FĪDĒ, _Avec fidélité_. USUS: Fidissime et amantissime te horum admonitum
volui.
FĬDĒLĬA, æ, f. _Grand vase_; _jarre_. SYN. Vas Samium ad plurimos usus.
USUS: Duos parietes de eadem fidelia dealbare, _faire d’une pierre deux
coups_ (PROV.).
FĬDĒLĬS, e, gen. com. _Fidèle_. SYN. Fidus, qui fidem suam præstat,
fide præditus. ADV. Egregie, maxime. PHRAS. Famulus fidelis esse debet,
_un serviteur doit être fidèle_. Fide officioque singulari esse debet;
oportet, ut famulus non sit ambigua fide, non fluxa, non levi, sed nota
et explorata, sed optima et præstantissima; ut fidem colat; ut is sit,
cui omnia credi possint. In famulo probo ac frugi fides potissimum
requiritur; in famulo fidelitas præcipue spectatur; is sit famulus, in
quo fidelitatem nemo desideret. Famulus ea fide sit, cui permittere se
herus tuto possit; fidem colere vel cum periculo capitis famulum decet;
famuli cavere debent, ne fluxam fidem gerant. Famulus frugi, studio ac
fide erga dominum cedat nemini, oportet. Famulus in fide stet, oportet;
fidem ad ultimum conservet; inviolatam fidem præstet; fide ad ultimum
invicta sit; ultima pro fide experiatur. Famulus magna, eximia, præcipua
in herum fide sit, oportet; famulus ejusmodi sit, in quo fides sita sit
egregia. Cf. Fidem servare. USUS: 1. Firmus et fidelis amicus. 2. TRANSL.
Ager, domus, doctrina, ars fidelis. (_Pro_: Christi legem ac disciplinam
professo, _un fidèle_, _un chrétien_, fidelis, _vulg. est_).
FĬDĒLĬTAS, ātis, f. _Fidélité_. SYN. Fidei sanctior observatio. )(
Perfidia, infidelitas. EPITH. Perutilis, summa. USUS: Amicorum me
fidelitas et benevolentia custodit. Nunquam iis fidelitas erga me
defecit. Quantum studio ac fidelitate consequi possunt, nutui præsto
sunt. Nunquam eorum operam et fidelitatem requisivi, desideravi. Cf.
Fides, Fidelis.
FĬDĒLĬTER, _D’une manière fidèle_, _sûre_, _loyalement_. SYN. Summa,
constanti, integra, integerrima fide. USUS: Prædia tua fideliter
curabuntur.
FĪDĒNS, entis, omn. gen. _Confiant_; _audacieux_, _intrépide_. SYN.
Audens. )( Dubius, timidus. USUS: Animus prudentia et consilio fidens.
Fidenti animo ad mortem gradi. Dubitans magis de suis rebus, quam iis
fidens.
FĪDENTER, _Avec audace_. SYN. Audacter. )( Timide, dubitanter. USUS:
Fidenter respondere; fidenter agere, aggredi, colloqui.
FĪDENTĬA, æ, f. _Confiance_, _audace_. SYN. Securitas, fiducia, confisio.
)( Diffidentia. USUS: Fidentia est firma animi confisio. Fidentia est
scientia quædam et opinio gravis non temere assentiens, per quam magnis
in rebus multum ipse animus in se fiduciæ certa cum spe reponit. Cf.
Securitas.
1. FĬDĒS, ei, _Fidélité_, _foi_. SYN. Constantia, promissum. )( Perfidia,
fraudatio. EPITH. Alma, apta, bona, clara, communis, consularis,
egregia, singularis, incredibilis, infirmior, insignis, jucunda
auditu, magna, mala, melior, mira, optima et speratissima, præstans ac
singularis, prompta, publica, sancta. PHRAS. 1. Fidem dedi nemini, _je
n’ai engagé ma parole à personne_. Fidem nemini obstrinxi, obligavi;
in eam pactionem fidem meam non interposui; nemini fidem dedi; vadem
me nemo habuit. 2. Fidem, quam dedi, servabo, _je garderai la parole
que j’ai donnée_. Fidem, quam dedi, præstabo; bona fide agam; stabo,
perstabo in fide; tenebo, retinebo fidem; fidem meam liberabo, solvam;
fidem, quam dedi, colam integerrime; salvam præstabo; fides, quam dedi,
constabit mihi; fidem integre exsolvam, exonerabo; promissis stabo. 3.
Qui fidem publicam violat, humanam societatem convellit, _celui qui
viole la foi publique ruine les fondements de la société_. Qui fidem
publicam frangit, prodit, violat, mutat, per scelus abrumpit; is, per
quem stat, ut fides civitatis concidat, labefactetur; fluxa ac vana sit,
ut fides publica labet, fluctuet, fluitet, infirmetur, concutiatur,
angustior sit; commercium generis humani tollit, omnium commune præsidium
oppugnat. 4. Fidem alicujus minuere, _diminuer le crédit de qqn_. Fidem
infirmare, elevare; vanam facere alicujus fidem; alicui abrogare,
imminuere, labefactare, derogare, concutere. 5. Fidem non habet, _on ne
le croit pas_. Fundata leviter ejus fides est; fidem non facit; fides
illi non habetur; fluxa fide est; testis est haud sane locuples, haud
fide dignus; non is est, quo satis certo auctore stetur; fluxa et vana
hominis fides est; angustior illi fides est, sublesta fide est. 6. In
fidem alicujus se dare, _se mettre sous le patronage de qqn_. In alicujus
se fidem conferre, tradere, permittere; alicujus se fidei mandare; in
tutelam se tradere; tutelæ se commendare, se subjicere. Cf. Commendo,
Cliens. 7. Fidem Christianam negare, _renier sa foi_, _apostasier_. A
Christo desciscere; religionem omnem ejurare; Christo fidem cultumque
renuntiare. Cf. Apostata. USUS: 1. Fides, dictorum conventorumque
constantia et veritas. Fidem dare, _donner sa parole_. Fidem servare,
præstare, _garder sa parole, ses engagements_. Fidem violare, frangere,
_manquer à la foi jurée_, _violer son serment_. 2. Auctoritas, firma
opinio, persuasio, confirmatio, _garantie_, _authenticité_, _témoignage_.
Fidem facere, _affirmer_. Fidem alicui habere, _croire qqn_. Fidem
et auctoritatem afferre; fidem affirmare, _affirmer positivement_.
Fidem infirmare, abrogare, _ne pas garantir_, _rétracter_. 3. Tutela,
patrocinium, clientela, defensio, _protection_, _appui_, _assistance_. In
alicujus fidem se tradere, _se mettre sous le patronage de qqn_. In fidem
accipere, recipere, _prendre sous sa protection_. In fide et clientela
alicujus esse, _être le client de qqn_. Cf. Fido, Fidelis.
2. FĬDES, ĭum, f. pl. _Instrument à cordes_, _lyre_. SYN. Lyra. EPITH.
Contentæ, plurimæ. USUS: Dicere, canere fidibus, fidibus scire; fides
pulsare.
FĬDĬCEN, ĭnis, m. _Joueur de lyre_. SYN. Qui fidibus, lyra canit,
lyricus. EPITH. Nobilissimus. USUS: Nobilissimus fidicen.
FĬDĬCŬLA, æ, f. _Petite lyre_. SYN. Lyra parva. USUS: Fidiculæ numerose
sonantes, et tibiæ modulate canentes.
FĪDO, is, fisus sum, ere, n. _Se fier_, _avoir confiance_, _croire_. SYN.
Credo, confido. PHRAS. Fortunæ ne nimium fidas, _ne vous fiez pas trop à
la fortune_. Spem certam in fortuna ne reponas; fortunæ ne nimium credas,
confidas; fidem ne habeas; ne te fortunæ credas, committas; ne multum in
fortuna ponas, a fortuna exspectes; ut caute agas cum fortuna; minimum
tibi de fortuna pollicearis; spem nullam in fortuna constituas, ne fidam,
stabilem, firmam, constantem, certam fortunam ducas; auctor tibi sum, ut
fortunæ instabilitatem, levitatem, inconstantiam, varietatem, mutationem,
varios casus, vicissitudinem pertimescas, extimescas; fortunæ fidem
ne habeas; salutem resque tuas non credas. Cf. Credo, Confido. USUS:
Somniis, amicorum præsidiis fidere. )( Diffido, Dubito.
FĪDŪCĬA, æ, f. _Confiance_, _assurance_. SYN. Spes certa. EPITH.
Stabilis. PHRAS. In te fiduciam habeo, _j’ai confiance en vous_. Quidquid
est fiduciæ, in te uno certa cum spe repono; spes mea, quantacumque est,
in te recumbit, in te sita est; fiduciam omnem in te locatam habeo;
spem omnem in te collocatam habeo; præcipuam spem, ac propemodum unicam
in te habeo. Cf. Spes. USUS: 1. Artis suæ fiducia insolescit. Hominis
præpotentis fiducia; tua fiducia ita se effert. 2. Pactum cum conditione
redimendi redhibendique, quod venditum est, (_vulgo_: Obligatio), _vente
simulée_, _contrat fictif_, _fidéicommis_. Qui fiduciam accepit, debet
præstare fidem. Commissam fiduciam tenere et possidere.
FĪDUS, a, um, _Fidèle_. SYN. Fidelis. PHRAS. Fidissimus amicorum
est, _c’est le plus fidèle de mes amis_. Rara inter paucissimos est
fidelitate; is est, quem secundæ adversæque res mecum copularint; cujus
fidelitas nunquam erga me defecit; qui datam fidem et colere norit, et
tueri; cujus fidei subnixus tutus mihi esse videar. Cf. Fidelis. USUS:
Fidæ familiaritates amantium.
