HĬLĂRO, as, avi, atum, are, a. _Égayer_, _réjouir_. SYN. Exhilaro. USUS:

Accessus solis lætificat terram, ut cum cœlo hilarata videatur. Cf.

Recreo.

HĬLĂRUS, a, um, _Gai_. SYN. Hilaris. USUS: Vita hilara.

HĪLUM, i, n. _Petit point noir au bout des fèves_; _par ext. un peu, un

rien_. SYN. Res minimi pretii.

HINC, _D’ici_. SYN. Ex hoc loco. USUS: 1. Via, quæ hinc est in Indiam.

Hinc in cœlum profectus. 2. TRANSL. Hinc odium, hinc offensio, hinc sicæ,

hinc venena nascuntur. 3. Hinc et illinc exhibent mihi negotium, _des

deux côtés, de part et d’autre_.

HINNĬO, is, ire, n. _Hennir_.

HINNĪTŬS, ūs, m. _Hennissement_. SYN. Vox equi.

HĬO, as, avi, atum, are, n. _Être ouvert, se fendre_. SYN. Apertum esse,

disjunctum esse, male hærere, laxatis operum compagibus. USUS: Versus

hiantes. Aspero vocalium consursu hians oratio.

HIRCUS, i, m. _Bouc_. SYN. Caper. USUS: Hircum olet.

HIRSŪTUS, a, um, _Hérissé_. SYN. Asper, horridus. )( Glaber. USUS:

Animalia spinis hirsuta.

HĬRŪDO, ĭnis, f. _Sangsue_. USUS: Hirudo ærarii, _sangsue du trésor

public_. (VULG. Sanguisuga).

HĬRUNDO, ĭnis, f. _Hirondelle_. USUS: Hirundines æstivo tempore præsto

sunt, frigore pulsæ recedunt.

HĬSCO, is, ere, n. _Ouvrir la bouche_. USUS: Respondebisne ad hæc, aut

hiscere audebis?

HISPĬDUS, a, um, _Hérissé_, _velu_. SYN. Setosus, horridus.

HISTŎRĬA, æ, f. _Histoire_. SYN. Rerum gestarum expositio, annales,

memoria publica, memoria rerum veterum; monumenta temporum, locorum,

hominum, rerum gestarum; omnium sæculorum memoria; monumenta rerum

gestarum et vetustatis exempla; res veterum gestæ, et litteris

consignatæ. Publica famæ monumenta litteris tradita, prodita; monumenta

rerum, quæ in litteris exstant; antiquitatis memoria. EPITH. Finitima,

mendacior, multa, plena exemplorum, testis temporis, lux veritatis,

vita memoriæ, magistra vitæ, nuntia veritatis, perpetua, pura et

illustris. PHRAS. 1. Historia diligenter legenda est, _il faut lire

attentivement l’histoire_. Veterum monumenta volutanda sunt identidem;

annales rerum gestarum versandi sunt continenti opera; adeunda sunt

frequenter antiquitatis monumenta; evolvenda identidem sunt publicæ famæ

monumenta; tenenda est omnis antiquitas, et exemplorum vis. Res gestæ

superiorum temporum legendæ identidem, et in memoriam revocandæ; animus

crebro ad vetera est referendus; excitanda, renovanda est identidem ex

annalium fide antiquitatis memoria; antiquitatis species ex priscis

monumentis animo est repræsentanda. Cf. Memoria. 2. Historiam scripsit,

_il a écrit l’histoire_, _c’est un historien_. Res gestas ad memoriam

perscripsit; monumentis consignavit; litteris complexus est; memoriæ ac

litteris mandavit; litteris prosecutus est; historiam condidit; annalium

monumentis res gestas commendavit; res gestas litteris prodidit, memoriæ

prodidit. 3. In historia legitur, _on lit dans les annales_. Annales

memorant, perhibent, loquuntur; memoriæ proditum est; annalium monumentis

celebratur; litteris consignatum novimus; ex annalium fide constat. USUS:

Historiam scribere, tenere, legere; aliquid historiæ mandare. Historia

testis temporum, vita memoriæ.

HISTŎRĬCUS, i, m. _Historien_. SYN. Rerum gestarum et memorabilium

scriptor. Rerum Rom. florentissimus auctor.

HISTRĬO, ōnis, m. _Histrion_, _comédien_. SYN. Actor scenicus, comœdus,

tragœdus. EPITH. Exterior, pessimus, facetus; histriones exercitati,

novissimi. USUS: Histrionum levis ars. Roscius et Æsopus histriones

clari. Histrio motu corporis amorem sibi ab omnibus conciliat, qui omnem

personam in scenam tractat.

HĬULCĒ, _Avec des hiatus_. USUS: Aspere, vaste, hiulce, rustice loqui,

_parler en faisant des hiatus_, _durement_.

HĬULCUS, a, um, _Fendu_. SYN. Hians. )( Concinnus. USUS: Hiulcus et asper

verborum concursus, _rencontre de mots dure_, _heurtée_, _qui forme des

hiatus_.

HOC, _Pour cela_; sequente quod _vel_ quo: _d’autant plus... que_. SYN.

Eo. USUS: Consilio tuo utar hoc libentius, quod... Hoc scribe parcius,

quo...

HŎDĬE, _Aujourd’hui_. SYN. Hoc die, hodierno die, nunc, hoc tempore.

HŎDĬERNUS, a, um, _D’aujourd’hui_. USUS: Disputatio hodierni et hesterni

diei.

HŎMĬCĪDA, æ, m. _Homicide_, _meurtrier_. SYN. Sicarius.

HŎMĬCĪDĬUM, ii, n. _Homicide_, _meurtre_. SYN. Cædes. USUS: Homicidii

reus.

HŎMO, ĭnis, m. _Homme_. SYN. Mortalis, vir; caput. PHRAS. 1. Homines

fugit, _il fuit les hommes_. Odit celebritatem, fugit homines, lucem

aspicere vix potest; celebritas illi odio est, qui lucem ipsam, si

possit, fugiat; nunquam ille inter homines est, nunquam cum homine

colloquitur, nunquam in oppido consistit, sed solitudines captat et

secessus. 2. Homo est raræ et insolitæ virtutis, _c’est un homme d’une

éminente vertu_. Divina hominis virtus est, auctoritas, tanquam de

cœlo lapsus, delapsus homo est. 3. Homo vilissimus, _homme de rien_,

_vaurien_. Ignotum ac vile caput; terræ filius; emptus de lapide:

unus de multis; homulus ex argilla et luto factus. USUS: Homo, animal

providum, sagax, multiplex, acutum, memor, plenum rationis et consilii,

ad cœli, quasi domicilii sui conspectum excitatum. Homo ortus ad mundum

contemplandum, ad imitandum DEUM. Homo Deorum immortalium quasi

gentilis, omnium animantium principatum tenens, ad intelligendum et

agendum ortus.

HŎMŬLUS, i, m. _Petit homme_, _avorton_. SYN. Homuncio.

HŎMUNCĬO, ōnis, m. _Être vil_, _faible mortel_. SYN. Homulus.

HŎMUNCŬLUS, i, _Homme chétif_. SYN. Homuncio.

HŎNESTAS, ātis, f. _Considération_, _vertu_, _probité_. SYN. Honestum,

dignitas, decus, laus. )( Turpitudo. USUS: In officio colendo pulchrum

atque decorum, atque adeo tota honestas vitæ sita est. Ubi dignitas, nisi

ubi honestas? Virtus, honestas, pudor me in Pompeii partes traxere. Una

honestate continetur vita beata. Honestatem cum voluptate, ut hominem cum

bellua copulare. Honestate omni privatus, spoliatus. Cf. Virtus, Pudor.

HŎNESTĒ, _D’une manière honorable_, _noblement_. SYN. Decore, laudate,

recte, laudabiliter, graviter. PHRAS. Honeste vixit, _sa vie a été

digne_. Vitam egit cum summa integritate et elegantia morum; vitam vixit

integerrimam; vita illi cum laude acta est; vitam degebat cum virtute

honestissimam; vitæ curriculum fama integerrima decurrit; nihil ejus

vitæ, nihil moribus labis adhæsit. Cf. Probus. USUS: Honeste se gerere.

Honeste acta vita.

HŎNESTO, as, avi, atum, are, a. _Honorer_, _orner_. SYN. Orno, decoro,

honoro. )( Contamino. USUS: Laude, decretis honorificis aliquem

honestare. Beneficium honestare, augere. Commendat faciem pudor, et

honestat. Cf. Orno, Honoro.

HŎNESTUS, a, um, _Honoré_, _noble_, _considéré_. SYN. Decorus, honoratus.

)( Inhonestus, turpis. USUS: 1. Cæsarem honestum, honoratum cupio.

Ampla, honesta civitas. Is mihi dies honestissimus fuit. Nihil, nisi

quod honestum decorumque sit, expetere. Homo honestus, ingenuus,

liberaliterque educatus. 2. Modestus, moderatus, _honnête_, _vertueux_.

Convivium, honestum ac moderatum. Cf. Honoratus, Probus, Moderatus.

HŎNESTUM, i, n. _L’honnête_, _l’honnêteté_, _le bien_. SYN. Decens, fas,

æquum, rectum, decorum. ADV. Mirifice, vere. USUS: Nihil utile, nisi

quod rectum honestumque. Tanta vis est honesti, ut utilitatis speciem

obscuret. Honestum etiam detracta omni utilitate, sine ullis præmii

fructibus, per se potest laudari. Illud honestum, quod ex animo celso

magnificoque quærimus.

HŎNOR, ōris, et HŎNOS, ōris, m. _Gloire_, _estime_. SYN. Ornamentum,

laus, gloria, decus, amplitudo, dignitas, honestas. )( Ignominia. EPITH.

Ambitiosus, amplior, communis, contumeliosus, debitus, diuturnus,

extraordinarius, falsus, honestissimus, incredibilis, infimus, jucundus

alicui, justus, magnus, paternus, popularis, pristinus, senatorius,

singularis, summus, tantus, utilior, usitatus pervulgatusque. Honores

amplissimi, divini immortalesque, eximii, leves, meriti et debiti,

necessarii, tanti, viles, vulgares. PHRAS. 1. Majoribus honorem tribuere

decet, _nous devons honorer les personnes de haut rang_. Decet majores

colere; honore, observantia, studio prosequi; convenit, ut majores

honore afficias, observantia colas; ut iis honorem habeas, præstes,

exhibeas; ut observantiam iis ac studium præstes. Majores revereri,

observare, honorare necesse est; oportet unumquemque erga majores esse

reverentem; se gerere cum majoribus reverenter; reverenter cum iis

agere. Debet quisque majoribus pie reverentiam, quam merentur, atque

observantiam præstare, exhibere, deferre. Majoribus debetur honos,

observantia, reverentia, veneratio; majores in honore sint, necesse

est; æquum est, ut majores omni officii genere prosequamur; decet nos

majoribus reverenter assurgere; majorum rationem summam ducere; eos in

parentum loco habere; præcipuo in honore habere; omni genere honoris

pro merito prosequi, producere; multum deferendum est majoribus; summa

erga majores observantia esse te velim; majores summa observantia

complecti convenit; honorificos nos esse in majores decet. 2. Honorem

amplissimum consequeris, _vous obtiendrez de grands honneurs_. Si cursum

institutum tenebis, omnia, quæ sunt in republica amplissima, consequeris;

præmium feres tuæ virtutis, eximios honores; ad summos honores viam

tibi aperies, patefacies, strues, munies; honorem in republica nullum

frustra petes, multi etiam non petenti deferentur; optima consequetur

fama, hominum existimatio; ad ea, quæ summa sunt in republica, tua

te virtus efferet; merces tuorum meritorum erit amplissima dignitas;

in magno apud omnes honore eris; summum dignitatis gradum tenebis,

obtinebis; gloria circumflues; ad summum gloriæ fastigium eveheris;

ampla honorum accessione augebere; locaberis, collocaberis in amplissimo

dignitatis gradu; amplissimi honores in te conferentur, effundentur;

honoribus procedes in dies amplioribus; honores omnes in te confluent;

plus in dies honoris ad dignitatem tuam accedet; auctam dignitatem

tuam amplificatamque intuebere; cumulaberis gloria, et ad altissimos

honorum gradus provehere; omnes honorum gradus assequere, ad amplissimum

honoris gradum ascendes, evolabis; summus honoris et amplitudinis culmen

conscendes. Cf. Dignitas, Altus. 3. Honori tuo favebo, _je prendrai

soin de votre gloire, je l’augmenterai_. Omnia in te ornamenta a me

proficiscentur; nullum in te ornando, honestando, colendo locum, aut

tempus prætermittam; favebo tuæ dignitati, existimationi, honori nullo

non loco, nullo non tempore, quibuscumque rebus potero; conferam,

referam, intendam ad honorem ac dignitatem tuam omnia mea studia,

officia; omnem meam industriam, curam, operam diligentiam configam in

amplificanda dignitate tua; omnia mea studia in tua dignitate figam et

locabo; augebitur meo studio dignitas tua, tuæ dignitatis accessiones

meo studio consequeris; meum studium tuo honori nullo loco deerit;

serviam ubicumque res feret, dignitati et existimationi tuæ; rationibus

tuis, nominisque amplitudini pro virili parte consulam; omnia in te

ornamenta congeram; ampliabo honorem, amplificabo auctoritatem tuam,

quibuscumque rebus potero; si quid gratia, vel auctoritate possum, ut ad

summam dignitatem pervenias, perducaris, satagam; nervos omnes ac vires

contendam, dabo operam diligenter, enitar omni studio ac industria, ne

quis in republ. honoris gradus sit, ad quem aditus tibi non patescat.

4. Hæc lædunt honorem tuum, _tout cela nuit à votre réputation_. Hæc

honori tuo adversantur, dignitati tuæ adversa sunt; hæc tuis laudibus

nocent, officiunt, labem inferunt, maculam aspergunt; hæc splendori

nominis tui tenebras offundunt, damno sunt, jacturam afferunt, notam

inurunt; hæc lædunt, imminuunt, turpi labe inficiunt, obscurant honorem

tuum; tua dignitas hæc non patitur. 5. Nihil potest nocere honori tuo,

_rien ne peut nuire à la considération dont vous jouissez_. Nihil

potest nominis splendori officere; nihil potest nominis tui splendorem

perstringere; tui nominis lumini officere; nomen tuum obscurum reddere;

tui nominis splendori tenebras obducere, offundere; tuo nomini lucem

eripere; tuo nomini obscuritatem afferre. 6. Hoc unum cura, ne honori

tuo ipse officias, _prenez bien garde de ruiner vous-même votre gloire_.

Incumbe toto pectore, tuasque huc vires omnes confer, ne quid adversi

tua dignitas patiatur; ne de tua dignitate detrahatur; ne quod in tua

dignitate damnum facias; ne quid in honore tuo feras detrimenti; ne

jacturam facias dignitatis tuæ; ne qua labe aspergatur, inficiatur;

ne quam labem suscipias, contrahat honor tuus; ne splendor dignitatis

tuæ obscuretur; ne quid agas unquam, quod contra tuam existimationem

esse queat. 7. Aggreditur honorem meum, _il attaque mon honneur_, _il

me calomnie_. Existimationem oppugnat meam; impugnat dignitatem meam;

venit contra existimationem meam; existimationem meam violat, imminuit.

Cf. Detraho. 8. Honor meus periclitatur, _ma gloire s’obscurcit_. In

discrimen existimationis venio; agitur existimatio mea; in eo fama atque

existimatio mea vertitur; ad famam nominis mei hoc pertinet, ne, etc.

Cf. Periclitor. 9. Paupertas aditum multis ad honores intercludit, _la

pauvreté empêche bien des hommes de parvenir aux honneurs_. Inopia sæpe

in causa est, ut honoribus procedere non liceat; ut cursum tenere in

honorum via, ut honores consequi, ut emergere atque ad altiorem honoris

gradum progredi, ascendere non possint. Prohibet, submovet, arcet ab

honoribus rei familiaris inopia. Impedimento egestas est, quominus ad

ea, quæ sunt in republ. amplissima liceat pervenire; aditum ad honores

intercludit rei domesticæ difficultas. Euntibus ad honores magnas

difficultates objicit, magna impedimenta opponit, viam obstruit inopia.

