1. FRŪMENTĀRĬUS, ii, m. _Marchand de blé_. USUS: Mercatores frumentarii.

2. FRŪMENTĀRĬUS, a, um, _Qui concerne les blés, les vivres_. USUS: Lex

frumentaria. Lucrum frumentarium. Res frumentaria, _approvisionnements_.

FRŪMENTĀTĬO, ōnis, f. _Action de fourrager_. SYN. Frumenti collectio.

USUS: Omnes nostras pabulationes frumentationesque observabat.

FRŪMENTĀTOR, ōris, m. * _Fourrageur_. USUS: Improviso impetu cum

frumentatoribus est circumventus.

FRŪMENTOR, aris, atus sum, ari, d. _Fourrager_. SYN. Frumentum colligo.

USUS: Milites frumentatum missi.

FRŪMENTUM, i, n. _Blé_, _vivres_. SYN. Triticum. EPITH. Copiosum,

decumanum, multum, privatum et publicum, unum et idem. USUS: 1.

Frumentum serere, metere. Frumentum pulcherrime provenit, maturat.

Frumentum supportare, importare, in loca tuta comportare, convehere,

_importation de blé_. Frumentum imperare dedititiis, _imposer aux peuples

vaincus un tribut de blé_. Frumentum condere, comprimere, _cacher le

blé_, _l’enfermer sous terre dans les silos_. Frumentum corrumpere, hosti

intercludere.

FRŬOR, ĕris, frŭĭtus sum, frŭi, d. _Jouir_. SYN. Potior; fructum

voluptatemque percipio. PHRAS. Fruere rebus meis, _jouissez_,

_servez-vous de ce qui m’appartient_. Utere rebus meis; quos ex me capere

potes fructus, tibi patent; mea omnia utenda tibi et possidenda dedi.

Rebus meis ut tuis lætare et perfruere. Qui fructus, quæque utilitates

e rebus meis percipiuntur, tuas existima. Quem ex rebus meis usum

habere potes fidenter decerpe. Patent tibi fontes mei, unde haurias pro

arbitratu. USUS: Tuo beneficio, incredibili fruor lætitiæ voluptate.

Summo bono, pace, gratia, opibus, libertate frui. Utatur suis bonis et

fruatur oportet, qui beatus est. Cf. Utor, Possideo.

FRUSTRA, _En vain_. SYN. Sine causa, necquidquam. PHRAS. 1. Frustra

tantos labores suscepi, _c’est en vain qui j’ai entrepris ces travaux

si difficiles_. Tantam operam profudi plane ac perdidi; omnia agendo,

nihil demum egi, nihil profeci; oleum et opera perdita est; quam navavi

operam, plane periit; actum egi; necquidquam, incassum tantum tempus

contrivi. Irritus vanusque est omnis labor meus; frustra operam contrivi;

nugas egi; operam lusi; omnis labor incassum occidit; opera abusus sum.

Frustra operam insumpsi; inanem sumpsi operam; operam male posui, locavi;

tanta cura ac labore momenti necquidquam factum est; tanto labore nullum

operæ pretium factum est; actum et laboratum strenue, sed destituta

exspectatio est. 2. Frustra rogavi, _j’ai prié en vain_. Incassum missæ

preces; surdas aures pulsavi; mortuo verba facta sunt? surdo fabulam

cecini. In dolium pertusum dicta ingessimus; e pumice aquam postulavimus.

3. Vide ne frustra tantum gestias, _prenez garde de trop vous réjouir_.

Vide ne lætitia hæc luxuriet tibi ac vana evadat; ne spem tuam fractam

abjectamque sero lugeas; ne fortuna spes tam lætas destituat. Cf. Labor

inanis, Irritus. USUS: Frustra et sine causa DEUS nihil agit.

FRUSTRĀTĬO, ōnis, f. _Déception_, _désappointement_. SYN. Vanus conatus,

labor inanis, error. USUS: Frustratio mihi majorem dolorem intulit.

FRUSTROR, aris, atus sum, ari, d. _Tromper_, _abuser_, _frustrer_. USUS:

Provinciæ et honoris spes eum frustrata est. Amicus, vide ne frustretur.

Cf. Labor inanis, Irritus, Frustra.

FRUSTUM, i, n. _Morceau_, _bouchée_. SYN. Fragmentum. USUS: Frusta

esculenta.

FRŬTĬCOR, aris, atus sum, ari, d. _Pousser des rejetons_. SYN. Surculos

emitto, reviresco. USUS: Excisa est arbor, non evulsa, quam fruticari

vides.

FŪCĀTUS, a, um, _Teint_; _faux_, _fardé_. SYN. Fallax, fucosus, eruditus

artificio simulationis. )( Naturalis. USUS: Naturalis nitor inerat, non

fucatus. Cf. Fictus.

FŪCO, as, avi, atum, are, a. _Teindre_, _farder_. SYN. Coloro. USUS:

Formare, fucare, colorare, animare non possunt.

FUCŌSUS, a, um, _Fardé_. SYN. Fucatus. USUS: Amicitiæ ambitiosæ et

fucosæ, _amitiés fardées_, _feintes_, _fausses_. Merces fallaces, fucosæ,

_marchandises parées_.

FŪCUS, i, m. _Fard_, _déguisement_, _dehors trompeur_. SYN. Pigmentum,

ornatus peregrinus et arcessitus; fallacia, fraus, simulatio. EPITH.

Puerilis. USUS: In his inest quidam sine fuco veritatis color. Fucum

facere alicui, fraudemque comparare. Sine pigmentis fucoque puerili.

Color sanguine diffusus, non fuco illitus. Vitia corporis fuco occulere.

Cf. Fallacia, Simulatio.

FŬGA, æ, f. _Fuite_. SYN. Aversio, omissio. EPITH. Acerbissima, communis,

desperata, flagitiosa, calamitosa, nobis gloriosa, patriæ calamitosa,

incerta et periculosa, misera, mœsta, nefaria, miserabilis, miserrima,

molesta, nefaria, remotissima, repentina, scelerata, tota, turpissima.

USUS: Fuga litterarum, laboris, doloris. Fugam parare, _se préparer à

fuir_. Fugam adornare, ornare, quærere, consciscere, moliri, comparare.

In fugam se conferre, _s’enfuir_. In fugam se dare, se conjicere; fugæ

se mandare, dare, committere; fugam petere, capessere. Hostem in fugam

dare, _mettre les ennemis en fuite_. In fugam vertere, fugam facere

hostium. Fugam reprimere, _arrêter la déroute_. Suos a fuga revocare,

reducere. Ex fuga aliquo se recipere, _chercher un refuge dans la fuite_.

Ex fuga ad conflictum redire, _revenir au combat_. Fugam in impressionem

acerrimam mutare; e fuga pugnam redintegrare, instaurare. Hostibus fugam

intercludere, intercipere, excipere ex fuga hostem, _couper la retraite

aux ennemis_. Cf. Fugio, Fugo.

FŬGAX, ācis, omn. gen. _Fuyard_. SYN. Fluxus, ignavus, timidus, qui

libenter fugit. USUS: Pedes fugaces. Bona brevia, fugacia, caduca, _biens

passagers_. Cf. Timidus, Caducus.

FŬGĬO, is, fūgi, fŭgĭtum, ere, n. _Fuir_, _s’enfuir_. SYN. Vito, declino,

abhorreo, aspernor. )( Sequor. ADV. Consulto multitudinem, libentissime,

magnopere conspectum, superbiam; dicacitatem perverse, valde urbem,

maxime, vehementer. PHRAS. 1. Mala natura fugimus, _naturellement nous

évitons ce qui nous nuit_. Temporum et fortunæ procellas summa cautione

devitamus, declinamus. Naturalis nobis est declinatio et vitatio malorum.

Natura defugimus res adversas. 2. Miles noster fœde fugit, _nos soldats

ont pris honteusement la fuite_. Miles noster terga vertit, effuse loca

tuta petiit; fugam capessivit, quæ sisti non poterat; militem fuga

abstulit; qua cuique proximum fuit, in fugam effundebantur milites

nostri; velut apium agmina ad primum missilium crepitum avolavere.

Effuse ac sine respectu fugæ se dedere; fuga salutem petiere; in fuga

sibi præsidium posuere. Metu præcipites, qua cuique via patebat,

erupere; in pedes se conjecere; in fugam conversi sunt; in fugam se

dederunt, conjecerunt; fugam arripuere; fuga salutem petiere; fuga sibi

consuluere; fugæ se mandarunt, commiserunt. Fuga distracti, dispersi,

disjecti, dissipati sunt; in fugam declinarunt, se contulerunt; fuga se

eripuere; terga hostibus dedere; clam se subduxere ex acie; a signis

discessere; præsidium sibi fuga cepere; in fuga sibi subsidium posuere;

in fuga spem salutis collocavere; fugæ se commendavere; terga hosti

præbuere; fugam effusis habenis capessivere; ne conspectum quidem hostis

sustinuere. 3. Hostes quaquaversus fugerunt, _les ennemis s’enfuirent de

tous les côtés_. Distraxit hostes fuga, dissipavit, disjecit; diversi

dissipatique in omnes partes fugerunt; perterriti huc illuc feruntur;

dispersi ac dissipati discesserunt; spatium ingens fuga emensi sunt;

dilapsi, quocumque aut error, aut fortuitus animi impetus tulit; per vias

inviaque, qua quemque aut consilium, aut terror tulit; quacumque via ad

fugam patebat, dissipato cursu erupere, se effudere, fuga se abripuere;

ubi fuga, aut turba fugientium acti ac ablati sunt; retrocedere in

montes, petere rupes saltusque montium occultos, proxima quæque perfugia

occupare consilium fuit. 4. Fugientes sistere, _arrêter les fuyards_.

Fugam reprimere; recessum fugientibus non dare; cedentibus circumfundi;

spem omnem fugæ tollere; fugam impedire, intercludere. 5. Fugientibus

institit, _il poursuivit les fuyards_. Aversos protrivit; fugientes

concidit; in tergis fugientium hæsit; imminebat fugientium tergis;

fugientes persecutus est; aversis institit; terga cecidit; quantum vires

ad persequendum, dexteræque ad cædendum valuere, tantum cædis fuit; fusis

fugatisque nulla a victore requies fuit; fugientes periculum mutarunt,

non evitarunt, victoria vestigia premente. Fuga explicari sine magna

cæde non potuit. 6. Fugit clam ex urbe, _il s’enfuit secrètement de la

ville_. Dilapsus per intermissa munimenta neglectasque custodias ex urbe

est; fugam ex urbe conscivit, comparavit; foras se ejecit; fugam ex urbe

molitus est; clam se ex urbe ejecit, subduxit; ex urbe clam se proripuit;

fuga ex urbe elapsus est. USUS: 1. Vitium longa animi provisione

fugiendum est. Inertia vituperationem fugere. 2. Lateo, _échapper à_.

Nulla res est, quæ hujus viri scientiam fugiat. Non fugit Catonem. Nisi

forte illa me fugiunt 3. Vinum fugiens, _vin qui se gâte_, _éventé_. Cf.

Vito, Declino, Fuga.

FŬGĬTĪVUS, a, um, _Fugitif_. SYN. Servus, qui a domino fugit. USUS:

Athenio princeps fugitivorum.

FŬGĬTO, as, avi, are, n. _Fuir_, _prendre la fuite_; _éviter_,

_redouter_. USUS: Qui quæstionem fugitant.

FŬGO, as, avi, atum, are, a. _Mettre en fuite_. SYN. Fugam facio, pello,

repello. PHRAS. Fugavit hostes, _il mit en fuite les ennemis_. Hostium

fugam fecit; hostes in fugam vertit; hostibus fugam ac terrorem injecit;

in fugam hostes conjecit, dedit, avertit; in fugam compulit; terrorem

fugamque fecit hostium; in fugam hostes impulit; in fugam egit; fudit

hostes, profligavit, in fugam dedit. USUS: Armis, lapidibus et ferro

fugare hostem. Fusi fugatique hostes, _ennemis en déroute_.

FULCĬO, is, fulsi, fultum, ire, a. _Soutenir_, _protéger_, _fortifier_.

SYN. Sustineo, sustento. ADV. Undique. USUS: Rempublicam consiliis;

amicos litteris fulcire. Labentem et cadentem corruere non sinit, fulcit,

sustinet re, fortuna, fide. Labefactam rempublicam, consulum ruinas

humeris fulcio. Cf. Tueor, Sustineo, Faveo.

FULCRUM, i, n. _Support de lit_. USUS: Lecti fulcrum aureum.

FULGĔO, es, fulsi, ere, n. _Éclairer_, _briller_. SYN. Splendeo, fulguro.

ADV. Late. USUS: Si fulserit, si tonuerit, si tactum fuerit de cœlo.

Jupiter tonans et fulgens. Tecta auro et ebore fulgentia.

FULGOR, ōris, m. _Lueur_, _éclat_. SYN. Splendor. EPITH. Eximius, micans,

prosper et salutaris generi hominum, rutilus horribilisque, dexter. USUS:

Auri fulgore facile oculi perstringuntur.

FULGUR, ŭris, n. _Éclair_. SYN. Fulgor. USUS: Fulgura interpretari.

FULGŬRĀLIS, e, gen. com. _Fulgural_, _de la foudre_. USUS: Etruscorum

fulgurales libri.

FULGŬRĀTOR, ōris, m. _Interprète de la foudre_. SYN. Fulgurum interpres.

FULGŬRĪTUS, a, um, * _Foudroyé_. SYN. Fulmine _aut_ pestifero sidere icti.

FULGŬRO, as, are, n. et FULGURAT, imp. _Lancer des éclairs_. SYN.

Corusco. PHRAS. Fulgurat, _il éclaire_. Cœlum discedit; fulgura ab omni

parte emicant. USUS: Jove tonante et fulgurante.

FŪLĪGO, ĭnis, f. _Suie_. SYN. Fumi nigra materies. USUS: Fuligine os

alicui sublinere.

FŬLIX, ĭcis, f. _Foulque_. Avis aquatilis.

FULMEN, ĭnis, n. _Foudre_. SYN. Æris ardor, fulgur. EPITH. Igneum,

sinistrum, terribile, crispisulcans. PHRAS. 1. Fulmine periit, _il périt

foudroyé_. Fulmine ictus concidit; tactus de cœlo est; afflatus fulmine

est, nubium conflictu expressus ardor hominem exanimavit; cœlesti igne

exanimatus est; de cœlo percussus, ex cœlo ictus est; ictu fulminis

deflagravit. 2. Fulmina aliquot ceciderunt, _la foudre est tombée

plusieurs fois_. Domos aliquot fulminibus tempestas deformavit; ædes

aliquot de cœlo tactæ sunt; fulmine ictæ, discussæ sunt; cœlesti igne

deflagrarunt; fulmine ictæ conflagrarunt. USUS: Ictu fulminis deflagrare.

Jupiter fulmen jacit, emittit; fulmine icit, percutit. Scipiones belli

fulmina. Doloris et fortunæ fulmina contemnere.

FULMĬNO, as, are, n. et FULMĬNAT, imp. _Lancer la foudre_. SYN. Fulmen

emitto, fulmine percutio, fulmine afflo.

FULVUS, a, um, _Fauve_, _roux_, _brun_. SYN. Aureus.

FŪMO, as, atum, are, _Fumer_, _jeter de la fumée_. SYN. Fumum emitto,

ardeo. USUS: Ita domus fumabat, ut multa ejus sermonis indicia

redolerent, _la maison fumait (sentait les apprêts d’un festin)_.

FŪMŌSUS, a, um, _Enfumé_. USUS: Fumosæ imagines, _portraits noircis par

le temps_.

FŪMUS, i, m. _Fumée_. USUS: Fumo aliquem excruciare. In illo granearum

nidore et fumo. Fumus ingens velut quadam nube cœlum absconderat, _une

fumée intense avait obscurci le ciel comme un nuage_.

FŪNĀLE, is, n. _Torche_. SYN. Fax.

FUNCTĬO, ōnis, f. _Travail_, _exercice_. SYN. Actio. EPITH. Jucundior.

USUS: Labor est functio quædam vel animi, vel corporis. Gravioris operis

et muneris functio.

FUNDA, æ, f. _Fronde_. USUS: Balearica funda.

FUNDĀMENTUM, i, n. _Fondement_, _fondation_. SYN. Solum, sedes, gradus,

aditus. )( Perfectio. USUS: Tantum abes a perfectione magnorum operum,

ut ne fundamenta quidem jeceris. Sunt hæc fundamenta firmissima pacis et

libertatis, quibus nititur respublica. Fundamenta et robur quæstionis,

defensionis. Aream occupare fundamentis.

FUNDĬTOR, ōris, m. _Frondeur_. USUS: Expedita funditorum et sagittariorum

manus.

