV. Æque et nefarius.

PERFĬDUS, a, um, _Perfide_; _qui viole sa foi, sa parole_. SYN.

Perfidiosus, qui fidem et officium prodit. USUS: Si de fide societas

colitur, perfidus est, qui socium prodit. Aliud agentes, aliud

simulantes, perfidi, improbi, malitiosi sunt, _tous ceux qui font une

chose et enseignent une autre (qui mettent en contradiction le fait et

l’apparence), sont faux, méchants, pervers_. Cf. Decipio, Infidelis.

PERFLĀBĬLIS, e, gen. com. _Aéré_, _exposé à l’air_. USUS: Locus vento

perflabilis.

PERFLO, as, avi, atum, are, a. _Souffler à travers_, _traverser de son

souffle_. SYN. Venti terras perflant.

PERFLŬO, is, xi, ere, n. _Couler à travers_, _couler_, _passer_. USUS:

Charta perfluit, _le papier boit_. Plenus est rimarum, hac illac

perfluit, _il est plein de fissures et il coule de toutes parts; il ne

peut garder un secret_.

PERFŎDĬO, is, fōdi, fossum, ere, a. _Percer en creusant_, _percer_,

_ouvrir_. SYN. Perforo, perfundo, perfringo. ADV. Impune. USUS: Parietes

perfodere.

PERFŎRO, as, avi, atum, are, a. _Transpercer_, _percer de part en part_.

SYN. Perfodio, patefacio. USUS: Navem, murum perforare.

PERFRĬCO, as, cŭi, cātum et ctum, are, a. _Frotter_, _enduire_. USUS:

Frontem perfricare, pudorem ponere, _se frotter le front, la face, pour

en chasser la pudeur, se faire un front d’airain_. Perfrictæ frontis

homo. Cf. Impudens.

PERFRINGO, is, frēgi, fractum, ere, a. _Briser entièrement_, _rompre_,

_casser_. SYN. Infringo, effringo, labefacto. PHRAS. Portas perfringere,

_enfoncer les portes_. Moliri obices portarum; portarum claustra

effringere, refringere. Moliri portas; foribus exitium afferre. Cf.

Janua. USUS: Leges devincere ac perfringere. Obstantes hostium cuneos vi

ac virtute perfregit. Perfringere ac labefactare bonorum conspirationem.

Cf. Frango.

PERFRŬOR, ĕris, ītus sum, frŭi, d. _Jouir_, _goûter avec délices_. SYN.

Fruor, utor, potior. ADV. Mirifice. USUS: Otio, lætitia, sapientiæ laude

perfrui, pasci, delectari. Cf. Fruor, Delector.

PERFŬGA, æ, m. _Déserteur_, _transfuge_. SYN. Transfuga. Cf. Desertor.

PERFŬGĬO, is, fūgi, ere, n. _Se réfugier_, _chercher un refuge_. SYN.

Transfugio ad hostes; confugio.

PERFŬGĬUM, ĭi, n. _Lieu de refuge_, _asile_, _refuge_. SYN. Portus,

præsidium, arx, asylum, receptus. EPITH. Commune, desperatissimum,

honestum, melius, paratum, paratius, postremum, præsens, sanctum, tutum,

oratorium, unum. USUS: Fortunæ alicujus jactatæ ac naufragæ perfugium

præbere. Hoc unum nobis perfugium, hæc spes, hoc solatium omnium laborum

ac sollicitudinum nobis superest. Perfugio uti. Improbis omnia perfugia

obstruere. Omni perfugio malos excludere. Cf. Præsidium, Confugio.

PERFUNCTĬO, ōnis, f. _Exercice_, _accomplissement_. USUS: Laborum,

honorum perfunctio, _l’accomplissement des travaux_, _l’exercice des

emplois publics_.

PERFUNDO, is, fūdi, fūsum, ere, a. _Inonder_, _remplir de qqche_,

_combler_. SYN. Respergo. USUS: Hæc res animum meum summa suavitate,

voluptate, horrore, religione perfudit. Quis me horror perfudit?

PERFUNGOR, eris, nctus sum, gi, d. _Accomplir_, _remplir_, _s’acquitter_.

SYN. Exantlo, fungor, utor, defungor. USUS: Laboribus, bello, magistratu,

muneribus, periculis perfungi. Cf. Fungor, Facio.

PERGO, is, perrexi, perrectum, ere, a. et n. 1. a. _Continuer qqche_,

_poursuivre_, _achever_. 2. n. _Aller_, _venir_, _marcher_. SYN. Eo, iter

facio, tendo, peto, contendo, sequor, continuo, insisto, cursum teneo.

ADV. Cursim, longius, porro, protinus, recte. USUS: Perge, confice quod

superest viæ. Pergam et insequar longius. Perge porro. Perge ad reliqua.

Perrexit illi obviam.

PERGRÆCOR, aris, ari, d. _Vivre à la grecque_, _mener joyeuse vie_. SYN.

Epulis et potationibus inservio.

PERHĬBĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. _Dire_, _rapporter_, _déclarer_. SYN.

Dico, aio, fero. ADV. Vulgo. USUS: Summa, ut vos quidem perhibetis,

injuria affecti estis. Plato Socratis auditor fuisse perhibetur.

PERHORRESCO, is, rŭi, ere, n. et a. 1. n. _Frémir d’horreur_. 2. a.

_Frissonner_, _trembler devant qqn_, _le redouter fort_. SYN. Exhorresco,

pertimesco. ADV. Valde. USUS: Nemo est, qui hos non oculis fugiat,

auribus respuat, animo aspernetur, recordatione ipsa perhorrescat. Non

solum animo commoveor, sed perhorresco. Fugam puerorum et vexationem

virginum. Vestalium perhorresco. Cf. Horreo.

PĔRĬCLĬTĀTĬO, ōnis, f. _Essai_, _épreuve_, _expérience_. SYN.

Experientia. USUS: Multarum herbarum utilitates longinqui temporis usu ac

periclitatione percepimus. Cf. Experior.

PĔRĬCLĬTOR, aris, atus sum, ari, d. a. et n. _Essayer_, _mettre à

l’épreuve_; _être en péril, menacé, exposé_. SYN. In discrimine, in

periculo sum, periculum adeo, in discrimine versor; periculum facio,

experior, tento. PHRAS. 1. Periclitaris graviter, _vous êtes dans un

grand danger_. Grave tibi impendet, imminet periculum; res tua, salus

tua hic agitur; fortunæ tuæ periclitantur; res tua periculum subit; in

periculum adducitur, venit gravissimum; in discrimen venit salus tua;

in discrimen adducitur. 2. Res tuæ non minus quam meæ periclitantur,

_vos affaires comme les miennes courent des risques_. Eodem loco res

tuæ sunt ac meæ; in eadem fortuna versantur res utriusque nostrum; in

eadem mecum navi es; partem periculi sustines; eadem tuis quæ meis

fortuna imminet, impendet; eadem utrumque nostrum fortuna manet, urget.

Pari sumus conditione; par, similis, eadem, non dissimilis, non dispar

utriusque nostrum est conditio; non minus de tua re agitur; haud melius

tecum agitur; haud meliore res tuæ fortunæque loco sunt ac meæ. USUS: Non

est in uno homine periclitanda salus reipublicæ. Periclitantur jura et

vita omnium. 2. Experior, _essayer_, _éprouver_, _expérimenter_. Belli

fortunam periclitari. Omnia circumspicere, vires suas periclitari. Cf.

Periculum.

PĔRĬCŬLŌSĒ, _Dangereusement_, _avec danger_, _risque_. SYN. Cum periculo.

USUS: Periculose ægrotare, navigare.

PĔRĬCŬLŌSUS, a, um, _Dangereux_, _périlleux_, _menaçant_. SYN. Lubricus,

anceps, non procul a periculo, formidolosus. USUS: Periculosa, turbulenta

ac temeraria consilia. Periculosa res, plena aleæ, anceps ac cum

præsentissimo discrimine conjuncta. Cf. Periculum.

PĔRĬCŬLUM, i, n. _Danger_, _péril_. SYN. Discrimen, dimicatio;

experimentum. EPITH. Alienum, certum, commune, incertum, domesticum,

extremum, gravius, honestissimum, non legitimum, magnum, minimum,

perspicuum, præsens, proprium, publicum, perpetuum, simile,

sordidissimum, summum, tantum. Pericula asperrima, dubia, vitæ

gravissima, integerrima et maxima, levia, magna et imprudentia, minora,

multa, plura, præcipua, propria, quotidiana, recentia, repentina,

subita, summa, tanta tamque improvisa. PHRAS. 1. In summum periculum me

conjecit, _il m’a jeté dans le plus grand danger_. In capitis periculum

me vocavit, adduxit, arcessivit; periculum mihi comparavit, creavit,

struxit, conflavit, molitus est maximum; periculum ea res mihi ingens

procreavit, injecit, attulit, intulit, intendit; ingens me in discrimen

vocavit; ad casum extremum res meas adduxit; in summum periculum rem

deduxit. 2. In summo periculo res nostræ sunt, _nos affaires sont en

grand péril, réduites à un état désespéré_. Rebus nostris periculum est;

res in discrimine est; prope exitium res venit; propius metum res nostra

est; ad ultimam dimicationem res venit; omne discrimen adest; ultima

vis paratur. Res in summum discrimen adducta est; in summo discrimine

versatur; res nostræ in præcipiti stant et lubrico; in periculo hærent.

3. Undique pericula impendent nobis, _de tous côtés des dangers nous

menacent_. Periculis undique cingimur, premimur, includimur; instant

ab omni parte; impendent, imminent nova pericula; non unum certamen,

non una dimicatio adest; periculi plus satis contractum est, ut in

singulas horas capite dimicandum sit nostro; inter tantas fortunæ minas

quotidie de vita dimicandum est. 4. Quid times objicere te periculo?