Imparatis a re domestica honores obtinere non facile est, multi negotii,

magni operis est. Repulsam ut plurimum pauperes ferunt, accipiunt in

petitione honorum; non patent honores inopiæ. 10. Honoribus spoliatus

est, _il a été dépouillé de ses dignités_. Honore dejectus, honoris

insignibus, ornamentis, titulis spoliatus est; sublata eidem sunt omnia

dignitatis ornamenta, vel certe minuta; honoribus privatus est, et in

ordinem redactus. Cf. Dignitas, Depono, Abdico. USUS: 1. Honoris mei

causa id feci. Honoris causa illum nomino. 2. Honores deferre, _combler

d’honneurs_. Viris fortibus merito honores decernuntur, deferuntur,

tribuuntur, mandantur. In viros fortes merito honores amplissimi

conferuntur, effunduntur. 3. Honores petere, affectare, _rechercher

les dignités_. 4. Honores consequi, _arriver aux honneurs_. Ad honores

ascendere; ad honores obrepere, _se glisser aux honneurs par surprise_.

Honorem consequi, recipere. 5. Honores administrare, _remplir les

fonctions les plus importantes_. Honoribus fungi, uti, florere. 6.

Honoribus augeri, abundare, procedere, _être comblé d’honneurs_. 7.

Honores missos facere, _mépriser les honneurs_. 8. Honore dejici, _être

dépouillé de ses dignités_. 9. Honorem alicujus imminuere, depeculari,

honore privare, _priver qqn de sa charge_. 10. Honorem præfari, cum

aliquid obscœni dicendum est, _demander pardon d’une expression_. Cf.

Dignitas, Magistratus, Ornamentum, Existimatio, Fama.

HŎNŌRĀBĬLIS, e, gen. com. _Honorable_. USUS: Hæc ipsa sunt honorabilia.

HŎNŌRĀRĬUM, ĭi, n. _Somme versée au trésor public par ceux qui obtenaient

une charge_. SYN. Munus honoris causa datum. USUS: Vi extortum non potest

dici honorarium.

HŎNŌRĀRĬUS, a, um, _Honoraire_; _par ext. officieux_. USUS: Honorarius

arbiter. Honorariam operam alicui accommodare.

HŎNŌRĀTĒ, _Honorablement_. SYN. Honorifice. USUS: Honorate de aliquo

loqui.

HŎNŌRĀTUS, a, um, _Honoré_, _honorable_. SYN. Qui in honore et pretio

est. )( Inglorius. ADV. Valde. PHRAS. Vir honoratus, _un homme

honorable_. Vir honestus et honoratus amplissima dignitate, semper

in laude versatus, insolens infamiæ, circumfluens gloria; omnibus

præsidiis ornatus, florens in urbe; cui omnes exhibeant levia quidem

illa, sed honorabilia: salutare, appetere, assurgere, deducere, reducere,

consulere; de quo omnes mirabiliter loquuntur et sentiunt. Vir communi

omnium laude, magnificentissimis sæpe decretis honestatus. Vir in maximis

muneribus spectatus, cui præcipuus honor habetur; qui magna cum dignitate

vivit; qui splendore vitæ, ac dignitate plerosque superat; summis functus

honoribus; cui nullus honor defuit; quem pauci honore antecedunt. USUS:

Clarus et honoratus vir. Cf. Clarus.

HŎNŎRĬFĬCĒ, _Honorablement_, _avec distinction_. SYN. Honorate. PHRAS.

Honorifice de te sum locutus, _j’ai parlé honorablement de vous_. Mea

in te honorifica fuit oratio; verbum nullum ex ore meo exiit, nisi tua

cum laude conjunctum; laudavi, extuli, ornavi te; laudes haud parce

in te contuli; iis verbis usus sum, quæ ad te honestandum valerent

plurimum; honorificis te verbis prosecutus sum absentem. Cf. Laudo. USUS:

Liberaliter aliquem et honorifice tractare. Ornate et honorifice de

aliquo prædicare.

HŎNŌRĬFĬCUS, a, um, _Qui honore, glorieux_. SYN. Decorus, dignus. USUS:

Honorificus in aliquem. Oratio honorifica.

HŎNŌRO, as, avi, atum, are, a. _Honorer_; _récompenser_. SYN. Honorem

habeo, adhibeo; honesto, honorificis verbis prosequor; honorem debitum

præsto, honore augeo, orno. USUS: Nusquam non virtus honoratur. Cf. Honor.

HŌRA, æ, f. _Heure_. EPITH. Antecedens, consequens, calamitosior, vacua

periculis. USUS: Horam consumere, terere. Hora abit, In horam vivere.

Hora amplius ludunt. Suis horis uti. Horæ subsecivæ, et quod a negotiis

necessariis subtrahitur tempus, _moments perdus_, _loisirs_, (_temps

dérobé aux affaires_). Horæ dimidium, _demi-heure_. Horæ dodrans, _trois

quarts d’heure_.

Horæ Canonicæ, _Heures canoniques_, _bréviaire_. SYN. Preces horariæ,

horarium sacerdotis pensum, divini officii pensum certas in horas

distributum, statæ certis horarum intervallis sacerdotum precationes ex

Ecclesiæ ritu præscriptæ. PHRAS. Orare ex Breviario horas Canonicas,

_dire son bréviaire_. Ex libro precum horarium sacerdotale pensum

persolvere; imperatum sacerdotibus precum diurnarum pensum conficere,

absolvere; preces, quæ stato horarum intervallo distinguuntur, suadere,

peragere; divini officii pensum exsolvere. Cf. Oro.

HORDĔUM, i, n. _Orge_.

HŎRĬZON, ontis, m. _Horizon_. SYN. Finiens. USUS: Illi orbes, qui cœlum

quasi medium dividunt, et aspectum nostrum definiunt, quos Græci

ὁρίζοντας nominant, a nobis finientes recte nominari possunt.

HORNŌTĬNUS, a, um, _De l’année_, _produit de l’année_. SYN. Hujus anni,

hornus. USUS: Frumentum, vinum hornotinum.

HORNUS, a, um, _De l’année_. SYN. Hornotinus, hujus anni. USUS: Vinum

hornum.

HŌRŎLŎGĬUM, ii, n. _Horloge_, _cadran solaire_. SYN. Solarium.

HORRENDUS, a, um, _Horrible_. SYN. Horrificus, horribilis, formidolosus,

metuendus, pertimescendus, res multæ trepidationis. Cf. Horribilis.

HORREO, es, ŭi, ere, n. _Craindre_, _avoir horreur_. SYN. Metuo,

cohorreo, formido, timeo. ADV. Imbecillius. PHRAS. 1. Naturaliter

horremus et formidamus dolorem, _naturellement la douleur ne nous

inspire que crainte et répulsion_. Horrore nos dolor perfundit; nomen

ipsum doloris horrori est; abhorrent omnes, et ut immanem quamdam

ac perniciosam bestiam pestemque refugiunt dolorem; mortis instar

putant dolorem; ut ab inimico hoste refugiunt plerique a dolore. 2.

Horruerunt omnes ad impii hominis conspectum, _à la vue de cet impie,

tous furent saisis d’horreur_. Horror omnes perstrinxit ingens; jamque

decedere ab eo, aditumque ac sermonem ejus defugere, ne quid ex ejus

contagione incommodi acciperent, velle videbantur. 3. Horreo ad tam atrox

spectaculum, _je tremble à la vue de ce spectacle atroce_. Horresco

totus, tremo totus; totis artibus contremisco; capilli horrent; horror

me perstringit; refugit animus ac reformidat. Cf. Timeo, Terreo. USUS:

Horrere minas alicujus. Horreo, quorsum id evadat. Horret corpus frigore.

HORRESCO, is, ere, n. _Avoir en horreur_, _trembler_. SYN. Perhorresco.

USUS: Injecto terrore mortis horrescunt. Cf. Horreo.

HORRĔUM, i, n. _Grenier_. SYN. Cella. USUS: Neque in segetibus, neque in

areis, neque in horreis.

HORRĬBĬLIS, e, gen. com. _Horrible_. SYN. Horrendus, horrificus,

formidabilis. USUS: Hanc tam tetram, tam horribilem, tam infestam ac

pertimescendam reipublicæ pestem effugimus. Horribiles et miseri casus

aliorum. Cf. Horreo.

HORRĬDĒ, _Sévèrement_, _durement_. SYN. Aspere, duriter. USUS: Inculte,

horride dicere, vivere.

HORRĬDŬLUS, a, um, _Un peu inculte_, _négligé_. USUS: Orationes

horridulæ, _discours peu soignés_.

HORRĬDUS, a, um, _Rude_, _grossier_, _négligé_, _terrible_. SYN.

Incultus, asper, durus. )( Nitens, nitidus. ADV. Omnino, semper, plane.

PHRAS. Quam teter incedebat, quam truculentus, quam terribilis aspectu!

_Quel aspect terrible!_ Quam agrestis homo et inurbanus! Natura asper et

iniquus omnibus, doctrina asperior et durior. Cf. Efferate, Agrestis.

USUS: Cum eum incultum, horridum mœstumque vidissem. Horridioribus verbis

uti.

HORRĬFER, a, um, _Effrayant_. SYN. Horrificus. USUS: Horrifernum

portentum.

HORRĬFĪCUS, a, um, _Terrible_, _affreux_. USUS: Horrificum bellum. Cf.

Horridus.

HORRĬSŌNUS, a, um, _Qui fait un bruit horrible, retentissant_. USUS:

Horrisonum fretum.

HORROR, ōris, m. _Tremblement_, _agitation_, _frisson_. USUS: Qui me

horror perfudit? Cf. Metus, Timor, Terror.

HORTĀTĬO, ōnis, f. _Exhortation_. SYN. Cohortatio. EPITH. Grata, maxima,

necessaria. USUS: Non hortatione, neque præceptis, sed precibus tecum

fraternis ago. Cf. Monitio.

HORTĀTOR, ōris, m. _Celui qui exhorte_. SYN. Suasor, consuasor, auctor.

EPITH. Assiduus. USUS: Auctor, adjutor, hortator ad agendum aliquid.

Hortatore non eges, sponte enim exardescis ad litterarum studia. Cf.

Auctor.

HORTĀTŬS, ūs, m. _Exhortation_. SYN. Hortatio. USUS: Id feci aliorum

consilio, auctoritate, hortatu. Cf. Monitum.

HORTOR, aris, atus sum, ari, d. _Exhorter_. SYN. Adhortor, suadeo,

auctor sum, cohortor, excito, impello, acuo. )( Dehortor, deterreo. ADV.

Aliquando, amice, etiam atque etiam, jam dudum, magnopere, separatim,

vehementer. PHRAS. 1. Non opus est te hortari, _vous n’avez pas besoin

d’exhortations_. Hortatione mea non indiges; currentem quid incitem? Hoc

non eo dico, ut te oratio mea dormientem excitet, sed potius currentem

incitet, atque ad majorem tuorum imitationem cohortetur; cum ad omnem

laudem tua sponte properes, non impulsu meo, non est, quod te exhorter

ad virtutis studium, quod adhortatione animum firmem, quod ad virtutem

arrigam; frustra sim, si longa cohortatione utar, si cohortationem

suscipiam, si acri cohortatione ad virtutis studium incitare te velim,

si pluribus rationibus ad virtutis studium te impellam; hortatore non

eget virtus tua. 2. Parentes filios hortari ad bonas artes debent,

_les parents doivent exciter leurs enfants à la pratique de la vertu_.

Impellere filios parentes debent ad eas artes, quarum est æterna

possessio; debent incitare, consilio, rationibus, argumentis adducere

ad eas artes; ostendere filiis parentes debent bonarum artium fructum;

debent hortatores esse filiis, laudare eas artes; id consilii dare,

ita consulere, ut eas artes complectantur; auctores filiis parentes

esse debent, ut ad eas artes, ut ad earum artium studia sese conferant,

applicent _seu_ animum adjungant, toto animo incumbant, quarum possessio

vitam æquat, quarum nobis fructum una mors adimit. Ea demum est ad filios

egregia parentum cohortatio, qua impelluntur ad eas disciplinas, quarum

usus interitu tantum vitæ, nulla re præterea terminetur. Decet parentes

illos, qui liberis consultum volunt, non eos ad rem cohortari, quam

facile, nullo negotio, arbitratu suo tum largitur, tum eripit fortuna,

verum ad eas artes, quarum vitæ par usus et possessio est. Cf. Excito,

Moneo, Simulo. 3. Formulæ hortantis, _formules d’exhortation_: Age, age

vero, agedum; studia, amabo, prosequere. Macte virtute; persequere cœpta,

si vir es; sodes, si audes, age, si quid agis.

HORTŬLUS, i, m. _Petit jardin_. EPITH. Jucundior, hortuli propinqui.

USUS: Democriti fontibus Demetrius hortulos suos irrigavit.

HORTUS, i, m. _Jardin_. EPITH. Apricus; horti paterni, pretiosi, venales.

USUS: Deliciarum causa et voluptatis quosdam in hortis suburbanis suis

cum Mitrella sæpe videmus.

HOSPES, ĭtis, m. _Hôte_, _celui qui reçoit ou qui donne l’hospitalité_.

SYN. Qui divertit, _aut_ apud quem aliquis divertit. DIFF. Hospes,

_hôte_, qui gratis et amicitiæ causa alium domo recipit; Caupo, qui

pretio _aut_ lucri causa. EPITH. Antiquus, edax, minime edax, tam

inimicus cœnæ et sumptuosus, gravis, nobilis, nobilissimus, sanctissimus

et splendidissimas ornatissimusque vetus et amicus. PHRAS. 1. Hospitem

me in ædibus suis habuit, _il m’a donné l’hospitalité dans sa maison_.

Hospitii jus, et amicitiæ officium præstitit; commodo hospitio, hospitali

mensa blande et benigne me accepit; domus ejus mihi sociisque hospitibus

patuit; hospitem me admisit; suis me ædibus hospitem excepit; hospitio me

humanissime excepit; hospitium lautissimum mihi præbuit; hospite usus sum

perhumano. 2. Hospes meus, cum Viennæ essem, affinis tuus fuit, _quand

j’étais à Vienne, j’avais pour hôte votre parent_. Hospite usus sum

affini tuo; ad affinem tuum summa illius voluntate diverti; apud affinem

tuum laute admodum diversatus sum; deductus sum ad affinem hospitem; apud

affinem tuum collocatus sum; cum affine tuo hospitium jungebam, faciebam.

Cf. Excipio. USUS: 1. Ad hospitem divertere. 2. Hospites admittere,

accipere, recipere. 3. Orator nulla in re rudis aut tiro, nec hospes, aut

peregrinus esse debet. Adeone tu hospes hac in urbe? _Étranger_.

HOSPĬTA, æ, f. _Hôtesse_. EPITH. Vetus. USUS: Ego ipsa sum, inquit,

hospita.

HOSPĬTĀLIS, e, gen. com. _Hospitalier_. SYN. Qui libenter recipit.

USUS: Domus omnibus apertissima, et hospitalis. (Hospitale, _hôpital_,

_vulg. est_) rectius dicetur: Diversorium publicum peregrinorum, _aut_

græco vocabulo: Xenodochium; _aut_, si ægrotis is locus destinatus

sit: valetudinarium publicum, græce: Nosocomium, _aut_ Nosodochium,

_hôtel-Dieu_.

HOSPĬTĀLĬTAS, ātis, f. _Hospitalité_. USUS: Valde a Theophraste laudatur

hospitalitas. Cf. Excipio.

HOSPĬTĀLĬTER, _D’une manière hospitalière_. USUS: Invitari hospitaliter

per domos.

HOSPĬTĬUM, ii, n. _Hospitalité_, _logement_; _lien qui unit les hôtes_.

SYN. Diversorium, domus, quæ gratis amicis patet, sedes hospitalis;

_item_: Familiaritas, amicitia. EPITH. Agreste, avitum, liberale,

magnificentissimum, publicum, vetus, vetustum. USUS: Hospitium facere cum

aliquo. Hospitio jungi. Hospitio accipere, recipere quempiam. Est mihi

vetus cum illo hospitium. Hospitio renuntiare. Cf. Hospes.