FĪGO, is, fixi, fixum, ere, a. _Enfoncer_, _assujettir_. SYN. Affigo.
ADV. Omnimodo. USUS: Beneficium trabali clavo figere. 2. Pono,
_appliquer_. Mentem totam, cogitationem omnem, operam, industriam, studia
in consulatu tuo fixi et locavi. Garrulitati; cupiditati modum figere.
3. Configo, _percer_, _traverser_. Maledictis aliquem figere, vulnerare,
perfodere.
FĬGŪRA, æ, f. _Figure_, _aspect_. SYN. Forma, species. EPITH. Apta,
conglobata, dissimilis, divina, habilis, humana, miranda, muliebris,
mira, optima, pulchra, reliqua, tacita, torva, vastior. USUS: Delectabant
illum figura et lineamenta hospitæ. Tacita corporis figura conjecturam
affert. Conformatio quædam et figura totius oris ac corporis. Corporis
partes, forma, statura, figura. In hominis figura belluæ feritas. Formæ
figura.
FĬGŪRO, as, avi, atum, are, a. _Façonner_, _former_. SYN. Formo, effingo.
USUS: Terga boum non sunt ad onus ferendum figurata. Ita figuratum est
hoc corpus, ut aliis excellat. DEUS mundum hac forma figuravit. Cf. Fingo.
FĪLĬA, æ, f. _Fille_. EPITH. Carissima, grandis, nubilis, major, optima,
singularis, vetula, multarum nuptiarum unica. USUS: Filiam suscipere.
Filiam habere. Filiam spondere alicui, pacisci, collocare; viro dare,
mandare, committere, _promettre en mariage_, _marier_.
FĬLĬCĀTUS, a, um, _Garni de fougère_. SYN. Quod filicis, herbæ, speciem
refert. USUS: Pateræ filicatæ, _coupes où sont sculptées des feuilles de
fougère (ou dentelées comme la fougère)_.
FĪLĬŎLA, æ, f. _Petite fille_, _fille chérie_. EPITH. Amabilis,
carissima, dulcior, nostra vita, parva, jucunda, tristicula.
FĪLĬŎLUS, i, m. _Tout petit enfant_, _fils chéri_.
FĪLĬUS, ii, m. _Fils_. SYN. Stirps virilis, natus, gnatus; liberi,
soboles virilis. EPITH. Assiduus, bellissimus, blandus et gratiosus,
carus, consularis, delicatior, dignus tanto patre, disertus, dissolutus,
festivus, gnavus, prudens, probus, grandis, honestissimus, imago
animi et corporis paterni, imbecillus, immanis; impurus, innocens,
avarus, non amans suorum, præditus patria virtute, probus, pupillus,
rusticus, simillimus patris, studiosus, eruditus, modestus, suavissimus,
venustissimus, unicus. USUS: Filius effigies probitatis paternæ, imago
animi et corporis. Est is in me pietate filius, consiliis parens, amore
frater. Filium gignere, suscipere, procreare, _enfanter un fils_. Filium
adoptare, _adopter un fils_. Filium supponere, _supposer un enfant_.
Filium exponere, _exposer son fils_. Filium efferre, _emporter un fils_.
Filii caritate aliquem diligere, _aimer qqn comme un fils_.
FĪLUM, i, n. _Fil_. SYN. Linum. TRANSL. Orationis contextus. USUS:
Munusculum levidense crasso filo. Argumentandi tenue filum orationis.
FIMBRĬÆ, ārum, f. pl. _Bord_, _franges (d’un vêtement)_. SYN. Vestium
_aut_ aliarum rerum extremitas. EPITH. Madentes. USUS: Cincinnorum
fimbriæ, _estrémité bouclée des cheveux_.
FĪNDO, is, fīdi, fissum, ere, a. _Fendre_, _ouvrir_, _diviser_. SYN.
Diffindo, aperio, divido. USUS: Hoc quasi rostro finditur flumen. Paries
finditur, et rimas agit.
FINGO, is, fingi, fictum, ere, a. _Faire_, _façonner_. SYN. Formo,
informo, creo. ADV. Omnimodo, commode, extemplo, præclare. PHRAS. 1.
Alium se fingit, _il se montre autre qu’il n’est_. Alium se, quam sit,
ementitur, venditat; alium se gerit, alius est; novum sibi ingenium
induit; nobilem se fert claro loco natum. Cf. Simulo. 2. Multa finxerunt,
_ils ont imaginé, inventé beaucoup de choses_. Rem multis mendaciunculis
adspersere; multa veris falsa affinxerunt; res magnam partem commentitiæ
sunt; multa in his fabulis similia et composita videntur; fabulam dedere,
qui ista commenti sunt. Cf. Fictus, Affingo. USUS: 1. E cera, e materia,
e marmore suos avos fingere. Natura te ad honestatem finxit. Se totum
ad nutum, arbitrium, voluntatem alicujus fingere. 2. Simulo, imitor,
_contrefaire_, _déguiser_. Fingere sibi vultum et incessum. Fingere,
dissimulare, obtegere. 3. Comminiscor, _inventer_. Fingere crimen. 4.
Æstimo, _juger_. Alios ex sua natura fingunt, _ils jugent des autres par
eux-mêmes_. 5. Concipio animo, _méditer_, _imaginer_. Fingere animo ac
cogitatione aliquid.
FĪNĬO, is, ĭi _vel_ ĭvi, ītum, ire, a. _Finir_, _terminer_. SYN.
Perficio, conficio, absolvo, finem facio, claudo, concludo, termino,
modum statuo, finem affero, compleo, fastigium impono, perfungor, extrema
persequor, modum facio, modum _vel_ finem constituo, ad exitum perduco.
)( Exordior, fundamenta jacio. PHRAS. 1. Bellum pace finiit, _il termina
la guerre par la paix_. Ad belli exitum pervenit; bello defunctus est;
bellum delevit; exitum bello imposuit; bellum restinxit; victoria ac
pace terminavit; belli reliquias confecit, sustulit, delevit; belli
ne scintillam quidem reliquit; bellum pace conclusit; belli reliquias
persecutus est ac confecit; a diurnis belli contentionibus conquievit.
Cf. Absolvo, Bellum. 2. Negotium brevi finiam, _je terminerai bientôt
cette affaire_. Negotio propediem supremam manum imponam; negotium
propediem ad finem deducam; operi finem statuam; res propediem confecta
erit; ad exitum perveniet, provehetur; negotio brevi finem afferam;
negotium optato exitu concludam, terminabo. 3. Finitæ jam erant induciæ,
_l’armistice était terminé_. Exierant, abierant jam induciæ. Cf. Absolvo,
Perficio, Finis. USUS: Omnia utilitate finire, definire, _définir_.
FĪNIS, is, m. _Fin_, _terme_. SYN. Modus, terminus, exitus, ultimum,
extremum. )( Initium, principium. EPITH. Similis, optimus, simplex,
teterrimus, vetus. PHRAS. 1. (Non multum deest ad finem, VULG.), _je
suis presque à la fin_. Parum abest a fine; parum abest, quin ad exitum
res perveniat; res ab exitu non longe abest, in exitu res est; summam
manum exspectat; affecta, nondum perfecta, confecta, absoluta res
est. Cf. Absolvo. 2. Sub autumni finem, _vers la fin de l’automne_.
Extremo jam autumno; autumno vertente, præcipitante, exeunte, prope
exacto, circumacto. Cum in exitu jam autumnus esset; in extrema parte,
ac conclusione autumni; autumno jam senescente; desinente in hiemem
autumno; inclinante jam autumno. 3. A principio usque ad finem, _du
commencement à la fin_. A capite ad calcem; a carceribus ad metam. 4. A
fine ad principium redire, _revenir de la fin au commencement_. A calce
ad carceres revocari; a meta ad carceres revocari; redire ad fontem;
iter remetiri ad caput rei. 5. Finis principio non respondet, _la fin
ne répond pas au commencement_. Extrema primis non respondent; extrema
primis non congruunt; res exitum habet principio dissimilem; abludit
a principio exitus. USUS: 1. Non faciam finem rogandi. Illa victoria
finem bello attulit, præscripsit. Finem statuere, constituere, reperire,
habere. 2. Causa, cujus gratia, _fin_, _but_, _dessein_. Cur? quem ad
finem? Finis causa aliquid facimus. Finis honorum, quo referuntur et
referenda sunt omnia. 3. Locorum, provinciarum extrema, unde finitimi,
_contrée_; _frontières_. Lingua Latina finibus sane exiguis continetur.
Imperii fines proferre, _reculer les bornes de l’empire_. Fines tueri,
defendere ab incursionibus. Cf. Extremus.
FĪNĪTĒ, _Dans certaines limites_, _modérément_. SYN. Definite. USUS:
Avarus erit, sed finite; adulter, sed habebit modum.
FĪNĬTĬMUS, a, um, _Voisin_, _proche_. SYN. Vicinus, propinquus,
confinis, proximus. USUS: Finitimus oratori poeta est. Falsa veris,
ægritudini finitimus est metus. Vitia propinqua inter se et finitima.
Regnum, gens finitima, _peuples limitrophes_. Cf. Vicinus.
FĪNĪTOR, ōris, m. _Arpenteur_. SYN. Decempedator, metator, qui agrorum
terminos constituit. USUS: Delecta finitorum juventus.