_Que craignez-vous de vous exposer au danger?_ Ecquid non semel rem

fortunæ inclinandam das? quid dubitas in incertam ire aleam? tendere

in quemcumque casum? rem in casum ancipitis eventus committere? aleam

jacere? ad casum res tuas fortunasque objicere? in casum demittere? in

discrimen te offerre? periculum summæ rerum facere? tempestatem hanc,

hanc dimicationem forti animo subire? periculo corpus offerre? caput

periculis objicere? in periculum te conjicere; periculum adire? in media

te pericula immittere, inferre? periculum fortunæ facere? casum subire;

res fortunasque in casum dare? 5. Non est sapientis Ducis copias temere

periculo exponere, _un sage général ne doit pas exposer témérairement ses

soldats_. Discrimini bellorum universas vires offerre; sub unum fortunæ

ictum omnia cadere non patitur sapiens imperator; non est sapientis

ducis, sese fortunasque suas in dubium devocare; ruere cæcum in certamina

periculo ingenti, fructu nullo. Sapiens imperator non debet temere copias

in tam præcipitem locum committere, ut de vita saluteque tot regnorum

decernendum sit et summa rerum in periculum veniat. Sapientis imperatoris

non est committere in aleam incerti casus universum exercitum. Non

committendum sapienti duci, ut in aleam casus ancipitis se regnumque

det. 6. In magnum periculum incidi, _j’ai couru un grand danger_.

Ingens periculum, discrimen adii; incurri in magnam difficultatem; in

ipsam flammam veni; in periculum veni, deveni, incidi; oblata mihi est

tempestas formidolosissimi temporis. 7. Nondum es extra periculum, _vous

n’êtes pas encore hors de danger_. Periculo nondum es defunctus; nondum

abes a periculo; summum discrimen nondum effugisti; periculum nondum

a capite propulsasti, depulisti; nondum vacuus es a periculo; nondum

expers es periculi; nondum in vado navis est; nondum in portu navigas;

non desunt scopuli, ad quos offendas. 8. In periculis est intrepidus,

_il est intrépide dans le danger_. Pericula adit non dubitanter, in

extremo discrimine et dimicatione fortunæ, in quotidianis capitis

insidiis, in maximis difficultatibus sui perinde similis, in locum

quemvis præcipitem non dubitat se committere. De vita et ornamentis suis

fortissime decernit; in quemcumque casum tendit alacer, omnem periculi

procellam in se unum avertit. Non equidem cæcus ruit in certamina, nec

rerum summam in periculum fructu nullo revocat, aut in incerti casus

aleam committit, quidquid tamen urget periculi, minime exhorrescit. Cf.

Periclitor, Discrimen. USUS: 1. Maximum ab universo naufragio periculum

est. Periculum dudum denuntiatum. Negligere suum periculum. Periculum

declinare, defugere, subterfugere. A periculo prohibere; e periculo

eripere, extrahere, periculis liberare. Partem periculi sustinere. Meo,

tuo, suo periculo sumptuque rem exsequi. Meo periculo respublica vivit.

2. Experimentum, _essai_, _expérience_, _tentative_. Facere periculum

innocentiæ alicujus.

PĔRĬDŌNĔUS, a, um, _Très habile_, _très propre à_. SYN. Valde commodus,

opportunus. USUS: Locus castris peridoneus.

PĔRĬMO, is, ēmi, emptum, ere, a. _Anéantir_, _détruire_, _renverser_.

SYN. Interimo, deleo. USUS: Si qua vis meum reditum, honorem peremisset.

Alicuius consilium, curas perimere. Cf. Interficio.

PĔRINDE, _Pareillement_, _de même_, _également_. SYN. Similiter, juxta,

eo loco. USUS: Perinde est, ut putas. Perinde ac si jam vicerint,

triumphant, _de même que si, comme si_. Quod ego perinde rebar ac si

_vel_ quasi jam peractum. Atque hæc perinde loquor, quasi debueris aut

potueris, _je parle comme si tu avais dû ou pu_. Cf. Similiter.

PĔRĬŎCHA, æ, f. * _Sommaire_. SYN. Argumentum, brevis totius rei summa ac

complexio.

PĔRĬŎDUS, i, f. _Période_, _phrase où sont enclavées et coordonnées

plusieurs propositions_. SYN. Ambitus, circuitus. USUS: Circuitus

orationis, quem Græci περίοδον, nos ambitum, comprehensionem,

continuationem, circumscriptionem dicimus.

PĔRĬPĂTĒTĬCI, ōrum, m. pl. _Péripatéticiens_, _philosophes de l’école

d’Aristote_. SYN. Lycæi studiosus.

PĔRĬPĔTASMĂTA, um, n. pl. _Tapisserie_, _tapis_, _tenture_. SYN.

Peristroma, stragulum, stragula vestis, aulæum.

PĔRISTRŌMA, ătis, n. _Couverture_, _tapis_. USUS: Peristromata

conchyliata.

PĔRISTY̆LĬUM, ĭi, n. _Péristyle_, _espace entouré de colonnes_. SYN.

Locus columnis undique clausus et ornatus. EPITH. Amplissimum.

PĔRĬTĒ, _Habilement_, _adroitement_, _avec art_. SYN. Scienter, callide.

PĔRĪTUS, a, um, _Expérimenté_, _habile_. SYN. Sciens, gnarus,

exercitatus, intelligens, in aliqua re artifex. )( Imperitus. ADV.

Bene juris, antiquitatis, litterarum, scriptorum veterum, sane, valde,

litterate. PHRAS. Est rei militaris peritus, _il est habile dans l’art

militaire_. In bellicis rebus summo studio et intelligentia; a natura

usuque callidus et acutus; magnam habet rei bellicæ prudentiam; militiæ

scientissimus; cui in bello nihil novum, peregrinum, improvisum accidere

possit; nihil, quod non usu diu ac multa periclitatione didicisset; rei

militaris prudentissimus. Quis hoc homine militaris rei scientior, qui

e ludo atque pueritiæ disciplina bello maximo atque acerrimis hostibus

in militiæ disciplinam profectus est; qui ab ineunte adolescentia miles

fuit summi Imperatoris, cujus adolescentia ad scientiam rei militaris

non alienis præceptis, sed suis imperiis; non offensionibus belli, sed

victoriis est traducta? Nulla res est in usu militari posita, quæ hujus

viri scientiam fugere possit, quando genus nullum belli est; in quo illum

non exercuerit fortuna. USUS: Peritus ad usum et disciplinam belli,

juris, legum, antiquitatis; belli gerendi peritissimus. Doctus et usu

peritus. Cf. Doctus, Scio, Intelligo.

PERJŪRĬUM, ĭi, m. _Faux serment_, _parjure_. SYN. Perfidia. EPITH.

Illustre atque insigne, manifestum, nimium. USUS: Perjurii pœna divina

exitium, humana dedecus _contre le parjure, la peine des dieux est la

mort, celle des hommes, le déshonneur_. In perjurio fides, et jusjurandum

negligitur. Cf. Juro.

PERJŪRUS, a, um, _Qui viole son serment_, _qui se parjure_. SYN.

Qui fidem et jusjurandum violat, negligit; perfidus, qui Sacramenti

religionem negligit. USUS: Quid interest inter perjurum et mendacem?

_Quelle différence y a-t-il entre le parjure et le menteur?_ Cf.

Infidelis.

PERLĀBOR, ĕris, lapsus sum, labi, d. _Glisser_, _passer à travers_,

_pénétrer_. USUS: Perlapsus est ad nos Hercules.

PERLĔGO, is, lēgi, lectum, ere, a. _Lire entièrement_, _d’un bout à

l’autre_. USUS: Perlegi tuum librum. Cf. Lego.

PERLŪCĔO (pell.), es, xi, ere, n. _Être transparent_, _diaphane_. SYN.

Eluceo.

PERLŪCĬDUS (pell.), a, um, _Transparent_, _diaphane_. SYN. Pellucidus,

illustris. ADV. Maxime. USUS: Membranæ oculorum perlucidæ.

PERLUSTRO, as, avi, atum, are, a. _Parcourir des yeux_, _examiner avec

soin_. SYN. Diligenter et attente lustro. USUS: Oculis, animo perlustrare

omnia. Cf. Lustro.

PERMĂNĔO, es, mansi, mansum, ere, n. _Demeurer jusqu’à la fin_, _rester_,

_persister_. SYN. Consto, maneo. ADV. Constanter, parum in causa. USUS:

In mea erga te voluntate, in mea sententia pristina stabilis et firmus

permaneo. Opto ut tua fortuna semper florentissima permaneat. Cf. Maneo.

PERMĂNO, as, avi, atum, are, n. _Couler_, _pénétrer qque part_, _y

arriver_. SYN. Mano, pervenio, penetro, permeo. ADV. Latentius in venam,

usque eo in animum. USUS: Permanarunt hi sermones ad aures nostras.

Dicta tua ad animos, ad permovendas mentes non permanant. Venenum potum

permanat in venas. Cf. Mano, Penetro.

PERMANSĬO, ōnis, f. _Constance_, _persévérance_. EPITH. Perpetua,

stabilis. USUS: Permansio perpetua in eadem sententia.

PERMĔO, as, avi, atum, are, a. _Pénétrer_. SYN. Permano, penetro. USUS:

Intelligentia per omnia permeat et transit.

PERMĒTĬOR, īris, mensus sum, iri, d. a. _Mesurer d’un bout à l’autre_.

SYN. Dimetior. USUS: Solis magnitudinem quasi decempeda permensus est.

Cf. Metior.