FUNDĬTUS, _De fond en comble_. SYN. Prorsus. USUS: Funditus evertere,

perdere, tollere fidem, amicitiam, religionem. Cf. Penitus.

1. FUNDO, as, avi, atum, are, a. _Asseoir solidement_, _fonder_, _bâtir_.

SYN. Stabilio, constituo; fundamentum jacio, pono, ago. ADV. Accurate,

vere, præclare. USUS: Magis laboribus fundatum imperium, multa virtute

stabilita libertas. Illud maxime vestrum fundavit imperium. Status

reipublicæ fixus et fundatus. Fundatæ opes, atque optime constitutæ.

Fundare ordinem, (Fundatorem esse, VULG.), _fonder un ordre religieux_.

Latine: Condere familiam sacram; auctorem, parentem, conditorem esse

sacri alicujus instituti. Cf. Servo, Conservo.

2. FUNDO, is, fūdi, fūsum, ere, a. _Répandre_, _verser_; _jeter_,

_lancer_. SYN. Emitto, edo. ADV. Æqualiter, late, incondite, latius,

latissime, numerose, volubiliter orationem. USUS: 1. Quæ te belluam, non

hominem ex utero fudit? 2. Profero, cano, enuntio, _proférer_, _émettre_.

Fundere verba, versus, vocem. 3. Gigno, _produire_, _mettre au jour_.

Terra flores, fruges, baccas fundit. 4. Dissipo, dispergo, _mettre en

fuite_. Magnas hostium copias, exercitum fundere. 5. Diffundo, _se

répandre_. Funditur malum latissime. Vitis funditur in omnes partes.

FUNDUS, i, _Fonds de terre_, _domaine_, _propriété_. SYN. Possessio,

prædium. EPITH. Antiquus, communis, extremus, fructuosissimus, incertus,

maritimus, melior, ornatissimus, paternus avitusque, privatus, proximus,

publicus, pulcherrimus, suburbanus, venalis. Fundi alieni, nobilissimi,

privati, optimi, fructuosissimi. USUS: Fundos suos, aut res rusticas

obire vel fructus causa, vel delectationis. His fere rebus fundi fructus,

et cultura continetur. Cf. Bona.

FŬNĔBRIS, e, gen. com. _Funèbre_. SYN. Lugubris. USUS: Laudatio ad

funebrem concionem, _oraison funèbre_. Epulum, vestimentum funebre. Cf.

Funus.

FŪNĔRO, as, avi, atum, are, a. * _Enterrer avec pompe_. SYN. Sepelio.

USUS: Ictu arboris funeratus, _enterré_, _tué_. Cf. Sepelio.

FŪNESTO, as, avi, atum, are, a. _Souiller par un meurtre_. SYN. Quasi

funere inquino, fœdo. USUS: Humanis hostiis Deorum aras funestare,

_profaner les autels des dieux_. Curiam inflammari, incendi, funestari.

FŪNESTUS, a, um, _Funeste_, _mortel_. SYN. Inquinatus, perniciosus. USUS:

Pestifer et funestus magistratus. Funesta reipublicæ pestis. Dies non

funesta.

FUNGOR, eris, functus sum, fungi, d. _S’acquitter de_. SYN. Præsto,

exerceo, facio, efficio, colo. USUS: Fungar officio, quo tu functus es in

meo luctu. Munere, omni fortuna prospere fungi. Cf. Facio.

FUNGUS, i, m. _Champignon_.

FŪNĬCŬLUS, i, m. _Petite corde_. USUS: Funiculus e puppi religatus.

FŪNIS, is, f. _Corde_, _cordage_. USUS: Convellere, religare, incidere

funes.

FŪNUS, ĕris, n. _Funérailles_, _obsèques_, _enterrement_. SYN. Exsequiæ,

supremæ diei celebritas, exsequiæ funeris. EPITH. Acerbissimum, amplum,

aptum, familiare, funestum, justum et indictum, miserum atque acerbum,

paternum, perluctuosum. Funera acerba, magna, sumptuosa et lamentabilia.

PHRAS. 1. Funus ei satis amplum faciendum curavi, _j’ai pris soin de

lui faire d’honnêtes funérailles_. Funere ut honestissimo efferretur,

curavi; justa illi facta, persoluta sunt pompa maxima; parentatum est

illi honestissime; supremo die quam amplissime ut efferretur, operam

dedi. 2. Funus comitati sunt plurimi, _bien des personnes assistaient

à l’enterrement_. Exsequias funeris prosecuti sunt plurimi; exsequias

ejus plurimi cohonestarunt; funus ejus ducebant, deducebant plurimi;

funeri ejus operam dedere plurimi; supremum mortuo honorem persolvere;

ad ejus funus curandum, efferendum, ad ejus exsequias celebrandas; ad

justa ei solvenda, facienda, peragenda convenere plurimi; in funus

ejus venere plurimi, accessere; exsequias funeris, pompam duxere, ad

tumulum prosecuti sunt plurimi. Cf. Effero, Exsequiæ, Sepelio. USUS:

Funus curare, ducere, efferre; funus facere; funeri operam dare; in

funus venire, accedere. Funere efferri. Funeris pompa privare, orbare,

spoliare, _priver de sépulture_.

FŪR, fūris, m. _Voleur_. SYN. Homo furax. EPITH. Nocturnus. PHRAS. Fur

est, _c’est un voleur_. Rapinis, furtis vivit; furari, rapere, compilare

aliena solet; trium litterarum homo est, quem si semel ad capsas

admiseris, multis custodibus opus sit; cui non plus auri, quam monedulæ

committas; qui omnium domos furacissime scrutetur. Nullum hujusmodi tota

provincia est everriculum. USUS: Fures earum rerum, quas ceperint, signa

commutant.

FŪRĀCISSĬMĒ, sup. ab anom. Furaciter. _Comme les voleurs._ USUS: Domos

scrutatur furacissime.

FŪRAX, ācis, omn. gen. _Enclin au vol_. SYN. Qui facile furatur; qui

furtis faciendis animum applicat. Cf. Fur.

FURCA, æ, f. _Fourche_. USUS: Hunc sub furca vinctum inter verbera et

cruciatus videre potestis? Furcam ferens, _condamné à la peine de la

fourche_.

FURCĬFER, ĕri, m. _Pendard_, _coquin_. SYN. Scelestus. USUS: Id tu

furcifer tibi sumes?

FŬRENS, entis, omn. gen. _Égaré_, _hors de soi_, _furieux_. SYN.

Furibundus, maximo furore inflammatus, concitus, insanus, vesanus,

effrenatus, præceps, mente motus, violentus, qui mentis compos non est;

cui mens e sede sua et statione demota est; præcipite amentia homo, qui

de potestate, de mente, de consilio exiit. USUS: Furentis et violenti

impetus. Furens audacia, scelus anhelans. Furentem et exultantem

comprimere. Cf. Insanus, Mente motus.

FŬRENTER, _En furieux_. SYN. Furiose. USUS: Furenter irasci.

FŬRĬA, æ, _Furie_; _en gén. fléau_, _peste_. EPITH. Teterrima, assiduæ

domesticæque. USUS: Illa furia et pestis patriæ, _ce fléau de la patrie_.

Furiæ speculatrices, et vindices facinorum. Furiæ agitant et insectantur

impios, non ardentibus tædis, sed angore conscientiæ, et fraudis

cruciatu. Cf. Conscientia mala.

FŬRĬĀLIS, e, gen. com. _Furieux_, _forcené_, _atroce_. SYN. Furens. USUS:

Furialis illa vox, _cette voix de furie_.

FŬRĬBUNDUS, a, um, _Furieux_, _furibond_. SYN. Mens alicujus furibunda.

Crudeles et furibundos impetus latronis retardavit. Cf. Furiosus.

FŬRĬŌSĒ, _Comme un furieux_. SYN. Furenter.

FŬRĬŌSUS, a, um, _Furieux_, _en furie_. SYN. Furens, furibundus, vesanus,

mente incitatus. PHRAS. Homo furiosus, _homme violent, furieux_. Furore

captus, repentino ictus furore; amens agitantibus furiis; cui furoris

nescio quid objectum; qui furiis agitatur, perterretur, vexatur,

torquetur, rapitur, præceps fertur, incitatur. USUS: Furiosa vis

cupiditatis quo te rapuit? Mulier non jam morbo, sed scelere furiosa.

Fervidum, petulans, furiosum dictum. Cf. Insanus, Furens, Furo.

FŬRO, is, ere, n. _Être hors de soi, fou, en délire_; _être en colère,

en fureur_. SYN. Insanio, bacchor, furore inflammor; abstrahor a sensu

mentis; a me ipso discedo. ADV. Acerrime. PHRAS. 1. Quid ita furis?

_Pourquoi ces fureurs?_ Quæ te tanta pravitas mentis tenet, quis furor?

Homo amentissime, et in omnibus consiliis præceps, et devie, quæ tibi

res, quæ causa istam rabiem, nec enim audaciam appellare velim, accendit?

Quis te furor, quæ mentis ad omnia cæcitas exagitat? Quo inflammato isto

furore præceps raperis! Quo effrenatus ac prope amens furore ruis? Cujus

feræ rabies occupavit animum tuum? Nullumne furori et effrenatæ violentiæ

modum impones? 2. En! ut furit, _voyez, comme il est en colère_. En! ut,

velut lymphatus, aut Bacchi sacris commotus, ardentibus oculis rabiem

ostendat! ut incitata et vecorde mente, ut inusitata rabie in omnes

invadat promiscue! ut agitantibus furiis velut lymphatus et attonitus,

ira in rabiem versa, rabie accensus, fanatico furore percitus, in rabiem

efferatus omnia conturbat! En! ut acriter exardescit! ut furore ardet et

scelere! ut eum agitant furiæ, neque consistere usquam patiuntur! En! ut

nefario furore instinctus, rapide omnia appetat, nec ruere demens, nec

furere desinat! En! ut in rabiem furoremque conversus, nec jam mentis

potens discurrat improbus! Cf. Furiosus, Furor. USUS: Qui valetudinis

vitio furunt, melancholici dicuntur. Luctu furere et dolore injuriæ.

1. FŬROR, ōris, m. _Fureur_, _colère_, _rage_; _folie_. SYN. Insania,

rabies.)(Sanitas. EPITH. Comes sceleris et audaciæ, consceleratus,

consularis, credibilis, divinus, effrenatus, exultans, incredibilis,

inflammatus, infractus, libidinosus, magnus, maximus, mirus, nefarius,

notissimus, perniciosus, præceps, similis, summus, tantus, totus,

tribunitius, vetus, vinolentus. PHRAS. Quia litem perdidit, furere cœpit,

_pour avoir perdu son procès, il est devenu fou_. Quia causa cecidit, ad

insaniam, dementiam, amentiam, furorem redactus est; mente captus est;

mentem amisit; mens eum defecit, destituit; incidit in insaniæ morbum, in

furorem prolapsus est; a mente, a seipso discessit; de potestate mentis

exiit. Cf. Furens. USUS: Furorem esse aiunt mentis ad omnia cæcitatem.

Furore occæcari. Furor hominem invadit. Furorem improborum comprimere,

sedare, mitigare, _apaiser la colère des méchants_. Furor consedit,

remisit, detonuit, consenuit, _sa fureur est calmée_.

2. FŪROR, aris, furatus sum, ari, d. _Voler_, _dérober_. SYN. Furtum

facio, compilo, expilo, surripio, averto, interverto, bonis alienis

manus affero, aliena in rem meam converto, clam eripio. PHRAS. 1. Nisi

attenderis, furabitur, _si vous n’y faites attention, il vous volera_.

Nisi attentus ad rem eris, furtum faciet; pecuniam avertet; domum

compilabit; prædam faciet; quidlibet, nunc hoc, nunc illud subducet;

furti se adstringet; furti se alligabit; viscatis manibus quidquid obvium

fuerit, leget; manus ærario afferet; a rebus tuis manum haud abstinebit;

qui manus steriles ad te attulerit, gravidas foras reportabit; pecuniam

fraude subtrahet. 2. Ex illo libro multa furatus est, _il a emprunté à ce

livre bien des choses_. Ab eo auctore multa furatus est, ex illo libro

multa sumpsit; quos non ille rivos ex aliorum fluminibus, ex illo fonte

in suum agellum deduxit, duxit, derivavit? Hos ille ingenii partus in

suam rem convertit. USUS: Furatur aliquid, aut clam eripit, emisse se

dicit. Si ego tuum ante legissem, furatum me abs te esse diceres.

FURTIM, _En cachette_, _furtivement_. SYN. Clam. )( Palam, libere. USUS:

Furtim facere aliquid.

FURTĪVĒ, _A la dérobée_, _secrètement_. SYN. Furtim.

FURTĪVUS, a, um, _Caché_, _secret_, _clandestin_. SYN. Occultus. USUS:

Furtivum iter facere.

FURTUM, i, n. _Vol_, _larcin_. SYN. Compilatio, rei alienæ fraudulenta

tractatio. EPITH. Apertum, improbissimum, impudens, impudentissimum,

manifestum, maximum. Furta minora, magis occulta, illustriora, mira,

multo plura et majora, notissima sordidissima, tanta, tam aperta. USUS:

Furtum facere. Furti se alligare; furti damnari. Cf. Furor.

FŪRUNCŬLUS, i, m. Dimin. ab FUR, _Petit larron_. USUS: Olim furunculus,

nunc vero etiam rapax.

FUSCĬNA, æ, f. _Fourche (de fer)_, _trident_. SYN. Tridens.

FUSCUS, a, um, _Brun_. USUS: Purpura plebeia, et pene fusca, _la pourpre

plébienne et presque brune (commune)_.

FŪSĒ, _Avec étendue_. SYN. Diffuse, disperse. )( Articulate, distincte.

USUS: Fuse lateque disputare et dicere.

FŪSĬO, ōnis, f. _Fusion_, _fonte_; _diffusion_. EPITH. Universa. USUS:

Fusiones autem deorum.

FUSTIS, is, m. _Bâton_. PHRAS. Fustibus vapulavit, _il a été fustigé_.

Fuste male mulctatus, male acceptus, percussus est; impactus non

levi manu ac repetitis ictibus illi fustis est; fustis vim pondusque

sustinere, ferre, pati cogebatur; fustuario male acceptus, mulctatus est;

fustibus male contusus est ac dedolatus; onustus fustibus pene exanimis

concidit. USUS: Fustem alicui impingere; fustibus implere caput; fuste

aliquem coercere.

FUSTŬĀRĬUM, ii, n. _Bastonnade_. SYN. Fustium castigatio, verberatio.

USUS: Fustuarium meritus.

FŪSUS, a, um, _Large_, _abondant_. SYN. Dispersus. USUS: Genus sermonis

fusum ac profluens, _discours abondant et plein d’harmonie_. Aer fusus,

_air dilaté_.

FŪTĬLIS, e, gen. com. _Futile_, _de peu d’importance_. SYN. Vanus, levis.

)( Gravis. USUS: Quis non odit vanos, futiles, sordidos, leves? Futilis

lætitia. Cf. Vanus, Levis, Ineptus.

FŪTĬLĬTAS, ātis, f. _Futilité_. SYN. Vanitas. USUS: Hæc sunt plena

futilitatis et summæ levitatis. Cf. Vanus, Levis, Ineptia.

FŬTŪRUS, a, um, _Qui doit arriver_. SYN. Consequens, posterior, reliquus,

impendens, eventurus, venturus. PHRAS. Quid futurum sit, nemo scit,

_personne ne connaît l’avenir_. Futura quis divinet? Reliqui temporis

eventus in incerto est; consequentis, posterioris temporis ratio incerta

est; quid dies ferat, plane latet; quid vesper ferat, incertum est. USUS:

Prospicere, providere, quod futurum sit.

G

GĂLĔA, æ, f. _Casque_. SYN. Capitis armatura. EPITH. Ænea. USUS: Loricæ

galeæque æneæ. Alii galeas bucculasque tergere.

GĂLĔĀTUS, a, um, _Coiffé d’un casque_. USUS: Minerva galeata. Prologus

galeatus, _prologue justificatif_.

GALLĪNA, æ, f. _Poule_. USUS: Anatum ova gallinis supponimus.

GALLĪNĀCĔUS, a, um, _De poule_. USUS: Galli gallinacei, _coqs_.

GALLĪNĀRĬUS, ii, m. _Poulailler_, _qui élève la volaille_. SYN. Qui

gallinas curat.

GALLUS, i, m. _Coq_. EPITH. Gallinaceus. USUS: 1. Galli victi silere

solent, canere victores. Tegallorum, illum buccinarum cantus exsuscitat.

2. Oriundus e Gallia, _Gaulois_. Galli robore, Pœni calliditate, Græci

artibus valent.

GĀNĔÆ, ārum, f. pl. _Taverne_, _lieu de débauche_. SYN. Loca libidini et

helluationibus apta, lustra. USUS: Ganearum fumus et nidor.