HOSTĬA, æ, f. _Hostie_, _victime_. SYN. Victima. EPITH. Maxima,

proxima; hostiæ balantes, decoræ gratæque, humanæ, majores. USUS:

Diis hostias immolare; humanis hostiis. Deum placare. Præbere hostias

ad sacrificandum; hostias adducere, ducere, cædere. Cf. Consecro,

Eucharistia.

HOSTĬCUS, a, um, _D’ennemi_, _ennemi_. SYN. Hostilis. USUS: Vagi milites

in hostico errabant, _sur le territoire ennemi_. Ensis hosticus.

HOSTĪLIS, e, gen. com. _Ennemi_, _de l’ennemi_. SYN. Inimicus,

_infestus_, hosticus. USUS: Hostilem in modum vexare quempiam, _traiter

qqn en ennemi_. Hostili in rempublicam animo.

HOSTĪLĬTER, _D’une manière ennemie_. SYN. Inimice, hostilem in modum,

infeste, iniquo animo. PHRAS. Hostiliter agere, _se conduire en ennemi_.

Hostiliter facere; hostilem in modum vexare; hostiles spiritus gerere, et

nullum non genus calamitatis contumeliæque in aliquos edere.

HOSTIS, is, m. _Ennemi (génér. public ou de guerre)_. SYN. Inimicus,

perduellis, qui contra rempublicam arma fert, qui patriæ bellum indicit;

qui adversus, qui contra arma fert. EPITH. Acerbissimus, acerrimus atque

infestissimus, amentissimus, profligatissimus, antiquus, antiquissimus,

armatus, capitalis, certus, crudelis, domesticus, externus, ferus

et immanis, fœdissimus, importunissimus, impurus, impius, justus et

legitimus, nefarius, perditus, perpetuus, potens, præsens, sceleratus,

teter, teterrimus, togatus. USUS: 1. Ad hostes deficere, _passer à

l’ennemi_. Transire, se conferre, confugere, transfugere. 2. Hostem

arcere, _repousser l’ennemi_. Hostem submovere, prohibere vim hostium

bellumque defendere, hostes rejicere. 3. Hostes dissipare, _mettre les

ennemis en fuite_. Fundere, obterere, prosternere, occidere, delere, _les

détruire_. Cf. Inimicus, Adversarius, Infestus.

HUC, _Ici (avec mouv.)_. SYN. Ad hoc, ad hanc rem. USUS: 1. Huc te pares,

hæc cogites. 2. Horsum, _çà et là_, _de tous côtés_, _en tous sens_. Huc

hominem et illuc rapere. Rem huc adduxi.

HUI, _Oh! Ho!_ Admirationis et optationis vox. USUS: Hui, quam hoc velim

scire!

HŪJUSMŎDI, _De cette sorte_, _tel_, _semblable_. SYN. Id genus, hujus

exempli.

HŪMĀNĒ, _Humainement_. SYN. Humaniter, benigne. USUS: Fecisti humane,

quod.

HUMĀNĬTAS, ātis, f. _Humanité_, _douceur_, _bienveillance_. SYN. Lenitas,

facilitas, comitas, urbanitas, suavitas morum, morum atque sermonum

lepos, benignitas, placabilitas, mansuetudo; _item_: Eruditio, doctrina;

_item_: Natura humana, indoles, ingenium humanum. EPITH. Communis, digna

scientia, in aliquem excellentior, mira, multa, politior, singularis,

summa, tanta. PHRAS. Cæsar rara erat erga omnes humanitate, _la bonté

de César pour tout le monde était prodigieuse_. Cæsar præter multas

virtutes, quibus floruit, ea fuit humanitate, ut nihil supra posset; ejus

humanitatis fuit, ut nemo cum illo conferendus, comparandus, æquandus

esset; ea præditus fuit humanitate, ut nemo par illi fuisse videatur.

Humanitate Cæsar excelluit, omnibus antecelluit, præstitit; omnes vicit,

superavit. Nihil Cæsare humanius. Humanitatem Cæsar ita coluit, ut

nemo magis. Cæsare nemo fuit ad humanitatem propensior. Cæsar proprio

quodam naturæ munere factus ad benignitatem videbatur. Singularem in

comitate morum, ac præcipua quadam laude dignum jure Cæsarem duxeris.

Laudem suavissimæ comitatis præter cæteros Cæsar tulit. Laus humanitatis

et comitatis uni maxime Cæsari debetur. Qui sit Cæsari humanitate

præferendus; qui plus habeat, ostendat humanitatis; in quo plus, quam

in Cæsare humanitatis sit, resideat; Cæsare qui magis ad humanitatem

propendeat; qui humanitatis laude sit Cæsare præstantior; qui præstaret,

antecelleret humanitati Cæsaris, neminem reperiri posse puto, neminem

adhuc novimus. Nemo Cæsarem humanitate vincere potuit. Nemo unquam Cæsare

humanitate magis abundavit. Nemo fuit Cæsare humaniore sensu. Cf. Humani

mores. USUS: 1. Nemo Catone commodior, comior, moderatior fuit ad omnem

rationem humanitatis et morum suavitatem; humanitatem alicui tribuere,

habere. Difficillima est illa societas gravitatis cum humanitate. 2.

Natura humana, ingenium, indoles humana, _affections de l’homme_,

_sentiments humains_, _bonté_. Humanitatem omnem exuere, abjicere,

exstirpare. Petere veniam errato ex humanitatis communis jure et

misericordia. Omnem humanitatis sensum amittere. 3. Eruditio, doctrina,

artes politiores, _instruction_, _éducation_, _politesse_, _urbanité_.

Artes, quibus ætas puerilis ad humanitatem erudiri solet. Homo humanitate

politus, neque communium litterarum et politioris doctrinæ expers. Cf.

Humaniores litteræ, _les humanités_, _classe de belles-lettres_. _Pro_:

humanitatem assumere, _prendre la forme humaine_, rectius dices: humanam

induere naturam, hominum se natura formaque induere. Cf. Humanus.

HŪMĀNĬTER, _Humainement_. SYN. Humane, benigne, vultu benigno, omni

genere humanitatis, quod vultu ac verbis exprimi potest, quam licet

humanissime; eo vultu, qui facile gratiam ineat, benevolentiam conciliet;

hominum animos amore devinciat, ad amandum alliciat. USUS: 1. Humaniter

fecit, quod ad me venit, _il a bien fait de venir me voir_. 2. _Avec

résignation_: Sin aliter acciderit, humaniter feremus, _si l’affaire

tourne autrement que nous ne l’avions pensé, nous le supporterons avec

résignation_.

HŪMĀNĬTUS, _Conformément à la nature humaine_. SYN. Humano more, ut

solet, ut fere fit. USUS: Siquid humanitus acciderit.

HŪMĀNUS, a, um, _D’homme_, _humain_. SYN. Ad hominem pertinens. )(

Inhumanus. Affabilis, benignus, comis, blandus, facilis, commodus,

urbanus. PHRAS. 1. Humanæ res omnes fragiles caducæque sunt, _les choses

humaines sont fragiles et caduques_. Humanarum rerum imbecillitatem

fragilitatemque quis non extimescat? Summa est humanarum rerum

infirmitas; incerta omnia et mobilia, et caduca. Casus humanos et

eventus incertos valetudinis, et naturæ communis fragilitatem quis non

extimescat? Incerta sunt omnia, posita non tam in nostris consiliis,

quam in fortunæ temeritate. Nihil humanis in rebus certi est. Vice

fortunarum humanarum quis non commoveatur? humanæ sorti quis non

illacrimetur? Humanæ res omnes fluxæ sunt ac mobiles; mortalia omnia

fortuita sunt et peritura. 2. Moribus est perhumanus, _cet homme est

excellent_. Nihil illo amantius, suavius, comius, jucundius; in omni

sermone est affabilis; benigno alloquio, comitate invitando, beneficiis,

quos potest, conciliando, vultu ac sermone in omnes placato, omnium

sibi amores colligit; summa omnes comitate complectitur; facillimum se

præbet omnibus, eosque familiariter ac hilariter amplexatur; mira in eo

suavitas, mira comitas, affabilitasque sermonis. Moribus est suavissimis,

cultissimisque. Morum elegantia ac suavitate est mirabili; mira

facilitate, ac venustate morum est præditus, conspicuus. Cf. Humanitas.

3. Hoc ex humanitate fecisti, _c’est par politesse que vous avez fait

cela_. Egisti hoc humanitate adductus, impulsus, incitatus; dedisti hoc

humanitati tuæ; debet hoc humanitati tuæ referri; ad hoc te incitavit

naturæ tuæ ad humanitatem propensio; agnosco in hoc humanitatem tuam;

fructus hic est humanitatis tuæ. Mirifica in hoc elucescit urbanitas tua.

4. Humanioribus litteris a pueritia eruditus es, _vous avez été instruit

dans les belles-lettres dès votre enfance_. A teneris annis humaniores

disciplinas studiose amplexus es; a puero floruisti artibus iis, quæ ab

humanitate nomen acceperunt; jam inde ab ineunte ætate disciplinas eas

coluisti, quæ humaniores nuncupantur; ab ætatis initio humanitatis studia

complexus es. A teneris ad eas artes animum adjunxisti, quibus ætas

puerilis ad humanitatem informari solet; quæ repertæ sunt, ut puerorum

mentes ad humanitatem fingerentur; quæ ad humanitatem pertinent; a puero

in doctrinarum ac humanitatis studio versatus, humanitate perpolitus

es; communium litterarum et politioris doctrinæ studiis excultus es.

Cf. Litteræ. USUS: 1. Aliquem a fera et agresti vita ad humanum cultum

civilemque traducere. 2. Elegans moribus, comis, urbanus, _poli_,

_courtois_. Vir humanissimus, et facillimus. Cf. Officium.

HŬMĀTĬO, ōnis, f. _Inhumation_. SYN. Sepultura.

HŪMECTO, as, avi, atum, are, a. _Humecter_, _mouiller_, _arroser_. SYN.

Humidum facio, humore aspergo. USUS: Vultum lacrimis humectare.

HŬMĔRUS, i, m. _Épaule_, SYN. Suprema pars brachii. EPITH. Lævus, levis,

sinister. USUS: Italia Ciceronem suis humeris reportavit. Totum negotium

unus ille gubernat, et humeris suis sustinet; in humeros aliquem efferre.

HŪMESCO, is, ere, n. _Devenir humide_, _se mouiller_. SYN. Madeo;

madidus, humidus fio. ADV. Modice. USUS: Terra humescens.

HŪMĬDUS, a, um, _Humide_, _mouillé_. SYN. Humorem habens. USUS: Ligna

viridia et humida.

HŬMĬLIS, e, gen. com. _Humble_. SYN. Demissus, jacens, abjectus. )(

Altus, alacer, clarus, præstans. PHRAS. Homo est animo humili et abjecto,

_cet homme a l’âme basse et vile_. Summam in eo homine animi humilitatem;

summam animi abjectionem, infirmitatem, imbecillitatem, tenuitatem

deprehendas; summas animi angustias in eo expertus sum. Hominem esse

video exigui admodum animi, nihil spectantem in laude positum, nullius

laudis cupiditate flagrantem, adversum ab omni gloriæ studio, in

humiles, ac plane sordidas cogitationes dejectum, tanquam humi serpentem.

Cf. Abjectus, Vilis. USUS: 1. Ratione loci, _bas_, _petit_. Vites, et quæ

humiliora sunt, se attollere a terra non possunt. 2. TRANSL. Conditione,

statu, fortuna demissus, mœrens, afflictus, _bas_, _abject_, _lâche_,

_rampant_. Humilis, imbecillis, infirmus, minime generosus animus. Qui

altiore animo sunt, nihil humile, nihil abjectum captant, cogitant. 3.

Judicio, voluntate, artificio, consilio abjectus, _humble_. Fracto atque

humili animo supplicare. Mens angusta et humilis. Modestus homo, animi

submissi. Cf. Demissus. _Pro_: (Humiliare se, VULG.), _s’humilier_,

Latine: Submittere se, submisse se gerere, submittere animos. Cf. Demitto.

HŬMĬLĬTAS, ātis, f. _Abaissement_, _bassesse_, _obscurité (de la

naissance)_. SYN. TRANSL. Abjectio, ignobilitas, obscuritas, vilitas.

PHRAS. Humilitas ista nimia est et abjectio, _abaissement qui va jusqu’à

l’abjection_. Animos nimium submittis; infractos animos geris; fractos

esse video spiritus tuos; ea humilitate dignitati tuæ haud consulis;

præter modum te humilem præbes, et abjectum reddis. Cf. Demitto,

Abjectus, Vilis, Animus abjectus et imbecillis. USUS: 1. Ratione loci,

_le peu d’élévation (d’une chose)_; _petitesse de taille_. Sidera

inter se altitudine et humilitate distantia. 2. Abjectio, ignobilitas,

_abaissement_, _état humble_. Despicere humilitatem alicujus. Propter

humilitatem et obscuritatem generis in ignoratione hominum versatur.

3. Humilitas, _humilité_. Modestia animi, submissio animi, demissio

animi, sui despicientia, sui contemptio; moderatio animi modeste de se

existimantis. Cf. Modestia.

HŬMĬLĬTER, _Bassement_. SYN. Submisse, demisse, animo humili et

imbecillo. Cum de virtute sermo est: _humblement_. Magna animi modestia,

submissione, demissione.

HŬMO, as, avi, atum, are, a. _Enterrer_. SYN. Sepelio. USUS: Humare

corpora. Cf. Sepelio, Funus, Effero.

HŪMOR, ōris, m. _Liquide en général_. SYN. Aqua, liquor. EPITH. Non

inutilis ad aliquid depellendum, mollis. USUS: Frigoribus durescit humor.

Humor infusus in corpore.

HŬMUS, i, f. _Terre_. SYN. Tellus, gleba, terra. USUS: Humus subacta.

HYDRA, æ, _Serpent_. SYN. Excetra, anguis.

HYDRĬA, æ, f. _Urne_. SYN. Urna.

HYDROPS, ōpis, m. _Hydropisie_. SYN. Aqua intercus.

I

ĬAMBĬCUS, a, um, _Iambique_. USUS: Iambicus versus orationi simillimus.

ĬAMBUS, i, m. _Iambe_, _pied composé d’une brève et d’une longue_. Pes

carminis. EPITH. Duplex, extremus, frequentissimus. USUS: Iambus in

oratione vitiosus, si extremus ponatur.

ĬBI, _Là, dans ce lieu (sans mouv.)._ SYN. In eo loco, eo loci, inibi,

in illisce ædibus. USUS: 1. Nemo est, qui non ubivis, quam ibi, ubi est,

esse malit. 2. Ea occasione, _alors, en ce moment_. Ibi Cæcinna postulare

cœpit.

ĬBĪDEM, _Là même_, _au même lieu (sans mouv.)_. SYN. In eodem loco. USUS:

Ibidem, in quo læsi, solabor. Ibidem te operiar.

ĪCO, is, īci, ictum, ere, a. _Frapper_. SYN. Ferio, ictum do. USUS: In

pactione fœdus icere.

ĪCTŬS, ūs, m. _Coup_, _blessure_. SYN. Percussio, petitio. EPITH.

Contrarius, flammatus, levis, non tribunitius sed consularis, validus.

PHRAS. Multis et gravibus ictibus concidit, _il est tombé percé de

coups_. Pugnis calcibusque fœde conscissus, multis plagis confectus

interiit; inter dolorem crepitumque plagarum multis ictibus acceptis

datisque corruit; acceptis gravissimis plagis, corpore recentibus

verberum vestigiis livido, semianimis procubuit. USUS: Ictu fulminis

deflagravit. Ictu et conjectione telorum cominus magnæ sæpe copiæ pulsæ

sunt. Eodem tecum ictu concidi.

ID, _Cela_. SYN. Hoc, istud. USUS: Venit ad me et quidem id temporis. Id

ætatis vir.

IDCIRCO, _C’est pour cela_, _c’est pourquoi_. SYN. Ideo, ob eam rem, ea

re.

(ĬDĔA, æ, VULG.), _Type_, _image_, _notion_, _idée_. SYN. Forma,

species, species rerum, prima et inchoata intelligentia. PHRAS. Concepit

animo eloquentiæ quamdam ideam, _il s’est formé un certain idéal de

l’éloquence_. Insidebat in ejus mente species eloquentiæ: habebat

comprehensam animo quamdam formam eloquentiæ; simulacrum quoddam et

exemplar eloquentiæ apud se informarat. Cf. Imago. USUS: Has rerum formas

Plato appellat ideas.