FĪO, fis, factus sum, fĭĕri, p. verbi FACIO, _Être fait_, _se faire_,
_se passer_, _arriver_, _devenir_. SYN. Evenio, accido, evado, confio,
conflor. ADV. Acriter, acrius, acerrime, amantissime, animose, apte,
arrogantius, atrociter, bellissime, benigne, benevole, casu, caute,
clarius, cogitato, commode, considerate, constanter, consulto, crebro,
cumulatius, cupide, difficile, diligenter, divinitus, diutius,
dupliciter, faciliter, forte, fortuito, frequentius, honorifice,
honeste, humane, improbe, improviso, inepte, injuste, insulse, iracunde,
lepide, limatius, longius, mature, melius, modestissime, necessario,
obscure, occultus, omnino, petulantissime, pie, privatim, publice, rite,
sedulo, severius, simulate, suaviter, tardius, temere, turpiter, varie,
vehementer, vere, viriliter, vitiose, utiliter. PHRAS. 1. Vide ne inde
seditio fiat, _prenez garde que de là ne sorte quelque sédition_. Ne
seditio exsistat, confletur; ne tumultus aliquid enascatur; contentiones
gignantur, consequantur; ne in seditionem res vertatur; ne tumultus
hic in seditionem evadat, degeneret, delabatur. Cf. Facio. 2. Si fieri
potest, _si cela peut se faire_. Si fortuna daret; si res et locus
permittit; si confieri res potest; si integrum tibi est; si facultatem
causa dat, præbet; si res facultatem habitura tibi videtur; si videris
id, quod peto, posse consequi; si rem confici, effici, ad exitum deduci
posse putas; si eventum speras cum animo meo congruentem; non alienum,
non abhorrentem a voluntate mea. 3. Tribunus factus est, _il fut fait_,
_il devint tribun_. Creatus, renuntiatus est tribunus; ordines ducere
jussus est; tribunitia dignitate auctus; tribunis adscriptus; in
tribunorum ordinem adlectus est. USUS: Sæpe fit, ut, etc. Fato fiunt
omnia. Si ita factum esset, ut senatus haberetur, nobis magno usui
fuisset. Cf. Facio.
FIRMĀMENTUM, i, n. _Support_, _soutien_, _appui_. SYN. Robur, vires.
EPITH. Contrarium, gravissimum. USUS: Hic ordo est firmamentum cæterorum.
Flos Italiæ, firmamentum imperii, ornamentum civitatis. Est hoc
firmamentum disciplinæ. Firmamentum et robur accusationis.
FIRMĒ, _Solidement_, _fortement_. SYN. Firmiter. USUS: Habere aliquid
bene cognitum et firme conceptum animo. Graviter, firmissime aliquid
asseverare.
FIRMĬTAS, ātis, f. _Fermeté_. )( Infirmitas. USUS: Constantia et firmitas
animi.
FIRMĬTER, _Fermement_. SYN. Firme.
FIRMĬTŪDO, ĭnis, f. _Solidité_; _constance_. SYN. Firmitas. EPITH.
Gladiatoria. USUS: Firmitudo gravitasque animi. Cf. Constantia.
FIRMO, as, avi, atum, are, a. _Affermir_. SYN. Stabilio, firmum facio.
USUS: Firmare imperium et augere. Nondum pro firmato jus stetit, _le
droit n’est pas encore bien établi_. Aliquid rationibus firmare. Corpora
juvenum labore firmantur. Cf. Confirmo.
FIRMUS, a, um, _Ferme_, _solide_, _stable_. SYN. Stabilis, ratus, fixus,
constans, immortalis, quod multum firmamenti et virium habet; quod nulla
vi labefactari, nunquam dimoveri loco potest. ADV. Bene. PHRAS. Id quidem
firmum teneo, _je tiens cela pour indubitable_. Mihi id confirmatissimum
est; hoc penitus mihi persuasum, ut adeo animo insitum innatumque
videatur, nec convelli possit. Ab illa opinione nulla unquam conditione
discedam; nemo me deducere, amovere poterit. Firmo concepta est animo
ea opinio, quam nulla dies evellet, convellet extrahet, excutiet. USUS:
Firma, stabilis, perpetua amicitia. Senatus tua auctoritate firmior.
Tenere aliquid firmum. Firmus ab equitatu. Civitas firma et valens. Jam
sum paulo firmior. Firmiore corpore esse. Cf. Certus, Fixus.
FISCĬNA, æ, f. _Corbeille_. SYN. Canistrum.
FISCUS, i, m. _Corbeille_, _panier_, _cassette_; _fisc_, _trésor public_.
SYN. Sacculus ad majoris pecuniæ summam capiendam, et pecuniam publicam.
PHRAS. (Bona fisco addicta sunt, _seu_ confiscata, VULG.), _ses biens
furent confisqués_. Bona in publicum redacta sunt, publicata sunt; hastæ,
præconis voci subjecta sunt, pecunia in ærarium relata. USUS: Reperi
fiscos complures cum pecunia Siciliensi.
FISSĬO, ōnis, f. _Action de briser_. Terræ subiguntur fissione glebarum.
FISSUM, i, n. _Fissure (dans le foie des victimes)_. SYN. Fissio. EPITH.
Familiare et vitale. USUS: Fissum jecoris; quid fissum in extis, quid
fibra valeat.
FISTŬCA, æ, f. _Mouton (pour enfoncer des pilotis)_. SYN. Machina, qua
trabes in terram _vel_ fluminis alveum panguntur.
FISTŬLA, æ, f. _Flûte_. Musicum instrumentum diversum a tibia; _item_:
Tubus. EPITH. Eburnea, pastoritia. USUS: Fistula canere, modulari,
(fistulare, VULG.), _jouer de la flûte_.
FISTŬLĀTOR, ōris, m. _Joueur de flûte_. USUS: Fistulatorem domi relinque.
FIXUS, a, um, _Fixé_, _immobile_, _arrêté_. SYN. Decretus, statutus,
stabilis, firmus, ratus. USUS: Illud maneat ac fixum sit. Fixum in animo
suo tenere. Cf. Firmus, Decretum.
FLĀBELLUM, i, n. _Éventail_. Instrumentum, quo æstate ventum excitamus
refrigerandi causa. USUS: Cujus lingua quasi flabello seditionis est
concio ventilata.
FLĀBĬLIS, e, gen. com. _D’air_, _aérien_. SYN. Spirabilis, aerius. USUS:
Nihil est in animis flabile, humidum, igneum.
FLACCESCO, is, ere, n. _Devenir mou_, _perdre son énergie_. SYN.
Languidus fio. USUS: Cum eum motus omnis animi, tanquam ventus deficeret,
flaccescebat oratio. Cf. Langueo.
FLACCUS, a, um, _Qui a de longues oreilles_. SYN. Qui aures habent magnas
et languidas. USUS: Sili, flacci, frontones, capitones.
FLĂGELLUM, i, n. _Fouet_. SYN. Lorum flagrum. PHRAS. 1. Flagellis hominem
atrociter cædi jussit, _il ordonna de le battre cruellement de verges_.
Flagellis conscindi, lacerari hominem jussit; depromi ad flagra hominem;
lora in alterum expediri; flagris hominem excipi, mulctari, violari
jussit. Cf. Disciplina. 2. Si falsa dixeris, flagella senties, _si vous
mentez, vous aurez le fouet_. Si me celaveris, ferventem te flagris
faciam, loris te flagrisque depexum dabo, loris excruciabere, dorsum
liberaliter flagrorum vibicibus conscribetur, exarabitur, pro commerita
noxa, flagris castigabere; loris vapulabis; verberatio te manet. USUS:
Flagellis, loris aliquem cædere.
FLĀGĬTĀTOR, ōris, m. _Qui demande d’une manière pressante_. SYN. Qui
assidue flagitat. USUS: Video flagitatorem fore, non quidem molestum, sed
assiduum et acrem.
FLĀGĬTĬŌSĒ, _D’une manière déshonnête_, _infâme_. USUS: Flagitiose ac
turpiter.
FLĀGĬTĬŌSUS, a, um, _Débauché_, _dissolu_, _infâme_. SYN. Flagitiis
contaminatus, fœdus ac turpis. USUS: Homo flagitiosissimus,
libidinosissimus, nequissimus. Cf. Turpis, Scelestus, Sceleratus,
Flagitium.
FLĀGĬTĬUM, ii, n. _Crime_, _infamie_. SYN. Crimen cum dedecore ac
turpitudine conjunctum. EPITH. Incestum, turpe, alienum, domesticum,
fraternum, inauditum, manifestum, occultum. PHRAS. Multa flagitia
commisit, _il est tout souillé d’infamies_. Flagitia multa fecit,
admisit, commisit, suscepit; diu multumque in flagitiis versatus,
volutatus est; plurimis flagitiis contaminatus, inquinatus, coopertus
est; flagitiis tantum nobilitatus est; multa in flagitia se ingurgitavit;
nulla prope pars vitæ turpitudinis expers est. Quæ libido ab oculis,
quod facinus a manibus ejus, quod flagitium a toto corpore abfuit? Cf.
Crimen, Scelus, Facinus, Sceleratus. USUS: Flagitium facere, suscipere,
admittere, committere.
FLĀGĬTO, as, avi, atum, are, a. _Désirer vivement_, _demander avec
instance_. SYN. Ardenter peto. ADV. Admodum, privatim. USUS: Vide, quid
acta vita, quid studia tua a te flagitent? Postulatur a te dudum, vel
potius flagitatur historia. Postulo, non flagito. Cf. Peto.
FLĂGRANTĬA, æ, f. _Embrasement_. SYN. Ardor. USUS: Flagrantia oculorum,
_feu_, _éclat des yeux_.
FLĂGRO, as, avi, atum, are, n., _Brûler_, _être enflammé_. SYN.