GĀNĔO, ōnis, m. _Coureur de cabarets_, _mauvais sujet_. SYN. Helluo.

EPITH. Facinorosissimus, egentissimus, cincinnatus. USUS: Quis ganeo,

quis nepos. Cf. Nepos.

GANNĬO, is, ire, n. _Grogner_. USUS: Quid ille gannit, quid vult? _Que

marmotte-t-il, que veut-il?_

GARRĬO, is, īvi et ii, ītum, ire, n. _Bavarder_. SYN. Loquor sine

delectu, garrulus, loquax sum. PHRAS. 1. Libenter garrit, _il aime

à babiller_. Homo loquax est et odiosus: garrit, quidquid in buccam

venit; totis diebus tinnit; linguæ immodicæ est et garrulus; futili et

importuna loquacitate omnibus obstrepit; linguam gerit impense liberam

et expeditam. 2. Inepte garrit, _il parle à tort et à travers_. Quidquid

in buccam venit, deblaterat, effudit; garrit, quo neque pes, neque caput

compareat; rimarum plenus est, hac, illac perfluit. Cf. Loquor. USUS:

Garrimus, quidquid in buccam venerit.

GARRŬLUS, a, um, _Babillard_. SYN. Loquax. USUS: Garrulus ventosæ et

immodicæ loquacitatis. Cf. Garrio.

GAUDĔO, es, gāvīsus sum, ere, n. _Se réjouir_. SYN. Lætor, exulto,

triumpho; lætitia, gaudio exulto; gaudio triumpho; lætitia afficior.

PHRAS. 1. De prospero rerum tuarum successu immortaliter gaudeo,

_je me réjouis infiniment de l’heuereux succès de vos affaires_.

Lætitia exsulto; gaudio efferor et exsilio. Res tuæ secundæ mihi summæ

jucunditati sunt; capio ex illis voluptatem non mediocrem; res tuas eo

esse loco cum intueor, summa lætitia profundor; omnibus lætitiis incedo;

nimio gaudio pene desipio. Vix capio eam voluptatem, quæ ex rerum tuarum

prospero successu enata mihi est. Ex florentissimo rerum tuarum statu

lætitiam capio, voluptatem haurio incredibilem. Res tuas tam florentes

cum aspicio, cumulor gaudio ingenti; lætitia efferor et triompho. 2. Mire

gavisus sum, _je me suis grandement réjoui_. Tanta lætitia auctus sum,

pene ut non constarem mihi; incredibili gaudio sum elatus; manus sustuli

ego et amici, tuumque gaudium gaudebamus. Etsi turpis est effusio animi,

et lætitia exsultans, gestiens, immoderata, comprimere tamen vim gaudii

non potui; vix præ gaudio mei compos fui; superfundenti se lætitiæ non

temperavi; lacrimæ mihi gaudio manarunt; tanta mihi lætitia oborta est,

ut in vultum erumperet, ut voce manibusque lætitiam animi significarem.

Cf. Lætus, Lætor, Jucundus, Gaudium.

GAUDĬUM, ii, n. _Joie_. SYN. Lætitia, voluptas. EPITH. Commune, exile,

falsum, incredibile, insatiabile, maximum, nimium, summum. Gaudia

perpetua, plena, vera. PHRAS. Novus is honor magnum mihi gaudium

attulit, _cette nouvelle dignité m’a comblé de joie_. Ingenti me gaudio

complevit, implevit; lætitia me extulit; animum gaudio explevit; in

lætitiam insolitam me conjecit; delibutum gaudio me reddidit; lætitiam

incredibilem mihi objecit; voluptate liquidissima me perfudit; lætitiam

mihi præbuit; liberalissima me voluptate cumulavit; suavissimæ mihi

voluptati fuit. Cf. Delecto. USUS: Gaudio affici, compleri, perfundi,

cumulari. Gaudio efferri, exsilire, exsultare, triumphare. Gaudium

erupit. Infausto nuntio publica gaudia contaminare. Cf. Lætitia.

GĀZA, æ, f. _Trésor royal_; _en gén. richesses_. Vox persica. SYN.

Ærarium, pecunia, thesaurus, regiæ opes, bona fortunæque. EPITH. Maxima,

regia, Gazæ pacatissimæ atque opulentissimæ. USUS: Ab auro gazaque regia

manus abstinuit. Omnium locupletum fortunæ, omnium provinciarum fructus,

omnium regum bona, vectigalia, divitiæ, Persicam gazam non adæquant. Cf.

Divitiæ, Copia.

GĔLĬDĒ, TRANSL. _Froidement_; _mollement_. USUS: Res omnes gelide

timideque ministrare.

GĔLĬDUS, a, um, _Glacé_. SYN. Frigidus. USUS: Gelidæ fontium

perennitates, _sources toujours fraîches et courantes_.

GĔLŪ, indecl. n., adhibetur fere tantum abl. sing. _Glace_. SYN. Glacies.

USUS: Hiems rura gelu claudit. Perpetuo gelu locus riget. Cf. Frigus,

Hiems.

GĔMĬNĀTĬO, ōnis, f. _Redoublement_. Figura, _seu_ exornatio verborum.

GĔMĬNO, as, avi, atum, are, a. _Redoubler_. SYN. Duplico.

GĔMĬNUS, a, um, _Double_; _semblable_. SYN. Similis. USUS: 1. Par est

avaritia, similis improbitas, eadem impudentia, gemina audacia, _leur

audace va de pair_. 2. Duplex, _double_. Vos geminæ voragines reipublicæ.

Gemini fratres, _jumeaux_.

GĔMĬTŬS, ūs, m. _Gémissement_. SYN. Suspirium, vox dolore expressa.

EPITH. Lamentabilis, imbecillus, adjectus, flebilis, liber, magnus,

maximus, tantus. Gemitus acerbi, miseri. USUS: Tota urbe gemitus factus

et fletus; lamentatio, ejulatio toto foro.

GEMMA, æ, f. _Pierre précieuse_. SYN. Lapillus pretiosus. EPITH.

Prægrandis; gemmæ clarissimæ, durissimæ, fulgentes, magnæ; multæ,

plurimæ. PHRAS. Vestis ornata gemmis, _vêtement enrichi de pierres

précieuses_. Vestis distincta gemmis; fulgentibus gemmis illuminata; quam

internitentes gemmæ distinguunt; vestis inclusis auro gemmis ornata.

USUS: 1. Poculum ex auro gemmis distinctum clarissimis. 2. Oculus in

stirpibus, _bourgeon_, _œil (de la vigne)_. Gemma in vitibus, ineunte

vere.

GEMMO, as, avi, atum, are, n. _Bourgeonner_. USUS: Gemmare vites rustici

dicunt, sitire agros, lætas esse segetes, luxuriem esse in herbis.

GĔMO, is, ŭi, ĭtum, ere, n. _Gémir_. SYN. Gemitum facio, ingemo,

ingemisco. )( Lætor. PHRAS. Turpe est viro forti gemere, _un homme

courageux ne doit jamais se plaindre_. Malis suis ingemere; ejulatus,

complorationes, voces indecoras edere; miserum se et infelicem lamentari,

appellare. Turpe est miseros, crebros edere gemitus; lamentis et

suspiriis se conficere. Cf. Lugeo, Luctus. USUS: Gemere tuam fortunam non

desinam et lugere.

GĔNÆ, ārum, f. pl. _Joues_. SYN. Malæ. EPITH. Exlangues, subjectæ,

leviterque eminentes, pilosæ. USUS: Pilosæ genæ. Muliebres lacerationes

genarum.

GĔNĔĀLŎGUS, i, m. _Généalogiste_, _auteur de généalogie_. SYN. Qui

de originibus scribunt. Huc pertinent: 1. Arbor genealogica, _arbre

généalogique_. Gentis in stirpes et capita descriptio, tributio.

Cognationum singularum ab uno stipite ducta designatio. Cognationis

universæ in singula familiæ capita facta partitio. 2. Genealogiam facere,

_faire une généalogie_. Generis seriem describere, explicare; generis

seriem a capite arcessere ac persequi. Generis stirpes et capita a primo

stipite deducere, recensere, percensere. Ab ultimis majoribus generis

gradus singulos ducere, deducere, evolvere, explicare.

GĔNER, ĕri, m. _Gendre_. SYN. Maritus filiæ.

GĔNĔRĀLIS, e, gen. com. _Général_, _universel_. SYN. Communis, universus,

confusus, late manans, ad multa pertinens, late patens. PHRAS. 1.

(Generalissimus, VULG.), _généralissime_, _commandant en chef de toute

l’armée_. Exercitus imperator summus. Cui summa belli administrandi

permissa est; penes quem in gerendo bello summa imperii est; bello

gerendo cum summa potestate præfectus. Princeps ducum militarium; dux

delectus ad bellum gerendum; cui summa imperii bellici delata, mandata

est; ad quem summa imperii bellici rediit, translata est. 2. (Generalis

Marescallus. VULG.), _maréchal de camp_. Supremus castrorum præfectus.

3. Generalis armorum præfectus, _grand maître de l’artillerie_. Rei

tormentariæ cum imperio præfectus. 4. (Generalis vigiliarum magister,

VULG.), _grand prévôt de l’armée_. Supremus vigiliarum præfectus;

vigiliis cum summa potestate præfectus; aciei structor. 5. (Generalis

Auditor, VULG.), _avocat général_. Prætor, judex causarum militarium

supremus. 6. (Generalatus, VULG.), _généralat_. Imperium armorum. Imperii

summa bellique administrandi; _aut_: Præfectura suprema legionis. 7.

(Generalitas, VULG.), _généraux_. Delecti ordinum militarium præfecti.

Ordinum militarium duces, principes. 8. (Generalis ordinis, VULG.),

_général_, _supérieur d’un ordre religieux_. Summus religiosæ familiæ

præfectus, moderator. Religiosæ familiæ summo cum imperio præfectus.

Penes quem religiosi imperii summa est. USUS: Generale quoddam decorum

est, quod in omni honestate versatur.

GĔNĔRĀLĬTER, _Généralement_. SYN. Communiter, una comprehensione. USUS:

Generaliter aliquid definire. (VULG. Universaliter).

GĔNĔRĀTIM, _En général_, _en masse_. SYN. Generaliter, universe. USUS:

Non nominatim, sed generatim instituta proscriptio. Quid singillatim

potius, quam generatim loquar? sed generatim quæritur, an?

GĔNĔRĀTOR, ōris, m. _Celui qui engendre_, _père_. SYN. Genitor.

GĔNĔRO, as, avi, atum, are, a. _Engendrer_, _produire_, _faire_, _créer_.

USUS: Gigno, creo, procreo. USUS: Hominem generavit et ornavit DEUS. An

mundus nullo sit generatus ortu. Unde sit generatus, ortus, concretus.

Liberos generare, procreare, gignere.

GĔNĔRŌSUS, a, um, _De bonne famille_; _magnanime_, _généreux_. SYN. Qui

altiore animo est; magnanimus, præstans, magnificus, clarus. PHRAS. Qui

generosa stirpe natus est, is magis bonis artibus ac virtuti studere

debet, _tout enfant de noble famille doit surtout se livrer à l’étude

des belles-lettres et à l’acquisition de la vertu_. Quicumque loco

honesto natus, ei major, quam cæteris colendi præclara studia necessitas

imponitur. Quicumque claro, non obscuro, summo loco natus est; quicumque

claris parentibus natus est; qui ex nobili familia, clara stirpe ortus

est; qui præcipuæ inter cives conditionis est; qui egregia, nobili,

illustri domo natus est, majori, quam quivis alius, urgetur virtutis

exercendæ necessitate. Ad honestissimos quosque, ad honoratos, primarios

in primis pertinent bonorum artium ac virtutis studia. Quem familiæ

nobilitas, natalium splendor commendat, eum ad liberalium doctrinarum

studia, ad studium summæ laudis, ad omnem laudem et decus eo studiosius

incumbere; ad excellentem omnium rerum cupiditatem eo vehementius

incitari oportet. Habet hoc nobilitas, familiæ splendor, ut vitæ

laudabiliter et cum virtute traducendæ, non modo occasionem, verum etiam

causam, neque causam tantum, sed etiam necessitatem afferat. Cf. Nobilis.

USUS: Civili et generosa stirpe profectus. Forma magnifica et generosa.

Generosus equus umbra quoque virgæ regitur, ignavus ne calcari quidem

concitatur. Cf. Animus magnus, Expositus, Fortis.

GĔNĪĀLIS, e, gen. com. _De fête_, _de réjouissance_. SYN. Voluptuarius,

nuptialis. USUS: Lectus genialis.

GĔNĬCŬLĀTUS, a, um, _Noueux_. SYN. Geniculis distinctus. USUS: Culmus

geniculatus.

GĔNĬTĀLIS, e, gen. com. _De naissance_. Genitalis dies, lux, _jour

de naissance_. Genitalis terra, sedes, genitale solum, _sol natal_,

_patrie_. SYN. Gentilitius.

GĔNĬTOR, ōris, m. _Père_. SYN. Generator. EPITH. Optimus et

præstantissimus. USUS: Imitari genitorem et effectorem suum.

GĔNĬTRIX, īcis, f. _Mère_. SYN. Mater, procreatrix.

GĔNĬUS, iī, m. _Génie_; _appétit_, _gourmandise_, _plaisir de la table_.

USUS: Curare genium, indulgere genio, _faire bonne chère_, _se livrer au

plaisir_. Defraudare genium, _faire maigre chère_, _vivre chichement_.

GENS, entis, f. _Race_, _nation_. SYN. Natio. EPITH. Acuta et

controversa, barbara aut immanis, fallacissima, vera, fortis, humana,

docta, mansueta, fera, sæva. Gentes antiquæ, multitudine innumerabiles,

locis infinitæ, omni copiarum genere abundantes, bellicosæ, efferatæ,

extremæ atque ultimæ, armatæ, finitimæ immanissimæque inimicæ, infidæ,

incognitæ, integræ, integerrimæ, pacatissimæ, majores, maximæ, minores,

multæ, plurimæ, tantæ ultimæ, universæ. USUS: 1. Gentes, immanitate

barbaræ, multitudine innumerabiles, locis infinitæ. Cæteræ nationes et

gentes. Propior est ejusdem gentis, nationis, linguæ. Ubi gentium sumus?

2. Genus, familia, _famille_. Gens Valeria, Cornelia, majorum _vel_

minorum gentium patritii. Dii minorum gentium.

GENTĪLIS, e, gen. com. _Qui appartient à la race ou à la famille_. USUS:

Gentiles sunt, qui inter se eodem sunt nomine ab ingenuis oriundi.

Homines deorum quasi gentiles sunt. Degere in gentilium et agnatorum

potestate.

GENTĪLĬTAS, ātis, f. _Parenté en ligne collatérale_, _famille_.

SYN. Gentilium jus, conditio, ratio, habitudo, nexus. USUS: De toto

gentilitatis jure disputandum fuit.

GENTĪLĬTĬUS, a, um, _Propre à une famille_. SYN. Genti et generi

communis. USUS: Gentilitia sacra, _sacrifices héréditaires dans une

famille_.

GĔNU, n. indecl.; pl. gĕnŭa _vel_ gēnuă, genuum, _Genou_. SYN. Nodus,

in quo femora desinunt, cujus pars posterior poples. EPITH. Dexterum,

flexum, sinistrum. PHRAS. 1. Ad genua advolvi, _se jeter ou se prosterner

aux genoux de qqn_. Se ad pedes alicujus projicere; ad pedes accidere;

genibus alicujus advolvi; ad genua alicujus jacere, volutari; ad pedes

alterius se provolvere, prosternere, abjicere; ad alicujus pedes

procumbere; ad genua se submittere. 2. Genua flectere, _fléchir le

genou_, _s’agenouiller_. In genua subsidere, procumbere; genua ponere,

submittere; in genua provolvi. Cf. Flecto. USUS: A genibus supplicem

repellere. Genu flexo, positis in terra genibus, _à genoux_. Genu innixus.

GĔNUĪNUS, a, um, _Naturel_; _de la joue_, _de joue_. SYN. Proprius. USUS:

Dentes genuini dicti, _dents molaires_.

GĔNUS, ĕris, n. _Race_, _famille_. SYN. Familia, stirps. PHRAS. 1.

Utrique illustre genus est, _tous deux sont d’une naissance illustre_.

Ambo summo loco nati, prosapia sunt illustri; genere inter suos

clarissimo orti; ad illustrissimos majores genus suum et originem

referunt; familiam suam a prima stirpe ad hanc ætatem ordine enumerare

possunt; ambo sunt vetustæ prosapiæ et multarum imaginum; summo,

honoratissimoque genere nati; claritudine generis præcellunt; claritate

natalium sunt insigni. Cf. Nobilis, Generosus. 2. Genere humili et

obscuro natus est, _il est né de parents obscurs_. Ipse sui generis

est initium; videtur ex se natus; est unus de multis terræ filius. Cf.