PERMISCĔO, es, scŭl, stum et xtum, ere, a. _Mêler_, _mélanger_,

_confondre_. SYN. Commisceo, confundo aliud alio, in unum confundo. USUS:

Ne tuas sordes cum clarissimorum virorum laudibus permisceas, _ne mêle

pas tes turpitudes avec la gloire des plus illustres citoyens_. Non modo

illa permiscuit, sed in his etiam turbavit. Implicata et mista oratio.

Permisti tot populi in unum corpus coaluere, _tant de peuples confondus_.

Cf. Misceo.

PERMISSĬO, ōnis, f. _Permission_. SYN. Permissus, concessus. EPITH.

Grata. USUS: Quod tibi mea permissio tuæ mansionis grata sit, gaudeo,

_mon consentement à ce que ton éloignement se prolonge_. Cf. Venia.

PERMISSŬS, ūs, m. _Permission_, _autorisation_. SYN. Permissio. USUS: Meo

permissu abiit.

PERMISTĒ (permixte), _Pêle-mêle_, _confusément_. SYN. Confuse. )(

Separatim.

PERMISTĬO (permixtio), ōnis, f. _Mélange_, _confusion_. SYN. Admistio,

confusio. EPITH. Superior.

PERMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. _Permettre_, _accorder_, _autoriser

à_; _pardonner_. SYN. Concedo, sino, patior, potestatem facio _vel_

concedo, do. )( Veto. ADV. In posterum potestatem. PHRAS. Permissum

homini ut in patriam rediret, _on permit à cet homme de retourner dans sa

patrie_. Facultas oblata, concessa, data est homini in patriam redeundi;

repetendæ patriæ facultas fuit; facultatem adeptus, consecutus, assecutus

est, habuit patriæ repetendæ. Datum id homini, tributum, concessum,

remissum ut patriam repeteret suam, id quoque homini largitus est

Princeps; hanc illi facultatem largitus est ut suos in patria inviseret.

Facta homini copia, potestas suos revisendi. Principis permissu,

concessu, repetendæ patriæ copia fuit. Cf. Concedo, Facultas. USUS:

Totum ei negotium permisi, meque in ejus potestate fore, dixi. Judicis

potestati rem permisi. Permitto aliquid iracundiæ tuæ, do adolescentiæ,

cedo amicitiæ, tribuo parenti. Inimicitias tecum susceptas reipublicæ

permitto, _je fais à la république le sacrifice de mes rancunes contre

vous_. Hostibus se, vitam rei judicum sententiis permittere. Cf. Concedo.

PERMŌTĬO, ōnis, f. _Vive émotion_, _trouble de l’âme_. SYN. Motus,

perturbatio. EPITH. Divina, intima. USUS: Permotio animi. Quæ permotione

mentis maxima sentimus. Cf. Perturbatio.

PERMŌVĔO, es, mōvi, mōtum, ere, a. _Ébranler_, _émouvoir_, _toucher_.

SYN. Commoveo, perturbo, perpello. ADV. Quam maxime mentes, vehementer.

PHRAS. Ad hoc me humanitas tua permovit, _votre bonté m’a poussé à cela_.

Ad hoc me non utilitatis spes aliqua, sed tua humanitas adduxit; adductus

sum multis officiis tuis, nulla spe commodorum; hos mihi stimulos tua

humanitas admovit; his me stimulis multa tua in me officia concitarunt;

ago hoc non spe præmii impulsus, sed tua incitatus humanitate; debes hoc,

quidquid est, humanitati tuæ; debes hoc, quantulumcumque est, acceptum

referre totum humanitati tuæ. USUS: Si quem hæ calamitates permovent. Cf.

Moveo, Persuadeo.

PERMULCĔO, es, si, ctum (sum), ere, a. _Caresser_, _flatter_. SYN.

Mulceo, delinio, mitigo. USUS: Animum voluptate, aures leni sono,

senectutis tædia consolatione aliqua permulcere.

PERMULTUS, a, um, _Qui est en grand nombre_, _en grande quantité_. USUS:

Permulti imitatores Principum. Cf. Multus.

PERMŪNĬO, is, īvi _vel_ ĭi, itum, ire, a. * _Fortifier entièrement_. SYN.

Munio.

PERMŪTĀTĬO, ōnis, f. _Changement_, _modification_. SYN. Mutatio. EPITH.

Magna, publica, quadrantaria. USUS: Virtus nec temporum, nec tempestatum

permutatione permutatur. Cf. Mutatio.

PERMŪTO, as, avi, atum, are, a. _Changer_, _modifier complètement_;

_échanger_, _faire le change_. SYN. Muto. USUS: Sententiam permutare.

Permutatum solvere cum quæstu. Permutare pecuniam. Vereor, ne id quod

tecum permutavi, versura solvendum mihi sit, _je crains que pour te payer

ce que tu m’as donné par échange_, _c. à d._, _contre un titre émané de

moi, contre ma signature, il ne me faille emprunter_. Cf. Muto.

PERNA, æ, f. * _Cuisse_; _jambon_. EPITH. Fumosa.

PERNĔGO, as, avi, atum, are, a. _Nier obstinément_, _absolument_. SYN.

Prorsus nego. Cf. Nego.

PERNĬCĬES, ēi, _Perte_, _ruine_, _malheur_. SYN. Exitium, labes,

pestis, calamitas. )( Salus. EPITH. Aperta, communis, conjuncta cum

magna calamitate reip., intestina, major. USUS: Reipublicæ perniciem

moliri, comparare, _préparer des fléaux à la république_. In perniciem

alicujus incumbere, _ne songer qu’à perdre qqn_. In perniciem ipse suam

incurrit, _il court à sa perte_. Communi pernicie oppressus est, _il fut

entraîné dans le malheur commun_. Perniciem a capitibus omnium depellere,

_détourner les malheurs de la tête de tous_. Cf. Ruina, Calamitas,

Exitium.

PERNĬCĬŌSE, _D’une manière funeste_, _nuisible_. SYN. Pestifere. USUS:

Quam dissolute, quam turpiter et perniciose.

PERNĬCĬŌSUS, a, um, _Pernicieux_, _funeste_, _dangereux_. SYN. Exitiosus,

pestifer, noxius. PHRAS. Perniciosus patriæ civis, _citoyen dangereux

pour sa patrie_. Qui semper stat adversus patriæ commoda, perniciei est

civibus, nihil non confert ad perniciem civitatis; qui perniciem patriæ

non obscure comparat, molitur; qui in patriæ perniciem ubique incumbit,

qui pestem patriæ nefarie molitur. Cf. Noxius, Noceo. USUS: Consilium non

modo inutile, sed etiam perniciosum reip.

PERNĪCĬTAS, ātis, f. _Vitesse_, _rapidité_, _légèreté_. SYN. Magna

celeritas, velocitas.

PERNIX, īcis, omn. gen. _Prompt_, _léger_, _rapide_. USUS: Canis pernix.

Cf. Celer.

PERNOCTO, as, avi, are, n. _Passer la nuit_. SYN. Noctem ago, traduco.

USUS: Pernoctant venatores in nive. Amœniora studia pernoctant nobiscum

et rusticantur, _elles (les lettres) veillent avec nous, etc._

PERNOSCO, is, nōvi, nōtum, ere, a. _Étudier à fond_, _approfondir_.

USUS: Motus animorum sunt penitus oratori pernoscendi, _l’orateur doit

connaître à fond les mouvements du cœur humain_. Cf. Nosco.

PERNOX, noctis, omn. gen. * _Qui dure toute la nuit_. SYN. Noctem totam

vigilans. USUS: Pernox luna erat.

PĔRŌRO, as, avi, atum, are, a. _Développer entièrement_, _expliquer_;

_clore_, _terminer_. SYN. Perorationem habeo; concludo. ADV. Brevi,

vehementius, graviter, ornate. USUS: Odio et strepitu senatus coactus est

aliquando perorare, _il fut obligé par la malveillance et le bruit du

sénat de clore son discours_. Perorare causam. Totum hoc crimen decumanum

perorabo.

PĔRŌSUS, a, um, _Odieux_, _détesté_. USUS: Plebs consulum nomen perosa,

_le nom de consul était odieux au peuple_. Cf. Odium.

PERPELLO, is, pŭli, pulsum, ere, a. _Pousser_, _ébranler_, _émouvoir_,

_déterminer_. SYN. Impello, permoveo. USUS: Vultus ejus oculique te

perpulerunt. Cf. Impello.

PERPENDĬCŬLUM, i, n. _Niveau_, _fil à plomb_. USUS: Si id crederemus, non

egeremus perpendiculis, non regulis, non normis, _si nous croyions cela,

nous n’aurions besoin ni de fils à plomb, ni de règles_. Columnas exigere

ad perpendiculum. Ferri suo pondere deorsum ad lineam.

PERPENDO, is, pendi, pensum, ere, a. _Peser attentivement_, _considérer_,

_juger_. SYN. Expendo, dirigo, cogito, examino. ADV. Diligentissime.

PHRAS. Perpende, quæso, quam vana sint ista et inania, _considérez, je

vous en prie, la vanité et le néant de ces choses_. Attende, quæso,

intentoque animo intuere; mente animoque considera; animum tantisper

adverte; animo cogitationeque percurre ista ac vide quam vana sint ista

et inania. Curas tuas ac cogitationes, punctum temporis in hoc defige,

ut, quam vana sint ista ac inania, dispicias. Ad animum, quæso, paulisper

refer; animo cogitationeque depinge, istarum rerum vanitatem; expende,

quæso, suisque ponderibus examina inanitatem rerum omnium. Temporis

partem aliquam in attenta istarum rerum cogitatione pone, justisque

rationum momentis expende, quam vana hæc sint et inania. Seriam paulisper

cogitationem suscipe, et quam inania hæc sint, cum animo reputa. Cf.

Considero. USUS: Hæc si ad utilitatem dirigas, recta sunt, si ad

honestatem perpendas, pravissima, _cette conduite, envisagée d’après

l’utilité, n’à rien de blâmable, mais elle est criminelle, si vous la

jugez d’après l’honnêteté_. Amicitia veritate perpenditur.