Conflagro, ardeo. USUS: Flagrare odio, amentia, infamia et odio, _être
animé d’une haine ardente_. Flagrare studio dicendi, desiderio. Convivium
stupris flagrans. Flagrant in illo libidines. Cf. Ardeo.
FLĂGRUM, i, n. _Fouet_, _lanières_. SYN. Flagellum. USUS: Vestalis flagro
cæsa. Cf. Flagellum.
1. FLĀMEN, ĭnis, m. _Flamine_. USUS: Flamen quirinalis. Flaminem prodere,
creare, _créer un flamine_.
2. FLĀMEN, ĭnis, n. _Souffle_. SYN. Flatus, spiritus. USUS: Ad flamen
austri inclinatior, _tourné du côté du sud_.
FLAMMA, æ, f. _Flamme_. SYN. Mobilior et splendentior pars ignis.
EPITH. Fœdissima, perniciosissima, pestifera, nefaria, recens, tanta,
inveterata, tremula, vehemens. Flammæ innumerabiles. USUS: TRANSL.
Sulpitius in eadem invidiæ flamma, _malveillance_. Cf. Ignis.
FLAMMĔUS, a, um, _De flamme_. USUS: Stellæ natura flammeæ.
FLĀMMŬLA, æ, f. _Petite flamme_. USUS: Duæ e lucerna flammulæ visæ sunt.
FLĀTŬS, ūs, m. _Souffle_. SYN. Spiritus, flamen. EPITH. Prosper. USUS:
Eo vela do, unde aliquis flatus ostenditur. Cum prospero flatu fortunæ
utimur.
FLĀVĔO, es, ere, n. _Être jaune_. SYN. Auri colorem refero, fulgeo.
FLĀVUS, a, um, _Jaune_. SYN. Color fulvo clarior et albior. USUS: Flavi
capilli, _cheveux blonds_.
FLĒBĬLĬS, e, gen. com. _Déplorable_, _regrettable_. USUS: O flebilem
speciem et miseram.
FLĒBĬLĬTER, _En pleurant_, _tristement_. SYN. Miserabiliter. USUS:
Flebiliter lamentatur. Cf. Lacrimæ.
FLECTO, is, xi, xum, ere, a. _Courber_, _plier_. SYN. Inflecto, torqueo,
detorqueo, intorqueo. USUS: 1. Membra, quo vult, flectit, contorquet,
porrigit, contrahit. Genu, caput leviter flectere, inflectere. Versare
suam naturam, et ad tempus regere, atque huc illuc torquere et flectere.
Flectere aliquem oratione, precibus. Flectere animum a virtute ad vitium,
in ambitionem; mentem suam ad alicujus dignitatem. Flectebar animo,
et frangebar. 2. Vito, caveo, muto, _se détourner_. Iter, consilium,
sententiam flectere. Cf. Inclino, Moveo, Genu.
FLĔO, es, flēvi, flētum, ere, n. et a. _Pleurer_, _gémir_. SYN. Lacrimor,
lacrimas effundo, profundo; lacrimis me dedo, trado; in muliebres me
fletus projicio. ADV. Uberius, misere. USUS: Omnes de morte filii
flebant, lamentabantur. Cf. Lacrimor, Lugeo, Fletus.
FLĒTŬS, ūs, m. _Larmes_, _pleurs_. SYN. Ejulatus, ploratus, planctus,
lacrimæ, lamentatio. PHRAS. 1. Ea res me ad fletum impulit, _cette chose
m’a fait verser des larmes_. Fletum movit; lacrimas commovit; lacrimas
mihi expressit, vultum lacrimis implevit. 2. Hæc inter fletus dixit,
_il parla ainsi en pleurant_. Manantibus lacrimis; obortis, profusis
lacrimis hæc profatus est. Hæc inter gemitus et ploratus dixit; loquenti
ista os lacrimæ sinumque implevere; hæc dicenti gemitus et lacrimæ vocem
inclusere. Cf. Luctus, Lacrimæ. USUS: Fletus tota urbe gemitusque fit.
Non possum præ fletu scribere, loqui.
FLEXĂNĬMUS, a, um, _Qui maîtrise les cœurs_. SYN. Suadens. USUS:
Flexanima, atque omnium regina oratio.
FLEXĬBĬLIS, e, gen. com. _Souple_, _flexible_. SYN. Tener, mobilis.
USUS: Materia omnium rerum flexibilis, commutabilis. Tenerum, flexibile,
quod facile sequatur, quocumque ducas, quod tuo arbitrio fingas. Mollis,
tenera, flexibilis oratio.
FLEXĬLŎQUUS, a, um, _Ambigu_, _énigmatique_. USUS: Oracula flexiloqua, et
ambigua.
FLEXĬO, ōnis, f. _Action de courber_; _inflexion de la voix_; _détour_.
SYN. Flexus, anfractus, conversio. EPITH. Virilis. USUS: Flexio vocis,
laterum. Quos tu mæandros, dum omnes solitudines persequeris, qui
diverticula flexionesque quæsiisti?
FLEXŬŌSUS, a, um, _Tortueux_, _sinueux_. SYN. Tortuosus. )( Rectus. USUS:
Flexuosus introitus aurium.
FLEXŬS, ūs, m. _Détour_, _sinuosité_. SYN. Anfractus. EPITH. Multus.
USUS: In hoc quasi flexu ætatis, _sur le déclin de l’âge (le retour)_.
Flexus viæ, fluminis.
FLO, as, avi, atum, are, n. _Souffler_. ADV. Belle. USUS: Suavissimus
Auster nobis ab Epiro flavit.
FLOCCĪFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a. _Ne faire aucun cas_; _mépriser_.
SYN. Contemno, nihili facio. )( Magnifacio. USUS: Neque tamen floccifacio.
FLŌRĔO, es, rŭi, ere, n. _Fleurir_, _être en fleur_. SYN. Vigeo,
floresco, eniteo, emineo, excellens sum. ADV. Honestissime. PHRAS.
Arbores florent, _les arbres sont en fleurs_. Arbores frondent,
frondes induunt; in florem se induunt; folia, gemmas agunt; gemmant,
fruticantur, luxuriant. USUS: 1. Hæc arbor floret. 2. TRANSL. Florere
omni genere virtutis. Ingenii laude, acumine ingenii, lepore, honoribus,
rerum gestarum gloria, existimatione innocentiæ, laudibus, amicitiis,
gratia, auctoritate. Tu beatum te, et florentem, et potentem existimas.
Fortuna utor florentissima. Cf. Egregius, Vigor, Fama.
FLŌRESCO, is, ere, n. _Commencer à fleurir_. SYN. Floreo. ADV. Quotidie
magis, nunc primum. USUS: Sulpitius ad summam gloriam eloquentiæ
florescens moritur, _Sulpitius meurt commençant à briller de tout l’éclat
de l’éloquence_. Cf. Floreo.
FLŌRĔUS, a, um, _De fleur_. USUS: Corona florea.
FLŌRĬDUS, a, um, _Fleuri_, _brillant_. USUS: Floridior Cicerone, at minus
gravis.
FLOS, flōris, m. _Fleur_. SYN. TRANSL. Lux, decus, honor, ornamentum,
_beauté_, _éclat_, _lustre_, _puissance_. EPITH. Flores lectissimi. USUS:
1. Flores carpere, _cueillir des fleurs_. Legere, decerpere. Florum
omnium varietas. Suavitates odorum, quæ afflantur e floribus. 2. TRANSL.
Gratia non virtutis specie, sed ætatis flore conciliata. Flos nobilitatis
et juventutis. Flos equitum, senatus, Italiæ.
FLOSCŬLUS, i, m. _Petite fleur_. USUS: Ficta omnia celeriter ut flosculi
decidunt. Flosculos in oratione aucupari.
FLUCTŬĀTĬO, ōnis, f. _Agitation_, _irrésolution_. USUS: Fluctuatio
animorum.
FLUCTŬO, as, avi, atum, are, n. _Être agité_, _flotter_. SYN. Fluctibus
jactor, vacillo, fluito. USUS: Tota res etiamnum fluctuat, _tout est
encore incertain_. In decreto non decet fluctuare. Oratio fluctuans ac
dissoluta, eo quod sine nervis et articulis fluctuet huc illuc.
FLUCTŬS, ūs, m. _Flot_, _vague_. SYN. Unda, procella. EPITH. Fluctus
cani, magni, maximi, præsentes, sedati. USUS: Jactari, allui fluctibus.
Fortunam tanquam fluctus a saxo frangi oportet. Sedatis reipublicæ
fluctibus, et tempestate communita. Omnes tempestates et procellas in
illo concionum fluctu subire. Motus, agitatio, fremitus fluctuum, et
undarum sævientium fragor.
FLŬĬTO, as, avi, atum, are, n. _Couler_, _flotter_; _être flottant_,
_irrésolu_. SYN. Fluctuo. ADV. Immoderate. USUS: Reipublicæ navis ereptis
senatui gubernaculis fluitans in alto, tempestatibusque seditionum.
FLŪMEN, ĭnis, n. _Cours d’eau_, _fleuve_, _rivière_. SYN. Fluvius,
amnis, profluens. EPITH. Aureum, frigidius, illustre, magnum, maximum,
publicum, universum. PHRAS. 1. Flumen profundum est, _le fleuve est
profond_. Fluvius est profundo alveo; agit undas magna vi ac mole;
præalto alveo defluit; vasta altitudine fluvius, ac navium patiens. 2.
Flumen non profundum, _la rivière n’est pas profonde_. Vadosum. Flumen
tenui fluens aqua; fluvius, qui vado nonnullis locis transitur; qui
pedibus transiri, transmitti potest; haud difficili transitu flumen.