Ignobilis. USUS: 1. Genus est notio ad plures differentias pertinens.

Genus humanum. 2. Ratio, modus, discrimen, res, ordo, _espèce_, _nature_,

_sorte_, _manière_. Tuum consilium de toto genere belli. Prudentia tua in

omni genere singularis. Varia furandi genera. In omni genere et varietate

artium excellere. 3. Familia, stirps, _souche_, _extraction_. Genus ab

aliquo ducere, ementiri. Nobili genere ortus, natus.

GĔŌGRĂPHĬA, æ, f. _Géographie_.

GĔŌMĔTRA _vel_ GĔŌMĔTRES, æ, m. _Géomètre_. USUS: Geometræ, Musici,

Grammatici.

GĔŌMĔTRĬA, æ, f. _Géométrie_. USUS: In Geometria lineamenta, formæ,

intervalla, magnitudines. Geometriam discere, tractare, in summo honore

habere.

GĔŌMĔTRĬCUS, a, um, _Géométrique_. USUS: Geometricum quid explicare.

GERMĀNĒ, _Fraternellement_. SYN. Fraterne.

GERMĀNĬTAS, ātis, _Fraternité_. SYN. Communio sanguinis. (VULG.

Fraternitas). USUS: Moveat te horum pietas, moveat germanitas.

GERMĀNUS, a, um, _De frère_, _fraternel_. SYN. Ex eadem stirpe et genere

orti, præsertim fratres et sorores. USUS: 1. Hic cum mutilum nescio quid

locutus est, germanum se Thucydidem arbitrabatur. Frater germanus, soror

germana. 2. Verus, sincerus, _vrai_, _véritable_. Num hoc germanum esset?

Veteres illi et germani Latini. Veræ et germanæ justitiæ effigies. 3.

Similis, _semblable_. Homo Stoicis germanissimus, _un Stoïcien tout pur_.

GERMEN, ĭnis, n. _Rejeton_. USUS: Alieno ex sanguine germen.

GĔRO, is, gessi, gestum, ere, a. _Faire_, _exécuter_. SYN. Facio,

administro, servo. ADV. Abstinenter se, acerbe bellum, apte, auspicato,

bene negotium, constanter se, excellentius, felicius, felicissime,

fortiter, fortuito, graviter consulatum, honeste, juste bellum, libenter

negotium, libere se, magnificentissime consulatum, male negotium,

malitiosius rem mandatam, modeste, se negligentius, omnino nihil jure.

Optime rempublicam, otiose negotium suum, palam rem, perdite se, pie

bellum, præclare negotium, privatim, publice, sanctissime se, severe

consulatum, submissius se, teterrime se in provincia, truculentius se,

turpissime se, tuto magistratum, valde bene, valde honeste. Geri bene,

obscure quid, pulcherrime. PHRAS. 1. Bene se gerit, _il se conduit bien_.

Eximia ejus in rebus gerendis opera exsistit. Ejus labor in reipublicæ

negotiis caste integreque versatur. Egregia ejus in tota vitæ ratione

virtus enitet; excellenter, sanctissime et prudenter se gerit. In rebus

tractandis præcipua est ejus gloria, virtus eximia; operam dat, ne quis

civium virtute præstet. Exemplo et spectaculo est omnibus. In eo munere

ita se tractat, ut venire in contentionem cum laudatissimis possit.

2. Male se gerit, _il se conduit mal_. Turpissime, flagitiosissime se

gerit; res libidine gerit, non ratione; admodum degeneravit; veteres

suas laudes imminuit; nihil fortiter, nihil moderate gerit; ejus opera

non sat caste in eo munere versatur; multa superbe, multa libidinose

facit. 3. Munus suum bene gerit, _il s’acquitte bien de son emploi_.

Munus suum, provinciam cum laude sustinet; partes officii omnes egregie

tuetur, colit; muneri suo satisfacit; nihil in eo officii ad exsequendum

munus suum desideres, exspectes; nihil in muneris functione curæ aut

diligentiæ prætermittit; muneris sui partes non languide aut indiligenter

præstat. Pro rege se gerit, _il se conduit en roi_. Partes sibi regis

sumit; personam regis in republica tuetur. USUS: 1. Susceptum negotium

pro tua fide et diligentia ex voluntate Cæsaris gerito. Bene sapienterque

rempublicam gerere. Inimicitias, bellum, personam rem alicujus gerere.

Ingenium muliebre, animum laude dignum gerere. 2. Vivo, me exhibeo,

_cum vocibus_: me, te, _se conduire_, _se comporter_. Turpissime, male,

prudenter se gerere. Gerere se pro cive, se _comporter comme un citoyen_.

3. Morem gerere, obtemperare, _être complaisant pour qqn, condescendre à

ses désirs_.

GESTĬO, is, īvi et ii, ire, n. _Tressaillir de joie_. SYN. Gestu corporis

desiderium rei ostendo, prægestio; studio, lætitia efferor; tanta lætitia

affectus sum, ut mihi vix constem. )( Mœreo, afflictus sum. ADV. Temere.

PHRAS. Nimia voluptate gestio, _je suis au comble du bonheur_. Exsulto

gaudio; onustum lætitia pectus apporto; vix apud me sum, ita gaudio

animus colliquescit; gaudio pene desipio. Cf. Gaudeo. USUS: Gestio scire

omnia. Lætitia gestire.

GESTĬO, ōnis, f. _Gestion_, _action de gérer_. SYN. Actio, tractatio.

USUS: Gestio negotii.

GESTO, as, avi, atum, are, a. _Porter_. SYN. Fero, porto, sustineo. USUS:

Male sustinenti arma scutum quoque, quod gestabat, excidit.

GESTŬS, ūs, m. _Geste_. SYN. Actio, motus corporis. EPITH. Imminens,

scenicus, venustus. USUS: Gestum agere; gestu decenti moveri; gestum

elegantem habere. In gestu nimium esse. Nimio gestu uti. Histrionum

aliqui gestus ineptiis non vacant.

GĪGANTES, antum, m. _Les géants_. USUS: Gigantum more pugnare cum diis.

Cf. Magnus.

GIGNO, is, gĕnŭi, gĕnĭtum, ere, a. _Engendrer_. SYN. Genero, creo,

procreo, suscipio. TRANSL. Pario. ADV. Aliunde. USUS: Ad majora quædam

nos natura genuit. Inde pax extraneis gignetur. Liberos genuit, sustulit.

GLĀCĬES, ēi, f. _Glace_. EPITH. Liquefacta, dilapsa. PHRAS. 1. Glacies

fit, _il gèle_. Aquæ gelu durantur, constringuntur; aquilonibus

durescit humor. Aquæ gelu clauduntur, adstringuntur. Aqua nivibus et

pruina concrescit. 2. Per glaciem ingredi, _marcher sur la glace_. Per

nudam glaciem fluentemque labem liquescentis nivis ingredi. 3. Lubrico

vestigio per glaciem decurrere, sese agere, se invehere, _glisser_. Per

glaciem labi; fluente vestigio ferri, deferri; glaciem fluente vestigio

decurrere, emetiri. 4. In glacie prolabi, _tomber sur la glace_. Labi,

prolabi in lubrico; fallente vestigio cadere; fallente pede prolabi.

5. In glacie pedem figere non possum, _je ne puis fixer le pied sur la

glace_. Gradienti planta nusquam consistit, constat; fugiente, fluxo,

instabili gressu inceditur; pedes insistere nusquam possunt; via lubrica

pedes fluunt. USUS: Glacies calore liquefacta et dilapsa, diffunditur.

Glacies tepefacta tabescit. Indurata glacies. Cf. Hiems, Frigus, Gelu.

GLĂDĬĀTOR, ōris, m. _Gladiateur_. SYN. Lanista, mirmillo. EPITH. Amens,

bonus, rudis, bustuarius, certissimus, confectus, saucius, crudelissimus,

dictatorius, furiosus, importunissimus, mediocris, nefarius, nequissimus,

nobilis, sceleratus, sceleratissimus, timidus, vetus, vetulus.

Gladiatores nobiles, nobilissimi, theatrales. USUS: Ex mirmillone dux, e

gladiatore imperator. Plurimarum palmarum vetus et nobilis gladiator.

GLĂDIĀTŌRĬUS, a, um, _De gladiateur_. USUS: Certamen gladiatorium.

Gladiatoria corporis firmitas.

GLĂDĬUS, ii, m. _Glaive_, _épée_. SYN. Sica, pugio, ensis. EPITH.

Cruentus, fulgens, plumbeus, reconditus in vagina, strictus, vacuus

vagina. PHRAS. 1. Gladium evaginare, _tirer l’épée du fourreau_. Gladium

nudare, stringere, distringere, e vagina educere; gladium educere. 2.

Gladium in vaginam recondere, _remettre l’épée dans le fourreau_. Vaginæ

reddere; gladium condere. USUS: Gladio plumbeo jugulare aliquem, levi

futilique argumento oppugnare, _avec une épée de plomb (avec un sabre

de bois)_, _c. à d._, _sans peine_. (PROV.). Suo gladio se jugulat, _il

se frappe de ses propres armes_. Suo dicto se capiendum præbet. Gladiis

rem gerere, _se battre en duel_. In gladium incumbere, _se percer de son

glaive_. Gladio confici, _être tué d’un coup d’épée_.

GLANDĬFER, a, um, _Qui porte des glands_. USUS: Glandifera quercus.

GLANS, dis, f. _Gland_, _fruit du chêne_. SYN. Nux e quercu. USUS: Sues

glande pascuntur.

GLĀRĔA, æ, f. _Gravier_. SYN. Arena, _vel_ lapides minutissimi cum arena.

GLĒBA, æ, f. _Motte de terre_, _glèbe_. USUS: Injecta gleba tumulis.

GLĬSCO, is, ere, n. _Croître_, _se développer_. SYN. Cresco. USUS: Ad

juvenilem libidinem copia voluptatum gliscit, ut ignis, oleo, _enflamme_.

GLŎBŌSUS, a, um, _Rond_, _sphérique_. SYN. Rotundus. USUS: Stellæ

globosæ. Globosus mundus.

GLŎBUS, i, m. _Globe_. EPITH. Cœlestis, eminens, extimus, habitabilis,

cultus, medius. USUS: Terræ globus, stellarum globi.

GLŎMĔRO, as, avi, atum, are, a. _Rassembler_, _grouper_, _accumuler_.

USUS: Glomerare clades. Venæ inter se glomerantur.

GLŌRĬA, æ, f. _Gloire_. SYN. Claritas, splendor, lux, amplitudo. )(

Turpitudo, probrum. EPITH. Abjecta, admirabilis facti, æterna, non

æterna sed ne diuturna quidem, aliena, amplissima, antiqua, antiquior,

bellica, pura, comes mortis, comes recte factorum, communis cum aliquo,

continuata, divina, dulcis, eximia atque immortalis, dulcior, falsa,

ficta, frequens de aliquo, illustris et pervagata, illustrior, immensa,

intemperans, non insolita adolescentibus, justa, merita, magna, major,

maxima, militaris, minor, muliebris, navalis, necessaria, salutaris

alicui, nota, nova, par, paterna, avita, popularis, præstantior omni

patrimonio, virtutis præstantissima, pristina, propria ingenii,

sempiterna, singularis, solida veraque, stabilis, summa, perfecta, tanta

bonorum, sibi necessaria, et salutaris, gravis, solida, verissima,

universa. PHRAS. 1. Gloriæ appetens est admodum, _il désire beaucoup

la gloire_. Fertur ille vir gloria; flagrat, volitat, ardet cupiditate

laudis; summus ardor mentis ad gloriam eum rapit; in concupiscenda

gloria modum non novit; gloriæ stimulis, æstu ingenti agitur. Mirum in

modum dulcedine gloriæ tangitur, capitur, excitatur. 2. Gloriam etiam

inanem cupide quærit, _il recherche même un vain renom_. Inanem etiam

venatur, aucupatur gloriam; popularis auræ captator est; umbras etiam

falsæ gloriæ consectatur; adumbratam etiam gloriæ imaginem consectatur;

laborem nullum refugit, ut aliquod falsæ choragium gloriæ comparet.

3. Quam sis gloriæ cupidus, non ignoro, _je sais combien vous désirez

la gloire_. Omnes tuos ad laudem impetus novi. Quam sis ad laudem

propensus, inclinatus; quanti sit apud te laus; quantum labores de laude;

quam vehementer in laudem incumbas; quam laudi servias, studeas; quo

studio laudem sequaris, quæ tua sit laudis cupiditas, præclare novi,

habeo cognitum. 4. A puero gloriæ cupidus eras, _dès votre enfance,

vous désirez la gloire_. Jam inde a pueritia gloriæ studio atque amore

flagrabas; inflammatus ad gloriam a puero fuisti. Spectasti gloriam ante

omnes res a primis annis; ab ineunte ætate erat tibi gloria omnium rerum

antiquissima; tibi gloria in animo erat; tibi gloria in oculis erat; in

amoribus erat; in desideriis erat. A puero laudis cupiditate, studio

gloriæ ferebare; gloria ducebaris; laudis studio trahebaris, ad gloriam

ferebaris; laudis amore tenebaris, capiebaris; ex laude pendebas; æstu

gloriæ percitus eras; gloriæ stimulis agitabaris. 5. Ex laboribus tuis

gloriam immortalem consequeris, _vos travaux vous procureront une gloire

immortelle_. Quos nunc suscipis labores, ii te apud posteros æterna

gloria donabunt, afficient, illustrabunt, ornabunt, decorabunt; tuum

nomen immortalitati commendabunt; ab hominum oblivione, et interitu

vindicabunt; tui nominis famam in omnes temporum ætates dissipabunt;

tuum nomen posteritati tradent omnium sermonibus et scriptis exornandum,

extollendum, celebrandum, honestandum, tuendum. Editis tot immortalibus

operibus id consecutus es, ne dies tui nominis famam delere possis, ut

omnis de te posteritas loquatur, ut tuas laudes litteræ ac monumenta

loquantur; nullæ ut litteræ de tuis laudibus conticescant; nulla erit

tam surda posteritas, nulla tam ingrata fama, quæ non in cœlum susceptos

labores tuos debitis laudibus ferat. 6. Nihil aliud, quam divinam gloriam

intendo, _je n’ai en vue que la gloire de DIEU_. Ad DEI gloriam omnia

refero; divinam unice gloriam in omnibus specto; nihil ago, quod non sit

cum divina gloria conjunctum. Prima mihi, præcipua, antiquissima est

divinæ gloriæ propagandæ cura. Meorum consiliorum, actionum mearum finis

est major DEI gloria. Omnibus in rebus divinus mihi honor propositus est.

Ante omnia mihi divinus honor est; summo apud me loco divinus honor est;

is primum apud me locum obtinet; actionum mearum norma quædam, et regula

est; semper est ante oculos. Huc mentem intendo; huc animum refero; huc

specto; ad hunc finem consilia, cogitationes, mentis aciem intendo. Cf.

Fama. USUS: Gloria est frequens de aliquo fama cum laude; illustris et

pervagata multorum et magnorum in suos, patriam, humanum genus fama

meritorum; consentiens laus bonorum, incorrupta vox bene judicantium de

excellente virtute, cujus gradibus videntur homines in cœlum ascendere.

Ex omnibus virtutibus, præmiis amplissimum est gloria. 1. Gloriam

appetere, _désirer la gloire_. Quærere, aucupari, venari, captare,

consectari; gloriæ servire; ad gloriam virtutis via grassari. 2. Gloriam

acquirere, _se couvrir de gloire_. Parere sibi amplissimam gloriam,

capere, consequi, adipisci; in gloriam venire, gloriam sibi comparare. 3.

Gloriam augere, _augmenter sa gloire_. Alere, multiplicare, duplicare,

amplificare. 4. Gloriam minuere, _perdre son renom_. Imminuere,

infringere. 5. A gloriæ studio aliquem revocare, refrenare, _détourner

qqn d’un désir immodéré de la gloire_. 6. Gloriam abjicere, _mépriser la

gloire_. 7. Gloria florere, circumfluere, _être renommé_. 8. Gloriam in

se transmovere, _s’attirer la gloire_. Cf. Fama, Honor, Laus, Amplitudo,

Existimatio, Arrogans, Ambitiosus, Superbus.

GLŌRĬĀTĬO, ōnis, f. _Action de se glorifier_. USUS: Gloriatione digna est

beata vita, _la vie heureuse mérite qu’on s’en glorifie_.

GLŌRĬŎLA, æ, f. _Faible gloire_. USUS: Etiam hisce eum gloriolæ

insignibus ornemus.