ĪDEM, ĕădem, idem, _Le même_, _la même_. SYN. Hic ipse, is ipse, unus,

par, perpetuus, geminus. )( Alius. PHRAS. 1. Idem fere dicebat, quod

alter, _il parlait à peu près comme l’autre_. Rebus congruentes,

nominibus differebant; nulla in re discrepabant; non abhorret, non

abludit ab ejus dictis hujus sententia. Cf. Congruo, Convenio. 2. Eadem

utriusque est causa, _tous deux ont la même cause_. Hujus causa et illius

sejungi non potest; eodem revolvitur; eamdem cum illo incudem tundit. Cf.

Similis. USUS: Amicus tanquam alter idem. Hoc unum et idem videtur esse.

Fuere, qui idem ornate, idem graviter dixere. Causæ inter se simillimæ,

vel potius eædem. Vir bonus, idemque eruditus.

ĬDENTĬDEM, _A diverses reprises_, _souvent_. USUS: Hoc identidem dicitis.

ĬDĔO, _C’est pour cela_, _c’est pourquoi_. SYN. Idcirco, eo quod, ea re

quod, digna causa cur, ob hasce res, ea gratia quod; ei rei, id quod; hoc

quod, ea de causa, ejus rei gratia, ob id, eam ob causam. USUS: Hæc ideo

diligentius pertracto. Cf. Ex eo.

ĬDĬŌTA, æ, m. _Ignorant_, _sot_, (_idiot_). SYN. Rudis, imperitus,

illitteratus. USUS: Illi idiotæ, ut tu appellas. Cf Rudis.

Idololatra, æ, m. _Idolâtre_. Cultor falsorum numinum; inanium deorum

cultor; qui inanibus et commentitiis diis divinum cultum tribuit, divinos

honores adhibet, impertit; qui cultum uni debitum DEO simulacris impiorum

hominum, lapidibusque exhibet; inanes et commentitios deos adorat,

religioso cultu veneratur; qui deorum inanium simulacra impio et sacri

ego cultu veneratur; qui superstitionum deterrima caligine mersus, qui

superstitionum tenebris altissimis obsessus et sepultus cultum uni DEO

debitum in plures impia et sacrilega partitione distribuit. Huc spectat

Idololatria, æ, f. _Idolâtrie_. Cultus falsorum numinum.

ĪDŎLUM, i, n. _Image_. SYN. Simulacrum, imago. USUS: Imagines, quæ idola

nuncupantur, _les idoles_. Rectius appellatur: simulacrum ficti ac

commentitii numinis.

ĬDŌNĔE, _Convenablement_. SYN. Apte, commode. USUS: Exordio idonee

comparatur auditor ad reliquam orationem.

ĬDŎNĔUS, a, um, _Convenable_. SYN. Aptus, commodus, tempestivus, dignus.

USUS: Non est idoneus auctor. In deligendis idoneis hominibus judicium

et delectum adhibere. Idoneum tempus, locus opportunus. Idonea verba.

Imagines ad monendum idoneæ. Cf. Accommodatus, Aptus.

ĪDUS, ŭum, f. _Ides, une des divisions du mois chez les Romains_. SYN.

Dies, qui singulis mensibus nonas sequuntur. USUS: Idibus martiis, _le 15

Mars_.

ĬGĬTUR, _Donc_. SYN. Ergo. USUS: Jejunas igitur aures affers.

IGNĀRUS, a, um, _Qui ne sait pas_, _qui ignore_. SYN. Imprudens, inscius,

rudis, imperitus, indoctus, nec opinans, in re peregrinus et hospes; in

re aliqua tiro. USUS: Quid agatur, ignarus sum. Ignarus rerum mearum.

Facundæ orationis ignarus. Cf. Rudis, Ignorans.

IGNĀVĬA, æ, f. _Inaction_, _nonchalance_, _lâcheté_. SYN. Inertia. )(

Fortitudo. EPITH. Moderata, summa. PHRAS. Causam hujusce rei in ignaviam

conferebant, _ils attribuaient ce résultat à son indolence_. Ad ignaviam,

inertiam, desidiam, languorem referebant; hoc ignavi esse hominis

aiebant; in hoc omnibus negligentiæ nomine suspectus erat; hoc ignaviæ

adscribebant, assignabant; hic vero ejus diligentia desiderabatur. Cf.

Animus imbecillus, Negligentia. USUS: Fortitudini contraria est ignavia.

Ignaviam suam, inertiam, desidiam parietum custodiis tegere. Ignaviæ se

dedere. Ignavia oblanguere. Cf. Ignavus.

IGNĀVĒ, _Lâchement_, _faiblement_. SYN. Per summam inertiam, desidiam. )(

Contente. USUS: Vide, ne quid ignave, muliebriter, abjecte, serviliter

facias. Cf. Negligenter.

IGNĀVĬTER, _Lâchement_. SYN. Ignave.

IGNĀVUS, a, um, _Indolent_, _mou_, _lâche_. SYN. Iners. )( Fortis, audax.

PHRAS. Hic omnes ignavi sunt, _ici, tout le monde est paresseux_. Hic

omnes pigritiæ morbo laborant, omnes languent; omnes torpent, omnes

frigent; hic omnia jacent; hic veternus omnes occupat; hic ignavia

oblanguent omnes; hic nemo est, in quo diligentiam non requiras,

cui satis sit animorum. Cf. Piger, Negligens. USUS: Ignava, iners,

somniculosa senectus.

IGNESCO, is, ere, n. _Prendre feu_, _s’embraser_. SYN. Ardeo, candeo,

conflagro. USUS: Ad extremum omnis mundus ignescat.

IGNĒUS, a, um, _De feu_, _enflammé_, _embrasé_. USUS: Ignea dixit sidera

Cleanthes. Igneo motu arteriæ micant.

IGNĬCŬLUS, i, m. _Petit feu_, _etincelle_. SYN. Parvus ignis. TRANSL.

Facilitas ingenita. EPITH. Matutini igniculi, parvuli, viriles. USUS:

Virtutum igniculi et semina. Igniculos viriles jacere.

IGNIS, is, m. _Feu_. SYN. Flamma, incendium. EPITH. Æthereus, æternus,

artificiosus, clarus, confector et consumptor omnium, exiguus, hibernus,

novus, perpetuus et sempiternus, vitalis, salutaris. PHRAS. 1. Ignem

excitare, _allumer_. Ignem lapidum conflictu atque tritu elicere; ignem

conflictu lapidum excutere, elidere; flammam ciere, suscitare; ignem e

silice elicere. 2. Ignes injicere tectis, _mettre le feu aux maisons_.

Ignes acere; ignes tectis inferre, admovere. USUS: Ignem exstinguere;

arefacta materia ignem concipere facile solet. Ignis omnibus rebus

vitalem impertit calorem. Hic noster ignis, quem usus vitæ requirit,

confector est et consumptor omnium. Vicina domus nihil ab igne passa est.

IGNĪTUS, a, um, _Enflammé_, _ardent_. USUS: Inflammatus atque ignitus

furor.

IGNŌBĬLIS, e, gen. com. _Inconnu_, _obscur_. SYN. Humilis, ignobili loco

natus, infimo loco natus, obscuris ortus parentibus, unus de multis, unus

e populo, humili et obscuro loco natus, inferiore genere ortus, ex infimo

genere et fortunæ gradu; homo tenuis, cujus vis, et fortunæ conditio

infima est, cujus stirps et genus ignoratur, qui natus parentibus est

humilibus; homo ignotus et sordidus, obscurus, abjecta et obscura

familia; nulla commendatione majorum; homo per se cognitus; humilis

sane et minime generosus; terræ filius, minorum gentium; homo tenui

loco, obscuris majoribus ortus; nulla sanguinis claritate commendatus,

honestatus, nobilitatus. PHRAS. Virtus multos etiam ignobiles evexit

altius, _bien des hommes obscurs se sont élevés par leur vertu aux plus

hautes dignités_. Multos infimæ conditionis extulit atque illustravit

virtus; multos humillimæ sortis, obscuri loci, nulla parentum aut majorum

laude commendatos, obscuro loco natos, ignobili, obscuro, infimo genere

editos nobilitavit; multos generis humilitate jacentes virtus erexit;

multi genere ignobiles et obscuri virtute honestantur, ac nobilitantur.

Cf. Vilis, Humilis, Abjectus. )( Nobilis, Clarus.

IGNŌBĬLĬTAS, ātis, f. _Naissance obscure_, _obscurité_. SYN. Humilitas

generis, obscuritas; conditio atque fortuna hominum infimi generis. )(

Nobilitas. USUS: Aderit paupertas, ignobilitas, humilitas. Cf. Humilitas.

IGNŌMĬNĬA, æ, f. _Ignominie_, _affront_, _déshonneur_. SYN. Infamia,

dedecus, contumelia, macula, nota, probrum, labes. PHRAS. Ignominia

me affecit, _il m’a fait un affront_. Ignominia me appetiit, notavit,

deformavit; ignominiam mihi inussit, imposuit; ignominiam ab eo gravem

accepi. Cf. Decus, Contumelia, Probrum. USUS: Ignominia aliquem afficere,

_noter d’infamie_. Ignominiam accipere, _recevoir un affront_. Ignominiam

graviter ferre, _supporter difficilement un affront_. Ignominiam alicui

et flagitium demere, _réhabiliter qqn_.

IGNŎMĬNĬŌSUS, a, um, _Ignominieux_, _flétrissant_. USUS: Dominatio

ignominiosa.

IGNŌRĀBĬLIS, e, gen. com. _Inconnu_, _ignoré_. SYN. Quod ignorari potest.

USUS: Quod non ignorabile, non fortuitum.

IGNŌRANS, tis, omn. gen. _Ignorant_. SYN. Ignarus. PHRAS. Turpe est, in

patriæ rebus esse ignorantem, _il est honteux de ne pas être au courant

des affaires de son pays_. Turpe imprimis hospitem esse in iis rebus,

quæ ad patriam pertinent; in patria peregrinari, dedecus est; ea non

tenere, ea scientia non comprehendere, ea usu doctrinaque non percipere,

in quibus res patriæ agitur; turpe imprimis est, in ea re rudem ac

tironem, hospitem ac peregrinum esse; in ejus rei ignoratione versari;

ejus rei inscitia laborare, quæ cum patriæ rebus est conjunctissima.

Cf. Rudis, Imperitus. USUS: Ignorantem superbire flagitiosum est. Cf.

Ignorantia.

IGNŌRANTĬA, æ, f. _Ignorance_. SYN. Ignoratio, inscitia, inscientia.

PHRAS. Non est mirum, errare eum, cujus tanta est ignorantia, _il n’est

pas étonnant qu’un homme si ignorant se trompe_. Non est, cur miremur,

si sæpe labitur is, qui est omnium imperitissimus; cujus ignorantia,

inscitia summa est; qui omnes inscitia vincit; cui neminem inscitia parem

invenias; quem omnia latent; qui nihil prorsus novit, qui nullam partem

doctrinæ tenet; qui doctrinæ expers, in maxima rerum omnium ignoratione

versatur. Cf. Ignorans. USUS: Ignorantia litterarum.

IGNŌRĀTĬO, ōnis, f. _Ignorance_, _manque de savoir_. SYN. Ignorantia.

)( Scientia. USUS: Versari in summa rerum ignoratione. Nescio, quis nos

teneat error et misera veri ignoratio.

IGNŌRO, as, avi, atum, are, a. _Ignorer_. SYN. Sum ignarus, sum nescius;

nec usu, nec ratione cognitum habeo. ADV. Diutius, impune, omnino, ne

quid, turpiter aliquid, vehementer causam. PHRAS. Quid eventurum sit,

ignoro, _je ne sais ce qui arrivera_. Quo res casura sit, quid consequi

possit, nescio; non dispicio, quid allatura sit dies; explorata non

habeo, latent me, quæ inde nasci possunt incommoda; quid futurum sit, me

fugit, non assequor, conjectura assequi non possum; divinare non possum,

quæ dies ipsa feret, patefaciet; mente percipere non possum, quo res,

quem in locum res evasura sit; futuri casus mihi non patent, non aperti

sunt. Cf. Nescio. USUS: Ignoro plane de filio.

IGNOSCO, is, nōvi, nōtum, ere, a. et n. _Pardonner_. SYN. Parco, veniam

do, remitto. PHRAS. Ignosco tibi, _je vous pardonne_. Omnium, quæ

alia super alia ausus es, veniam facio; voluntaria oblivione injurias

contero; gratiam injuriarum omnium facio; condono præterita; condono

amici precibus vitam tuam; dolorem meum amici voluntati ac precibus

condono; iracundiam meam amicorum caritati dimitto, impunitatem injuriæ

do, concedo; remitto culpam, ejusque memoriam abjicio. Cf. Parco,

Venia, Condono. USUS: Sceleris pœnam prætermittere, ignoscere vocatur.

Præteritis ignoscere. Hoc mihi, quæso, ignosce.

IGNŌTUS, a, um, _Inconnu_. SYN. Obscurus, qui in hominum ignoratione

versatur. PHRAS. Homo est ignotus, _cet homme n’est pas connu_.

Omnibus incognitus; quem nemo viderit unquam; nemo, qui mortalis esset,

audiverit. Albus, aterve homo sit, ignoramus, cujus omnis ætas propter

humilitatem in hominum ignoratione versatur; cujus nomen, famaque in

obscuro est; quem generis humilitas arbitrantium judiciis subduxit. Cf.

Nescio. USUS: Homo ignotus. Res in vulgus ignota.

ĪLĬA, ōrum, n. pl. _Flanc_, _ventre_. SYN. Molles et cavæ ad latera

partes, et ad lumbos. USUS: Inflata dolore ilia rumpere.

ILLĀBOR, ĕris, lapsus sum, abi, d. _Tomber dans_. SYN. Influo. USUS:

Sensim pernicies illapsa in civium animos, sensim avaritia immigravit.

Voluptas ad sensus affluit et illabitur.

ILLĂCRĬMOR, aris, atus sum, ari, d. _Pleurer_. USUS: Socratis morti

semper illacrimor. Cf. Lacrimor.

ILLĂQUĔO, as, avi, atum, are, a. _Prendre au lacet_; _enlacer_,

_prendre_, _séduire_. SYN. Irretio, implico, capio. USUS: Illaqueatus

legum periculis. Cf. Implico.

ILLE, A, UD, _Celui-ci_, _celle-ci_; _ce_, _cet_, _cette_. USUS: Ipsum

quidem illud. Ego ille ipse sum. Illa ista virtus. Homines minime mali

illi quidem.

ILLĔCĔBRA, æ, f. _Attrait_, _charme_. SYN. Incitamentum, invitamentum,

lenocinium, stimulus, blandimentum, blanditia, illicium. EPITH. Maxima,

tanta. USUS: Vitiorum, corruptelarum et libidinum illecebris juvenum

animos invitare, delinire, irretire, capere, excitare, trahere.

Illecebris se dedere. Cf. Blanditiæ, Voluptas.

ILLĔPĬDĒ, _Sans grâce_. SYN. Injucunde, infacete. USUS: Crasse et

illepide conquisitum aliquid.

ILLĔPĬDUS, a, um, _Peu élégant_, _grossier_; _morose_, _difficile_.

SYN. Infacetus, putidus. )( Lepidus. USUS: Parens avarus, illepidus, in

liberos difficilis. Cf. Ineptus.

ILLĪBĀTUS, a, um, _Non souillé_, _sans tache_. SYN. Intactus, purus,

integer, intaminatus, intemeratus, inviolatus, incorruptus. USUS: Flos

illibatus populi. Veteres et illibatas majorum divitias profundere. Cf.

Purus.

ILLĪBĔRĀLIS, e, gen. com. _Peu noble_, _peu généreux_, _avare_. SYN.

Ignobilis, sordidus, avarus. )( Liberalis. PHRAS. Illiberaliorem hoc

homine vidi neminem, _je ne connais pas d’homme moins généreux_. Neminem,

qui tam esset alienus ab humanitate, qui ita expers esset humanitatis,

vidi unquam. Humanitatem liberalitatemque ignorare videtur; ita nihil

agit liberaliter, ut illiberalitatem esse virtutem existimare videatur.