PERPĔRAM, _De travers_, _mal_, _à une manière vicieuse_, _fausse_. SYN.

Male, prave, perverse, præpostere, nequiter, vitio. USUS: Seu recte, seu

perperam agas. Perperam consules dicuntur, qui vitio creati sunt.

PERPESSĬO, ōnis, f. _Résignation_, _fermeté_, _constance_. SYN.

Perpessus. EPITH. Considerata laborum, facilior, indigna homine libero,

voluntaria, diuturna. USUS: Dolorum, laborum perpessio. Dolor difficilis

perpessu.

PERPĔTĬOR, ĕris, pessus sum, peti, d., n. et a. _Supporter_, _souffrir

avec constance_, _se résigner à_. SYN. Suffero, patior, fero, tolero.

USUS: Dolorem fortiter perpeti. Cf. Patior.

PERPĔTRO, as, avi, atum, are, a. * _Exécuter_, _achever complètement_.

SYN. Patro, perficio. USUS: Perpetrare cædem, _commettre un meurtre_.

Bello, pugna, sacrificio perpetrato. Cf. Perficio.

PERPĔTŬĬTAS, ātis, f. _Continuité_, _suite_; _intégrité_. SYN.

Perennitas, continuatio, diuturnitas. USUS: Amicitia ad perpetuitatem

fidelis est et constans. Sibi ipsi in vitæ perpetuitate constare, _dans

l’ensemble de la vie_. Perpetuitas sermonis, orationis, _suite du

discours_.

PERPĔTŬO, _Constamment_, _sans interruption_; _éternellement_. SYN. In

perpetuum. Cf. Semper.

PERPĔTŬO, as, avi, atum, are, a. _Rendre continu_, _durable_, _faire

durer_. SYN. Continuo. )( Mitigo. USUS: Magistratuum potestas perpetuanda

videtur, _il semble qu’il faille rendre les magistratures inamovibles_.

PERPĔTŬUS, a, um, _Continu_, _sans interruption_; _entier_; _éternel_.

SYN. Perennis, constans, æternus, sempiternus, universus, continens.

USUS: Hilaritatem illam in perpetuum amisi. Perpetuis et contextis

voluptatibus fruitur. Oratio, historia, disputatio perpetua. Agmen

perpetuum, nunquam interruptum.

PERPLĂCĔO, es, cere, n. _Plaire beaucoup_. USUS: Ea lex mihi perplacet.

Cf. Placeo.

PERPLEXĒ, * _D’une manière obscure_, _embarrassée_. USUS: Perplexe agere,

respondere.

PERPLEXUS, a, um, * _Tortueux_, _embrouillé_, _obscur_. SYN. Intricatus,

implicatus, tortuosus. USUS: Responsum perplexum. Dubii, ambigui,

perplexi sermones. Cf. Implico.

PERPLŬO, is, ere, n. et a. 1. n. _Pleuvoir à travers_, _laisser passer

la pluie_. 2. a. _Faire pleuvoir qqche dans qqche_. USUS: Amor in pectus

perpluit meum.

PERPŎLĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Polir_, _limer_, _corriger_. SYN.

Expolio. USUS: Opus imperfectum perpolire et absolvere. Extremum

perpoliendi operis laborem adhibere.

PERPŎLĪTĬO, ōnis, f. _Le fini_, _la dernière main_. SYN. Expolitio.

PERPŌTĀTĬO, ōnis, f. _Banquet_, _festin_, _orgie_. EPITH.

Intemperantissima. USUS: Intemperantissimæ perpotationes. Cf. Bibo.

PERPŌTO, as, avi, are, a. _Boire tout le temps_, _c. à d._, _avec excès_.

ADV. Similiter. USUS: Totos dies perpotare. Cf. Bibo.

PERPURGO, as, avi, atum, are, a. _Nettoyer entièrement_; _traiter_,

_examiner à fond_. USUS: Nunc illud crimen mihi perpurgandum est. Cf.

Purgo.

PERQUAM, _Très_. SYN. Valde. USUS: Illud perquam puerile, ridiculum,

ineptum. Cf. Valde.

PERQUĪRO, is, sīvi, sītum, ere, a. _Approfondir_, _sonder_. SYN. Exquiro,

inquiro. USUS: Res occultas perquirere ab aliquo. Cf. Quæro, Indago.

PERQUĪSĪTĒ, _Exactement_, _avec soin_. SYN. Exquisite, diligenter.

PERQUĪSĪTOR, ōris, m. _Celui qui recherche_, _qui s’enquiert_. USUS:

Malevoli actionum perquisitores.

PERRUMPO, is, rūpi, ruptum, ere, a. _Passer à travers en brisant_;

_rompre_, _briser_, _forcer_. SYN. Disrumpo, perfringo, vi aperio,

perseco. PHRAS. 1. Ipsas Alpes perrupit Hannibal, _Annibal se fraya une

route à travers les Alpes elles-mêmes_. Cupiditate ac furore invadendæ

Italiæ, omnia claustra Alpium refregit; objectas montium altitudines vi

ac virtute perfregit; cum tot tamque difficiles viæ eluctandæ essent, per

invias Alpes audacissime penetravit. Hannibale duce, corporibus armisque

nixi Pœni cuneo viam rupere. 2. Romanus miles hostium aciem perrupit, _le

soldat romain se fraya un passage à travers les bataillons ennemis_.

Ferro atque audacia per confertos hostes sibi viam fecit; se inter tela

volantia intulit infestamque aciem diremit; perfregit hostium cuneos et

disjecit; per medios hostes audacissime perrupit; objectos hostium cuneos

vi ac virtute perfregit. USUS: Insidias, legum pœnam perrumpere, _violer

les lois_. Cf. Perfringo.

PERSÆPE, _Très souvent_. USUS: De hoc genere persæpe senatus consulta

fiunt. Cf. Sæpe.

PERSĂLŪTĀTĬO, ōnis, f. _Salutations (à tout le monde)_, _humble

salutation_. SYN. Salutatio.

PERSĂLŪTO, as, avi, atum, are, a. _Saluer successivement tout le monde_.

SYN. Saluto. Cf. Saluto.

PERSCINDO, is, scĭdi, scissum, ere, a. _Déchirer_; _ouvrir_, _briser_.

USUS: Omnia perscindente vento.

PERSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. _Écrire complètement_, _en

toutes lettres_. SYN. Scribo; in tabulas refero. ADV. Accurate omnia,

aperte, caute, diligentissime, enucleate, infra, nominatim, parcius,

plane, spurcissime, summatim, vere, copiose, recte, separatim, divinitus;

litterate, scite, sanctissime, honorificentius triumphum. USUS: Tu ad

me explorata omnia perscribas. Falsum nomen perscribere, _inscrire une

fausse dette_. Pecuniam ad ædem sacram reficiendam perscripsi, _j’ai

destiné cet argent à la restauration du temple_. Cf. Scribo.

PERSCRIPTĬO, ōnis, f. _Livre_, _registre_, _brouillon_. USUS: Suarum

perscriptionum adversaria proferre, _produire des brouillons_.

Controversia de tabulis et perscriptionibus, _examen de la teneur d’un

contrat, ou de simples écritures_.

PERSCRIPTOR, ōris, m. _Celui qui met en écrit_. USUS: Perscriptor

fenerationis.

PERSCRŪTOR, aris, atus sum, ari, d. _Fouiller_, _visiter avec soin_.

SYN. Exquiro, inquiro, indago, exploro. ADV. Penitus. USUS: Speculari,

investigare, perscrutari omnia. Cf. Indago, Inquiro, Quæro.

PERSĔCO, as, cŭi, sectum, are, a. _Couper entièrement_. USUS: Ecquid

naturas rerum persecare, aperire, dividere possumus?

PERSĔCŪTĬO, ōnis, f. _Poursuite_; _souvent: Poursuite judiciaire_. SYN.

Extraordinaria juris actio. USUS: Persecutionum cautionumque præceptio

in Jure Civili. (Persecutio, Persecutor, _persécution_, _persécuteur_,

_vulg. sunt_.) Latine rectius: Vexatio, vexator et hostis nominis

Christiani.

PERSENTISCO, is, ere, a. _S’apercevoir de_, _remarquer_. USUS: Nisi essem

lapis, hæc persentiscere debui. Cf. Sentio.

PERSĔQUOR, ēris, ĕcūtus sum, sequi, d. a. _Poursuivre_; _prendre comme

guide_, _comme modèle_; _exécuter_, _faire_, _accomplir_; _expliquer_.

SYN. Sequor, insequor, insector; colo, imitor; prosequor, exsequor. ADV.

Acriter, commodissime res aliquas, crudelissime, cupidissime, temere,

deinceps reliqua, digne injuriam, diligenter mandata, diligentissime,

gravissime versibus, nominatim, publice bello, sapienter extrema, severe,

studiosissime, subtiliter, subtilissime, vehementissime injurias, usque

eo ducem. PHRAS. 1. Hostem fugientem persequi, _poursuivre un ennemi

qui fuit_. Insectari, in tergis fugientium hærere; fusos agere hostes;

extremos agminis carpere et morari; novissimos carpere et premere,

vestigiis cedentium insistere; hostibus instare, nec sui colligendi

spatium dare; acerrimo impetu in fugientes hostes invehi. Cf. Fugo.

2. Non cessat me persequi, _il s’acharne à me poursuivre_. Vexandi,

oppugnandi, exagitandi omnique me injuria lacessendi finem nullum facit.