Tenue flumen, nedum navium capax, aut ad comportanda, quæ necessaria
sunt, opportunum. 3. Flumen rapax est, _le courant est rapide_. Citatum
fertur flumen; violentus invehitur fluvius, et magna celeritate defluit.
Undas agit magna vi et mole; rapide fluit, delabitur; cursu in mare
profluit; vires suas concitat, rapido impetu decurrit. 4. Flumen in monte
oritur, _le fleuve prend sa source dans la montagne_. Ex ipsis montis
radicibus effunditur; ex monte decurrit, editur, devolvitur; præalto e
monte defluit; fluvius oritur fonte ad radices montis conspicuo; visendis
ad montis pedem fontibus profluit, erumpit; originem in monte habet;
excurrit ex summo montis; fontes vastissimi fluminis in montis jugo
sunt; mons ille flumen non uno ore emittit; flumini duobus fontibus iter
aperit. 5. Flumen in mare fluit, _le fleuve coule dans la mer_. In mare
præcipitat, mari miscetur, lapsu suo et cursu in mare profluit, infertur;
multis capitibus in Oceanum influit, se exonerat, se evolvit, aquas in
mare defert, mare præceps subit, in mare cadit, in mare decidit, mari
excipitur, accipitur, mergitur; Oceano exsorbetur; non uno ostio in mare
devolvitur. 6. Flumen agros præterfluit, _la rivière coule à travers les
campagnes_. Propter agros fluit; agros secat, alluit; agros præfluit,
subluit; agros dispescit; agros pervagatur, prælabitur, interfluit;
circum ectos agros rigat; agros dividit, dirimit, distinguit, oberrat.
7. Flumen altissimas habet ripas, _le fleuve a des rives très élevées_.
Fluvium præaltæ coercent ripæ; præruptis undique ripis clauditur,
cingitur fluvius; inter præaltas utrinque ripas decurrit. 8. Flumen
inundat, _le fleuve déborde_. Magnis commotus tempestatibus fluvius,
ita magnus et vehemens factus est, nullis ut ripis coerceri posset;
fluvius super ripas effusus, sine ullis cœlestibus aquis in altitudinem
insolitam crevit; fluvius agros inundavit cum magna strage tectorum,
pecorumque et hominum pernicie; amnis late restagnavit; amnis continuis
auctus imbribus, extra ripas diffluxit, excurrit; alveum excessit; ripas
se superfudit; ripis torrens aggeres subruit, armenta, tecta, arborum
truncos impulit, et se super ruinas evexit atque extulit. 9. Flumen
transire, _passer un fleuve_. Superare, trajicere, transire flumen;
in adversam ripam transmittere; flumen transgredi; milites fluvium
traducere. USUS: 1. Flumine secundo, _en descendant le courant_. Flumine
adverso, _en remontant le courant_. Flumen gravissimas naves perferens.
Propter altitudinem, rapiditatem, altitudinem fluminis hausti pene aquis.
Per tortuosi fluminis sinus flexusque devolvebantur. Urbem a castris
flumen dirimit, _une rivière sépare la ville du camp_. Flumen urbem
mediam interfluit, _le fleuve traverse la ville_. 2. TRANSL. Flumen
ingenii; flumen orationis.
FLŬO, is, fluxi, fluxum, ere, n. _Couler_. SYN. Labor, mano, excurro,
defluo. ADV. Incitatius, libere, longe lateque, longius orationem,
tardius numerum, æqualiter. USUS: 1. Quæ natura fluunt atque manant,
ut aqua. 2. Diffluo, dilabor, _s’écouler_, _échapper_, _s’évanouir_.
Fluit voluptas corporis. Fluunt omnia, nec diutius uno eodemque statu
perdurant. Mollitia fluere. Quæ delapsa fluxerunt, severis legibus sunt
vincienda. 3. Orior, _sortir_, _émaner_, _venir de_. Inde malum omne
fluxit. Hæc ex eodem fonte fluunt. 4. Fracta quædam et fluens oratio. Cf.
Flumen.
FLUVĬĀTĬLIS, e, gen. com. _De fleuve_. USUS: Bestiæ aquatiles, ut
fluviatiles testudines.
FLŬVĬUS, īi, m. _Fleuve_, _rivière_. SYN. Flumen, amnis, profluens.
EPITH. Atratus, magnus, jucundus. USUS: Fluvius sanguine fluxisse
dicitur. Cf. Flumen.
FLUXĬO, ōnis, f. _Écoulement_. SYN. Cursus. USUS: Fluxiones aquarum.
FLUXUS, a, um, _Qui coule_, _liquide_; _fragile_; _éphémère_. SYN.
Incertus, inconstans. USUS: Res nostræ, ut in secundis fluxæ, ita in
adversis bonæ.
FŎCŬLUS, i, m. _Fourneau pour les sacrifices_. USUS: Posito in rostris
foculo.
FŎCUS, i, m. _Foyer_, _feu_. SYN. Locus, ubi ignis fovetur. EPITH. Foci
adyti, penetrales, patrii, privati, publici. USUS: Pro aris et focis
pugnare. Ejicere aliquem domo nudum ac focis patriis, diisque penatibus,
sedibus, aris exturbare. Cf. Ignis.
FŎDĬCO, as, avi, are, a. _Tourmenter_, _chagriner_. Res fodicantes, quas
malas arbitramur, _ces choses qui inquiètent, que nous regardons comme
mauvaises_.
FŎDĬO, is, ōdi, fossum, ere, a. _Creuser_. SYN. Effodio, perfodio. PHRAS.
Fodere terram, _retourner la terre_, _bêcher_. Humum moliri; humum alte
egerere; vertere terram. USUS: Fodit, invenit auri aliquantum. Pungit
dolor, imofodit. Exspecta dum stimulis fodiam? Altius fodienti silex
ferro impenetrabilis occurrit. Cf. Cuniculus.
FŒDĔRĀTUS, a, um, _Allié_. SYN. Fœdere et amicitia conjunctus; armorum
socii, fœdere illigati. USUS: Fœderati populi, civitates. Cf. Socius,
Fœdus.
FŒDISSĬME, _Indignement_. SYN. Turpissime.
FŒDĬFRĂGES, a, um, _Qui viole les traités_, _infidèle_, _perfide_. SYN.
Qui fœdus frangit. USUS: Pœni fœdifragi.
FŒDĬTAS, ātis, f. _Laideur_, _difformité souillure_. SYN. Turpitudo,
macula. EPITH. Flagitiosa, intolerabilis. USUS: Depravatio et fœditas
turpificati animi. Cf. Turpis.
FŒDO, as, avi, atum, are, a. _Défigurer_, _souiller_, _salir_. SYN.
Maculo. USUS: Romam fœdavit adventus tuus. Templa omni turpitudine,
aliquem nefario scelere fœdare. Cf. Maculo, Commaculo.
FŒDUS, a, um, _Laid_, _difforme_; _honteux_, _infâme_. SYN. Turpis,
flagitiosus. )( Purus. USUS: Luxuria omni ætati turpis, tum senectuti
fœdissima est. Cf. Turpis.
FŒDUS, ĕris, n. _Traité d’alliance_, _pacte_, _convention_. SYN. Pactio,
fides, amicitia regum et populorum lege et religione sancita. PHRAS.
1. Fœdus cum aliquo facere, _faire un pacte_, _conclure un traité avec
qqn_. Fœdus ferire, icere, percutere, peragere; societate ac fœdere
se illigare; aliquem sibi adjungere; fœdus cum aliquo jungere; fœdus
sancire, pacisci cum aliquo; fœderibus cum hoste devincire fidem;
fœdus agere; fœdus conflare armorumque societatem cum altero; fœdus ac
societatem inire; armorum societatem data atque accepta fide confirmare;
fœdere conjungi. 2. Ad fœdus accedere, _se lier avec qqn_. Societatem
cum aliquo coire; in fœdus transire; in amicitiam et societatem venire;
societatem facere; fœdus pangere cum aliquo; accipi in jus æquum; inter
socios amicosque pacto fœderis adscribi. 3. Fœdus servare, _garder,
observer un traité_. Fœdere stare, in fide perstare; ultima pro fide
experiri. Cf. Fidelis, Fidem servo. 4. Fœdus frangere, _fouler aux pieds,
violer, rompre, déchirer un traité_. Fœdus infirmare, negligere, violare,
frangere, rumpere; contra fœdus facere; fidem prodere; conventiones
pactionesque perturbare; pacta ac conventa convellere, rescindere, irrita
ac vana facere; pactis, conventis non stare. 5. Fœdus renovare, _renouer
l’amitié_, confirmare; publicas fœderum religiones instaurare. Cf.
Amicitiam renovare. USUS: Adversus fœdus stare. Fœdus scribere, tabulis
incidere. Cf. Societas.
FŒNEUS, a, um, _De foin_. USUS: Fœnea hominum simulacra.
FŒNUM, i, n. _Foin_. USUS: Fœnum secare, demetere; furcillis versare,
colligere, construere, in striam coarctare, in manipulos colligere, in
metas exstruere, sub tectum congerere, in tabulata componere.
FŒTĔO, es, ere, n. _Sentir mauvais_. SYN. Male oleo. PHRAS. (Fœtet ex
ore, VULG.), _il a mauvaise haleine_. Anima illi fœtet, fœtente est
spiritu; ne quidem animam conservare puram potuit; ore fœtido teterrimam
nobis pestem inhalat; homo contaminato spiritu, qui omnes ab se odoris
gravitate ac fœditate depellat, qui aliorum naribus maximam exhibeat
molestiam; anima fœtida senis. USUS: Anima illi fœtet. Cf. Fœtor.