Ille, si quisquam alius, inofficiosus est maxime; de humanitate minime

laborat; officii tam negligens est, ut nemo magis. USUS: Genus jocandi

illiberale; questus illiberalis. Cf. Parcus, Sordidus, Illiberalitas.

ILLĪBĔRĀLĬTAS, ātis, f. _Caractère peu généreux_, _avarice_, _lésinerie_.

SYN. Sordes, avaritia. )( Liberalitas, humanitas. Cf. Agrestis, Inhumanus.

ILLĪBĔRĀLĬTER, _Peu noblement_; _d’une manière sordide_. SYN. Sordide,

avare, ingrate. USUS: Neque indiligenter, neque illiberaliter.

ILLIC, _Ici_, _là_. USUS: Illic sum.

ILLĬCET _vel_ ĪLĬCET, _Allez, vous pouvez vous retirer_, (_formule pour

congédier_). _Aussitôt_, _sur-le-champ_.

ILLĬCĬO, is, lexi, lectum, ere, a. _Charmer_, _gagner_, _attirer_,

_séduire_. SYN. Allicio, induco, allecto. USUS: Similitudo illicit ad

amicitiam. Cf. Allicio.

ILLĬCĬTUS, a, um, _Défendu_, _illicite_. SYN. Nefas, non licitum.

ILLĬCĬUM, ii, n. _Appât_, _charme_. SYN. Invitamentum, incitamentum.

USUS: Profectionis meæ frater illicium fuit. Cf. Illecebra.

ILLĬCO, _Sur-le-champ_, _aussitôt_. SYN. Continuo. USUS: Simul atque

bellum cœpit, artes nostræ illico conticescunt. Cf. Statim.

ILLĪDO, is, līsi, līsum, ere, a. _Frapper_, _briser_, _broyer contre_.

SYN. Contundo, confringo. USUS: Serpens illisus et compressus morietur.

ILLĬGO, as, avi, atum, are, a. _Lier_, _attacher_, _assujettir_. SYN.

Implico, irretio. ADV. Scite, commodissime. USUS: In oratione aliqua

omnes illigare dicendi lepores. Bello aliquem, sermoni illigare.

ILLINC, _De là_. SYN. Inde, loci et personæ ratione. )( Hinc. USUS: Omnem

amorem ejecit illinc, atque in hanc transfudit.

ILLĬNO, is, lēvi, lĭtum, ere, a. _Oindre_. SYN. Induco, inungo, inficio.

USUS: Color fuco illitus. Sordes illinere.

ILLITTĔRĀTUS, a, um, _Illettré_, _ignorant_. SYN. Idiota, litterarum ac

doctrinæ expers. )( Litteratus. USUS: Incidunt in sermone varia, nec

illiterata, nec insulsa. Cf. Rudis, Imperitus.

ILLO, _Là, vers cet endroit-là (avec mouv.)_. USUS: Illo facile venies.

ILLŌTUS, a, um, _Qui n’est pas lavé_, _sale_. SYN. Sordidus. USUS:

Sermone illoto uti et inhonesto, _langage grossier_.

ILLUC, _Là, vers ce lieu-là_. Huc atque illuc intueri, (VULG. hinc inde),

_çà et là_.

ILLŪCĔO, es, luxi, ere, n. Adhibetur temp. præter, _Luire sur_. SYN.

Eluceo, appareo.

ILLŪCESCO, is, luxi, ere, n. (Solis tertiis pers. et partic. præs.

adhibetur). _Commencer à luire_, _luire_, _briller_. SYN. Illuceo,

exorior, appareo. ADV. Aliquando, repente. USUS: Hic lætus tibi dies

illucescit. Tantæ perturbationi repente vox et auctoritas consulum

illuxit. Ut dies illuxit.

ILLŪDO, is, lūsi, lūsum, ere, n. et a. _Se moquer de_, _railler_. SYN.

Ludo, ludificor. ADV. Diutius, vicissim, merito, plane, ultro. USUS:

Carneades Rhetorum præcepta et nimium acumen illudere solebat. Miseriis

alicujus, auctoritati senatus illudere. Dialecticam totam illudere. In

aliquem illudere. Cf. Irrideo.

ILLŪMĬNĀTĒ, _Avec éclat_. SYN. Ornate.

ILLŪMĬNO, as, avi, atum, are, a. _Éclairer_; _faire briller_. SYN. Lucem

_vel_ lumen affero, lumen præfero, collustro, illustro, orno; colorum

varietate distinguo. )( Obscuro. USUS: Quod tanquam stellis quibusdam

notat et illuminat orationem. Cf. Orno, Illustro.

ILLŪSĬO, ōnis, f. _Ironie_, _raillerie_. SYN. Irrisio.

ILLUSTRĀTĬO, ōnis, f. _Éclat_. SYN. Fulgor, splendor. USUS: Solis

illustratio.

ILLUSTRIS, e, gen. com. _Illustre_, _célèbre_, _distingué_. SYN. Nobilis,

clarus. )( Obscurus. USUS: Homo illustris honore et nomine. Illustris ac

nobilis domus. Testatum et gloriosum et illustre factum. Hoc erit tibi ad

laudem illustre. Erunt hæc tanto expressiora et illustriora. Cf. Clarus,

Nobilis, Summus.

ILLUSTRO, as, avi, atum, are, a. _Éclairer_; _rendre célèbre_,

_illustrer_. SYN. Illumino, collustro, orno. )( Obscuro. ADV. Breviter,

maxime, valde. PHRAS. 1. Illustrabit tuam amplitudinem inimicorum

injuria, _l’injustice de vos ennemis ne fera que relever votre dignité_.

Quo magis obscurare atque exstinguere tuam dignitatem inimici conabuntur,

eo plus ad eam splendoris accedet; eo clarius elucebit, eo apparebit

illustrius, eo fiet clarior et illustrior. 2. Oratoris est obscura

illustrare, _l’orateur doit éclairer tout ce qui est obscur_. Obscuris

dare lucem; lumen afferre; splendorem afferre; in bono lumine collocare

obscura. USUS: Patefacere et illustrare veritatem, obscura. Illustrare

laudibus aliquem.

ILLŬVĬES, ēi, f. _Saleté_, _malpropreté_. SYN. Sordes. USUS: Pectus

illuvie scabrum. Cf. Sordes.

(Ĭmāgĭnor, aris, atus sum, ari, d. VULG.) _S’imaginer_, _se figurer_.

PHRAS. 1. Vos ante oculos animosque vestros proponite; vultum ejus

et incessum animis intuemini; id animo contemplemini, quod oculis

non potestis; cogitatione vobis hominis hujus mores depingite,

constituite; cogitatione, animo fingite, exstruite animo altitudinem

præstantiamque virtutum quamlibet; sumatur vobis, vir præstans, et ante

oculos ponatur; concipite, comprehendite animo quantamlibet virtutis

magnitudinem; reputate apud vos, atque animis repræsentate; obversetur

ante oculos animosque divina vir virtute; speciem tantæ virtutis animo

informate, adumbrate; virtutis tantæ imaginem, si potestis, animo

fingite, comprehendite, describite; mente concipite. 2. (Imaginor mihi

facile, VULG.), _je m’imagine facilement_. Persuasum habeo; animo mihi

repræsento; facile animum induco, in animum induco; in eam opinionem

facile adducor; in ea opinione sum; facile mente concipio. Cf. Opinio,

Cogito.

ĬMĀGO, ĭnis, f. _Image_. SYN. Simulacrum, species, exemplar. EPITH.

Larvata, expressa, multa. PHRAS. Juvat præstantiorum virorum imagines

intueri, _on aime à regarder les portraits des grands hommes_. Simulacra

magnorum virorum; monumenta formæ ac nominis; effigiem clarorum hominum

identidem respicere; picturæ, tabulæ, imagines ex ære _vel_ marmore

præclare factæ ad virtutem adhortantur. Cf. Idea.

IMBĒCILLIS, e, gen. com. _vel_ IMBĒCILLUS, a, um, _Faible_. SYN.

Infirmus, debilis, enervatus, exsanguis; parum firmamenti ac virium

habens, fracta et tenui valetudine. )( Valens. USUS: Homo a valetudine

et natura infirmior. Omnis superstitio animi imbecillis et anilis est.

Imbecilla ad pugnandum respublica. Cf. Infirmus, Debilis.

IMBĒCILLĬTAS, ātis, f. _Faiblesse_. SYN. Infirmitas, debilitas,

defatigatio, fragilitas. EPITH. Humana, maxima. USUS: Nosti

imbecillitatem hominis, luxum, mollitiem. Susceptum onus propter animi

imbecillitatem deponere. Ætatis et virium imbecillitas illum moratur. Cf.

Debilitas, Infirmitas.

IMBĒCILLĬTER, _Faiblement_ (_au fig._). Nonnisi soli comparativo

Imbecillius adhibetur. SYN. Languide.

IMBELLIS, e, gen. com. _Lâche_, _pusillanime_. SYN. Ignavus. USUS:

Nunquam periculi fuga faciendum est, ut imbelles et ignavi videamur. Cf.

Timidus.

IMBER, bris, m. _Pluie_. EPITH. Lapideus, sanguineus, maximus, assiduus,

magnus. USUS: Magnos et assiduos imbres habuimus. Maximo imbri ad locum

pervenimus. Ingentibus procellis fusus imber. Cf. Tempestas, Pluvia.

IMBERBIS, e, gen. com. _Imberbe_. USUS: Imberbis adolescentulus.

IMBĬBO, is, bĭbi, bĭbĭtum, ere, a. _Pomper_, _aspirer_; _concevoir_. SYN.

Haurio, concipio. USUS: Malam animo opinionem de aliquo imbibere, _se

former une mauvaise opinion de qqn_.

IMBREX, ĭcis, _Tuile faîtière_. SYN. Tegula curta et obtorta, quæ tectis

applicari solet.

IMBŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Imbiber_, _imprégner_; _instruire_,

_façonner_. SYN. Inficio, tingo; instituo. USUS: Tela veneno, lanam

colore imbuere. Pueri animum bonis opinionibus, ingenium artibus, pectus

pietate imbuere. Bellum odio, gladium scelere imbuere. Errorum pravitate

imbui. Cf. Doceo.

ĬMĬTĀBĬLIS, e, gen. com. _Imitable_. SYN. Quod imitatione aliquis assequi

potest. USUS: Imitabilis orationis sublimitas.

ĬMĬTĀTĬO, ōnis, f. _Imitation_. SYN. Æmulatio. EPITH. Depravata, fallax,

nimia, periculosa. USUS: Excellentium hominum virtus est imitatione

digna. Periculosam exempli imitationem posteris prodere. Imitatione

consequi virtutem alicujus. Comœdia est imitatio vitæ.

ĬMĬTĀTOR, ōris, m. _Imitateur_. Æmulator, æmulus. EPITH. Imitatores

faceti, multi, permulti. USUS: Æmulus et imitator studiorum meorum.

Majorum suorum, veterum facinorum imitator.

ĬMĬTĀTRIX, īcis, f. _Imitatrice_. EPITH. Prava, temeraria et

inconsiderata. USUS: Gloriæ imitatrix fama popularis.

ĬMĬTOR, aris, atus sum, ari, d. _Imiter_. SYN. Adumbro, exprimo,

imitatione exprimo; exemplum ab aliquo transfero, sequor, exsequor.

Simulo, fingo. PHRAS. 1. Decet te majores imitari, _il vous convient

d’imiter vos ancêtres_. Majorum laudem cupidissime persequi; vitam avorum

et consuetudinem exprimere; imitando consequi; e majoribus similitudinem

ducere; majorum vestigia persequi, ad majorum facta te exercere; in

majorum velut unici exempli, mores et instituta abire; pedem in majorum

vestigiis ponere; per calcatam a majoribus semitam incedere; rationes

tuas ad majorum rationes adjungere, ad æmulandum patrum decus accendi te

convenit; majorum insistere, ingredi vestigia; facta eorum et consulta

sectari, adumbrare. 2. Non deest ex majoribus tuis, quem imitere, _vous

trouvez parmi vos ancêtres des modèles à imiter_. Non deest ex majoribus,

unde tibi, quod imitere, capias; quam sequare; cujus teras vestigia;

cujus vestigia sequaris; cujus vestigiis inhæreas, insistas; a quo tibi

exemplum capias, sumas, habeas; quem tibi exemplar proponas; cujus

exemplo vivas; cujus exemplum sequare; qui tibi exemplo sit; cujus ad

imitationem vivas; cujus sis imitator, discipulus; quem auctorem habeas;

cujus exempla intueare; a quo vivendi normam et exempla petas; in cujus

vestigia incurras; cujus imaginem morum vitæque imitatione referas.

Cf. Exemplum, Conformo, Sequor. USUS: Heroum veteres casus imitari et

exprimere.

IMMĀNIS, e, gen. com. _Énorme_, _immense_; _cruel_, _féroce_. SYN.

Ferus, importunus. )( Mitis, mansuetus. PHRAS. Homo immanis, _un

homme barbare_. Homo, in quo nec hominis quidquam est præter figuram

et speciem, neque Romani, præter habitum et sonum linguæ, pestis ac

bellua immanis; homo omni diritate et agresti immanitate teterrimus. Cf.

Barbarus. USUS: Immanis et fera natura, audacia; immane facinus. Cf.

Crudelis.

IMMĀNĬTAS, ātis, f. _Cruauté_, _inhumanité_. SYN. Feritas, diritas.

EPITH. Silvestris, barbara, detestabilis, nefaria, nova, singularis,

tanta, vetus. USUS: Omni diritate, et immanitate teterrimus, efferatus.

Cf. Barbaries.

IMMANSUĒTUS, a, um, _Sauvage_, _cruel_. SYN. Ferus, barbarus. )(

Mansuetus. Cf. Atrox.

IMMĀTŪRĬTAS, ātis, f. _Précipitation_. SYN. Nimia celeritas, acerbitas,

importunitas. EPITH. Tanta. USUS: Quid hæc festinatio, hæc tanta

immaturitas.

IMMĀTŪRUS, a, um, _Qui n’est pas mûr_; _prématuré_. SYN. Crudus, acerbus,

acerbitate permistus, intempestivus, præposterus, qui a maturitate longe

abest. )( Maturus. USUS: Mors immatura, et alienissimo tempore nuntiata.

IMMĔDĬCĀBĬLIS, e, gen. com. _Incurable_. USUS: Malum immedicabile. Cf.

Despero.

IMMĔMOR, ŏris, gen. com. _Qui ne se souvient pas_. SYN. Oblitus. USUS:

Mandati immemor. Cf. Obliviscor.

IMMENSĬTAS, ātis, f. _Immensité_. SYN. Infinitas. USUS: Immensitates

camporum.

IMMENSUS, a, um, _Immense_, _infini_. SYN. Infinitus, profundus. )(

Finitus, dimensus. USUS: Ingens, immoderata, infinita, immensa cupiditas,

vitiorum vorago.

IMMĔRENS, entis, gen. com. _Qui n’a pas mérité_, _innocent_. USUS:

Innocentem et immerentem premis.

IMMERGO, is, mersi, mersum, ere, a. _Plonger dans_. SYN. Ingurgito. ADV.

Penitus. USUS: In alicujus se consuetudinem immergere, _s’insinuer fort

avant dans l’amitié de qqn_. Cf. Mergo.

IMMĔRĬTO, _Injustement_. SYN. Injuria, de nihilo. USUS: Immerito et de

nihilo irasceris. Cf. Injuria.

IMMĬGRO, as, avi, atum, are, n. _Passer dans_, _s’introduire_. SYN.

Migro, commigro, solum coloniis occupo. USUS: Immigrare in aliam domum;

in mores alienos. Avaritia et luxuria pedetentim in rempublicam immigrat.

Cf. Migro.

IMMĬNĔO, es, ere, n. _Menacer_. SYN. Impendeo. PHRAS. 1. Hostis nobis

imminet, _l’ennemi nous menace_. Bellum non in animis modo, sed prope

in oculis est; bellum nos _vel_ nobis manet, et jam impendet, et hostes

in capite ac cervicibus nostris hærent; in tergis nostris hærent hostes;

supra caput est hostis. 2. Infortunium nobis imminet, _un malheur

nous menace_. Fatum nobis aliquid impendet, aut instat jam plane, aut

certe appropinquat; eadem in nos fortuna ingruit, quæ alios afflixit;

in propinquo est malum. Faba aliqua in nos cuditur; haud longe aberit

infortunium. USUS: Carthago diu Romæ imminebat. Cupiditate imminere

in alienam hereditatem, _convoiter_. Animis in spem propinquam, in

occasionem hostis evertendi imminere. Cf. Insidiæ, Prope.