Infensum, gravem, infestum mihi adversarium etiamnum experior; nusquam

desinit mihi adversari, perniciem moliri, machinari exitium, ad perniciem

nostram incumbere; nusquam me consistere patitur; incitandi me ac

premendi, in me grassandi finem non faciet, donec odium suum meo sanguine

satiarit, expleverit. Cf. Adversor, Odium, Inimicus. USUS: 1. Sectam

Academicam, mores patris persequitur. Eo pervenisti, quo ego persequi

ægre potero. Diverticula, solitudines, flexiones persequi. 2. Tueor,

_poursuivre_, _revendiquer_. Persequi jus suum. Bona sua lite et judicio

persequi, repetere. 3. Exsequor, _exécuter_, _accomplir_. Tua mandata

persequor diligenter. 4. Ulciscor, _venger_, _punir par vengeance_.

Inimicitias suas, injurias persequi et ulcisci. Aliquem bello persequi.

5. Complector, comprehendo, _traiter_, _exposer_, _raconter_. Rem totam

publicis jam litteris est persecutus. Pharsaliam versibus est persecutus

Lucanus. Nec reliquorum ætates scrupulosius persequamur. Cf. Sequor.

PERSĔVĒRANTER, * _Avec persévérance_. SYN. Constanter.

PERSĔVĒRANTĬA, æ, f. _Persévérance_, _constance_. SYN. Assiduitas,

constantia. EPITH. Grata alicui et jucunda, nimia, stabilis et perpetua.

USUS: Retinenda igitur vobis est constantia, gravitas, perseverantia. Cf.

Constantia.

PERSĔVĒRO, as, avi, atum, are, n. et a. _Persister_, _persévérer dans_,

_demeurer ferme_, _inébranlable_. SYN. Persto, persisto, permaneo,

obfirmo animum in aliqua re. ADV. Fortissime, stulte et diu in parum

cognito. USUS: 1. In sententia, in vitiis perseverare. Cujusvis est

errare, nonnisi insipientis perseverare in errore. 2. Absolvo, exsequor,

_continuer_, _ne pas cesser_. Quod turpiter susceperas, perseverare

et transigere non debuisti, _continuer et achever ce que tu avais

entrepris_. Cf. Maneo.

PERSISTO, is, stĭti, ere, n. _Persister_, _persévérer dans qqche_. SYN.

Persto, persevero, in eodem vestigio hæreo. USUS: In eo perstitisti. Cf.

Persevero.

PERSOLVO, is, solvi, sŏlūtum, ere, a. _Payer entièrement_. SYN.

Solvo. ADV. Cumulate. USUS: 1. Persolvi quod debui. Promissa cumulate

persolvere. 2. Præsto, _compter_, _donner_, _rendre_. Persolvere

officium, gratiam, rationem officii sui. Persolvere pœnas judicio, _être

puni_. Cf. Solvo.

PERSŌNA, æ, f. _Rôle_, _caractère_, _personnage_; _masque_. SYN.

Partes, munus, officium; larva. EPITH. Aliena, apta, aptior, certa,

communis; extrema, fœda, gravis, magnifica, præstans, tam gravis, tam

severa, gravissima, idonea, improba, impurissima, levis, luculenta,

muta, pacifica, quæstoria, stultissima, turpissima, vehemens et acris.

Personæ antiquæ, difficillimæ, dissimillimæ, fictæ, heroicæ, graves,

innumerabiles, obscuræ, propriæ. USUS: 1. Personam Principis egregie

sustinuit, gessit, tenuit, tuitus est, _il s’acquitta très bien de son

rôle de chef d’État_. Magistratus gerit personam civitatis. Personam

magistratus alicui imponere _vel_ detrahere. Non capiunt angustiæ

pectoris tui personam. Consulis tam gravem, tam severam. 2. Hominis

conditio, _personne_. Cæsar Pompeium nunquam nisi honorificentissime

appellat; at in ejus personam multa facit asperius. Musica a Principis

persona abest. Ea age quæ digna sunt persona tua. 3. In Comœdiis

et Tragœdiis, _le rôle, le caractère, le personnage que l’auteur

représente_. Medea et Atreus heroicæ personæ. 4. Larva, facies ficta,

histrionica, _masque que portaient les acteurs_. Ex persona mihi ardere

oculi histrionis videbantur. Personam tragicam forte vulpes viderat.

(_Vulg. tamen est_: Quinque personæ in navi fuere, etc., _il y avait

cinq personnes dans le navire_.) Latine rectius dixeris: Homines quinque

in navi erant. In Divinis Mysteriis sanctitas et necessitas hanc vocem

approbavit.

PERSŌNĀTUS, a, um, _Masqué_, _qui a un masque_. SYN. Qui gestum vultumque

alium capit. USUS: Ne Roscium quidem personatum laudant senes nostri.

Personatus cur ambulem? _Pourquoi porterais-je un masque?_ parumne fœda

persona est ipsius senectutis?

PERSŎNO, as, nŭi, ĭtum, are, n. et a. _Résonner_, _retentir_. ADV.

Acerbissime. USUS: Tota vicinia cantibus personabat. Aures nostræ vocibus

adhucdum illis personant.

PERSPECTUS, a, um, _Examiné à fond_, _reconnu_, _éprouvé_, _manifeste_.

SYN. Cognitus, exploratus, pertractatus, certus. USUS: Quorum vita

perspecta est in magnis rebus. Homo perspectæ virtutis. Tua in me

perspecta benevolentia. Cf. Notus.

PERSPERGO, is, ere, a. _Assaisonner_. USUS: Respergo, aspergo.

PERSPĬCĀCĬTAS, ātis, f. _Perspicacité_, _pénétration_, _discernement_.

SYN. Acumen, solertia. USUS: Qua es perspicacitate, facile hæc

intelliges. Cf. Acies, Ingenium, Acumen, Perspicio.

PERSPĬCAX, ācis, omn. gen. _Perspicace_, _clairvoyant_, _plein de

pénétration_. SYN. Solers, acutus, ingeniosus. USUS: Homo natura

perspicax et acutus. Cf. Ingeniosus, Sagax.

PERSPĬCĬENTĬA, æ, f. _Connaissance parfaite_, _exacte de qqche_. SYN.

Consideratio, contemplatio, cognitio, intelligentia. USUS: Quod honestum

est in perspicientia et solertia veri versatur.

PERSPĬCĬO, is, spexi, spectum, ere, a. _Examiner avec soin_, _voir_,

_apercevoir_, _distinguer_. SYN. Animadverto, animo comprehendo, mente

comprehendo, mente consequor, cogitatione complector. ADV. Acutissime,

altius, dilucide; etiam atque etiam, optime, plane, penitus, præclare,

solertissime, studiose, maxime, facile, plane. USUS: Rem cum consilio

et cura perspicere non potui. Perspicere quid in quaque re verum sit;

perspicere rerum naturam. Cf. Adverto, Intelligo, Cognosco.

PERSPĬCŬĒ, _Clairement_, _nettement_. SYN. Manifeste, aperte, dilucide.

USUS: Res perspicue falsa, turpis, _chose évidemment fausse, honteuse_.

PERSPĬCŬĬTAS, ātis, f. _Évidence_. SYN. Evidentia.

PERSPĬCŬUS, a, um, _Évident_, _clair_, _manifeste_. SYN. Clarus, evidens,

apertus, manifestus, minime dubius. PHRAS. Doctrina hæc non satis est

perspicua, _cette doctrine n’est pas assez claire_. Res istæ non ita sunt

in medio positæ, sed a vulgi sensu intelligentiaque disjunctæ. Doctrina

paulo magis est recondita et puerili ingenio non satis æqua; abhorrent

ista ab adolescentum intelligentia neque satis sunt obvia. Cf. Obscurus.

USUS: Hoc perspicuum est constatque inter omnes. Rem suspiciosam,

perspicuam facere. Ivit ad perspicuam mortem. Cf. Evidens.

PERSTO, as, stĭti, stătum, are, n. _Persévérer_, _persister_, _demeurer

ferme_. SYN. Persisto, persevero. USUS: Perstat in sententia, in

consilio. Cf. Duro.

PERSTRĔPO, is, pŭi, ĭtum, ere, n. et a. * _Faire grand bruit_, _faire du

vacarme_.

PERSTRINGO, is, strinxi, strictum, ere, a. _Lier_, _attacher_;

_effleurer_, _toucher_, _saisir_. Vincio, percurro, leviter tango,

strictim attingo, breviter strictimque dico, delibo, non longius

persequor. ADV. Breviter, celeriter, leviter, impune, perquam breviter.

USUS: 1. In animo est, transire celeriter, breviter perstringere rem

unamquamque. 2. Carpo, pungo, reprehendo, _piquer_, _blesser par un

blâme_, _par des plaisanteries_, _reprendre_. Summa libertate, verbis

asperioribus, nec sine contumelia aliquem perstringere. 3. Obcæco,

_éblouir_. Voluntas rationi inimica mentis oculos perstringit. Dignitas

mea et splendor perstringit aciem oculorum tuorum. Oculos omnium auri

splendore perstringit, _il éblouit tous les yeux par l’éclat de l’or

(fam. jette de la poudre aux yeux)_. 4. Sulco, _sillonner_, _labourer_.

Terram aratro perstringere. Cf. Reprehendo.

PERSUĀDĔO, es, si, sum, ere, a. _Persuader_, _convaincre_, _amener à

croire_; _engager_, _déterminer à_, _conseiller de_. SYN. Fidem facio;

probo, ad credendum duco. ADV. Penitus, prorsus, plane, temere quidquam.