FŒTĬDUS, a, um, _Qui sent mauvais_, _fétide_, _infect_. USUS: Os fœtidum.
FŒTOR, ōris, m. _Mauvaise odeur_, _infection_. SYN. Putidus et malus
odor. USUS: Jacebat in suo fœtore et fimo.
FOLĬUM, ii, n. _Feuille_. EPITH. Aridum. PHRAS. Folia decidunt, _les
feuilles tombent_. Folia defluunt; arbor folia dimittit; foliis exuuntur,
nudantur arbores. USUS: In arboribus truncus, rami, folia.
FOLLĬCŬLUS, i, m. _Petit sac_. Saccus, quo parricidarum caput
involvebatur. EPITH. Lupinus. USUS: Os folliculo obvolutum.
FOLLIS, is, m. _Soufflet (pour le feu)_. Instrumentum ad ignem
excitandum. USUS: Id sine follibus et incudibus effici non potest.
Admotis follibus, flatu ignem accendere.
FŌMENTUM, i, n. _Topique_, _calmant_, _lénitif_. SYN. Delinitio. USUS:
Hæc sunt solatia, hæc fomenta humanorum malorum. Fortitudinis fomento
mitigatur dolor. Cf. Remedium.
FONS, fontis, m. _Source_, _fontaine_. EPITH. Dulcis atque plenissimus
piscium, perennis, sanctus augustusque, fontes recentes, reconditi.
USUS: 1. Fons ex summo montis excurrit, et magno aquarum strepitu cadit,
_prendre sa source_. Lucum fons perenni rigabat aqua, _arroser_. Fontis
venas intercidere, venas avertere, _couper_. Fontem exhaurire, _tarir_.
Fons aquæ dulcis. Fontium gelidæ perennitates. Summa loci salubritas et
copia, pluribus circumjectis fontibus perennium aquarum. 2. Principium,
origo, caput, _source_, _principe_, _origine_, _sujet_. E fontibus potius
hauriant, quam rivulos doctrinæ consectentur. Philosophiæ fontes aperire.
Consiliorum, calamitatum omnium fontes.
FŎRĀMEN, ĭnis, n. _Trou_. PHRAS. Foramen in muro facere, _percer un trou
dans un mur_. Parietem perfodere, perforare, perrumpere; murum terebrare,
transverberare, pertundere. USUS: Foramina illa, quæ patent ad animum a
corpore. Cf. Sensus.
FŎRAS, _Dehors (avec mouv.)_. SYN. Extra. USUS: Foras projicere,
extrudere. Scripta foras dare. Accessio ædium foras projecta, foras
eminens.
FORCEPS, ĭpis, m. et f. _Tenailles_, _pince_.
FŎRENSIS, e, gen. com. _De la place publique_, _du forum_, _judiciaire_.
SYN. Judicialis, publicus. USUS: Oratio judicialis, forensis,
concertatoria. Negotia forensia, et extranea.
FŎRES, ĭum, f. pl. _Porte_. SYN. Janua, ostium, aditus. USUS: 1.
Fores aperire, claudere, effringere, pulsare. 2. Ingressus, initium,
_ouverture_, _entrée_, _accès_. Amicitiæ et familiaritatis fores alicui
aperire, patefacere.
FŎRI, ōrum, m. pl. _Tillac_. SYN. Tabulata navium a puppi ad proram per
mediam navim. USUS: Alii malum scandunt, alii per foros currunt.
FŎRIS, _Dehors (sans mouv.)_. SYN. Extra, extrinsecus, in luce atque
oculis civium. )( Domi, intus. USUS: Consilium domi, arma foris. Foris
delatæ merces.
FORMA, æ, f. _Forme_, _beauté_. SYN. Figura, species. EPITH. Certa,
magna, maxime sibi cognata, duplex, egregia, eximia, formosior, generosa,
magnifica, globosa, humana, ignea, impolita, rudis, insita in mentibus
nostris, muliebris, mutabilis, nova, perfecta, rotunda, similis, tota,
virilis, ultima, una et consentiens philosophiæ. PHRAS. 1. Forma est
non admodum venusta, _il n’est pas très beau_. Figura et lineamentis
non est admodum pulchris; habitu formaque corporis non optima; corporis
et lineamentorum conformatio, membrorum compositio in eo non est
venustissima; aspectu ac specie paulum horridiore est; multum abest ab
elegantia formæque dignitate; nihil in illo est ad aspectum venusti ac
præclari; honesta magis, quam liberali atque egregia forma est; nulla
in eo oris dignitas, ac ne honestas quidem. Cf. Deformis. 2. Forma est
plena dignitatis ac majestatis, _sa beauté est pleine de grâce et de
majesté_. Habitus formaque viri aliquantulum amplior augustiorque humana.
Habitudo corporis ea est, quæ facile indicaret, quantus animus lateret;
mira in eo oris dignitas, ac forma plane regia. Vir est specie ac
pulchritudine insignis; eximia homini corporis species est. Cf. Pulcher.
USUS: 1. Omnium animantium formam vincit figura hominum. Imago, forma,
nota, simulucrum. Liberali forma adolescens. 2. Caracter, notio, _idée_,
_plan_, _modèle_. Exprimere formam reipublicæ horum temporum. Forma
ædificii. Forma et figura dicendi; officii honesti forma.
FORMĪCA, æ, f. _Fourmi_. USUS: In formica non modo sensus, sed etiam
mens, ratio, memoria videri possit.
FORMĪDO, ĭnis, f. _Crainte_, _frayeur_. SYN. Timor, pavor. EPITH.
Horribilis, subita, improvisa, summa, tanta. USUS: Minas jactare,
formidines, fugas, terrores. Formidinem injicere, imponere. Cf. Metus.
FORMĪDO, as, avi, atum, are, n. et a. _Avoir peur_, _craindre_,
_redouter_. SYN. Metuo, paveo. USUS: Formidare omnia. Unus ausus est,
quod omnium fugisset formidassetque audacia. Cf. Timeo.
FORMĪDŎLŌSĒ, _Avec timidité_. SYN. Timide. Cf. Timide.
FORMĪDŎLŌSUS, a, um, _Effrayant_, _terrible_. SYN. Horribilis. USUS:
Dubium et formidolosissimum bellum. Cf. Terribilis.
FORMO, as, avi, atum, are, a. _Donner une forme_, _façonner_. SYN.
Figuro, fingo, effingo. )( Deformo. ADV. Decore. USUS: Formare orationem,
eamque variare ac distinguere. Nos verba, ut ceram fingimus et formamus.
Ut temperatus est aer, ita pueri animantur et formantur. Juventutem
præceptis; consuetudinem, mores formare, conformare. Se ad alterius mores
fingere, formare. Cf. Fingo.
FORMŌSĬTAS, ātis, f. _Belles formes_, _beauté_. SYN. Pulchritudo, forma.
USUS: Decorum positum est in tribus rebus, formositate, ordine, ornatu ad
actionem apto. Cf. Pulchritudo, Forma.
FORMŌSUS, a, um, _Beau_. SYN. Pulcher, qui eximia facie est, ad aspectum
venustus. )( Deformis. USUS: Formosissimæ virgines. Cf. Pulcher.
FORMŬLA, æ, f. _Règle_, _loi_; _formule de droit_. SYN. Præscriptum,
norma. EPITH. Augustissima, antiquissima, certa, plena, consentanea
rationi. USUS: 1. Testamentorum, sponsionum, postulationum, judiciorum,
jurisconsultorum formulæ. 2. Norma, regula, _règle_, _loi_. Formula
quædam constituenda, quam sequentes, ab officio nunquam aberremus. Erit
hæc formula Stoicorum disciplinæ maxime consentanea.
FORNAX, ācis, f. _Four_, _fourneau_. USUS: Ardentes fornaces.
FORNĬCĀTUS, a, um, _Fait en voûte_, _cintré_. SYN. Qui fornicem habet.
USUS: Paries fornicatus, _mur plein_, _en voûte_. (Fornicor, fornicatio,
_fornication_, _vulg. sunt_.) Cf. Scortor.
FORNĪX, ĭcis, m. _Voûte_, _cintre_, _arc_. SYN. Testudo, camera, arcus.
USUS: Fornix vitium fecit.
FORS, fortis, f. _Hasard_, _fortune_, _sort_. SYN. Fortuna. USUS: Fors
domina campi. Ut fors tulerit, _à l’aventure, au gré du hasard_.
FORSĪTAN, _Peut-être_. SYN. Fortassis, fortasse. USUS: Forsitan quæratis,
quid sit?
FORTASSE, _Peut-être_. SYN. Forsitan. USUS: Puer fortasse fatuus.
FORTASSIS, _Peut-être_. SYN. Fortasse.
FORTE, _Par hasard_. SYN. Casu, fortuna, fortasse, forsan. USUS: Forte
evenit, ut Puteolos venirem. Cf. Casus.
FORTĬFĬCO, as, are, a. _Fortifier_. USUS: Animum fortificare.
FORTIS, e, gen. com. _Fort_, _courageux_; _solide_. SYN. Magnanimus,
acer, strenuus, constans, potens, robustus, valens, invictus, animosus,
multum roboris habens, in quo multum est roboris et virtutis, maximi
animi; qui omnia in se esse posita ducit, et humanos casus virtute
inferiores putat. )( Ignavus. ADV. Egregie, maxime, sane, vere. PHRAS.