GLŌRĬOR, aris, atus sum, ari, d. _Se glorifier_. SYN. Prædico, gloria me

et prædicatione effero. ADV. Honeste, bene, insolenter, intolerantissime

de divitiis, quadammodo, recte. PHRAS. De sua nobilitate valde gloriatur,

_il tire vanité de sa noblesse_. De majoribus se jactat insolentius;

venditat genus suum; sublatius de se deque natalium splendore asciscendæ

laudis causa prædicat, dicit, loquitur; est in hoc homine summa

venditatio generis atque ostentatio. Martem ipsum sui generis conditorem

fert immodicus sui æstimator, præ se ignobiles omnes et plebeios

prædicat; laudat venditatque genus suum homo inepte gloriosus; jactatio

generis ac venditatio confessa in hoc homine vitia sunt. Cf. Jacto,

Ostentatio. USUS: De divitiis, de rebus gestis insolenter gloriaris.

GLŌRĬŌSĒ, _Avec gloire_, _glorieusement_. SYN. Magnifice, elate. USUS: De

seipso gloriosius prædicare.

GLŌRĬŌSUS, a, um, _Glorieux_, _honorable_; _fier_, _présomptueux_. SYN.

Ostentator: clarus, amplissimi nominis. PHRAS. Gloriosum id ducebat, _il

regardait comme honorable de_.... In gloria id ponebat; amplum, et ad

memoriam insigne id putabat; pulcherrimum id sibi fore ratus; decus id

suum arbitratus est. USUS: 1. Militem gloriosum imitaris, _vous imitez

le soldat fanfaron_. 2. Præclarus, qui in maxima gloria est et gratia,

_glorieux_, _illustre_, _renommé_. Mihi exilium ad reipublicæ rationes

gloriosum fuit. Facta illustria et gloriosa. Magnifica et gloriosa

ostentatio civitatis. Cf. Clarus, Gloria, Ostentator, Fama.

GLŪTĬNĀTOR, ōris, m. _Celui qui colle_. USUS: Librorum glutinatores,

_relieurs_.

GNĀRUS, a, um, _Qui sait_, _qui connaît_. SYN. Peritus, sciens. USUS:

Gnarus reipublicæ. Gnarus malorum impendentium. Gnari, prudentes locorum.

Cf. Peritus.

GNĀTUS, i, m. _Fils_. SYN. Filius.

GNĀVĬTER, _Avec ardeur_. SYN. Diligenter. USUS: Gnaviter pugnare, agere.

GNĀVUS, a, um, _Ardent_, _habile_. SYN. Strenuus, celer. Cf. Diligens.

GRĂBĀTUS, i, m. _Lit_, _grabat_. SYN. Lectulus.

GRĂCĬLIS, e, gen. com. _Mince_, _grêle_. SYN. Tenuis corpore, macilentus.

USUS: Virgo gracilis.

GRĂCĬLĬTAS, ātis, f. _Finesse_, _maigreur_. SYN. Corporis habitudo

tenuior, subtilitas. )( Crassitudo. EPITH. Summa. USUS: Est in illo summa

gracilitas et infirmitas corporis.

GRĂDĀTIM, _Par degrés_, _graduellement_. SYN. Gradibus, per gradus. USUS:

Ab humilibus ad superiora, ad honores gradatim ascendere. Minutatim et

gradatim interrogare.

GRĂDĀTĬO, ōnis, f. _Gradation_. Figura Rhetorica.

GRĂDĬOR, ĕris, gressus sum, gradi, d. _Marcher_. Ambulo, eo, ingredior.

)( Serpo. USUS: Fidenti animo gradi ad mortem. Cf. Eo.

GRĂDŬS, ūs, m. _Degré_. SYN. TRANSL. Locus, dignitas, momentum,

progressus, ordo, aditus. EPITH. Altus dignitatis, altior, altissimus

amplissimusque dignitatis, facilis, inferior, facilior, infimus, plenus,

primus, senatorius, stabilis, non expers dignitatis. Gradus beati, male

hærentes, multi, novi, pares honorum, dispares gloriæ, plures, reliqui.

PHRAS. 1. Ad eum, quem volebas, gradum evectus fuisti, _vous êtes

arrivé à la place que vous ambitionniez_. Ad eum, quem volebas, gradum

ascendisti, evolasti, pervenisti, pervasisti, elatus fuisti; eum gradum,

ad quem aspirabas, attigisti, adeptus, assecutus es; in eo, ad quem

tendebas, gradu positus, locatus, collocatus es; gradum eum obtines, quem

optabas. USUS: 1. Sunt certi gradus officiorum, ut prima caritas diis,

secunda parentibus, tertia patriæ debeatur. 2. Assequi gradum altissimum

civitatis, _obtenir le premier rang dans la cité_. Consequi, ascendere,

obtinere, pervenire ad summum honoris gradum; poni, locari, collocari in

altissimo gradu. 3. De gradu dejici, dimoveri, _perdre sa place_. Cf.

Promoveo.

GRÆCĒ, _A la grecque_, _en langue grecque_. USUS: M. Cicero senex

dicebat, ut quisque optime græce sciret, ita esse nequissimum. Græce

loqui, _parler grec_.

GRÆCĬA, æ, f. _Grèce_. EPITH. Magna, princeps eloquentiæ, vera, integra,

vetus. USUS: Interdum verborum inops Græcia.

GRÆCŬLUS, i, m. _Grec (dans un sens de mépris)_. USUS: Græculus

assentator; græculi contentionis cupidiores, quam veritatis. Quid mihi

tanquam græculo otioso et loquaci quæstionem ponis?

GRÆCUS, a, um, _Grec_, _grecque_. EPITH. Græci leves, immanes atque

barbari, sacrilegi et jam pridem improbi. USUS: Homo levitate Græcus,

crudelitate barbarus. Eruditissima Græcorum natio. Græcæ litteræ. Latina

lingua tam copiosa est, quam Græca. Libri Græco sermone confecti.

GRĀMEN, ĭnis, n. _Gazon_. SYN. Herba.

GRĀMĬNĔUS, a, um, _De gazon_. USUS: Etiamne gramineas hastas eripuit

(Verres)? _Verrès a-t-il été jusqu’à enlever aux statues leurs lances de

roseau?_

GRAMMĂTĬCA, æ, f. _Grammaire_. SYN. Grammaticorum instituta.

GRAMMĂTĬCUS, a, um, _Grammatical_. USUS: Ars Grammatica.

GRAMMĂTĬCUS, i, m. _Grammairien_. USUS: Grammatici est Poetarum

tractatio, verborum interpretatio, pronuntiandi quidam sonus.

GRĀNĀRĬA, ōrum, n. pl. _Greniers_. USUS: Adstringere et laxare granaria.

GRANDÆVUS, a, um, _Vieux_. USUS: Grandis ævi, provectioris ætatis. Cf.

Senex.

GRANDESCO, is, ere, n. * _Grandir_, _croître_, _se développer_. SYN.

Cresco. Cf. Cresco.

GRANDĬLŎQUUS, a, um, _Qui a un style élevé_, _pompeux_. SYN. In oratione

grandis, gravis, plenus, copiosus, amplus. USUS: Nam et grandiloqui

fuerunt ampla sententiarum gravitate, et majestate verborum. Cf. Thraso.

GRANDIS, e, gen. com. _Grand_, _gros_. SYN. Magnus, ingens, immanis.

USUS: Jam grandis puer. Grandis et tragicus orator. Perspicuum et grande

vitium. Ætate provectus, non tamen grandis natu.

GRANDĬTAS, ātis, f. _Grandeur_. USUS: Id apparet ex genere et granditate

verborum.

GRANDO, ĭnis, f. _Grêle_. RAD. A granis; pluvia congelata in granorum

forma decidens. EPITH. Minuta, subita præcipitans. PHRAS. Grando cecidit,

_il a grêlé_. Concreta in nubibus aqua, magnam vim nivosæ grandinis

dejecit; grandinem venti glomeratam in terras egerunt; procella cœli

fragore ingenti effusa est; imber grandinem incutiens torrentis modo

effusus est. Excussa e nubibus grandinis procella. USUS: Grando mista

imbri cadit.

GRĀNUM, i, n. _Grain_. USUS: Tritici grana.

GRĂPHĬCĒ, _Parfaitement_. SYN. Eleganter, scite. USUS: Graphice ornatus,

graphice facetus.

GRASSĀTOR, ōris, m. _Brigand_. SYN. Latro. Cf. Latro.

GRASSOR, aris, atus sum, ari, d. _Faire irruption_, _attaquer_. SYN.

Sævio. USUS: Grassari in possessionem agri publici. Jure grassari, non

vi. Grassari ad gloriam virtutis via.

GRĀTĒ, _Avec plaisir_. SYN. Animo grato. USUS: Quid pie, quid grate, quid

humaniter ab illo factum unquam?

GRĀTES, um, f. _Action de grâces_. SYN. Gratiæ. USUS: Grates tibi ago.

Cf. Gratia.

GRĀTĬA, æ, f. _Grâce_, _bienfait_, _reconnaissance_. SYN. Grates, favor

popularis, beneficium. EPITH. Æquabilis, bona, excellens, fidelissima,

illustris, non invidiosa, justa et debita, magna, major, mala, maxima,

merita Diis immortalibus, muliebris, mutua, nimia, par, permagna,

popularis, præclara, præsens, reconciliata, subita, summa, tanta, vetus,

equestris. Gratiæ bonæ, multæ, excellentes, immortales, incredibiles,

justissimæ, magnæ, majores, maximæ, meritæ, miræ, mirificæ, plurimæ,

reliquæ, singulares. PHRAS. 1. Gratias tibi ago, _je vous rends grâces_.

Si non parem tuis meritis, at pro nostro tamen studio meritam debitamque

gratiam refero, reddo, habeo, persolvo, tribuo; etsi tanta, quantam

debeo, referri gratia non potest, habeo tamen, quantam maximam capere

animus meus potest; pro tuo isto in me studio gratiam et habeo, et

habiturus sum immortalem; gratias tibi ago maximas, quandoquidem pares

referre non possum. 2. Gratiam alicujus quærere, _rechercher les bonnes

grâces de qqn_. Gratiam alicujus aucupari; locum gratiæ quærere apud

aliquem; gratiam sibi conciliare; benevolentiam alicujus captare; in

gratiam et amicitiam sese insinuare; inire gratiam ab aliquo velle;

admitti in gratiam alicujus cupere. 3. Est in gratia apud illum, _il

est tout puissant près de cet homme_. Principem apud illum gratiæ locum

tenet, obtinet; amplissimam sibi apud illum collegit, peperit gratiam;

magna apud illum positus est in gratia; floret principis sui gratia;

excellit, magnam iniit apud illum, ab illo gratiam. Cf. Favor. 4. Non

tua, sed aliorum culpa cecidisti e populi gratia, _ce n’est pas par

votre faute, mais par celle des autres que vous avez perdu la faveur

populaire_. Non tua, sed aliorum culpa, vitio, injuria studium populi

amisisti; populi gratiam et benevolentiam perdidisti; et studio et

benevolentia excidisti; aliena culpa factum est, non tua, ut populus non

amplius tibi faveat, suffragetur; ut populus nec tam bene in te animatus

sit, nec tam tui honoris studiosus; ut, qua florebas hominum gratia, eam

amitteres; ut ea gratia hominum, qua fruebaris antea, prorsus excideres;

ut amitteres hominum studia; ut ex animis atque favore hominum excideres;

ut gratiosus apud populum minime sis; ut carus populo non amplius sis;

ut nullum populi studium teneas; nullam ut populi gratiam obtineas; ut

populum tui studiosum, bene in te animatum, tibi amicum non habeas; ut

favente, benigno, tibi æquo, amico populo non utaris; ut ex amore populi

effluxeris; ut perierit, quod habebas gratiæ. Studium populi, gratiam

populi non tua, sed aliorum culpa exstinxit, perdidit, afflixit; non

tua, sed aliorum culpa veterem gratiam exulceravit; benevolentiam populi

non tua, sed aliorum culpa delevit, tibi eripuit, abstulit, ademit. Non

tuum aliquod factum gratiam apud populum exstinxit, effudit, sed aliorum

invidentia. 5. In gratiam cum adversario redii, _je me suis réconcilié

avec mon ennemi_. Ego et adversarius meus voluntates rursum copulavimus;

reconciliata inter nos ex inimicitiis gratia est; simultatem humanissime

deposuimus; placatæ inter nos sunt iræ discordiæque nostræ; oblivione

præteritorum discordias finivimus; ad amicitiam consuetudinemque

pristinam nos traduximus. Gravi odio et simultate, qua diu conflictati

sumus, deposita, complexi sumus inter nos, conjunctisque jam voluntatibus

amicissime vivimus. Cf. Reconcilio. USUS: 1. Gratia, in qua amicitiarum

et officiorum alterius memoria, alterius remunerandi voluntas continetur.

Maximam tibi gratiam debeo. Maximam tibi gratiam habere et agere debeo.

Gratiam memori mente persolvere, gratiæ alicui apponere, _faire un

mérite à qqn_. Gratiam repetere, _demander grâce_. 2. Favor, amicitia,

amor, _faveur_, _amitié_, _crédit_. Gratiam alicujus sequi, aucupari,

assequi, consequi. Aliquem in magna gratia apud alterum ponere. Gratiam

inire ab aliquo, cum aliquo, apud aliquem. Aliquo facto veterem gratiam

exulcerare; effundere collectam gratiam, _perdre l’amitié de qqn_.

In gratiam redire. In gratiam admittere, recipere aliquem. Aliquem

in gratiam reducere, restituere; gratiam componere inter aliquos et

reconciliare. 3. Auctoritas, plausus, favor popularis, _autorité_,

_crédit_, _faveur populaire_. Gratiam aucupari, quærere; gratiam

colligere, acquirere, consequi; gratia florere. Gratiam debilitare,

exstinguere. 4. Causa, _en considération de, pour_. Prolis, quæstus,

oblectationis gratia aliquid facere.

GRĀTĬFĬCĀTĬO, ōnis, f. _Bienfait_, _faveur_, _service_. SYN. Gratia,

beneficium. )( Injuria. EPITH. Imprudens. USUS: Gratificationem et

benevolentiam ponere. Cf. Favor.

GRATĬFĬCOR, aris, atus sum, ari, d. _Être agréable à qqn_, _faire

plaisir_. SYN. Beneficium, gratiam facio. ADV. Honesto. PHRAS. 1.

Gratificare mihi in ea re, _rendez-moi ce service_. Obsequere voluntati

meæ; studiis nostris servias velim; da hoc mihi, da amicitiæ nostræ; non

est, cur non velificeris nobis; obsequere amico; in justam hanc meam

cupiditatem incumbe, quæso; da hoc generi, da nomini nostro; pro tuo in

me officio, pro meo in te studio, largire hoc voluntati meæ. 2. Volo tibi

amicisque tuis gratificari, _je veux vous faire plaisir_, _à vous et à

vos amis_. Volo non solum tua, verum etiam tuorum amicorum causa vestris

commodis servire; cupio, studeo agere, quod tibi amicisque tuis gratum

sit; quod tibi, tuisque gratum ac jucundum accidat; quod tibi tuisque

placeat, lætitiam ac voluptatem afferat; inire gratiam officiis meis non

a te modo, verum etiam ab amicis tuis velim. Opto rem gratam tibi tuisque

facere. Opto aliquid præstare, navare tua tuorumque causa. Ad id unum mea

studia converto, ut aliquid efficiam, ex quo tu et amici tui voluptatem

capiant. Servire non solum tibi sed etiam amicis tuis cupio. Servire

voluptati et commodo non solum tuo, verum etiam amicorum tuorum volo;

tuam amicorumque tuorum gratiam officiis meis quærere studeo. Cf. Faveo.

USUS: Gratificari cuiquam aliquid, quo ei obsit. Cur tibi de ea re non

gratificer, nescio.

GRĀTĬŌSUS, a, um, _Qui a du crédit_. SYN. Qui gratia multum potest apud

alios. PHRAS. 1. Illi gratiosi nunc solum sunt, qui opibus valent,

_les gens riches sont seuls aujourd’hui considérés_. Qui magis ab

opibus firmi, parati sunt, qui magis instructi sunt copiis, illi gratia

excellunt; gratia florent, gratiam ineunt apud populum; in eos sua

studia liberalius homines conferunt; iis favent suffragantur, student,

præsto sunt. Cf. Gratia. 2. Assentatores gratiosi sunt apud illum, _les

flatteurs sont en faveur près de lui_. Qui ad voluntatem ejus loquuntur,

hi gratia valent, possuntque plurimum; hi summos quosque gratia adæquant

apud illum; hi pollent plurimum, hi largiter possunt apud illum; horum

nomen apud illum est in gratia; in his omnia apud illum sunt ad gratiam.

USUS: Homo potens, gratiosus, disertus. Homines in civitatibus suis apud

omnes ordines gratiosi. Cf. Carus, Acceptus.