IMMĬNŬO, is, i, ūtum, ere, a. _Diminuer_. SYN. Diminuo, attenuo. USUS:

Imminuere de voluptate alicujus; opes accisæ et imminutæ. Cf. Minuo,

Detraho.

IMMĬNŪTĬO, ōnis, f. _Retranchement_, _diminution_. SYN. Diminutio. USUS:

Sine imminutione dignitatis tuæ id fiet.

IMMĬSĔRĬCORS, ordis, omn. gen. _Qui est sans pitié_, _impitoyable_. SYN.

Immansuetus, superbus, infestus. Cf. Durus, Superbus.

IMMISSĬO, ōnis, f. _Action de laisser en liberté_. USUS: Sarmentorum

aliorum amputatio, aliorum immissio, _couper des sarments, en laisser

d’autres se développer_.

IMMĪTIS, e, gen. com. _Sauvage_, _cruel_. SYN. Asper, sævus, crudelis,

immansuetus. USUS: Princeps immitis ac sævus. Uva immitis, cruda ac

immatura, _raisin vert, qui n’est pas mûr_. Cf. Asper, Crudelis.

IMMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. _Envoyer_. SYN. Mitto, facio, impello.

)( Emitto. USUS: Jacere et immittere injuriam in aliquem. Immittere se in

armatos hostes, in voluptates.

IMMO _vel_ ĪMO, _Oui_, _certes_; _bien plus_. SYN. Etiam atque etiam, jam

vero etiam, citius dixerim; quin etiam; haud scio, an non etiam. USUS:

Causa igitur non bona est? immo optima.

IMMŌBĬLIS, e, gen. com. _Immobile_. SYN. Torpens. USUS: Terra immobilis,

manens, ima sede semper hærens.

IMMŎDĔRĀTĒ, _Sans mesure_. SYN. Immodice, immodeste, extra modum, non

moderate. )( Moderate. USUS: Adversas res ut secundas immoderate ferre,

levitatis est.

IMMŎDĔRĀTIO, ōnis, f. _Défaut de mesure_, _excès_. SYN. Procacitas,

petulantia. USUS: Efferri immoderatione verborum, _se laisser aller à un

flux de paroles_.

IMMŎDĔRĀTUS, a, um, _Immodéré_, _excessif_. SYN. Immodestus, intemperans,

nimius, modum egressus. USUS: Alexander superbus, immoderatus, crudelis.

Immensa, infinita, immoderata cupiditas; lætitia immoderata et nimis

luxuriosa. Cf. Immodestus.

IMMŎDESTĒ, _Avec excès_, _outre mesure_. SYN. Immoderate.

IMMŎDESTĬA, æ, f. _Excès_, _dérèglement_. SYN. Immoderatio,

intemperantia. USUS: Incogitantia excors, immodestia summa.

IMMŎDESTUS, a, um, _Qui est sans retenue_, _immodéré_, _déréglé_. SYN.

Immoderatus. )( Modestus. PHRAS. Immodestus est, _il est sans retenue_.

Parum modestus est; non satis modeste vivit; ratione non utitur;

modestiam ignorat; longe abest a modestia; parum modestis est moribus;

de modestia nihil laborat; nullum illi modestiæ studium est; expers

est modestiæ, judicii, prudentiæ, rationis; temere, imprudenter, sine

ratione, sine modo agit; immoderate, immodice, inconsiderate, inconsulte

agit; inconsultus est, imprudens, temerarius, inconsideratus, immoderatus.

IMMŎDĬCĒ, _Sans mesure_, _excessivement_. SYN. Immoderate.

IMMŎDĬCUS, a, um, _Démesuré_, _excessif_. SYN. Immoderatus. Cf.

Immodestus.

IMMŎLĀTOR, ōris, m. _Sacrificateur_.

IMMŎLO, as, avi, atum, are, a. _Immoler_, _sacrifer_. SYN. Sacrifico.

ADV. Studiosius, crebrius. USUS: Hostias immolare. Cf. Sacrum, Sacra.

IMMŎRĬOR, eris, mortuus sum, mori, d. _Mourir sur ou dans_. USUS: Studiis

immortuus est, _il s’est tué à travailler_.

IMMORTĀLIS, e, gen. com. _Immortel_. SYN. Indissolubilis, sempiternus.

)( Mortalis. USUS: Quorum vivit immortalis gloria et fama. Immortalem

fructum ex re aliqua capere.

IMMORTĀLĬTAS, ātis, f. _Immortalité_. SYN. Immortalis memoria nominis;

sempiterna, immortalis gloria; perpetuitas, immortalis vitæ conditio,

memoria hominum sempiterna; æternitatis memoria. )( Mortalis. PHRAS. et

USUS: 1. Facta alicujus et famam immortalitati tradere, _immortaliser

les actions et la renommée d’un homme_. Nominis memoriam sempiternæ

gloriæ ac immortalitati commendare; facta nomenque immortalitati mandare,

donare; ad immortalitatem consecrare, immortalitatem alicui donare. 2.

Ea res immortalitatem nominis tibi pariet, _cette action rendra votre

nom immortel_. Te ad posteros sempiterna gloria donabit, afficiet,

illustrabit; laudem nominis ad sempiternam memoriam temporis propagabit;

nomen tuum posteritati tradet, omnium scriptis et sermonibus exornandum,

extollendum, celebrandum; nominis tui gloriam cum omni posteritate

adæquabit; ab hominum oblivione, ab interitu vindicabit; memoriam tui

reddet immortalem; ea re id consequeris, ne qua res tui nominis famam

delere possit; ut omnis de te posteritas loquatur; ut fama tua nunquam

consenescat; nunquam obscuretur; nullo unquam tempore exstinguatur; nulla

temporis diuturnitate deleatur; ut nomen tuum vigeat memoria sæculorum

omnium; ut de te posteritas omnis audiat et loquatur; ut memoriam tui

excipiat, alat et tueatur æternitas. Cf. Fama, Posteritas.

IMMORTĀLĬTER, _A la manière des immortels_. SYN. Incredibiliter,

maximopere. USUS: Immortaliter gaudere, _ressentir une joie infinie_.

IMMŌTUS, a, um, _Qui est sans mouvement_, _immobile_. USUS: Firmum

immotumque animo sedet.

IMMUNDUS, a, um, _Sale_, _impur_, _malpropre_. SYN. Impurus, illotus,

sordidus, contaminatus. USUS: Humus immunda.

IMMŪNIS, e, gen. com. _Exempt d’impôts_. SYN. Vacuus a munere, qui

munere vacat. PHRAS. Immunis est a tributis et publicis oneribus, _il

est exempté des impôts et des charges publiques_. Virtute id consecutus

est, nihil ut publice penderet; ut vectigalis non esset; ut ex eorum

numero, qui publice aliquid pendunt, eximeretur; ut esset expers

eorum onerum, quæ publice imponuntur; ut nullam pecuniam in commune

conferret; ut publicis oneribus vacaret; tributarius ne esset; tributum

ut nullum conferret. USUS: Agri, civitates immunes, _terres, cités sans

redevances_. Cf. Privilegium.

IMMŪNĬTAS, ātis, f. _Exemption (d’impôts, de service)_. SYN. Vacatio,

libertas. EPITH. Infinita. USUS: Dare alicui immunitatem munerum.

IMMŪNĪTUS, a, um, _Non fortifié_. SYN. Apertus, non septus. )( Munitus,

septus.

IMMŪTĀBĬLIS, e, gen. com. _Qui ne change point_, _immuable_. SYN.

Immobilis, perennis. )( Mutabilis. USUS: Res stabilis et immutabilis.

Æternum et immutabile fatum.

IMMŪTĀBĬLĬTAS, ātis, f. _Immutabilité_. SYN. Necessitas. )( Mutabilitas.

IMMŪTĀTĬO, ōnis, f. _Changement_. EPITH. Crebra, parva.

IMMŪTO, as, avi, atum, are, a. _Changer_. SYN. Muto. USUS: Ne quid move,

et immuta. Quibusdam in rebus me immutavi. Ille te mihi immutavit. Cave,

ne quid de prioribus institutis immutes. Cf. Muto, Vario.

IMPAR, ăris, omn. gen. _Inégal_; _impair_. SYN. Dispar. )( Par. USUS: Ab

hoc impari certamine, atque injusta contentione avocabat. Numerus par,

impar.

IMPĂRĀTUS, a, um, _Non préparé_; _surpris_. SYN. Non paratus, incautus,

immunitus. USUS: A militibus, et pecunia imparatus. Imparatus in paratos

inciderat. Inermem, et imparatum aggredi, adoriri.

IMPĀRTĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Faire part de_, _communiquer_,

_donner_. SYN. Impertio, impertior, do, tribuo. USUS: Sua impartire

civibus, communicare cum proximis. Cf. Largior, Participo.

IMPĂTĬBĬLIS, e, gen. com. _Intolérable_. SYN. Quod ferri non potest. )(

Patibilis, tolerabilis. USUS: Dolor impatibilis malis, bonis tolerabilis.

IMPĂVĬDĒ, _Sans crainte_. SYN. Audacter. USUS: Nullo trepidationis signo

dato, impavide poculum hausit. Cf. Intrepide.

IMPĂVĬDUS, a, um, _Inaccessible à la crainte_, _courageux_. SYN. Qui

nihil timet, audax, intrepidus. Cf. Audax.

IMPĔDĪMENTUM, i, n. _Empêchement_. SYN. Impeditio, mora. PHRAS. 1.

Timeo ne tibi impedimento fuerim ad res tuas, _je crains de vous gêner

dans vos affaires_. Timeo, ne tua negotia disturbaverim, interruperim,

impediverim, interturbaverim; ne tuis rebus aliquid moræ, aliquid

impedimenti attulerim; ne tibi rebusque tuis molestus fuerim; ne tibi

molestiam exhibuerim; ne me tibi intempestive obtulerim. 2. Nolo

tibi impedimento esse, _je ne veux pas vous embarrasser_. Nolo tuas

occupationes interpellare; nolo jam tibi occupato molestus esse;

molestiam adhibere; nolo obstrepere; nolo tuorum negotiorum cursum

impedire; nolo avocare te a tuis negotiis, curis, occupationibus. Cf.

Impedio. USUS: 1. Inferre moram alicui et impedimentum. 2. In re bellica,

_les bagages_: Impedimenta abdere, in tuto collocare. Impedimenta

diripere. Impedimentis hostem exuere; hostium impedimentis potiri.

IMPĔDĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Embarrasser_. SYN. Impedimento sum,

impedimentum affero, infero; interpello, intercedo, obsto, excludo, me

interpono. )( Permitto. ADV. Foris, præclare. PHRAS. 1. Ego nolui hominem

impedire, _je n’ai pas voulu gêner cet homme_. Rem prope explicatam

perturbare, disturbare nolui; ego reprimendum hominem, cœpta ejus

perimenda non putavi; ego cœpta pertexendi facultatem illi eripere, a

cœptis eum prohibere, obstare illi et officere, rationes ejus conturbare,

ejus cœpta præcidere, disjicere nolui; ejus commoda labefactanda,

aut jura oppugnanda non censui; ejus consilia discutere, comprimere,

retardare, ejus rebus obstrepere, intercedere nolui. 2. Crebræ amicorum

salutationes me studiis impediunt, _mes amis en venant me saluer

fréquemment m’empêchent de travailler_. Crebræ amicorum salutationes ita

me interpellant, ut prorsus me a studiis avocent, abstrahant, abripiant,

avellant, amoveant; omnem prorsus colendi studii facultatem eripiunt;

nullam mihi studiorum copiam, nullam ad colenda studia, ac tractandas

litteras horam vacuam, nullum ad colendas artes nostras liberum tempus

relinquunt. Fit salutationibus amicorum adeuntium ad me, ad me

ventitantium, fit amicorum officio, ut spatii nihil habeam ad animum

litteris excolendum, ad ingenium studiis exercendum. Ita sum occupatus,

occupationes habeo tantum in excipiendis iis, qui ad me officii causa

adeunt, ut otii nihil supersit ad studia litterarum tractanda; ut nullam

diei partem arbitratu meo in studiis ponere, ad studia conferre liceat.

3. Ego progressus tuos non impedio, _je ne vous empêche pas d’avancer_.

Ego luminibus tuis non obstruo, non officio; viam tibi ad honorem non

præcludo; non remoror commoda tua, et progressus; ego honorum cursus non

moror; aditum tibi ad honores non includo; per me non stat, quominus

expeditus tibi honorum cursus sit; quominus cursum tuum teneas, non

intercedo; ad honores viam tibi non obstruo; iter tibi ad honores per me

interseptum non erit; non est, quod viam tibi ad honores per me obseptam

querare. 4. Casu impedita res est, _le hasard a apporté des obstacles à

l’accomplissement de cette affaire_. Cœptis casus intervenit; turbatum

est rei initium, nescio quo casu; ejus rei persequendæ facultatem

casus eripuit; casus rem interpellavit, disturbavit; res improvisa

tempora rei gerendæ exemit; moram cœptis attulit; rei consilium casus

conturbavit, discussit, compressit; casus, qui forte tum incidit, rebus

moram invexit. 5. Prava hominis consilia amicus impedivit, _son ami

a détourné cet homme de ces mauvais desseins_. Pravis ejus consiliis

amicus intercessit, se interposuit; ejus cupiditatibus amicus se objecit,

opposuit; improba consilia et conatus amicus infregit; pravis consiliis

amicus obviam iit, et facultatem una voluntatemque homini eripuit;

intercessor rei malæ, amicus fuit; materiem furori amicus subtraxit;

prava hominis consilia amicus discussit, depulit, repressit; ne inique

cogitata perficeret, ne improba consilia ad exitum perduceret, ne pravo

cupiditatum impetu longius auferretur, amicus præpedivit. USUS: Ea mentio

mentem dolore impedivit. Curis se et negotiis impedire. Me quotidie aliud

ex alio impedit. Impedire se in plagas, _enlacer_, _embarrasser_. Cf.

Impedimentum.

IMPĔDĪTĬO, ōnis, f. _Obstacle_, _empêchement_. SYN. Occupatio. USUS:

Animus ab omni impeditione curarum liber.

IMPELLO, is, pŭli, pulsum, ere, a. _Pousser_, _exciter_; _provoquer_.

SYN. Urgeo, adduco, induco, incito. )( Revoco, retardo. ADV. Gravissime,

leviter, minime. PHRAS. 1. Ad gloriæ studium te impellere non desinam,

_je ne cesserai pas de vous faire aimer la gloire_. Incitare, incendere

animum, ad gloriam sectandam sollicitare, instigare te non desistam;

animum tuum gloriæ stimulis concitare atque admonere non desinam. 2.

Muliebres blanditiæ virum ad id facinus impulerunt, _les caresses de sa

femme l’ont poussé à commettre ce crime_. Maxima illecebra ad audendum

facinus muliebres erant blanditiæ; prima invitamenta ad audendum facinus

in uxorio homine conjugis erant lacrimæ ac blanditiæ; stimulatrix improbi

facinoris uxor erat; conjugis lacrimæ ingens ad audendum incitamentum,

non mediocre telum, haud parvum irritamentum ad rem tentandam muliebres

lacrimæ erant ac preces; quod suscepit facinus, muliebribus instinctus

illecebris, ac furiis suscepit; muliebres illecebræ hominem ad id facinus

egerunt, perpulerunt; uxor hominem ad id audendum suis illecebris

compulit et perpulit; uxor virum implevit temeritatis suæ. Cf. Excito.

USUS: In scelus, spem, maleficium, metum, fraudem impellere aliquem.

Ratio me et auctoritas impulit, ut crederem. Impellere præcipitantem,

perditum prosternere. Cf. Allicio, Stimulo, Incito.

IMPENDĔO, es, ere, n. _Être suspendu au dessus_, _approcher_, _menacer_.