PHRAS. 1. Philosophiæ studium mihi persuasisti, _vous m’avez conseillé

l’étude de la philosophie_. Tuo suasu et instinctu, te auctore, duce

et consuasore adductus, ad philosophiam me contuli; tuis consiliis ac

hortatibus animum ad philosophiæ studium adjunxi, adjeci, applicui; tuæ

vis orationis animum meum ab omni alia cogitatione ad philosophiæ studium

traduxit; illa ex intimis animis illum philosophiæ horrorem evellit. In

Academiam me totum compulisti. 2. Non possum mihi persuadere ut hominem

alloquar, _je ne puis me résigner à parler à cet homme_. Inducere animum

non possum; adduci non possum; in animum inducere non possum; imperare

mihi non possum; impetrare a me non possum; inferre vim anime eam non

possum, ut cum illo sermonem jungam; ut vultum ejus subeam sermonemque

conferam, neque adduci mea sponte, neque ulla impelli, perpelli ratione

possum. 3. Suam sententiam nunquam mihi persuadebit, _jamais il ne

m’amènera à son sentiment_. In suam sententiam nunquam me adducet,

perducet; sibi ut assentiar, nunquam me adducet; hujus persuasu et

inductu ad aliam sententiam nunquam deducar; in istam sententiam nunquam

me trahet, flectet; de mea sententia nunquam me deducet. Cf. Moveo,

Induco. USUS: Hoc persuasum sit omnibus. Persuasus est animus auditorum.

De paupertate nunquam persuadebis.

PERSUĀSĬO, ōnis, f. _Action de persuader_, _persuasion_. SYN. Persuasus.

USUS: Dicere apposite ad persuasionem, _parler de manière à opérer la

persuasion, à persuader_.

PERSUĀSŬS, ūs, m. _Persuasion_, _conseil_, _instigation_. SYN. Persuasio.

PERSULTO, as, avi, atum, are, a. et n. * _Sauter_, _bondir_. USUS:

Memores quoties hostis ipsorum agrum persultasset, _avait fait incursion

sur leur territoire_.

PERTÆDET, tæsum est, imp. et n. _S’ennuyer fort_; _être dégoûté_,

_fatigué_. USUS: Illum pertæsum est levitatis Græcorum.

PERTÆSUS, a, um, _Ennuyé_, _las_. USUS: Pertæsus sum sermonis _vel_

sermonem.

PERTENDO, is, di, sum, ere, n. et a. 1. a. _Terminer_. 2. n. _Tendre vers

un but_, _s’efforcer d’arriver à_. SYN. Contendo. Cf. Contendo.

PERTENTO, as, avi, atum, are, a. _Essayer_, _éprouver_. SYN. Tento,

exploro, attento. Cf. Tento, Periclitor.

PERTĔRĔBRO, as, avi, atum, are, a. _Percer_, _trouer_, _transpercer_.

SYN. Exterebro, perforo.

PERTERRĔFĀCĬO, is, fēci, factum, ere, a. _Épouvanter_, _terrifier_. SYN.

Perterreo. Cf. Terreo.

PERTERRĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. _Épouvanter_, _frapper de terreur_.

SYN. Terreo, conterreo, exterreo, perterrefacio, exanimo, metum affero,

obstupefacio. ADV. Vehementius, subito. USUS: Vultu alicujus perterreri.

Cf. Terreo.

PERTEXO, is, xŭi, textum, ere, a. _Achever_, _terminer_. SYN. Perficio.

ADV. Graviter, valde graviter. USUS: Pertexe modo quod exorsus es,

_achève de dire ce que tu as commencé_.

PERTĬCA, æ, f. _Perche_.

PERTĬMĒSCO, is, mŭi, escere, n. _Craindre_, _redouter foi_. SYN.

Perhorresco. ADV. Graviter, magnopere, non mediocriter, vehementius

invidiam, incredibiliter. USUS: Pertimescere de honore et fama. Cf. Timeo.

PERTĬNĀCĬA, æ, f. _Opiniâtreté_, _obstination_; _constance_, _fermeté_.

SYN. Pervicacia, obstinatio. EPITH. Nefaria, perseverantiæ finitima.

USUS: Nec pertinacia, nec cum iracundia disputari recte potest. Libertas

non in pertinacia, sed moderatione sita est. Cf. Obstinatio.

PERTĬNĀCĬTER, _Avec opiniâtreté_, _constance_, _acharnement_. SYN. Cum

pertinacia, parva animi contentione. USUS: Pertinaciter illi infensus

est, _il est son mortel ennemi_.

PERTĬNAX, ācis, omn. gen. _Obstiné_, _opiniâtre_, _entêté_; _ferme_,

_constant_. SYN. Obstinatus, obfirmatus, pervicax. ADV. Valde. PHRAS.

Pertinax est in sententia, _il est obstiné dans son sentiment_. Ille,

ut præceps sortitus ingenium, pertinaciter adversus ista tendit; prava

animi contentione provectus, negat sibi integrum de sententia decedere;

obstinato unus animo resistit; contumax ille et ad repugnandum obstinatus

perstat in sententia; pervicacis ad omnia, quæ agitat, animi nimiumque

sui juris ac sententiæ est; obstinatione quadam sententiæ cum aliis

pugnaciter certat; a sententia deduci nullius persuasu ac inductu

potest. Cf. Obstinatus. USUS: Sermo lenis, non pertinax. Vicit tamen

omnia pertinax virtus, _sa vertu persévérante triompha pourtant de tout_.

PERTĬNĔO, es, ŭi, ere, a. _S’étendre_, _se répandre_, _appartenir à_; _se

rapporter à_, _aboutir à_. SYN. Permano, permeo, penetro. ADV. Magnopere

ad dicendum, omnino nihil ad se, nunc certe, publice ad civitatem, valde

ad rem, vehementer. USUS: Vis cœlestium corporum ad plantas pertinet.

Vis per totum corpus pertinens. Nervi toto corpore pertinentes. DEUS

pertinens per omnes naturas, per terras, per mare. Romani Imperii ditio

ad Rhenum pertinet. Silva pertinet a flumine ad summas Alpes. Ad montes

usque ea planities pertinet, _s’étendre_. Vulgo pertingit.

PERTĬNET, ŭit, ere, _Concerner_, _regarder_; _appartenir_. SYN. Attinet,

spectat, attingit; partes meæ sunt, officium hoc præcipue meum est.

PHRAS. Hoc ad me non pertinet, _cela ne me regarde pas_. Mea causa nihil

eo facto contingitur; ejus rei culpa aut infamia me non attingit. Nihil

istud ad me; mea res hic non agitur; mihi isthic neque seritur neque

metitur. USUS: Intelligere quo quidvis pertineat. Summa illuc pertinet

ut sciatis. Ea opinio eodem pertinet, recidit, revolvitur, _cela revient

au même_. Pertinet hoc non modo ad dignitatem, sed ad salutem, _cela

concerne non seulement votre dignité, mais encore votre vie_. Hoc ad me

pertinet, _cela m’appartient_. Cf. Attinet, Munus, Officium.

PERTRACTĀTĬO, ōnis, f. _Action de s’occuper de qqche_, _gouvernement_,

_administration_. SYN. Usus, evolutio. EPITH. Multa rerum publicarum.

USUS: Multarum rerum pertractatione multa di cimus. Diligens Poetarum

pertractatio, _étude assidue des poètes_.

PERTRACTO, as, avi, atum, are, a. _Toucher_, _palper_; _appliquer son

esprit_, _observer_, _étudier_. SYN. Tracto, verso, pervolvo. ADV.

Diligenter narrationem, mollius, penitus. USUS: Orator sensus mentesque

hominum pertractare debet. Gesti negotii rationem diligenter et sæpe

pertractare. Pertractare ea quæ rem continent, _s’occuper de ce qui se

rapporte au sujet_. Cf. Tracto.

PERTUNDO, is, tūdi, tūsum, ere, a. _Percer_, _trouer_, _creuser_. USUS:

Cave, ne quis crumenam pertundat, _prends garde que quelque filou ne

coupe ta bourse_.

PERTURBĀTĒ, _Confusément_, _pêle-mêle_, _sans ordre_. SYN. Confuse.

PERTURBĀTĬO, ōnis, f. _Trouble_, _désordre_, _confusion_; _passion_,

_trouble de l’âme_. SYN. Motus animi turbidus, affectio animi, confusio,

fluctuatio animorum. )( Serenitas, consilium, judicium. EPITH. Brevis

animi, diuturna, fœda, gravis ægritudinis, magna animi, opinabilis,

tanta, vehementior, vitiosa, universa, voluntaria. Perturbationes

cœlestes et maritimæ et terrenæ, hilariores, magnæ animi, moderatæ,

naturales, rationis expertes, novæ, pestiferæ, tabificæ mentis,

vitiosæ, voluntariæ. PHRAS. 1. Perturbationes animi compescendæ sunt,

_il faut réprimer ses passions_. Opera danda, ut mens turbido animi

motu semper vacet; ne condolescat, concupiscat, extimescat, efferatur

lætitia; ne voluptate, libidine, metu, aut quavis alia animi ægrotatione

jactetur; absint tabificæ mentis perturbationes, motus turbulenti

jactationesque animorum incitatæ et impetu inconsiderato elatæ, rationem

omnem repellentes. Sit animus vacuus, liber, solutus a gravibus illis

concitationibus, tam inter se dissentientibus atque distractis. Frangendi

sunt ac comprimendi motus illi turbidi iræ, cupiditatis, etc., contrarii

inimicique rationis. Fervor ille concitatioque animi ac commotio, motus

denique omnes rationi non obtemperantes coercendi ac reprimendi. Cf.

Motus. 2. Magna est perturbatio temporum rerumque, _les temps sont

agités, tout est en révolution_. Impeditissima sunt reipublicæ tempora;

omnia sunt tumultus, timoris, fugæ plena; omnia divina humanaque

jura permiscentur; magno in motu temporum, magna conversione rerum,

magna confusione et perturbatione versamur. Quis est, qui non misceat

in republica aliquid? qui has temporum inclinationes suis consiliis

opportunas non ad patriæ perniciem convertat? USUS: 1. Perturbationes

sunt turbidi animorum motus, aversi a ratione, inimici mentis vitæque

tranquillæ. Nulli perturbationi animi aut fortunæ succumbere. Cavendum,

ne in perturbationes exanimationesque incidamus. In maxima perturbatione

sum, versor, jaceo. Magna perturbatione commotus sum. Impetu quodam animi

et perturbatione potius quam consilio regi, incitari, _obéir plutôt à un

élan désordonné de l’âme qu’au jugement et à la raison_. Sapiens omni

perturbatione vacat. 2. Confusio, _trouble_, _révolution_. Quid est

tumultus, nisi perturbatio reipublicæ? Cf. Turbidus.