GRĀTIS, _Gratuitement_, _pour rien_. SYN. Gratuito, sine mercede, sine

præmio, pecunia. PHRAS. Gratis omnibus servit, _il rend à tous des

services désintéressés_. Sine ullo munere opem ac operam præstat omnibus;

ejus officia minime sunt mercenaria; gratuita est ejus comitas, nec

præmiorum mercedibus evocata; gratis, non pretio officiosus est; gratuito

servit; non exigit gratiam, nec beneficium feneratur. USUS: Habitare

gratis in alieno. Gratis mihi res constat.

GRĀTŬĬTO, _Gratuitement_. SYN. Gratis.

GRĀTŬĬTUS, a, um, _Gratuit_. SYN. Sine præmio et mercede. )( Mercenarius,

conductus. USUS: Innata est homini probitas gratuita, non præmiorum

mercedibus evocata; liberalitas gratuita, non mercenaria.

GRĀTŬLĀTĬO, ōnis, f. _Félicitation_, _compliment_, _sujet de joie_. SYN.

Communis gaudii demonstratio, lætitia publica. )( Lamentatio. EPITH.

Celeberrima, exigua, exoptatissima, jucunda, maxima, multa civium, nova,

præpostera, probatissima, recens, sera, summa. Gratulationes gratæ,

maximæ, innumerabiles, tantæ. USUS: 1. Nos in hominum cœtibus gratiis

agendis et gratulationibus habendis et omni sermone celebramur. Maxima

illi gratulatio facta est. Diana summa civium lætitia et gratulatione

reducta. 2. Supplicatio ad fana, _actions de grâces (en l’honneur des

dieux)_. Decernere, facere alicui servatæ reipublicæ gratulationem,

_félicitations_.

GRĀTŬLĀTOR, ōris, m. _Celui qui félicite_. USUS: Sæpe gratulator lætior

est, quam is, cui gratulatur.

GRĀTŬLOR, aris, atus sum, ari, d. _Féliciter_. SYN. Congratulor,

gratulationem facio, gratulatione utor. ADV. Publice, serius, tardius,

valde, vehementer, vere, verecunde, nimis. PHRAS. Suum Ciceroni reditum

omnes gratulabantur, _tous les Romains félicitaient Cicéron de son

retour_. Ejus ad urbem accessus incredibili hominum multitudine et

gratulatione florebat; ominibus optimis eumdem omnes prosequebantur;

Cicero non sine magnis gratulantium clamoribus Romam repetit; Ciceronem

Romani ovantes ac gratulantes accepere, festis vocibus excepere. Non

fere quisquam fuit, qui non complecteretur, exoscularetur, laudibus ejus

reditum cumularet; Ciceroni in urbem reduci auditi omnes uno ore omnia

bona dicere et laudare fortunam reipublicæ, quæ talem virum recepisset.

USUS: Quod mihi de filia gratularis, agnosco humanitatem tuam. Gratulor

reipublicæ recuperatam libertatem, et gaudeo. Alacres et læti inter se

gratulantur.

GRĀTUS, a, um, _Reconnaissant_, _agréable_. SYN. Officii memor, non

ingratus, qui meritam alicui gratiam memori mente persolvit, qui

beneficii accepti meminit; _item_: Acceptus, jucundus, carus. PHRAS. 1.

Gratum te esse decet erga patronum, _il convient que vous vous montriez

reconnaissant envers votre patron_. Memorem te animum præstare decet;

decet, ut spectata tua sit in referenda gratia pietas; ut perpetua tibi

sit referendæ gratiæ voluntas; ut viro optime de te merito referas,

quod debes; ut meritam gratiam memori mente persolvas; ut gratus in

te sit animus, et beneficii memor; ut grati animi fidelis memoria

plurimum apud te valeat; ut parem et cumulatissimam gratiam referas

patrono tuo. 2. Tuis beneficiis semper gratum me exhibebo, _je serai

toujours reconnaissant de vos bienfaits_. Tua in me beneficia nunquam

obliviscar; tua erga me merita, magnitudinem tuorum erga me meritorum

semper meminero; memoria tenebo; perpetua memoria tuebor, custodiam

conservabo. Nulla dies, nulla temporis vetustas, non casus ullus, non

fortuna magnitudinem tuorum erga me meritorum imminuet; ex animo delebit,

tollet, auferet; oblivione delebit, obruet, obscurabit, exstinguet.

Vigebit in me tuorum beneficiorum æterna, perpetua, nunquam interitura

memoria. Nunquam apud me tuum beneficium intermoriturum existima. Tuam in

me singularem benignitatem, tuam in me incredibilem liberalitatem semper

in animo, semper in oculis habebo; perire apud me, evanescere non patiar.

Hærebunt mihi in animo, mente, memoria tua beneficia. Fixa permanebunt,

impressa in animo ac mente exstabunt tua beneficia. Vitæ par et æqualis

erit recordatio meritorum tuorum. Dies nonnisi ille, qui vitam mihi

adimet, tuorum officiorum memoriam terminabit; finis mihi ac terminus

et vitæ et memoriæ benignitatis in me tuæ idem erit, futurus idem est.

Semper memoria tenebo; tuebor mente atque animo; nunquam obliviscar,

nunquam apud me delebit oblivio beneficia, officia, merita erga me tua;

memorem me tibi, quæcumque se occasio dederit, obtulerit, probabo. Gratum

me tibi memoremque præstabo; præstabo tibi eam, quam debeo, memoriam

meritorum tuorum. Gratum me nullo non loco, nullo non tempore memorem,

nunquam non gratiæ referendæ memorem et studiosum senties, experieris,

cognosces. Grati animi laudem in me non requires, non desiderabis. Non

committam, ut ingratum me appellare possis; ut in illo officio, quod bene

merentibus debetur, jure me, ac merito quisquam reprehendat. Enitar, ut

in ingrati animi vitium, crimen non incidam; ne quis mihi turpem ingrati

animi notam possit inurere; ne quis mihi ingrati animi culpam objicere

possit. Enitar, ut ab ingrati animi vitio, crimine, culpa, turpi infamia

longissime sejungar, discedam, absim; ut ea culpa vacem, vacuus sim,

caream; ejus culpæ sim expers, quam committunt, qui nullam referendæ

gratiæ curam suscipiunt; qui de referenda gratia minimum laborant;

enitar, et, ut spero, consequar, ut de me optime esse meritum læteris,

ut officia erga me tua voluntati, ac lætitiæ tibi sint; ut ex tuis in

me officiis voluptatem capias; ut officiorum tuorum fructum feras,

percipias, colligas; ut gratiæ tuæ gratiam a me feras; ut parem tibi

referam gratiam; ut par pari re eram; ut officia tua omnibus officiis

æquem, compensem, remunerer. Quam amanter me tractaveris, quam benigne

mihi feceris, quam studiose in omni re me commendaveris, quam humaniter

ac benefice, quibus officiis amicitiam nostram colueris, prosecutus sis,

quibus me rebus auxeris, ornaveris, honestaveris, ipse mihi atque etiam

aliis commemorabo; ita diu recordabor, ut vita me prius defectura sit,

quam tuorum in me beneficiorum recordatio. Beneficia tua, dum vivam,

grata memoria prosequar; quoad vixero, dabo operam diligenter, id agam

omni studio, id curabo, contendam, in eam curam, in id studium incumbam,

id mihi propositum erit in omni vita, eo spectabit animus, eo curæ

cogitationesque meæ referentur; eo consilia mea referentur, dirigentur,

ut me gratum tibi esse sentias, 3. Gratum me non verbis modo, sed

rebus ipsis experiere, _non seulement mes paroles, mais mes actes vous

prouveront toujours ma reconnaissance_. Feneratum hoc beneficium tibi

pulchre dices; efficiam, ut ad te non sine fenore redeat id beneficium;

pro isto tuo in me officio omnia vicissim a me officia exspecta; in

omni vitæ meæ cursu nihil mihi prius, nihil antiquius erit, quam ut

officia tua paribus a me officiis compensentur, commoda vicissim tua

meis quantiscumque occupationibus anteponam; meus animus vicissim erga

te is erit, quem tu jure postulaveris; qui tibi ex me debentur fructus,

eos uberrimos capies, colliges, metes, feres; paribus officiis tuis

in me meritis cumulate satisfaciam; quibuscumque officiis potero, tuam

erga me humanitatem exæquabo. Cf. Compenso. 4. Non possum tibi satis

gratus esse pro beneficiis tuis, _je ne puis assez vous rendre grâces

pour tant de bienfaits_. Quibus verbis tibi gratias agam, non reperio.

Qui respondebo tuæ tam liberali in me voluntati? Utinam tua in me merita

referenda gratia consequi aliquo modo possim! vellem, officium istud

officiis meis exæquare liceret: sed quis tandem est, qui non intelligat,

tuis me muneribus in omne consequentis ævi spatium teneri obstrictum?

Arctiore me tibi vinculo obstrinxisti, quam ut exsolvere beneficiorum

tuorum partem ullam possim; vivendum mihi, ac moriendum erit ingrato.

Studium tibi quidem meum vel agnoscendo, vel prædicando beneficio lubens

declarabo, sed eo me nomine plus tibi debere sentio, quam ut solvendo

unquam esse possim. Mea quidem in te omnia vel studii, vel observantiæ

officia constabunt integra, sed tuorum in me promeritorum partem in

referenda gratia nullam assequar. Incredibile tuum in me studium studio

quidem colam sempiterno, sed tuorum in me meritorum tanta est magnitudo,

exæquari ut nulla grati animi significatione possit. USUS: 1. Bene de me

meritis gratum me præbeo reipsa atque animo gratissimum. Nomen alicujus

et beneficia grata memoria prosequi. Erga salutis suæ auctores gratus.

Gratus est, qui in referenda gratia non commodum, sed eum ipsum, cui

refert gratiam, cernit. 2. Acceptus, jucundus, optatus, _agréable_,

_charmant_, _délicieux_. Officium tuum, judicium, mihi pergratum fuit.

Rebus grata, gratiora verbis facere. Officium mire gratum. Cf. Jucundus,

Carus.

GRĂVĀTĒ, _Avec peine_. SYN. Difficulter, ægre. )( Benigne, comiter. USUS:

Benigne, non gravate.

GRĂVĒDĬNŌSUS, a, um, _Catarrheux_, _sujet aux rhumes de cerveau_. SYN.

Ad gravedinem proclivis. USUS: Gravedinosos quosdam dicimus, quosdam

herniosos, non quia jam sint, sed quia sæpe sint.

GRĂVĒDO, ĭnis, f. _Rhume de cerveau_, _lourdeur de tête_. SYN.

Destillatio capitis nares claudens, vocem obtundens, siccam tussim

movens. EPITH. Molesta. USUS: Gravedine tentari, laborare. Gravedini

subvenire, occurrere, obsistere. Gravedinem removere, abigere, repellere.

GRĂVĬDĬTAS, ātis, f. _Grossesse_. USUS: Graviditates et partus affert

luna a sole illuminata.

GRĂVĬDO, as, avi, atum, are, a. _Rendre mère_. SYN. Gravidam facio. USUS:

Terra seminibus gravidata, _fécondée_.

GRĂVĬDUS, a, um, _Chargé_, _plein_. SYN. Prægnans, fetus, plenus. PHRAS.

Gravida est, _elle est enceinte_. Fert uterum, gestat uterum; fert

ventrem, partum. USUS: Ubera gravida vitali rore.

GRĂVIS, e, gen. com. _Lourd_. SYN. Ponderosus. )( Levis. USUS: 1. Gravia

omnia suo pondere in terram feruntur. 2. Arduus, difficilis, molestus,

_difficile_, _pénible_, _funeste_. Vereor, ne tibi gravis sim. Eum ne

graviore quidem verbulo compellavi, _je ne lui ai pas adressé le moindre

reproche_. Tempus reipublicæ, anni gravissimum. 3. Magnæ auctoritatis,

ponderis, dignitatis, _grave (en parl. d’un homme)_, _sérieux_,

_influent_. Vir prudens et auctoritate gravis. Nomen vestrum mihi grave

et sanctum est. 4. Severus, _sévère_, _rigide_. Gravis sine arrogantia.

Cato omnium gravissimus et severissimus. 5. Depressus, _grave_. Vox

gravis. )( Acuta.

GRĂVĬTAS, ātis, f. _Pesanteur_; _dignité_, _noblesse_. SYN. Pondus;

auctoritas. )( Levitas. EPITH. Acrior verborum, admirabilis, ampla

sententiarum, censoria, digna exspectatione, divina orationis, plena

antiquitatis, incredibilis et inaudita, major, naturalis ac necessaria,

paterna, perpetua orationis, singularis ac pene divina, summa, tanta,

vetus judiciorum. PHRAS. Cato vir erat maximæ gravitatis, _Caton était

un citoyen plein de gravité_. Vir erat divina quadam gravitate, morum

majestate incredibili; nihil unquam nisi severissime et gravissime

fecit. Erat in illo gravitas condita comitate; in ejus non sententia

solum, sed nutu residebat auctoritas; erat in eo viro summa auctoritas

et amplitudo; Cato prisci moris vir, et sanctus, in quo nihil solutum,

leve, inconsideratum. Catoni incredibilem natura tribuit gravitatem;

Cato admirabili vitæ gravitate præstabat; in Catonis vultu inerat prisca

severitas, in verbis fides. Cf. Auctoritas. USUS: 1. In omnibus rebus

adhibere, tenere, servare, tueri gravitatem. 2. Cœli gravitas tanta est,

quantam vix sustinebo, (VULG. Non est bonus aer), _l’air est lourd,

malsain_.

GRĂVĬTER, _Avec peine_, _difficilement_. SYN. Ægre, moleste. USUS: 1.

Graviter aliquid ferre, accipere. Graviter queri, ægrotare. 2. Severe,

_sévèrement_. Graviter narrare, dicere, se gerere.

GRĂVOR, aris, atus sum, ari, d. _Souffrir avec peine_. SYN. Gravate

aliquid facio, grave mihi duco, pigror. USUS: Non gravabor dicere, quod

sentio. Non sum tam inhumanus, ut eo graver, quod vobis expedit.

GRĔGĀLIS, e, gen. com. _Compagnon_. SYN. Sodalis ex eodem grege. USUS:

Gregales Catilinæ et consiliarii, _la bande de Catilina_, _ses complices_.

GRĔGĀRĬUS, a, um, _De la foule_, _du commun_. SYN. Collectitius,

vulgaris. USUS: Gregarii milites, _simples soldats_.

GRĔGĀTIM, _En troupeaux_, _par troupes_. SYN. Per greges. USUS: Gregatim

in supplicium rapti cives.

GRĔMĬUM, ii, n. _Giron_, _sein_. SYN. Sinus, complexus. USUS: E sinu

gremioque patriæ abstractus Cicero. Filius in gremio matris educatus.

GRESSŬS, ūs, m. _Marche_, _pas_. SYN. Incessus, ingressus.

GREX, grĕgis, m. _Troupeau_, _troupe_, _bande_. SYN. Congregatio, cœtus,

turba. EPITH. Impurissimus prædonum, medius, totus, vetus. Greges

flagitiosi hominum, magni amicorum, mercenarii, sordidissimi. USUS:

Greges armentorum, equorum, amicorum, philosophorum. Unus e grege. In

grege patronorum annumerer?

GRUNNĪTŬS, ūs, m. _Grognement (du cochon)_. SYN. Vox porcorum.

GRUS, grŭis, f. _Grue_. USUS: Grues in tergo prævolantium capita reponunt.

GŬBERNĀCŬLUM, i, n. _Gouvernail_. SYN. Clavus. TRANSL. Administratio,

procuratio, gubernatio. USUS: 1. Reipublicæ, imperii gubernacula

prendere, tractare; ad gubernacula admoveri, sedere. 2. A gubernaculis

aliquem repellere, dejicere. Recedere a reipublicæ gubernaculis.

GŬBERNĀTĬO, ōnis, f. _Direction_, _gouvernement_. SYN. Administratio,

procuratio. EPITH. Facilis, magna. USUS: Cupiditas consilii gubernatione

regitur. Gubernationi præficitur. A gubernatione removere quempiam. Cf.

Potestas, Administratio.

GŬBERNĀTOR, ōris, m. _Qui dirige_, _gouverneur_. SYN. Rector. EPITH.

Bonus, scientissimus. PHRAS. Est gubernator provinciæ, _il est gouverneur

de province_. Provinciæ præesti, provinciæ procurationem gerit; ad

provinciæ clavum, gubernaculum sedet; provinciæ procuratio, administratio

penes illum est; provinciam obtinet cum imperio. Cf. Guberno, Præsum.

USUS: Custos et gubernator reipublicæ. Probo navigio, gubernatore perito,

summa tranquillitate navigare.

GŬBERNĀTRIX, īcis, f. _Celle qui gouverne_, _régente_. EPITH. Præclara.