SYN. Immineo, jamjam adsum, appropinquo, insto, maneo. USUS: Magnæ

reipublicæ formidines, procellæ, calamitates, terrores ab improbis

civibus impendent. Cf. Immineo, Prope.

IMPENDĬO, _Beaucoup_. SYN. Multo. USUS: Nunc impendio magis odit senatum.

IMPENDĬUM, ii, n. _Dépense_. SYN. Impensa. USUS: 1. Quæstum sibi

instituit sine impendio. 2. Usura, _bénéfice_, _intérêt_. Fenus et

impendium recusare.

IMPENDO, is, di, sum, ere, a. _Employer_, _se donner à_. SYN. Insumo;

impensam ago, facio; pecuniam in rem aliquam conjicio, consumo. PHRAS. 1.

Totum se eloquentiæ impendit, _il se donne tout entier à l’éloquence_.

Totum se dat eloquentiæ; tempus dat omne eloquentiæ; plurimum studii in

eloquentia comparanda consumit; nihil non temporis eloquentiæ studiis

tribuit; animum, mentem, cogitationem, curas omnes in eloquentiæ

studiis defigit; operam, industriam, mentemque denique omnem in paranda

eloquentia figit, locat, collocat, ad eloquentiam curas omnes ac

cogitationes refert; eloquentiæ tempus omne ac studium impertitur; huic

uni operam, studiumque navat; in hoc uno curam omnem ac operam conterit

et consumit. Beneficium bene impensum est, _ce bienfait a été bien

placé_. Bene utiliterque locata est opera; bene collocatum beneficium

est; operam hic locasse, fenerari beneficium fuit. USUS: Postquam

aliquid impendit, mediocri quæstu contentus non erat. Laborem et sumptum

impendere in rem aliquam. Cf. Sumptus.

IMPĔNĔTRĀBĬLIS, e, gen. com. _Impénétrable_, _inaccessible_. USUS:

Stagnum impenetrabile.

IMPENSA, æ, f. _Dépense_. SYN. Sumptus. USUS: Ne molestiam tibi cum

impensa exhibeam. Impensas facere, agere in rem aliquam. Cf. Sumptus.

IMPENSĒ, _Beaucoup_, _fort_. SYN. Vehementer, valde. USUS: Impense rogat.

Id eo facio impensius. Eo impensius accendor. Cf. Valde.

IMPĔRĀTOR, ōris, m. _Chef_, _général_; _général victorieux_. SYN. Dux,

qui exercitui præpositus est; quem penes summa imperii est, princeps

ducum; bello præfectus, omnibus copiis præfectus. EPITH. Acutus,

ambitiosus, invidus, bonus, fortis, certus, clarissimus, dignus aliquo

nomine, egregie fortis et bonus, gravis, ignavior, infelicissimus,

invictissimus, liberalissimus, magnus, melior, nobilis, novus, optimus,

præclarus, præposterus, rudis, severus, singularis, summus atque

perfectus, vetus. USUS: Imperatorem exercitui præficere ducem veteranum,

bello fortissimum. In summo imperatore quatuor has res inesse oportet:

scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem. Imperatorem

ac belli gerendi administratorem eum esse oportebat, qui patriæ

consuleret, vitæ non parceret. Universi exercitus acclamatione imperator

salutatur. Omnem cogitationem, omnia consilia, mentem prorsus a bellis

abduxit, avocavit imperator. Cf. Imperium, Generalis.

IMPĔRĀTŌRĬUS, a, um, _De général_. USUS: Imperatorius ardor oculorum.

Laus imperatoria.

IMPĔRĀTRIX, īcis, f. _Celle qui commande_, _maîtresse_, _dominatrice_.

IMPERFECTUS, a, um, _Imparfait_. SYN. Inchoatus, pendens; non absolutus,

præcisus; impolitus, adumbratus, affectus. PHRAS. Opus est imperfectum,

_l’œuvre n’est point terminée_. Multum abest ab operis perfectione;

operis fundamenta jacta sunt, sed a fastigio longe abest; res institutam

quidem, sed necdum perpolitam habemus. Cf. Absolvo. USUS: Imperfectum et

rude, nec absolutum.

IMPĔRĬŌSUS, a, um, _Impérieux_, _hautain_. SYN. Superbus, imperii nimius.

USUS: Cupiditas honoris, quam dura, quam imperiosa! imperiosi populi et

illustres. Cf. Superbus, Insolens.

IMPĔRĪTĒ, _En ignorant_. SYN. Inscite, indocte, imprudenter.

IMPĔRĪTUS, a, um, _Ignorant_. SYN. Inscius, rudis, ignarus, indoctus. )(

Peritus. PHRAS. Homo omnium rerum imperitus rempublicam audet attingere,

_comment cet homme neuf en toutes choses ose-t-il aspirer aux fonctions

publiques_? Homo non ætate modo, sed et usu rerum tiro ad rempublicam

veniat nudus et inermis? nulla cognitione rerum, nulla scientia ornatus?

Rerum indoctus et ignarus; qui inscite faciat omnia, dicatque; omnis

eruditionis expers, hebes, inexercitatus, impolitus; litterarum ac

humanitatis expers; rabula indoctus, inurbanus; dicendi arte rudis,

moribus agrestis; in quo litterarum nihil; homo remotus a dialecticis,

sine ulla bona arte, sine humanitate, sine ingenio, sine litteris ad

rempublicam se conferre audet? Cf. Rudis. USUS: Homo dicendi, juris,

rerum omnium imperitus et rudis.

IMPĔRĬUM, ii, n. _Commandement_, _autorité_. SYN. Potestas, ditio;

dignitas, magistratus, provincia, dominutio; mandatum. EPITH. Annuum,

clarissimum, commune, consulare, cruentum atque funestum, diligens,

moderatum, divinum, domesticum, extraordinarium, honorificum, illustre,

infinitum, justum, legitimum, magnum, majus, maritimum, maximum,

militare, molestum, necessarium, novum, populare, præclarum, prætorium,

regium, severum, summum, vetus. PHRAS. 1. Imperium alicui decernere,

_confier à qqn l’autorité_. Imperium alicui deferre; imperii summam

tradere alicui et committere; imperium mandare; imperio præficere; summam

imperii ad aliquem transferre, deferre; summam rerum alicui dare; summam

potestatem alicui permittere; imperatorem ac rectorem generis humani

salutare aliquem. 2. Imperium capere, accipere, obtinere, _prendre le

commandement_. 3. Imperium administrare, _exercer une charge_. Imperii

summam in suos tenere, gerere, habere; cum imperio esse. 4. Pompeius

imperium ampliavit, _Pompée recula les bornes de la république_. Romanum

imperium victoriis fundavit, dilatavit, propagavit; multa regna ad

imperium adjunxit; fines imperii latissime protulit; Pompeio duce multi

populi sub imperium et ditionem Romanæ gentis venere. Cf. Amplifico. 5.

Optabile est imperium in multos habere, _on aime à commander à beaucoup

d’hommes_. Habere multos, qui pareant imperanti; quorum opera jure tuo,

pro tuo jure, pro potestate, tuo arbitratu uti possis; multis dominari,

multis præesse; paratos ad voluntatem, ad imperium, ad nutum habere

multos. 6. Gessi maxima imperia, _j’ai exercé les plus grandes charges_.

Summis rebus cum potestate præfui; summa mihi commissa credita, mandata,

tradita sunt imperia; mea cura ac vigilantia maximis sæpe in rebus

imperii est spectata. USUS: 1. Imperium alicui mandare. Imperium gerere.

Ab imperiore movere; imperium alicui abrogare, adimere. 2. Mandatum,

jussum, _ordre_. Imperium observare, revereri, exsequi, persequi; imperio

parere.

IMPĔRO, as, avi, atum, are, n. et a. _Commander_. SYN. Leges alicui

impono, præscribo. )( Pareo. PHRAS. Audio provinciæ te imperare,

_j’apprends que vous avez le gouvernement d’une province_. Audio,

provinciam te summo cum imperio obtinere; tuam esse summam ea in

provincia potestatem; tuam esse summam in administrandis provinciæ rebus

potestatem: præesse te provinciæ eo jure, quod amplissimum esse potest;

præesse te provinciæ ea potestate, quæ potest esse maxima; regere te

provinciam, sic ut summo utaris imperio. Cf. Rego, Potestas, Dominus.

USUS: Cupiditatibus suis imperare. Imperare frumentum, stipendium.

IMPERTERRĬTUS, a, um, _Qui est sans effroi_. SYN. Qui nulla re terretur.

Cf. Audax.

IMPERTĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Faire part de_, _communiquer_,

_donner_. SYN. Impartio, impertior, do, tribuo. ADV. Gratuito. USUS:

Studium suum, laborem suum hominum periculis sublevandis impertire;

alicui suum dolorem, multam salutem, laudem et misericordiam impertire.

Cf. Do, Largior, Communico, Particeps, Dono.

IMPERTĬOR, īris, ītus sum, iri, d. _Faire partager à_. SYN. Impertio.

IMPĔTO, is, ĭtum, ere, a. _Se jeter sur_, _attaquer_. SYN. Invado. Cf.

Impetus, Invado.

IMPĔTRĀBĬLIS, e, gen. com. _Qu’on peut obtenir_. SYN. Quod facile

impetrari et obtineri potest. USUS: Votum impetrabile. Omnia impetrabilia

et tuta.

IMPĔTRĀTĬO, ōnis, _Action d’obtenir_. USUS: Impetrationes nostræ nihil

valent.

IMPĔTRO, as, avi, atum, are, a. _Obtenir_. SYN. Exoro, exigo, aufero,

induco, ut fiat aliquid; invenio, fero, voti compos fio, voti damnor.

ADV. Libenter. USUS: Impetrare vitam, salutem alicui. Omnia in hac gratia

ac potentia tua me impetraturum confido. Nec fas esse arbitror, quidquam

me rogantem abs te non impetrare. Cf. Acquiro.

IMPĔTŬS, ūs, m. _Impétuosité_, _choc_, _attaque_. SYN. Impressio, vis,

violentia, incursio, incursus, ferocia, conatus. EPITH. Acerrimus, cæcus,

crudelis, furibundus, fortissimus, hostilis, immanis, inconsideratus,

justus, magnus, nocturnus, par, perceler, rectus, regius, repentinus,

sceleratus, similis, singularis, subitus, tantus, totus, tribunitius.

PHRAS. 1. Impetum in ejus fortunas fecere hostes, _les ennemis

firent une incursion sur ses domaines_. In fortunas ejus invaserunt;

agros incursavere; opes ejus vexarunt; infestis prope signis in eum

inferebantur; incursio atque impetus armatorum in eum factus est; in

eum homines concitati irruere; eum impetu perculere; in ejus domum

irrupere; impressionem gravem dedere; in eum ivere; in ejus fortunas

impetum dedere; in ejus fortunas magna violentia incurrere; cæco impetu

grassati sunt. 2. Impetum in hostes fecere, _ils s’élancèrent sur les

ennemis_. Magnum in hostes impetum dedere; in hostem se concitavere;

illati primo impetu signa hostium turbavere; adversus hostiles cuneos

equestrem procellam effudere. Subito incursu fudere hostem, ferociter

citato agmine invecti, infestis hastis provolarunt; summa vi se in

medios hostes intulere; omnibus repente copiis provolarunt; confertissimo

agmine incurrere, incursum fecere. 3. Adversarii tui sæpius impetum

in te facient, _souvent vos adversaires chercheront à vous attaquer_.

Multum studii ad te oppugnandum conferent, evertere te ac tua commoda

conabuntur; frequentius in te incurrent, irruent, impressionem facient;

mucrones in te exacuent; jugulum ferro vitamque petent. Cf. Adorior,

Aggredior. 4. Impetus hostis _aut_ frangere, _aut_ retardare, _ou briser,

ou soutenir le choc des ennemis_. Impetus hominis aut comprimere,

cohibere, propulsare; aut impetum excipere, ferre, perferre, tardare,

sustinere; petitiones ejus eludere, vitare, effugere, declinare. USUS:

Impetus quidam et commotio animi. Multi multa faciunt temeritate quadam,

sine judicio _vel_ modo; impetu quodam mentis et voluntatis. Impetu ferri

in aliquem. Impetum dare, facere in hostes. Impetum perferre, reflectere.

Impetum frangere, comprimere. Impetum capere. Impetum effundere.

IMPEXUS, a, um, _Non peigné_, _en désordre_. USUS: Barba impexa.

IMPĬĒ, _D’une manière impie_. SYN. Barbare, nefarie, scelerate.

IMPĬĔTAS, ātis, f. _Impiété_. SYN. Impia fraus. USUS: Nihil tam miseros

facit, quam impietas et fraus.

IMPĬGER, ra, um, _Qui n’est pas paresseux_, _actif_. SYN. Diligens. )(

Piger. USUS: Impiger ad labores belli. Patientem et impigrum se præbere.

Cf. Diligens.

IMPĬGRE, _Activement_. SYN. Alacriter, diligenter.

IMPĬGRĬTAS, ātis, f. _Activité_. SYN. Diligentia.

IMPINGO, is, pēgi, pactum, ere, a. _Pousser_, _jeter ou frapper contre_.

SYN. Jacio, impello, objicio, allido, obtrudo. PHRAS. Improvidi in multos

scopulos impingunt, _les gens imprévoyants vont donner contre beaucoup

d’écueils_. In multis periculis offendunt; in multa pericula incurrunt,

inferuntur. Quis est ex imprudentum horum genere hominum, qui nihil

offendat, nusquam incurrat? Cf. Labor, eris. USUS: Fustem alicui, culpam

in aliquem impingere.

IMPĬUS, a, um, _Impie_. SYN. A pietate remotus, alienus; consceleratus.

)( Pius. ADV. Admodum. PHRAS. Est homo impius, _c’est un impie_. Impurus

homo est, religionumque omnium ac sacrorum hostis; in hoc homine perfidia

est plus quam Punica, nihil veri, nihil sancti, nullus deum metus, nullum

jusjurandum, nulla religio; homo est, qui unus omnium impurrissime

teterrimeque religionem violet. Cf. Sceleratus, Malus, Nequam, Mores

mali. USUS: Sunt suæ impiis assiduæ furiæ. In consceleratos et impios

certæ a Diis immortalibus pœnæ sunt constitutæ.

IMPLĀCĀBĬLIS, e, gen. com. _Implacable_. SYN. Inexorabilis. USUS: Durum

se et implacabilem alicui præbere. Cf. Durus.

IMPLĔO, es, ēvi, ētum, ere, a. _Emplir_, _remplir_. SYN. Compleo, expleo,

augeo. )( Exhaurio. USUS: Demosthenes non semper implet aures meas,

_Démosthène ne satisfait pas toujours mon oreille_. Profiteri, quod non

possis implere, imprudentiæ est. Numeros omnes boni Principis, officia et

munia consulatus implere. Aliquem spei, formidinis implere. Cf. Plenus.

IMPLĬCĀTĬO, ōnis, f. _Entrelacement_, _enchaînement_. USUS: Nervorum

implicatio in toto corpore.

IMPLĬCĬTĒ, _D’une manière embrouillée_; _obscur_. SYN. Abscondite. )(

Explicate.

IMPLĬCO, as, āvi, ātum, _vel_ etiam: implĭcŭi, cĭtum, are, a. _Enlacer_,

_embarrasser_. SYN. Irretio, illaqueo. )( Explico. ADV. Penitus. PHRAS.

Multis periculis implicatus tenetur, _il est environné de dangers_. In

multos se laqueos induit, quorum ex nullo se explicare possit; imprudens

eo, quo minime vellet, revolvitur; nihil expedit; ita res contractas

habet et inexplicabiles, tot controversiis implicatas, ut exitum non

videat; irretitus est multis periculis et litibus. USUS: Homo multis

familiaritatibus, officiis, occupationibus implicatus. Aliquem responsis

incertis, molestiis, religionibus implicare. Reipublicæ procuratione

implicari et adstringi. Maleficio aliquo, severitate judiciorum, morbo

implicari.

IMPLŌRĀTĬO, ōnis, f. _Action d’implorer_, _invocation_. USUS: Si te

illius acerba imploratio et vox miserabilis non inhibebat, ne civium

quidem fletu commoveberis?