PERTURBĀTRIX, trīcis, f. _Celle qui trouble_, _perturbatrice_.

PERTURBO, as, avi, atum, are, a. _Troubler_, _bouleverser_. SYN.

Turbo, perturbationem affero, concito; misceo, permisceo, confundo.

ADV. Valde, vehementius. PHRAS. Perturbatus est animo, _il a l’esprit

bouleversé_. Confusus ex recenti morsu animi, nec lingua, nec mente

consistit. Metu luctuque alienatus animus perturbatione succumbit; in

maxima perturbatione est, versatur, jacet. Cf. Turbidus. USUS: Non me

clamor tuus iste commovet aut perturbat. Civitas seditionibus perturbata.

Perturbato ordine ætatum seu confuso, _l’ordre des temps étant confondu,

interverti_. Cf. Turbo.

PĔRUNGO, is, nxi, nctum, ere, a. _Enduire entièrement_, _frotter_. SYN.

Ungo. USUS: Corpora oleo perunxerunt, _ils frottèrent d’huile tout le

corps_.

PĔRŪRO, is, ussi, ustum, ere, a. _Brûler entièrement_. USUS: Hominem

perustum gloria magis magisque incendere, _dévoré de l’amour de la

gloire_.

PERVĀDO, is, si, sum, ere, n. _Arriver_, _venir_; _pénétrer_, _se

répandre_. SYN. Pervenio, permano. USUS: Ne quid in aures, quod noceat,

possit pervadere. Rumor, fama, clamor urbem _vel_ per urbem pervasit.

Incendium per sata, tempestas per vineta pervasit. Ea opinio, is pavor

omnium animos pervadit. Quaqua iter faceret, calamitas quædam pervadere

videbatur.

PERVĂGĀTUS, a, um, _Très répandu_, _très connu_. SYN. Divulgatus,

pervulgatus, vulgaris. USUS: In re tam clara, tam testata, tam illustri

et pervagata. Vulgare, quotidianum, pervagatum. Res est notissima et

pervagata. Cf. Notus, Rumor.

PERVĂGOR, aris, atus sum, ari, d. _Aller çà et là_, _errer_; _s’étendre_,

_se répandre_. SYN. Erro. ADV. Similiter, longe et late. USUS: Lætitiæ,

timores animos hominum pervagantur. Cf. Vagor.

PERVĔHO, is, xi, ctum, ere, a. _Voiturer_, _transporter_. SYN. Perduco,

eveho. Cf. Veho.

PERVELLO, is, velli, ere, a. _Molester_, _tourmenter_. SYN. Vello,

vellico.

PERVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, n., _nonnunquam_ a. _Arriver à_,

_parvenir à_; _atteindre_, _gagner_. SYN. Devenio; pertineo, mano,

permano, perducor, accedo. ADV. Commodius ad exitum, gradatim, mature,

occulte ad, ocius ad suum, penitus in disputationem, proclivius in

laudem, spisse, tum, tardius ad fructum laborum, volubiliter ad extremum.

USUS: Non potui, quo contendebam, pervenire. Jacta in me convitia ad

animum meum non pervenerunt. Sensus rei ad omnes non pertinuit, pervenit.

Ad paucos licentia, culpa, infamia, pœna, pecunia pervenit. Virtus sine

fortunæ præsidiis, labore et constantia, quo vult, pervenit. In laudem,

ad exitum, ad fructum laborum pervenit. Cf. Venio.

PERVERSĒ, _De travers_; _d’une manière vicieuse_. SYN. Præpostere,

perperam. USUS: Perverse beneficio, re aliqua abuti.

PERVERSĬTAS, ātis, f. _Renversement_; _dépravation_, _perversité_,

_dérèglement_. SYN. Pravitas, improbitas. EPITH. Incredibilis hominum,

magna, summa opinionum, tanta. USUS: Est incredibilis hominum

perversitas, improbitas, amentia. Summa opinionum perversitas. Cf.

Malitia.

PERVERSUS, a, um, _Pervers_, _dépravé_, _vicieux_. SYN. Pravus,

improbus, præposterus. USUS: Strabonum perversi oculi. Perversa

sapientia. Ludi contaminati, perversi, deformati. Cf. Malus, Improbus,

Pravus.

PERVERTO, is, ti, sum, ere, a. _Renverser_, _bouleverser_, _détruire_.

SYN. Inverto, subverto. USUS: Jura omnia divina et humana labefactare

et pervertere. Omnia rapinis, incendiis, sacra inexpiabili scelere

pervertere. Nunquam illo me opprimet consilio, nunquam artificio

pervertet.

PERVESTĪGĀTĬO, ōnis, f. _Investigation_, _recherche minutieuse_. SYN.

Inquisitio. EPITH. Diligentissima.

PERVESTĪGO, as, avi, atum, are, a. _Chercher_, _épier_, _explorer_. SYN.

Invenio, reperio. Cf. Quæro.

PERVĬCĀCĬA, æ, f. _Opiniâtreté_, _entêtement_. SYN. Pertinacia.

PERVĬCAX, cācis, omn. gen. _Ferme_, _obstiné_; _entêté_. SYN. Durus,

contentiosus, nulli cedens, contumax. Cf. Pertinax, Obstinatus.

PERVĬDĔO, es, vidi, vīsum, ere, a. _Voir distinctement_, _voir tout_.

SYN. Video. ADV. Penitus.

PERVĬGĬLĀTĬO, ōnis, f. _Veillée religieuse_. SYN. Vigilia. EPITH.

Nocturna.

PERVĬGĬLO, as, avi, atum, are, n. _Veiller toute la nuit_, _passer la

nuit blanche_. SYN. Pernocto. Cf. Vigilo.

PERVINCO, is, vīci, victum, ere, n. et a. _Vaincre complètement_. SYN.

Vinco.

PERVĬUS, a, um, _Accessible_, _praticable_, _ouvert_. SYN. Apertus. USUS:

Transitiones perviæ, _passages ouverts_.

PERVŎLO, as, avi, atum, are, n. _Traverser en volant_, _parcourir

rapidement_. ADV. Velocius. USUS: Decem horis nocturnis sex et

quinquaginta millia passuum cisiis pervolavit, _pendant la nuit, en dix

heures, il a fait en voiture une course de cinquante six milles_.

PERVOLVO, is, volvi, vŏlūtum, ere, a. _Rouler_, _tourner_; _feuilleter_,

_lire_. SYN. Verso. USUS: TRANSL. Deinde ut in iis locis pervolvatur

animus, _se familiariser avec ces lieux communs, les étudier_. Cf. Lego.

PERVŎLŪTO, as, avi, atum, are, a. _Feuilleter_, _lire assidûment des

livres_. SYN. Pertracto, evolvo, voluto. Cf. Lego.

PERVULGĀTUS, a, um, _Très ordinaire_, _très commun_, _banal_; _connu_.

SYN. Jactatus, pervagatus, vulgaris. USUS: Clarum, notum apud omnes,

testatum, pervulgatum est. Cf. Notus.

PERVULGO, as, avi, atum, are, a. _Communiquer au public_, _répandre_,

_publier_. SYN. Divulgo. USUS: Librum pervulgare, edere. In re tam clara,

tam testata, tam abs te ipso pervulgata, _à l’occasion d’un fait si

clair, si attesté, si divulgué par vous-même_.

PES, pĕdis, m. _Pied_. EPITH. Dexter, sinister, extremus. Pedes

contaminati, durissimi, extremi, heroici, liberiores, medii, minuti,

rudes, posteriores, primi et postremi. USUS: Pedibus iter facere,

conficere, ingredi, ire, reverti, venire, _aller, marcher à pied_.

Pedibus merere, stipendia facere, _servir dans l’infanterie_. Ad pedes

desilire, se dare, _mettre pied à terre, en parl. de la cavalerie_.

Ad pedes alicujus supplicem accedere, jacere, volutari, se abjicere,

projicere, sternere, _se jeter aux pieds de qqn_. Pedibus flumen

transmittere, _passer une rivière à gué_. Pedem conferre ac propius

accedere, _s’approcher_. Pedem referre, _reculer_. Pedem in alieno solo

ponere, _se mêler de ce qui ne nous regarde pas_. Trahantur per me

pedibus ista, _on peut bien, si l’on veut, traîner cela par les pieds_,

_c. à d._, _qu’on bouleverse tout, je m’en soucie fort peu_. Pede terram

percutere, supplodere, _frapper du pied la terre_. Ex pedibus laborare,

_avoir la goutte_. Pedum officio carere, _être privé de l’usage des

pieds_. Pedem in Italia nullum video, qui non sit in illius potestate,

_il n’y a pas en Italie un pouce de terrain qui ne soit en son pouvoir_.

Pedem a te discessi nunquam, _je ne vous ai jamais quitté_. Hoc negotium,

hæc oratio nec caput, nec pedes habet, _cela n’a ni queue ni tête_.

PESSŬLUS, i, m. _Verrou_, _barre_. USUS: Foribus obdere pessulum.

PESSUMDO, as, dĕdi, dătum, dăre, a. _Ruiner_, _détruire_, _anéantir_.

SYN. Protero, conculco. Cf. Perdo, Destruo, Everto.

PESTĬFER, ĕra, ĕrum, _Pestilentiel_. SYN. Perniciosus. )( Salutaris.