USUS: Eloquentia gubernatrix civitatum, _l’éloquence gouvernante des

cités_.

GŬBERNO, as, avi, atum, are, a. _Diriger_, _gouverner_. SYN. Administro,

procuro, rego, gero, moderor, clavum teneo, gubernaculum teneo,

ad clavum, ad gubernacula sedeo. )( Everto. ADV. Bene, directius,

pulcherrime. PHRAS. 1. Ad gubernandam rempublicam admotus est, _il a

été chargé du gouvernement de la république_. Ad gubernacula reipublicæ

admotus est, reipublicæ gubernacula prendere, tractare jussus est; delata

ad illum rerum summa est; ejus fidei, potestati reipublicæ procuratio

commissa, commendata, demandata est; ad lucem reipubl. evocatus est;

præesse reipublicæ cum imperio, cum potestate jussus est; ad capessendam

rempublicam evocatus est; reipublicæ operam dare, reipublicæ gubernaculis

manum admovere, rempubl. attingere, suscipere, ad rempubl. accedere, se

conferre jussus est, 2. Rempublicam optime gubernavit, _il a parfaitement

gouverné la république_. Rempublicam cum laude gessit; præclare rexit;

vigilanter ac sapienter administravit; magna virtute et innocentiæ fama

reipubl. præfuit; in administratione reipubl. virtus enituit; in gerenda

provincia laudes eorum æquavit, quorum nomina vivunt, vigentque rerum

gestarum fama in animis hominum; quorum memoria viget multis testata

expressaque recte factorum monumentis; quorum memoriam æternitas alit

ac intuetur. Cf. Imperium. 3. Gubernandi tempus annuum absolvit, _il a

terminé son année de gouvernement_. Annuum munus decurrit, confecit,

absolvit; annuo munere perfunctus est; annui imperii tempus explevit;

annui imperii finem attigit; ad finem annuæ administrationis pervenit;

annuum munus in exitu est; emeritæ sunt illi annuæ operæ. Annum ipsum

in republica versatus est. Cf. Abdico, Honor, Magistratus, Imperium.

USUS: Sed hæc deus aliquis gubernabit. Fortunæ motum, dolorem ratione

gubernare. Rem totam ita gubernes, ut nemo queri possit. Cf. Rego,

Moderor.

GŬLA, æ, f. _Gosier_, _gorge_; _gourmandise_. SYN. Collum, guttur;

_item_: edacitas. Vitium ventris et gutturis. EPITH. Immensa, insulsa,

obtorta. PHRAS. 1. Non facile convalescunt, qui gulæ indulgent, _ceux

qui se livrent à la gourmandise se rétablissent difficilement_. Quibus

nec quid comedant, nec quantum comedant, curæ est; qui, quod comedunt,

neque quantum, neque quale sit, animadvertunt; quibus omnem in cibis

modum, omne judicium, omnem prope rationem gula eripuit; quibus neque

modus edendi, neque ulla deligendi cibi ratio est; qui et plus appetunt

in mensa, quam satis sit et ex eo genere, quod obsit. 2. Multos gula

occidit, _la gourmandise a tué un grand nombre d’hommes_. Multos perdidit

immoderata victus ratio; multos conficit; immatura morte afficit

cruditas, crapula, dissoluta victus ratio; multis gulæ deditis immaturæ

mortis causam affert, quod largiore, uberiore cibo utantur, quam ut vitæ

conducat; quam ut stomachus digerere, ferre, sustinere possit. Cf. Vorax.

USUS: 1. Gulam alicui elidere, stringere, frangere, _étrangler_. Obtorta

gula aliquem in vincula rapere, _emmener en prison la corde au cou_. 2.

Gulam irritare, _provoquer l’appétit_. Gulæ indulgere, deditum esse,

_satisfaire sa gourmandise_.

GURGES, ĭtis, m. _Gouffre_. RAD. quasi in gyrum agens. SYN. Vorago.

EPITH. Helluatus, immensus, profundissimus, rapidus. USUS: Gurges et

vorago patrimonii et libidinum, _gouffre_. Immensa vitiorum vorago,

turpitudinum omnium gurges. Gurges est natus abdomini suo. Cf. Gula.

GURGUSTĬUM, ii, n. _Mauvaise auberge_, _gargote_. SYN. Locus _seu_

taberna obscura et angusta. USUS: Nescio, e quo gurgustio prodiit.

GUSTĀTŬS, ūs, m. _Goût_, _palais_; _action de goûter_. SYN. Gustus.

EPITH. Jucundus. USUS: Gustatus est sensus ex omnibus maxime voluptarius,

qui dulcedine præter cæteros sensus commovetur. Pomorum jucundus non

gustatus solum, sed odoratus et conspectus.

GUSTO, as, avi, atum, are, a. _Goûter_. SYN. Degusto, gustatu exploro,

libo, cibos attingo, delibo. ADV. Paulum, perpaululum, summatim causas et

genera. USUS: Primoribus labris vix gustavit philosophiam. Aliquam partem

voluptatis gustare.

GUSTŬS, ūs, m. _Goût_. Gustatus. USUS: Uva gustui peracerba. Libidinosi

veræ gustum laudis non habent.

GUTTA, æ, f. _Goutte_. EPITH. Guttæ cadentes, cruentæ, liquatæ. USUS:

Guttæ imbrium quasi cruentæ, _pluie de sang_.

GUTTUR, ŭris, n. _Gosier_. SYN. Gula. EPITH. Tremulum. USUS: Vitium

ventris et gutturis.

GYMNĂSĬARCHUS, i, m. _Gymnasiarque_, _chef du gymnase_. SYN. Gymnasio

præfectus.

GYMNĂSĬUM, ii, n. _Gymnase_, _école de philosophie_. SYN. Locus ad

exercendum, ut palæstra, schola. EPITH. Amplissimum, nobilissimum,

suburbanum, superius totum. USUS: Seculis multis ante gymnasia, inventa

sunt, quam in his Philosophi garrire cœperant, qui nunc omnia gymnasia

tenent. Cf. Schola.

GYMNĬCUS, a, um, _Gymnique_, _de lutte_. USUS: Ludi gymnici.

GYNÆCĔUM, i, n. _Gynécée_, _appartement des femmes_. SYN. Locus ædium

sepositus, ubi solæ mulieres versantur.

GYPSĀTUS, a, um, _Plâtré_. SYN. Candidus, tenax, quale gypsum est. USUS:

Medea manibus gypsatissimis, _Médée aux mains couvertes de plâtre (comme

les avaient les acteurs dans les rôles de femme)_.

GYRUS, i, m. _Cercle_. SYN. Circulus, ambitus. EPITH. Exiguus. PHRAS.

Equum in gyrum agere, _faire tournoyer_, _faire des voltes (en parlant

d’un cheval)_. In gyrum ducere, in orbem agere, versare, circumagere,

flectere. USUS: Homines secundis rebus effrenatos in gyrum rationis

duci oportet, _il faut ramener aux lois de la raison les hommes qui se

laissent emporter par leurs succès_.

H

HĂBĒNA, æ, f. _Bride_, _rênes_. SYN. Lora, quæ freno utrinque alligantur

ad equum regendum. EPITH. Laxissimæ. USUS: Commodissimum est, quam

laxissimas habenas habere amicitiæ, quas vel adducas, cum velis, vel

remittas. Moderandi sui habenas ac potestatem alicui tradere.

HĂBĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. _Avoir_, _posséder_. SYN. Possideo, utor,

est mihi, non deest, penes me est. )( Careo. ADV. Accurate orationem,

acerrime delectum, amplius centum cives, angustius, belle, belle se,

bene, commodius se, rem, copiose et diligenter constitutam disciplinam,

diutius sollicitos, deterius se, diligenter rationem, diligentius prædam

notatam, descriptam, diligentissime delectam, extrinsecus rationes

suspensas vivendi, generatim honores, graviter se, jam pridem multa,

aliquem in promptu, liberius mulierem, melius se, memoriter orationem,

nauci, non necessario, omnino non locum, optime se, palam decretum in

aliquem, plane inimicum, plane nihil, quod scribas, præcipue hoc juris,

præclare se, publice honores, quam plurimum secum aliquem, quaquaversus

pedes quinque, recte, satis superque tuto, libere senatum, vere quod

narres, vitiose se, ultro citroque verba. Haberi commodissime, de integro

quæstionem, quam liberalissime victu, prudentissimum sapientissimumque.

PHRAS. 1. Amicos multos et opes habet, _il a beaucoup d’amis et de

richesses_. Beatissimus est ab opibus; nummorum plurimum possidet;

copiosus est ab opibus; summa rerum abundantia potitur; amicis et

fortunis floret, præditus est; amicis utitur potentissimis; plurimorum

amicitias tenet, obtinet; et opibus ornatus est et amicis; facultas

nummorum ingens illi est, suppetit, nec amicitiæ pauciores. Cf. Dives,

Amicus. 2. Habemus totam Italiam, _nous possédons toute l’Italie_. Tota

Italia in potestate nostra est, Italia nostra est; omnes Italiæ fines,

oræ atque littora claustris imperii nostri continentur; Italiam tenemus

totam, Italia potimur. Italiam totam obtinemus, Italia imperio nostro

paret. 3. Habeo hominis chirographum, _j’ai en mains un autographe

de cet homme_. Ad manum est, in manibus est hominis chirographum. 4.

(Habebatur pro pigro, VULG.), _on le regardait comme un paresseux_.

In ejus nomine insedit penitus atque inveteravit pigritiæ macula; in

desidum numero ducebatur; pigritiæ nota illi inurebatur alias; haud

intactus erat a pigritiæ vitio; pigritia ejus nomini labem nonnullam

asperserat. Cf. Infamia. USUS: 1. Habere animum magnum; habere

aliquem _vel_ aliquid in potestate sua; habere cum aliquo commercium,

inimicitias. 2. Scio, possum, _avoir (à dire ou à répondre)_. Nihil habeo

scribere; tantum habeo polliceri; sic habeto, quod. 3. Tracto, facio,

_faire_, _prononcer_. Habere verba, sermonem. 4. Judico, _regarder_,

_juger_. Aliquid in bonis, in perditis, in desperatis habere. Aliquid in

beneficio, pro derelicto; aliquem in loco aliquo et numero habere. 5.

Tracto arcte, duriter, _traiter qqn_. Parce aliquem, arcte contenteque

habere. Habere aliquem in deliciis. 6. Notat statum rei, _être, se

trouver (dans tel et tel état)_. Præclare se res habet, (VULG. Res bene

stat), _l’affaire va bien_. Ego me belle habeo. 7. Cum participiis

passivis: Ita persuasum, perspectum, exploratum habeo, _avoir (comme

en français l’auxiliaire)_. 8. Promiscue: Habere in votis, _désirer_.

Religioni habere, _se faire scrupule_. Honorem alicui, gratias habere,

_rendre grâces_. Rationem absentis habere, _tenir compte d’un absent_.

HĂBĬLIS, e, gen. com. _Habile_, _convenable_. SYN. Aptus, accommodatus.

)( Ineptus. USUS: Res habiles, accommodatæ ad naturam. Habilis ad pedes

calceus. Cf. Aptus.

HĂBĬLĬTAS, ātis, f. _Habileté_. SYN. Agilitas. USUS: Omitto habilitates,

opportunitatesque reliqui corporis.

HĂBĬTĀBĬLIS, e, gen. com. _Habitable_. USUS: Regio habitabilis.

HĂBĬTĀTĬO, ōnis, f. _Habitation_. SYN. Usus domicilii. USUS: De

habitatione alicui accommodare. Cf. Domus.

HĂBĬTĀTOR, ōris, m. _Habitant_. SYN. Incola.

HĂBĬTO, as, avi, atum, are, a. _Habiter_. SYN. Colo, domicilium habeo,

incolo, habeo, sum. ADV. Frequentissime. PHRAS. Romæ habitare constituit,

_il résolut de résider à Rome_. Domum Romæ conduxit, comparavit; sedem

Romæ et domicilium comparavit, collocavit; sedem omnium rerum ac

fortunarum suarum Romæ collocavit; Romam incolere, colere statuit; Romæ

sedem perpetuam statuere, figere decrevit. USUS: 1. Laxe et magnifice

habitare. 2. Moror, assiduus sum, _ne pas quitter_. Habitare in foro, in

libris. In vultu illius mei oculi habitant.

HĂBĬTŪDO, ĭnis, f. _Manière d’être_, _état_. SYN. Habitus. EPITH. Bona.

USUS: Corporis habitudo.

HĂBĬTŬS, ūs, m. _Habitude_, _disposition_. SYN. Affectio manens,

consuetudo, exercitatio, confirmatio. EPITH. Consentaneus naturæ,

moderati æquabilesque opimi corporis, præclarus, solidus. USUS: 1.

Habitus est animi _aut_ corporis constans et absoluta in re aliqua

perfectio, ut virtutis _vel_ artis. Justitia est habitus animi. Quiquam

sine doctrina, naturæ ipsius habitu prope divino moderati exstitere et

graves. 2. Forma, figura, habitudo, ratio corporis, _manière d’être (au

physique)_, _santé_, _état_. Metellus integerrima ætate, optimo habitu,

maximis viribus corporis. Oris et vultus habitus. Orationis ejus habitus

non erat inurbanus. 3. _Pro_ habitu pravo, _mauvaise habitude_, rectius

dicetur: Corroborata jam studio et consuetudine, _vel_ usu ac vetustate

malitia.

HACTĔNUS, _Jusqu’ici_. SYN. Hucusque, ad hunc locum. Servit loco rectius

quam tempori. PHRAS. Hactenus nihil de his auditum est, _c’est la

première fois que nous entendons parler de cela_. Ante hoc tempus, ad

hunc diem, usque ad hoc tempus, ad id locorum; adhuc locorum inaudita hæc

sunt et peregrina; adhuc ista nos fugerant. USUS: Hoc hactenus, redeo

ad urbana. Hæc artem duntaxat hactenus requirunt, ut certis dicendi

luminibus ornentur. Cf. Eatenus.

HÆDUS, i, m. _Chevreau_. SYN. Capræ fetus.

HÆDĬNUS, a, um, _De bouc_, _de chevreau_. USUS: Hædinæ pelliculæ.

HÆRĔO, es, hæsi, hæsum, ere, n. _Être ou demeurer attaché, adhérent, fixé

à..._ SYN. Adhæreo, adhæresco, defixus sum, habito. ADV. Communiter,

male. PHRAS. Hæret animo ea opinio, _cette opinion est profondément

gravée dans l’esprit_. In animis omnium insedit; insitum est in natura

et ingenitum, ut ita sentiamus; ingenerata est omnibus ea sententia; in

ipsa natura posita est et infixa; omnibus innata est, et in animis quasi

insculpta ea opinio. Cf. Adhæreo. USUS: 1. In medullis, in visceribus, in

æterna memoria hærent beneficia mihi tua. Memoria tuorum factorum hærebit

in omnium gentium sermonibus ac mentibus. 2. Dubito, _être en suspens,

hésiter_. Hærere in aliqua re. Aqua illi hæret, hæret in salebris, _ne

pouvoir aller plus loin, être embourbé_. Cavendum est, ne implicatus

hæream. Cf. Dubito.

HÆRĒSIS, is, f. _Secte_; _opinion contraire à la foi_, _hérésie_.

SYN. Secta, opinio a vera doctrina aberrans, prava de religionibus

opinio; impium dogma. PHRAS. 1. Hæreses suas sparsit, _il a répandu

ses erreurs_. Late in populos pravæ doctrinæ suæ virus disseminavit;

Christianæ reipublicæ partes præcipuas pravis religionibus turbavit;

hæresis venenum ad populorum perniciem evomuit; dissidentium opinionum

procellis Ecclesiæ navem jactavit; hæresium pestem variam ac luem in

populos diffundere; perniciosis erroribus animos hominum implicare

cœpit. 2. Hæresis in dies latius propagatur, _l’hérésie se propage de

plus en plus_. Serpit in dies latius hæreticæ pravitatis lues; quotidie

magis novis errorum maculis veræ religionis doctrina polluitur; novæ

sectæ scelere quotidie magis vera religio premitur et affligitur; impii

errores latius in dies disseminantur, diffunduntur; errorum contagiones

pestiferæ in dies latius serpunt, et jam sinceras etiam Ecclesiæ partes

inficiunt. 3. Magno animo hæresi resistit, _il résiste courageusement

aux hérétiques_. Id agit strenue, ut quæ pestilentes hæresis magistri

edocuere, dedoceantur populi; ut hæresium errores ex animis evellantur;

ut, quæ in populo hæresium contagione contracta sunt, summa ope

amputentur; ut errores impii religionum, rudium populorum e mentibus

exturbentur; ut exscindantur deliræ religiones atque sacrilegæ; ut

iis doctoribus resistatur, a quibus regno universo pestem et exitium

comparatum videmus. Egregio est animo ad propulsandos religionis errores,

ad exscindendas pravas de religionibus opiniones; ad expurgandas noxiis

erroribus provincias; ad præcidendas errorum omnium fibras; ad infelices

errorum propagines amputandas, resecandas. 4. In hæresim prolapsus

est, _il est devenu hérétique_. Ad pravas in fide opiniones descivit,

deflexit; sinceræ religionis castra deseruit; a veteri avitaque majorum

religione ad sectam novitiam transfugit ac devolavit; novitiæ sectæ

erroribus implicari se passus est; novarum opinionum fluctibus involutus,

abreptus est; pravarum opinionum commentis in errorem inductus est; ab

avita religione ad sectam novitiam infelix transfuga descivit; pestiferum

pravarum opinionum virus hausit. 5. Hæresim palam ejuravit, _il a abjuré

ouvertement ses erreurs_. In æde sacra, maximaque hominum frequentia

hæresim abjuravit; impios religionum errores exsecratus, detestatus, cum

Ecclesia in gratiam rediit; hæresium erroribus palam nuntium remisit;

ejuratis hæresis erroribus piorum communioni se reddidit. Cf. Conversio

hæretici. USUS: Cato est in ea hæresi, _Caton est de cet avis, de cette

opinion_.