IMPLŌRO, as, avi, atum, are, a. _Implorer_, _invoquer_. SYN. Invoco,

exposco, flagito, posco, appello, obtestor, voce miserabili opem peto,

ad aliquem confugio, ad alicujus opem confugio. ADV. Etiam atque etiam.

USUS: Deum hominumque fidem, auxilium, jura civitatis implorare. Cf.

Peto, Preces, Auxilium.

IMPLŪMIS, e, gen. com. _Qui n’a pas encore de plumes_. USUS: Implumes

pulli.

IMPLŬVĬUM, ii, n. _Bassin qui se trouvait dans l’intérieur des maisons de

Rome et où étaient recueillies les eaux pluviales_. SYN. Locus sine tecto

in ædibus, quo descendere imber possit.

IMPŎLĪTĒ, _Sans élégance_. SYN. Inornate, inculte.

IMPŎLĪTUS, a, um, _Inculte_, _grossier_. SYN. Rudis. ADV. Admodum. USUS:

Genus hominum rude ac impolitum; forma dicendi impolita. Cf. Rudis,

Agrestis.

IMPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a. _Placer sur_. SYN. Pono super

aliquid. USUS: 1. Diadema alicui, victori coronam imponere. Leges alicui

per vim imponere. 2. Injungo, _imposer_, _ordonner_. Magnum onus alicui,

multos labores, negotia imponere, injungere. Has mihi partes, hanc

personam, hanc necessitatem Cæsar imposuit. 3. Mando, impero, _ordonner_.

Frumentum, pecuniam in remiges imponere. 4. Præficio, _préposer_, _mettre

à la tête_. Villicum pecori, agro imponere. 5. Infero, _porter_. Vulnera

alicui, plagam mortiferam reipublicæ, injurias et contumelias imponere.

6. Decipio, _en imposer, tromper_. Imponere alicui.

IMPORTO, as, avi, atum, are, a. _Apporter_, _causer_, _susciter_. SYN.

Infero, affero, præbeo, exhibeo. )( Exporto. USUS: Ea res magnam nobis

calamitatem, multa odia, suspiciones, pericula importavit. Cf. Affero.

IMPORTŪNĒ, _Mal à propos_, _à contre temps_. SYN. Moleste, minus idoneo

tempore.

IMPORTŪNĬTAS, ātis, f. _Mauvais caractère_; _cruauté_. SYN. Immanitas,

violentia. EPITH. Incredibilis, molesta, tanta. USUS: Quem propter

audaciam et importunitatem animi nemo tecto vellet recipere. Animal ex

omni scelerum importunitate concretum.

IMPORTŪNUS, a, um, _Funeste_, _cruel_, _pénible_. SYN. Immanis, infestus.

)( Opportunus. USUS: Immanis et importuna natura. Incommoda et importuna

clades civitatis. Cf. Odiosus, Molestus.

IMPOS, ŏtis, omn. gen. _Qui n’est pas maître de soi_. USUS: Adolescens

animi impos, animi parum sani.

IMPŎTENS, entis, omn. gen. _Qui ne se possède pas_, _emporté_, _violent_.

SYN. Effrenatus, qui in sua potestate non est, qui dolori _vel_ iracundiæ

paret, obsequitur, qui iracundia, etc. effertur. USUS: 1. Victoria

feroces reddit et impotentes. Effrenatio impotentis animi. Iratus fecit,

et impotenti animo. Lætitia impotenti efferri. 2. Invalidus, infirmus,

_faible_, _impuissant_. Valeant hæc ad salutem impotentium. Cf. Ferocia,

Præceps, Immoderatus.

IMPŎTENTER, _Immodérément_, _violemment_. USUS: Impotenter se gerere.

Impotentius regi.

IMPŎTENTĬA, æ, f. _Impuissance_; _violence_, _insolence_. SYN. Animi

effrenatio. USUS: Dictorum atque factorum impotentia. Cf. Insolentia.

IMPRĔCOR, aris, atus sum, ari, d. _Souhaiter (du mal à qqn)_. SYN.

Precor. In malam fere partem accipitur. Cf. Maledictum.

IMPRESSĬO, ōnis, f. _Choc_, _attaque_. SYN. Efficientia, effectio, vis,

violentia, incursio, impetus. EPITH. Explanata. USUS: Impressionem in

hostes facere, date; impressione aciem hostilem fundere, evertere,

_fondre sur_, _faire irruption sur_, _mettre en déroute les bataillons

ennemis_. Cf. Impetus.

IMPRĬMO, is, pressi, pressum, ere, a. _Imprimer_, _graver (au pr. et au

fig.)_. SYN. Signo, inscribo; quasi informo in animo; _vel_ in animum

alte defigo. ADV. Similiter, subtiliter. USUS: In omnium animis deorum

notitiam impressit natura. Aliquid alte in mente et animo imprimere.

Dedecus reipublicæ, vestigia flagitiorum omnibus provinciis imprimere.

Hæc eum viderem tot vestigiis impressa.

IMPRŎBĀBĬLIS, e, gen. com. _Qu’on ne peut approuver_, _insoutenable_.

SYN. Non probabilis. USUS: Nos alia improbabilia, alia probabilia dicimus.

IMPRŎBĀTĬO, ōnis, f. _Désapprobation_. )( Approbatio. USUS: Hæc ad

improbationem testium pertinent.

IMPRŎBĒ, _Méchamment_, _injustement_. SYN. Injuste, inique, perverse,

nequiter. USUS: Præda improbe parta.

IMPRŎBĬTAS, ātis, f. _Méchanceté_, _malice_. SYN. Perversitas. EPITH.

Alacris, aperta, insignis, mirifica, perspicua, robustior, similis,

singularis, summa, varia. Cf. Malitia.

IMPRŎBO, as, avi, atum, are, a. _Désapprouver_, _critiquer_. SYN.

Vitupero, rejicio, damno. )( Approbo. USUS: Ego ista studia non improbo.

Cf. Dissentio.

IMPRŎBUS, a, um, _Méchant_, _pervers_. SYN. Impius, sceleratus. )(

Probus. PHRAS. 1. Est homo improbus, _cet homme est méchant_. Homo est

perditis, profligatis, impuris, turpissimis moribus; scelere corruptus,

et omni impuritatis genere contaminatissimus; homo est ingenio malo

pravoque; omnibus vitiis et flagitiis coopertus. Cf. Malus, Nequam,

Sceleratus. USUS: Homo post natos homines improbissimus. Cf. Impius,

Gerere se male, Conscientia mala.

IMPRŌVĬDĒ, _Inconsidérément_. SYN. Incaute. USUS: Non pro veteri

prudentia se et rempubl. improvide in præceps dederat.

IMPRŌVĬDUS, a, um. _Inconsidéré_. SYN. Incautus. )( Providus, pendens.

USUS: Improvidus et credulus senex. Ætas improvida. Cf. Imprudens.

IMPRŌVĪSO, _A l’improviste_. SYN. Ex improviso, ex inopinato, de

improviso, derepente, subito, repente, repentino, insperato. PHRAS.

Improviso hoc mihi accidit, _cela m’est arrivé à l’improviste_. Præter

opinionem, insperanti mihi accidit; fuit hæc vis sane inexspectata,

inopinata; inscio, ignaro, nec opinanti oblata. Imprudenti, ex insperato

id mihi evenit.

IMPRŌVĪSUS, a, um, _Imprévu_. SYN. Inopinatus, novus, repentinus, nec

opinatus, fortuitus, subito et improviso natus. )( Provisus. USUS: Malum

improvisum gravius. Fortuna efficit multa improvisa nobis.

IMPRŪDENS, entis, _Qui ignore_; _imprudent_, _inconsidéré_. SYN.

Insciens, inscius, ignarus, errore lapsus, lapsus per imprudentiam. )(

Sciens. ADV. Bene, insigniter, naviter. PHRAS. Nimium te imprudentem

cognovi, _je vous sais bien imprudent, bien inconsidéré_. Nimium te

inconsideratum, expertem consilii, rationis; inopem consilii, rationis;

a ratione aversum; præcipitis consilii; nimis in agendo præcipitem

cognovi; scio, quam facile a ratione discedas, decedas, deducare; quam

multa temere, imprudenter, inconsulte, sine ratione, sine consilio agas;

scio, tibi deesse rationem ac consilium; consilium ac prudentiam dudum in

te desidero; scio, quam longe absis a prudentiæ maturitate; quoties per

imprudentiam incurras aliquo ac offendas; quanta judicii inopia labores;

quam infirma tibi sit a prudentia ætas; quam parum videas, dispicias ac

intelligas. Cf. Temere. USUS: 1. Id imprudenti mihi ac invito excidit.

Imprudens feci, quod maxime nolebam. 2. Ignarus, _ignorant_. Imprudentes

legis vitulum immolarunt nautæ.

IMPRŪDENTER, _Par ignorance_, _imprudemment_. SYN. Per imprudentiam, per

ignorantiam, inscienter. )( Scienter, Prudenter. Cf. Temere.

IMPRŪDENTĬA, æ, f. _Ignorance_. SYN. Inscitia, inscientia. )( Scientia,

prudentia. USUS: 1. Id non imprudentiæ, sed perfidiæ assignandum. 2.

Error, _erreur_, _imprudence_. Imprudentia in purgationem confertur,

cujus partes sunt inscitia, casus, necessitas. Emissi teli imprudentia.

Cf. Error, Temere, Aberro.

IMPŬBES, is, et ĕris, m. _Qui n’a pas atteint l’âge de puberté_. SYN.

Adolescentulus.

IMPŬDENS, entis, gen. com. _Effronté_, _impudent_. SYN. Inverecundus.

)( Pudens, PHRAS. 1. Homo est plane impudens, _cet homme est sans

pudeur_. Homo est, qui audacter, impudenter dicat faciatque omnia;

dudum os perfricuit; pudorem dimisit; homo est præmortui jam pudoris;

perfrictæ frontis; ingenio inverecundo, incredibili importunitate et

audacia insigniter impudens; qui verecundiæ fines omnes transilierit;

os hominis insignemque impudentiam quis ignoret? Ore est durissimo ac

plane ferreo; homo est, qui verecundiam dudum ab ecerit; pudorem exuerit;

frontem perfricuerit; exhausti pudoris homo est; homo est pudoris expers

ac modestiæ; qui verecundiæ repagula refregerit omnia; qui omnem a se

verecundiam removit, longissimeque projecit; qui pudorem omnem abstersit;

qui pudorem omnem dedidicit, proscripsit; qui verecundiæ septa finesque

transilivit. 2. Impudens es in petendo, _vous demandez avec impudence_.

Quæ, malum! ista tua est in petendo confidentia? quam inverecundum animi

ingenium? Nihil te pudet, non vereris, non erubescis, res tantas toties

a me petere? Petitiones tuæ omni rubore carent; oris impudentis es,

atque aversi a pudore animi in petendo; tanta cum petas, pudore nullo

suffunderis. USUS: Qui verecundiæ fines semel transierit, eum naviter

oportet esse impudentem.

IMPUDENTER, _Impudemment_. SYN. Confidenter, audacter.

IMPUDENTIA, æ, f. _Effronterie_, _impudence_. SYN. Confidentia, os

impudens, durum, ferreum. )( Verecundia. EPITH. Admirabilis, impudica,

incredibilis, insignis, non minor, mira, perspicua, similis, singularis,

summa, tanta, tam varia. USUS: Os hominis insignemque impudentiam

agnoscite. Audacia fretus et impudentia in omnem licentiam effunditur.

Cf. Impudens.

IMPŬDĪCĬTĬA, æ, f. _Impudicité_. USUS: Impudicitiæ se dedere. Cf. Luxuria.

IMPŬDĪCUS, a, um, _Impudique_. SYN. Lascivus, libidonosus, luxuriosus. )(

Pudicus. PHRAS. Homo impudicus, _débauché_. Homo petulans ac protervus,

qui eo semper trahitur, quo libido rapit; plenus stupri, sceleris,

flagitii, quem non modo nequitiæ nomen oblectet. Quæ nota domesticæ

turpitudinis non inusta vitæ est? Quod privatarum rerum dedecus non hæret

infamiæ? Quæ libido oculis, quod facinus a manibus, quod flagitium a toto

corpore abfuit? Homo omnis turpitudinis exemplum, probrum juventutis,

senectutis ludibrium. Homo perdita nequitia, libidine, intemperentia;

quem nec pudor ab infamia, nec generis macula a turpitudine avocare

possit; qui omnia pudoris ac honestatis repagula perfregerit. Cf.

Luxuria, Libidinosus. USUS: Impudica loqui. Mulier impudica.

IMPUGNĀTĬO, ōnis, f. _Attaque_, _assaut_. SYN. Oppugnatio.

IMPUGNO, as, avi, atum, are, a. _Attaquer_. SYN. Oppugno. Cf. Oppugno.

IMPULSĬO, ōnis, f. _Impulsion_, _sollicitation_. SYN. Impulsus, commotio.

EPITH. Vehemens. USUS: Impulsio est, quæ sine cogitatione per quamdam

affectionem animi facere aliquid hortatur, ut amor, iracundia.

IMPULSOR, ōris, m. _Instigateur_, _conseiller_. SYN. Suasor, auctor. )(

Dehortator.

IMPULSŬS, ūs, m. _Conseil_. SYN. Impulsio, inductus. EPITH. Alienus,

externus, primus, similis, summus. USUS: 1. Non alieno impulsu, sed sua

sponte moveri. 2. Impetus, _mouvement_. Sonus impulsu et motu efficitur.

IMPŪNE, _Impunément_. SYN. Sine pœna vel periculo, tuto, tranquille.

PHRAS. Hoc factum impune non feres, _vous ne jouirez pas de l’impunité,

ou cet outrage ne demeurera pas impuni_. Impune tibi non abibit; non

dimittam inultam impunitamque hanc injuriam; non tibi impune dilabetur

atrox hæc injuria; nondum assecutus es sceleris hujus impunitatem. Cf.

Impunitas, Impunitus.

IMPŪNĬTAS, ātis, f. _Impunité_. SYN. Licentia, venia. EPITH. Diuturna,

juvenilis, sempiterna, summa, tanta. PHRAS. Impunitatem consecutus est,

_il ne fut pas puni_. Pœnam effugit, elapsus est; impune fecit; evasit

ex judicio; absolutus est; impunitas sceleri data est. Cf. Impune,

Impunitus. USUS: Errorem suum deponentibus veniam et impunitatem dandam

existimo. Juvenilis impunitas, et licentia dicendi. Impunitatis spes

maxima est illecebra peccandi. Garriendi tanta est impunitas.

IMPŪNĪTUS, a, um, _Impuni_. SYN. Inultus. )( Punitus, mulctatus. PHRAS.

Nocentes sæpe impuniti manent, _souvent les coupables ne sont pas punis_.

Supplicium de nocentibus sæpe nullum sumitur; sæpe non animadvertitur

in homines nocentes; sæpe homines improbi judicio liberantur judicum

sententiis; pœna eximuntur; pœnas vitant, evadunt ex judicio; merita

pœna non coercentur; pœnas non dant; pœnas non luunt; pœnas non

pendunt; debitas pœnas non persolvunt; debito supplicio non mulctantur;

debita pœna non afficiuntur; supplicio vindicantur; pœnam effugiunt;

debita improbitati pœna non plectuntur; pœnas factis moribusque dignas

non ferunt, non sustinent, non patiuntur, non sentiunt. Cf. Impune,

Impunitas. USUS: Possumusne hanc injuriam inultam permittere? Num hæc

tanta injuria impunita discedet? Num impunitam feremus tantam audaciam?

IMPŪRĒ, _D’une manière impure_, _honteuse_. SYN. Spurce, fœde, obscœne,

turpiter. USUS: Impura flagitiose, intemperanter multa facere.

IMPŪRĬTAS, ātis, f. _Impureté_. SYN. Flagitia, turpitudines. USUS: Cum

omnes impuritates tua in domo susciperes. Cf. Luxuria.

IMPŪRUS, a, um, _Impur_. SYN. Contaminatus, lutulentus, spurcus,

improbus, sceleratus. )( Purus. USUS: Omnium non modo bipedum, sed

quadrupedum impurissimus. Cf. Luxuria, Impudicus.

ĪMUS, a, um, _Le plus bas, le plus profond_. SYN. Infimus. )( Summus.

USUS: A summo, a medio, ab imo. Ab imis unguibus ad summum verticem.