1. Est vir fortis, _cet homme est courageux_. Vir est singulari animi
magnitudine, qui humana omnia premat, casus contemnat humanos, omnia, quæ
in hominem cadere possunt, subter se habeat, et despiciat. Est celsus
et erectus, quique ea, quæ homini accidere possunt, omnia parva ducat;
est stabili, firmo et magno animo; animo præditus firmo ac constanti.
Vir altus et excellens, vere fortis, infra se omnia humana ducens;
robusto animo, et invicta constantia; cui suppetunt animi ad invidiam
sustinendam; quem nullus terror unquam dejiciat; cui magnitudo animi, ne
fortuna quidem infracta; cui tantum roboris animo, tanta animi præsentia,
nihil ut eum frangere, debilitare nihil possit. 2. Fortis animo
viribusque, _homme au corps robuste et à l’âme intrépide_. Ingens animi
viriumque, prævalidus pari viribus animo; viribus ingens bellatorque
primus; vigebat animo corporeque, vix ut robur ejus viresque sustinere
vis ulla posset. Cf. Animus, Robustus, Expositus. USUS: Viri fortes,
quorum opera eximia in rebus gerendis exstitit. Vir fortis, acris animi
magnique. Animi impetu fortissimo. Cf. Fortitudo, Assuesco malis.
FORTĬTER, _Fortement_, _solidement_; _énergiquement_, _bravement_; _avec
courage_. SYN. Animose, viriliter, constanter, nervose, acriter, strenue,
magno animo fortique; magno præsentique animo. PHRAS. Fortiter tulit
injuriam, _il supporta courageusement cette injure_. In atroci calumnia
virtus ejus nihil contremuit; magno elatoque animo; nullo trepidationis
signo; animo strenuo ac impavido casum acerbissimum excepit. Cf. Animus.
FORTĬTŪDO, ĭnis, f. _Force d’âme_, _courage_, _fermeté_. SYN. Magnitudo
animi, et robur; animi excelsi, atque invicti magnitudo; animi
excellentia; elatio magnitudoque animi; animi excellentis præstantia;
animi præsentia, robur, vis, excelsitas et magnitudo; acer animus et
præsens, magna vi et incredibili animus. )( Ignavia, inertia, timiditas.
EPITH. Custos dignitatis, incredibilis, jucunda auditu, præsens,
princeps, propria viri, rabiosa, robusta et stabilis. PHRAS. Ad omnes
casus, quibus humana vita exposita est, animi fortitudine me defendo,
_la vigueur de mon âme me protège contre les malheurs auxquels la vie
de l’homme est exposée_. Ad humana omnia, quibus vita humana subjecta
est, fortis sum; contra fortunam firmus, paratus, armatus, validus,
firmissimis animi præsidiis munitus sum; minimum laboro de humanis
casibus; susque deque res humanas facio, contemno, negligo, despicio,
aspernor; humanis casibus animi præstantia, virtute, fortitudine resisto.
Fortunæ conatibus obviam eo, occurro; objicio me, oppono me fortiter
atque acriter. Sperno fortunam fretus conscientia. Adversa, infesta,
infensa, iniqua mihi est fortuna, valet tamen; seipso nititur, sua in
seipso præsidia ponit; a se ipso præsidium omne petit animus meus
adversus fortunæ vim, impetum, conatus, injuriam, tela omnia. Mea me
contra fortunam conscientia fortem facit, confirmat, auget viribus,
validiorem reddit; mihi animos, virtutem, vires, fortitudinem, firmitatem
addit. Acerbe me exagitat fortuna, tamen minimum res me humanæ commovent,
afficiunt, perturbant. USUS: Fortitudo est considerata periculorum
susceptio, laborum perpessio, dolorum laborumque contemptio. Fortitudinis
proprium est nihil extimescere; omnia humana despicere; nihil quod homini
accidere potest, intolerandum putare. Fortitudo præcipue in mortis ac
doloris contemptione spectatur. Fortitudo est scientia perferendarum
rerum, _vel_ affectio animi in patiendo, humanæ legi parens sine timore.
Ejus comites magnitudo animi, gravitas, patientia, rerum humanarum
despicientia. Venientibus malis obstat. Fortitudo est rerum magnarum
appetitio, rerum humilium contemptio, laboris cum utilitatis ratione
perpessio.
FORTŬĬTO, _Par hasard_, _fortuitement_. SYN. Fortuitu, casu, temere,
forte. )( Consulto. USUS: Casu et fortuito factum est. Repentina aliqua
voluntate, et fortuito incidere in aliquid agendum. Cf. Casus.
FORTUĬTU, * _Par hasard_, _fortuitement_. SYN. Fortuito. USUS: Id tibi
non excidit fortuitu, sed scriptum, meditatum, cogitatum attulisti.
Temere, ac fortuitu, inconsiderate, negligenter aliquid facere. Casu et
fortuitu navis in portum delata est.
FORTŬĬTUS, a, um, _Accidentel_, _fortuit_. SYN. In fortuna positus, non
provisus. USUS: Fortuita bona. Fortuita atomorum concursio; fortuita et
subita oratio, _discours improvisé_.
FORTŪNA, æ, f. _Fortune_, _sort_, _destin_. SYN. Sors, fors, casus,
temeritas, eventus, mora, conditio. )( Consilium, ratio. EPITH. Adversa,
aversa, afflicta, perdita, aliena, amplissima, anceps, cæca, communis,
dispar, dissimilis, diuturna, domina rerum humanarum, dubia, dura,
crudelis, egregia, excellens, exigua, eximia, externa, extrema, falsa et
volucris, fatalis, florentissima, fluxa, fortunatior, fragilis, gravis
acerbaque, inclinata et prope jacens, incolumis, incredibilis, inferior,
infesta, infima, insana, integra, levis, magna, mala, mortalis, multa,
optabilis, optima, particeps, perdita, popularis, præcipua, præstans
florensque, pristina, propitia, prospera, æquabilis perpetuaque,
singularis, spoliata, stabilis, summa, tanta, tuta tranquillaque, turpis,
vaga volubilisque, vetus, volucris. PHRAS. 1. Fortunam suam sibi quisque
ipse parat, _chaque homme est l’artisan de sa propre fortune_. Fortunæ
quisque suæ faber est; mores cuique sui fortunam fingunt, conciliant;
fortunam sibi quisque facit; sibi quisque, non fortunæ, incrementa sua
debet. 2. Quæcumque fortuna fuerit, tentabo rem, _quoi qu’il arrive_,
_j’essaierai_. Fortunæ periculum faciam; fortunam tentabo; fortunæ me
committam; forti rem committam; in aleam quamvis dubiam ibo; rem in
casum eventus, quamvis ancipitis, committam; fortunam, quæcumque oblata
mihi fuerit, complectar; quemcumque cursum fortuna dederit; utcumque
res cadet; quodcumque fors obtulerit; quemcumque fors casum tulerit;
quocumque fortuna rem dederit; quicumque casus negotium gubernarit. 3.
In hoc bello partes sequar, quibus fortuna faverit, _dans cette guerre,
je suivrai le parti que favorisera la fortune_. Ad fortunam inclinabo;
fortunæ mea consilia applicabo. Quo fortuna rem dederit, inclinarit;
quibus partibus se fors dederit, quibus affulserit fortuna; quibus
aspirarit; cum quibus ratio ac fortuna steterit, ad eas me aggregabo. 4.
Fortuna in bello multum potest, _le hasard est puissant à la guerre_.
Fortuna rerum quidem humanarum, sed maxime campi domina. Magna est
vis fortunæ in utramque partem, seu ad res secundas, seu adversas.
Bellicis in rebus sæpe fortuna plus, quam ratio potest. 5. Fortuna modo
prospera, modo adversa utimur, _nous sommes tantôt heureux, tantôt
malheureux_. Fere conjunctio est secundæ, dubiæque fortunæ. Ab excitata
fortuna ad inclinatam fere desciscimus; jam florentissima utimur, jam
duriore conflictamur. Varietate fortunæ jactamur, prosperis nunc rebus,
nunc ambiguis. 6. Fortuna prospera moderate utitur, _il est modeste
dans la prospérité_. In rebus secundis, et ad voluntatem fluentibus
minime elatus est; in secundissimis rebus, etiam res maximas fortuna
suffragante consecutus, minime insolescit; modum etiam secundis rebus
novit imponere, nec nimis credere serenitati præsentis fortunæ. Prudens
homo, et merito felix, qui cum præsto habeat ubique fortunam, eamdem
tamen veretur, qua aspirante res maximas gessit. Quamquam omnia illi a
fortuna data, tributa sint, nunquam tamen superbum se præbet in tanta
fortuna; fortunam etiam secundam pulcherrime ferre novit; ejus animum non
magis prospera effert fortuna, quam adversa dejicit. Virtute fortunam
adæquat, nec secunda insolens, nec adversa dejectus. 7. Fortuna utor
adversa, _je suis malheureux, la chance m’est contraire_. Fortuna mihi
undique adversatur; nihil usquam secundi est; tempestates procellæque
aliæ ex aliis mihi subeundæ sunt. Fortunæ fulminibus unus petor; undique
me infestat, oppugnat, exagitat, vexat, premit; consilia mea evertit,
discutit, profligat adversa fortuna. Pertinax me fortuna urgere, se mihi
objicere non desinit. Inimicam ubique experior fortunam, male mihi cum
fortuna convenit, percussus fortunæ vi jaceo; jacent res meæ ac fortunæ;
alius ex alio casus rerum mearum tranquillitatem perturbat; fortuna utor
infesta, infensa, iniqua, dura, acerba, aspera, difficili; novis semper
fortunæ telis ac ictibus expositus, subjectus sum; alius ex alio casus me
affligit, pessumdat; novum identidem vulnus a fortuna accipio; fortuna
afflicta opprimor; in novas semper difficultates, calamitates incurro;
novis calamitatibus involvor, implicor; in maximas me difficultates
fortuna conjicit; sempiterna nox fortunis meis offunditur; omnium, qui
vivunt usquam, gentium sum miserrimus. Quis me homo est miserior? Omnes
felicitates mihi adversantur; ærumnas omnes omnium supero ærumnis meis.