HÆRĔTĬCUS, i, m. _Hérétique_. PHRAS. 1. Homo pestiferis opinionibus

corruptus, contaminatus, infectus, pollutus; alienus a sincera religionis

doctrina; depravatæ religionis erroribus imbutus. 2. Hæreticorum

antesignanus, hæresiarcha, _hérésiarque_. Impii dogmatis architectus.

Novæ fabricator hæresis, falsæ impiæque opinionis auctor ac propagator.

Erroris impii procreator.

HÆSĬTANTĬA, æ, f. _Embarras_. SYN. Hæsitatio, titubatio. USUS: Hæsitantia

linguæ.

HÆSĪTĀTĬO, ōnis, f. _Hésitation_, _incertitude_. SYN. Dubitatio. USUS:

Quæ hæsitatio, quæ dubitatio tractusque verborum? Cf. Dubitatio.

HÆSĬTO, as, avi, atum, are, n. _Être incertain_, _irrésolu_, _hésiter_.

SYN. Dubito, titubo; timeo. PHRAS. Ad testis conspectum hæsitavit, _à la

vue du témoin, il s’embarassa_. Ad testis conspectum consilia torpuere;

titubatum est aliquantulum; titubanter locutus est; subita titubatione

ac offensione impediri visus est. USUS: Dubitant, hæsitant, revocant se

interdum. Cum hæsitaret, cum teneretur, quæsivi, an....? Cf. Dubito,

Fluctuo.

HĀLĬTŬS, ūs, m. _Souffle_, _soupir_. SYN. Spiritus, anima. EPITH.

Extremus. USUS: Extremum halitum efflare.

HALLŪCĬNOR, aris, atus sum, ari, d. _Errer_, _extravaguer_. SYN. Aberro.

USUS: Epistola hallucinatur, _lettre extravagante_. Cf. Aberro.

HĀMĀTUS, ta, tum, _Crochu_. SYN. Aduncus.

HĀMUS, i, m. _Hameçon_. USUS: Plato escam malorum voluptatem appellat,

quod ea capiantur homines, ut hamo pisces.

HĂRA, æ, f. _Étable à porcs_. SYN. Stabulum porcorum. USUS: Epicurus ex

hara productus, non schola.

HARMŎNĬA, æ, f. _Harmonie_. SYN. Concentus. USUS: Harmoniam ex

intervallis sonorum noscere.

HASTA, æ, f. _Javelot_, _trait_, _lance_. SYN. Telum, hastile. USUS: 1.

Hastam torquere, jactare; hastis ora hostium fodere. Hastam abjicere,

_quitter la partie_ (PROV.). 2. Venditio, publicatio, _encan_, _vente

publique (annoncée par une pique)_. Hastam venditionis in foro posuit,

fixit. Hastæ subjicere bona alicujus.

HASTĀTUS, a, um, _Armé d’un javelot_, _d’une lance_. SYN. Hasta armatus.

HASTĪLE, is, n. _Bois d’une lance_, _hampe_; _lance_. USUS: Hastili niti.

HAUD, _Non_. SYN. Non. USUS: Quem haud scio, an recte compellarim.

HAUDQUAQUAM, _Nullement_. SYN. Nequaquam. USUS: Haudquaquam id est

difficile.

HAURĬO, is, hausi, haustum, ire, a. _Puiser_. SYN. Traho. USUS: E re

aliqua magnam voluptatem, dolorem, calamitatem haurire. E fontibus

Stoicorum abditis et reconditis, quoquo modo videbitur, hauries potius,

quam consecteris rivulos. Artes et scientias ab Græcis hausimus. Animi

nostri e divinitate hausti, accepti, libati. Cf. Traho.

HAUSTŬS, ūs, _Action de humer_, _d’aspirer_. USUS: Purioris cœli haustus,

_respirer l’air pur_.

HEBDŎMAS, ădis, f. _Semaine_. SYN. Septem dies. PHRAS. Hebdomas sancta,

_seu_ major, _semaine sainte_. Hebdomas Christi patientis cruciatibus

recolendis sacra; solemnes feriæ, quibus cœlestes iras in omne genus

humanum olim intentas Christus suo potissimum capite excepit; sanctior

anni hebdomas. USUS: Vide, ne in quartam hebdomadem incidas.

HĔBES, ĕtis, omn. gen. _Émoussé_; _stupide_. SYN. Tardus, pinguis,

obtusus, retusus, natura tardior. )( Acutus, acer. USUS: Hebes æque ac

pecus. Sensus hebetes, tardi et pingues. Erat aliquis dolor, sed hebes.

Ingenio est hebetiore. Cf. Stupor, Stupidus, Indoctus.

HĔBESCO, is, ere, n. _S’émousser_. SYN. Obtundor, retundor, hebetor.

USUS: Hebescere et languere in otio. An patiemur hebescere aciem

auctoritatis nostræ?

HĔBĔTO, as, avi, atum, are, a. _Émousser_, _affaiblir_. SYN. Obtundo,

retundo. PHRAS. Nimia luce hebetantur oculi, _trop de lumière obscurcit

la vue_. Præstringit oculorum aciem lux nimia; aciem oculorum obtundit

lux velo non castigata. USUS: Gladii hebetati. Hebetare et obtundere

ferri aciem.

HELLŬĀTĬO, ōnis, f. _Gloutonnerie_. USUS: In lustris et helluationibus

vitam degere. Cf. Convivium, Vorax, Bibo, Comessor.

HELLŬO, ōnis, _Glouton_. SYN. Gurges, comessator, natus abdomini suo,

ventri deditus, decoctor. EPITH. Concinnus; musicus, immanis, impurus,

nequissimus, spurcissimus. USUS: Helluo patriæ, patrimonii. Helluo

librorum Cato. Cf. Nepos, Vorax, Comessor.

HELLŬOR, aris, atus sum, ari, d. _Manger avidement_, _engloutir_. SYN.

Comessor, pergræcor, epulis et potationibus inservio; crapulæ, gulæ,

intempestivis conviviis confringo, devoro, absorbeo, abligurio. USUS:

Ille gurges helluatus est simul tecum reipublicæ sanguinem. Cf. Consumo,

Prodigo, Comessor.

HEM! _Ah!_ _oh!_ _voyez donc!_ _hein!_ Vox indignantis. USUS: Hem! nos

homuli indignamur!

HĔRA, æ, f. _Maîtresse de maison_. SYN. Domina, materfamilias.

HERBA, æ, f. _Herbe_. USUS: Quarumdam herbarum utilitates longinqui

temporis usu et periclitatione percepimus. Herbas arescere et interfici

videmus.

HERBESCO, is, ere, n. _Pousser de l’herbe_. USUS: Herbescens viriditas.

HERBĔUS, a, um, _De couleur d’herbe_, _vert_. USUS: Color herbeus.

HERCISCO, is, ere, n. _Procéder au partage d’une succession_. RAD.

Herctum _pro_ bono dicebant et cisco inchoat. a cieo. SYN. Partior,

divido. USUS: Nescit, quibus verbis herctum cieri oporteat, _ignorer dans

quels termes se rédige un acte de partage_. Arbiter familiæ herciscundæ,

_arbitre d’un partage_.

HERCLE! _Par Hercule!_ USUS: Bene hercle faciunt. Mehercle.

HĒRCŬLE! _Par Hercule!_ SYN. Hercle. USUS: Nam hercule, inquit. Vox

jurantis per Herculem.

HĒRĔDĬTĀRĬUS, a, um, _Héréditaire_. USUS: Controversia hereditaria. Jure

hereditario.

HĒRĒDĬTAS, ātis, _Héritage_. SYN. Bona hereditaria, patrimonium. EPITH.

Communis, falsa, fraterna, magna, major, optima, paterna, permagna,

molesta, reliqua, tanta; hereditates caducæ, non honestæ, privatæ.

PHRAS. 1. Hereditatem obtinere, _hériter_. Hereditatem adire, cernere,

capere, tenere; heredem in alicujus bona succedere; in rei possessionem

per hereditatem venire; hereditatem obtinere, adipisci. 2. Hereditatem

alicui adimere, _enlever un héritage à qqn_. Hereditatem alio avertere;

detorquere; hereditatem eripere alicui; hereditate aliquem excludere; ab

hereditate submovere; paternis bonis ex hereditate obvenientibus aliquem

orbare, spoliare, evertere. 3. Hereditatem meam sedulo conservabo,

_je conserverai soigneusement mon héritage_. Rem a parente traditam

custodire, servare, tueri mihi curæ erit; de patrimonio nihil patiar

mihi detrahi, minui, imminui; quæ ex paternorum bonorum hereditate ad

me jure devenere, ea ut integra conservem, ea ut constent, ne qua pars

inde detrahatur, minuatur, providebo sedulo. Hereditatem a parente

mihi relictam, sartam tectam tuebor semper, et conservabo. Cf. Heres,

Exheredo. USUS: Hereditas est pecunia, _aut_ res quælibet, quæ morte

alicujus ad quempiam jure devenit. In partem hereditatis vocare aliquem,

_faire participer à un héritage_. Hereditatem paternorum bonorum tradere.

Hereditatis particulam homini aspersit, _il a laissé tomber sur cet homme

une parcelle de son héritage_.

HĒRES, ēdis, m. _Héritier_. SYN. Bonorum dominus ab alicujus morte.

EPITH. Extraordinarius, proximus, repentinus, secundus, verus. PHRAS.

1. Heredem fecit nepotem, _il a institué son petit-fils héritier de

ses biens_. Heredem instituit, scripsit, reliquit nepotem. Hereditatem

testamento nepoti tradidit; nepotem ad hereditatem vocavit; bonis

suis heredem fecit; in bona avita ire jussit. 2. Cicero fuit plurium

amicorum heres, _Ciceron hérita de plusieurs de ses amis_. Multorum

factus, relictus est heres; multorum bonorum successor ex testamento

fuit; multorum bona ex hereditate adeptus est. Ciceroni contigerunt,

venerunt, obvenerunt, obtigerunt multorum bona; Ciceroni testamento

relictæ sunt fortunæ multorum. Multorum res, hereditatem adiit, cepit,

tenuit, obtinuit Cicero; multorum bona ad Ciceronem hereditate venerunt,

pervenerunt; multis amicis heres successit Cicero; multorum hereditate

auctus est Cicero. Cf. Hereditas. USUS: Aliquem heredem facere, scribere,

instituere, _instituer qqn son héritier_. Heredem alicui esse, succedere.

Heres ex asse, ex parte dimidia.

HĔRI, _Hier_. SYN. Hesterno die.

HĒRŌĬCUS, a, um, _Héroïque_. SYN. Herous. USUS: Heroicis temporibus,

ætatibus, sæculis.

HĒROS, ōis, m. _Héros_. SYN. Princeps. USUS: Ignari, quantum in illo

heroe esset animi. Heroum veteres casus fictique.

HĒRŌUS, a, um, _Héroïque_, _épique_. SYN. Heroicus.

HĔRUS, i, m. _Maître de maison_. SYN. Dominus, paterfamilias.

HĒSTERNUS, a, um, _D’hier_. USUS: Hesternus dies.

HEU! _Ah!_ _Hélas!_ SYN. Eheu! USUS: Heu me!

HEUS! _Hé!_ _Holà!_ Vox vocantis _seu_ attentionem postulantis. USUS:

Heus tu!

HĬĀTŬS, ūs, m. _Ouverture_. SYN. Labes, eluvio. PHRAS. 1. Terræ hiatus

ex pluvia factus est, _la pluie a creusé des crevasses_. Terra imbribus

discessit; in ingentem sinum, hiatum desedit; in immensam altitudinem

collapsa est; in ingentem hiatum consedit; labes facta est multis locis,

terraque ad infinitam altitudinem desedit. 2. Murus hiatum habet, _le mur

a une fente_. Paries labem _aut_ vitium fecit; labem duxit; rimas egit.

Cf. Labes. USUS: Repentini terrarum hiatus. Cœlum findi visum velut magno

hiatu. Patentes murorum hiatus, qui expleri non possent. Cf. Dehisco.

HĪBERNA, ōrum, n. pl. _Quartiers d’hiver_. SYN. Loca, in quibus milites

hiemant. USUS: In hiberna ducere, dimittere; ex hibernis educere

exercitum. In hiberna deducere; in hibernis collocare milites.

HĬBERNĀCŬLUM, i, n. _Quartiers d’hiver (pour les soldats)_. USUS:

Communia hibernacula.

HĪBERNO, as, avi, atum, are, n. _Hiverner_, _être en quartiers d’hiver_.

SYN. Hiemo.

HĪBERNUS, a, um, _D’hiver_. SYN. Hiemalis. )( Æstivus. USUS: Hiberni

menses.

HIC, HÆC, HOC, _Ce_, _cet_, _cette_. USUS: Hunc pacis hostem.

HIC, _Ici_. USUS: Hic tu moraris?

HĬĔMĀLIS, e, gen. com. _D’hiver_. SYN. Hibernus. USUS: Nudi hiemalem vim

perferunt.

HĬĔMO, as, avi, atum, are, n. _Passer l’hiver_. SYN. Hiberno. ADV.

Jucunde. USUS: Ubi hiemabis?

HĬEMS, ĕmis, f. _Hiver_. SYN. Hibernum tempus, hiemale tempus, durum anni

tempus. )( Æstas. EPITH. Extrema, maxima, summa, teterrima. PHRAS. Aspera

hoc anno hiems fuit, _l’hiver a été rude cette année_. Hiems hoc anno

nive sæva, et omni tempestatum genere fuit insignis; erat hic annus hieme

gelida et nivosa adeo, ut viæ clausæ, flumina innavigabilia fierent;

tempus brumæ erat asperrimum, prægelidum, nivale; hiems erat teterrima

et fœdissima. Hieme usi sumus injucunda, tristi et odiosa; hieme hujus

anni nihil fœdius erat; nihil horribilius, arbores quæ rigoribus obnoxiæ

erant, deussit omnes; nivis altitudo inexsuperabiles montes fecit, vimque

frigorum vix urbis tectis sustinere, defendere potuimus. Cf. Frigus.

USUS: Hiems præcipitat, senescit, conficitur, abit, _l’hiver passe, le

froid diminue_. Hiemem tolerare. Hanc vim frigorum hiememque vix urbis

hujus tectis sustinemus. Propter hiemis magnitudinem navigare non potui.

HĬLĂARE, _Gaiement_. SYN. Hilariter.

HĬLĂRIS, e, gen. com. _Gai_, _content_, _heureux_. SYN. Hilarus,

promptus. )( Tristis, mœstus. PHRAS. Hilaris est, _il est gai_. Hilaritas

in eo multa est; plenus est hilaritatis; frontem hilariter explicat,

porrigit, exporrigit; fronte est læta, hilari, experrecta; vultu

oculisque animi alacritatem prodit; animo est erecto, pleno lætitiæ et

alacritatis; omnium mœrorem ac tristitiam abstergere, condire hilaritate

sua possit; mirifica semper hilaritate redundat. Cf. Jucundus, Lætus,

Jocus. USUS: Vultu, animo hilari ad jocandum.

HĬLĂRĬTAS, ātis, f. _Gaieté_. SYN. Festivitas, jucunditas. )( Mœstitia,

tristitia. EPITH. Multa, perpetua, profusa, summa. USUS: Hilaritate

condiamus temporum tristitiam. Erepta est mihi omnis illa hilaritas et

suavitas, quæ te adeo oblectabat. Est in illo multa hilaritas, lepor,

gratia. Cf. Jucunditas, Festivitas.

HĬLĂRĬTER, _Gaiement_. SYN. Hilare.