USUS: A pestiferis, nocentibus, funestis rebus refugere.

PESTĬFĔRE, _D’une manière ruineuse, désastreuse_. SYN. Perniciose.

PESTĬLENS, entis, omn. gen. _Empesté_, _insalubre_, _malsain_. SYN.

Pestifer. )( Salubris. USUS: Locus pestilens cœloque calamitosus. Annus

pestilentissimus.

PESTĬLENTĬA, æ, f. _Peste_, _contagion_, _épidémie_. )( Salubritas.

PHRAS. Pestilentia tum gravissime sæviebat, _la peste sévissait alors

d’une manière affreuse_. Grave tempus, annusque pestilens erat urbi

agrisque; pestilentia gravissime laboratum erat; annus erat gravissimus,

ac pestilentissimus; annus erat fœdus intemperie cœli maximeque

pestifer; sæviebat tum pestilentiæ vis maxime; gravis eo anno inciderat

pestilentia; multiplici clade fœdatus erat annus, urbem agrosque urente

pestilentia, exorta pestilentia fœda homini, fœda pecori; contagio

vulgabat morbos, urbs assiduis exhausta funeribus, multæ et claræ

lugubres domus; urbs tota gravi pestilentia conflictabatur; flagrabat

pestilentia urbs tota; annum illum pestilentia infamem mors multorum

fecerat; vis pestilentiæ ingens urbem depasta, depopulata erat; multus

eo anno mortales pestilentia absumpsit, consumpsit. USUS: Abiit de loco

pestilentia, sed me non attigit. Ager propter pestilentiam vastus atque

desertus.

PESTIS, is, f. _Fléau_, _peste_, _ruine_, _malheur_. SYN. Pernicies.

EPITH. Adulta, calamitosa, capitalis, communis, detestabilis, funesta

reipubl., immanis, importuna, magna, mala, miserrima, nefaria,

perniciosa, præsens, tetra, horribilis et infesta. Pestes anxiæ,

naturales, nefariæ, publicæ sociorum, reliquæ. USUS: Nulla tam

detestabilis pestis est, quæ non homini ab homine nascatur. Pestem

alicui ac perniciem machinari, afferre, importare, _préparer la perte

de qqn_. Pestem a republica depellere, avertere, _éloigner un fléau de

la république_. Pestem eam civitatis comprimere, reprimere, exsecare,

exstinguere, _arrêter, empêcher les fléaux qui menacent l’État_. Pestis

ac pernicies civitatis; funesta reipublicæ pestis; illa furia ac pestis

patriæ, _furie, fléau de la patrie_. Pestes hominum laude aliena

dolentium, _personnes fort dangereuses que le mérite d’autrui afflige_.

PĔTĂSĀTUS, a, um, _Coiffé d’un pétase_. SYN. Petaso tectus.

PĔTĂSUS, i, m. _Pétase_, _chapeau à larges bords pour les voyages_. SYN.

Latus pileus, capitis tegmen.

PĔTĪTĬO, ōnis, f. _Demande_, _brigue_, _candidature_. SYN. Rogatio,

rogatus, preces. EPITH. Aliena, angusta, apta, extraordinaria, integra,

plena pompæ, illustris, splendida, popularis, tota. USUS: 1. Petitionem

consulatus adornare. Petitionem alicujus oppugnare. 2. Percussio,

ictus, conjectio teli, _attaque_, _assaut_, _coup_. Has petitiones ita

conjectas, ut vitari non posse viderentur, parva corporis declinatione

effugi, elusi, _ces coups, dirigés de telle sorte qu’il paraissait

impossible de les éviter, je les ai esquivés par un léger mouvement_.

PĔTĪTOR, ŏris, m. _Candidat_; _demandeur_. SYN. Actor, ambiens. EPITH.

Bonus. USUS: Personam petitoris suscipere, accusatoris deponere, _prendre

le rôle de plaignant (au civil), et quitter celui d’accusateur (au

criminel)_.

PĔTO, is, īvi _vel_ ĭi, ītum, ere, a. _Demander_, _réclamer_. SYN.

Posco, postulo, contendo, exposco, flagito, imploro. ADV. Æque, aliunde

copiam dicendi, alte proœmium, altius initium rei, amantissime, aperte

exercitum, assidue, diligenter, audacter, blandius, breviter, contra,

deinceps magistratum, diligentius quid, etiam atque etiam, majorem in

modum peto et contendo. Jam pridem, imprudenter, magnopere, maximo

opere, necessario, negligenter ædilitatem, nominatim tribunatum,

ordinatim honores, paulo quidem post, perspicue pacem, proxime consilium,

prudentissime, similiter quid, summopere sapientiam, tamdiu nihil, valde,

vehementer. USUS: 1. Singulari studio, majorem in modum a me petebat.

A philosophia consolationem peto. Veniam, honorem petere. 2. Appeto,

invado, _attaquer_, _assaillir_. Contumeliis, lapidibus, fraude, insidiis

petere. Jugulum, sanguinem, vitam alicujus petere. 3. Quæro, _prendre_,

_chercher_. Fugam petere. Fuga salutem petere. 4. Aliquo proficisci,

_prendre_, _choisir_, (_partir pour qqe lieu_). Romam petere. Loca

calidiora petere. Cf. Rogo.

PĔTRA, æ, f. * _Pierre_, _rocher_. SYN. Rupes.

PĔTŬLANS, antis, omn. gen. _Gai_; _impertinent_, _pétulant_. SYN.

Protervus, audax. ADV. Effuse. PHRAS. Nihil illo juvene petulantius,

_ce jeune homme est rempli d’impudence_. Nihil immodestius aut minus

ingenuum; temerarii ac procacis adolescentis furor et protervitas frangi

satis non potest. Effrenata juvenis licentia in gyrum rationis duci non

potest; non minis, non blanditiis ad officium redigi se patitur. USUS:

Petulans et furiosum dicendi genus, _éloquence_ _emportée_, _furibonde_.

Jocus illiberalis; petulans, obscœnus. Homo petulans et plane insanus.

Cf. Audax.

PĔTŬLANTER, _Sans retenue_, _impudemment_. SYN. Licenter. USUS:

Petulanter in aliquem invehi.

PĔTŬLANTĬA, æ, f. _Audace_, _impudence_. SYN. Procacitas, protervitas.

)( Modestia, pudor. EPITH. Aperta, tolerabilis, inimicissima. USUS:

Hinc pudor pugnat, inde petulantia et furor. In petulantiam incidere.

Petulantiam alicujus frangere.

PĔTULCUS, a, um, _Effronté_. SYN. Lascivus.

PHĂLANX, gis, f. _Phalange (corps de troupes disposées en carré et qui

combattaient sur cinquante de front et seize de profondeur; en parl.

phalange macédonienne)_. SYN. Agmen militare Macedonicum.

PHĂLĔRÆ, ārum, f. pl. _Ornement_, _colliers_. SYN. Equorum ornamenta.

EPITH. Nobiles.

PHĂLĔRĀTUS, a, um, _Orné de phalères_. SYN. Phaleris ornatus.

PHANTĂSĬA, æ, f. _Idée_, _pensée_, _conception_. USUS: Ex impulsione

extrinsecus oblata, quam phantasiam vocamus.

PHĂRĔTRA, æ, f. * _Carquois_.

PHARMĂCŎPŌLA, æ, m. _Pharmacien_; _charlatan_. SYN. Unguentarius. EPITH.

Circumforaneus.

PHĂSĒLUS, i, m. et f. _Faséole_. TRANSL. _Barque légère_. SYN. Myoparo.

PHĬLŎLŎGĬA, æ, f. _Passion pour les recherches et les travaux

d’érudition_. SYN. Studium _vel_ amor sermonis.

PHĬLŎLŎGUS, i, m. _Érudit_, _savant_, _littérateur_. USUS: Homines

nobiles, sed nullo modo philologi.

PHĬLŎSŎPHĬA, æ, f. _La philosophie_. SYN. Studium _vel_ amor sapientiæ.

EPITH. Acutior, antiqua, antiquissima nobilissimaque ars vitæ,

commentatio mortis, cultura animi, frugifera et fructuosa, intima, magna,

media, medicina animi, molesta, orba, patria et avita, referta, quædam

procreatrix et quasi parens laudatarum artium, præpotens et gloriosa,

similis alicujus, tota, vera, vera et antiqua, verissima, elegans,

vetus, universa. PHRAS. 1. Velim philosophiæ studeas, _je voudrais

bien vous voir étudier la philosophie_. Velim ad philosophiam animum

adjungas; studium tuum applices, te conferas, philosophiæ operam des;

studium dices. Velim, rerum humanarum atque etiam divinarum cognitionem

studiose colas, toto pectore complectaris. Velim, te ad ejus studium

scientiæ adjungas, unde nascitur atque alitur moderatio vitæ; unde omnis

ordo ac tota recte vivendi ratio manat. Tu velim juris ac honestatis

omnis parentem philosophiam, quanto poteris studio, complectare. Tu

velim omnes animi vires ad sapientiæ studium conferas. 2. Philosophia

utilissima ad res humanas scientia, _la philosophie est une science très

utile aux choses humaines_. Philosophia omnium mater artium, donum et

inventum deorum; laudandarum omnium artium parens et procreatrix; ars

vitæ, mater omnium bene factorum ac dictorum; medicina animi, cultura

animi, quæ vitia extrahit radicitus; officii et bene vivendi disciplina;

commentatio mortis, miseriarum portus, quo bono nullum optabilius, neque

præstantius datum est hominibus deorum munere et concessu. USUS: Triplex

philosophia Platonis: Moralis, Physica, Dialectica. Studium sapientiæ,

quæ philosophia dicitur.

PHĬLŎSŎPHĬCUS, a, um, _Philosophique_.