Cf. Miser. 8. Vita humana multis est exposita fortunæ injuriis, _la vie
de l’homme est exposée à tous les coups du sort_. Innumeris fortunæ
telis patet hominum vita; innumera fortunæ tela impendent, imminent
vitæ nostræ; casus plurimi, eventus rerum varii singulis prope horis
extimescendi. Quisquis vitam ingreditur, quisquis in hanc lucem prodit,
quisquis spiritum e cœlo ducit, quisquis hujus lucis usura fruitur, eum
casus innumerabiles manent; ei, et quæ velit, et quæ nolit, exspectanda
multa sunt; ejus animus ex vario rerum eventu perpetuo fluctuet,
necesse est. Omnium rerum humanarum vicissitudo est, nulla nobis non
timenda, non excitanda. Dum in terris sumus, degimus, ætatem exigimus;
dum inter vivos agimus, est vicissitudo, est fortunæ inclementia, est
fortunæ vis in utramque partem. Quam vaga volubilisque fortuna, tam
varia commutabilisque vitæ nostræ ratio est; in casu atque fortuna bona
corporis, et quæ extra corpus sita sunt et collocata. 9. Fortuna est
inconstans, _la fortune est inconstante_. Varietas est propria fortunæ;
volubilis ejus rota versatur semper; varii sunt incertique casus; usque
variat fortuna; momento temporis vertitur, lubrica est et versatilis,
nec invita teneri potest. Crebra fortunæ est varietas; jactamur invicem
per ludibria fortunæ; nihil tam contrarium constantiæ, quam fortuna,
fortuna amica varietati constantiam respuit; fortuna ab inconstantia
sejungi non potest; vaga est volubilisque fortuna; nunquam eodem diu
vestigio stat fortuna. 10. Fortuna se vertit, _la chance tourne_.
Fortuna retro volvitur; hic casus vertenti nos præbet fortunæ, fortuna
se inclinat, consiliis obstat et adversatur; a fortuna derelicti sumus;
fortuna vertitur, variat nunc, dilabitur fortuna, fortuna nos destituit.
USUS: 1. Fortuna prospera, æquabilis perpetuaque, _prospérité_, _bonne
fortune_. Fortuna inclinata, et prope jacens, _malheur_, _fortune qui
penche_, _qui déchoit_. Fortuna adversa, aversa, afflicta, perdita,
acerba, _adversité_, _mauvaise fortune_. Fortuna varia, commutabilis,
vaga, volubilis, fluxa, anceps, dubia, _fortune capricieuse_, _aveugle_,
_hasard_. Fortuna utraque, _la bonne et la mauvaise fortune_. Fortunam
belli tentare, periclitari, _tenter les hasards de la guerre_. Ferre,
subire pulcherrime secundam et adversam fortunam, _supporter parfaitement
la bonne et la mauvaise fortune_. Fortunæ obsequi, cedere, _céder à la
fortune_. Omnis spes, ratio et cogitatio illi ex fortuna pendet, _il
abandonne tout au hasard_. Fortunæ consilia sua applicare, _rechercher la
fortune_, _régler ses desseins d’après la fortune_. Cum virtute fortunam
adæquare, _être aussi vertueux que fortuné_. 2. Conditio, _état_,
_condition_. Homines infima fortuna, _hommes de la dernière classe_. Num
versor tecum in eadem fortuna? Cf. Felix, Felicitas, Calamitas, Miser,
Miseria.
FORTŪNÆ, ārum, f. pl. _Biens_, _richesses_, _revenus_, _fortune_. SYN.
Bona, copiæ, opes, divitiæ, dona fortunæ, res, quas fortuna tribuit,
bona, quæ alicui a fortuna data sunt, res familiaris. PHRAS. Fortunis
aliquem privare, _priver qqn de ses biens_. Fortunas alicujus prodere; in
fortunas invadere, fortunis aliquem exuere, orbare, spoliare, evertere;
deturbare aliquem de fortunis. USUS: Aliquem fortunis augere, cumulare,
_combler de biens_. Alicujus fortunis imminere, _menacer la fortune
de qqn_. Fortunas dissipare, _dissiper ses biens_. Fortunas amittere,
_perdre sa fortune_. Fortunas cum morte dimittere, _abandonner_. Fortunas
suas ac dignitatem obtinere. Fortunis frui. Per fortunas! (formula
obtestantis). Cf. Divitiæ, Opes, Bona.
FORTŪNĀTĒ, _D’une manière heureuse_. SYN. Feliciter. USUS: Fortunate
beateque vivere. Cf. Feliciter.
FORTŪNĀTUS, a, um, _Fortuné_, _riche_, _opulent_; _heureux_. SYN. Felix,
cui venti valde secundi, cui fortuna ubique præsto est; incredibili
fortuna cumulatus, cui ad felicitatem nihil deest; cui recte res omnes
sub manus succedunt. )( Infelix, miser. ADV. USUS: Nobilis, fortunatus
homo. Cf. Felix.
FORTŪNO, as, avi, atum, are, a. _Rendre heureux_. SYN. Servo, augeo.
PHRAS. DEUS te fortunet, _que DIEU vous fasse réussir_. Tu quod agis, id
velim DEUS approbet; DEUS inceptis tuis successus det prosperos; DEUS
tibi optata ferat omnia; DEUS faxit, ut felicia faustaque sint, quæ
suscipis; faveat aspiretque consilio tuo; felix adsit inceptis tuis; bene
vertat DEUS, quod agis; DEUS votis tuis optatisque cumulate respondeat;
faveant Superi tuis conatibus; fortunet DEUS, quod tibi in manibus est;
divi te omnes adjuvent, ut bonis avibus cœpta res melioribus exeat; ut,
quod Superis fortunantibus instituisti, id propitio Numine absolvas; ut,
quod aggressus, quod auspicatus es, id succedat optime, id fauste ac
feliciter eveniat, cadat; prosperum eventum sortiatur; ad felicem exitum
perducatur; DEUM tibi hæc consilia fortunare cupio. Cf. Precandi formulæ.
USUS: Tibi patrimonium dii fortunent! Honorem tibi deos fortunare volo.
FŎRUM, i, n. _Forum_, _place publique_. EPITH. Celeberrimum, commune,
iniquum, maximum, medium, molestum, mutum, plenum, refertum militibus,
totum, transversum, non modo vacuum a bonis, sed etiam a liberis inane.
USUS: 1. Forum boarium, olitorium, piscarium. 2. Judicia publica,
_tribunal_, _barreau_. Forum egit in provincia. Postquam forum attigisti,
nihil fecisti, nisi plenum dignitatis. Forum colere. Forum refrixit.
FOSSA, æ, f. _Fosse_, _fossé_. EPITH. Abundans gurgitibus, lata. PHRAS.
1. Fossam facere, _faire une fosse_. Fossam deprimere; fossam obducere,
ducere. 2. Fossa munire oppidum, _entourer la ville d’un fossé, d’un
retranchement_. Oppidum fossa ac vallo circumdare, munire, circummunire,
sepire. USUS: Fossæ pluribus locis objectæ iter abruperant. Rheni fossa
gurgitibus abundans.
FOSSĬO, ōnis, f. _Action de creuser_. EPITH. Recens. USUS: Agri fossiones
et repastinationes. Terra recenti fossione fumans.
FOSSOR, ōris, _Cultivateur_; _fossoyeur_. SYN. Qui fodit.
FŎVĔA, æ, f. _Trou_, _trappe_, _fosse_; _piége_. SYN. Fossa, scrobs.
USUS: In foveam incidit.
FŎVĔO, es, fōvi, fōtum, ere, a. _Soigner_, _entretenir_, _protéger_,
_aimer_. SYN. Tego, alo, tueor, retineo. USUS: Inimicum meum ita
fovebant, ita in manibus habebant, ita osculabantur. Fove amorem, et
auge, quo in me ferebaris. Semper te fovebo, et quibuscumque rebus
potero, augebo. Omnibus me rebus semper fovit et ornavit. Hoc enimvero
est alere vitium et fovere. Cf. Alo, Tueor, Faveo.
FRACTUS, a, um, _Brisé_; _abattu_. SYN. Infractus, debilitatus,
afflictus. USUS: Qui me animo nimis fracto esse, atque afflicto,
loquebantur.
FRĂGĬLIS, e, gen. com. _Fragile_. SYN. Caducus. )( Firmus, stabilis.
USUS: Corpus fragile, caducum, animus sempiternus. Quis stabile futurum
et firmum confidat, quod fragile et caducum sit? Cf. Infirmus, Humanus,
Debilis.
FRĀGĬLĬTAS, ātis, f. _Fragilité_; _faiblesse_. USUS: Fragilitatem
naturæ communis et imbecillitatem, et casus humanos et incertos eventus
valetudinis pertimesco.
FRAGMENTUM, i, n. _Fragment_, _morceau_, _débris_. SYN. Rei fractæ pars,
frustum. USUS: Fragmenta lapidum, lignorum.
FRĂGOR, ōris, m. _Bruit éclatant_, _fracas_. SYN. Rei fractæ sonitus,
strepitus.
FRĀGRO, as, are, n. _Exhaler une odeur forte_. SYN. Odorem reddo, odorem
afflo.
FRANGO, is, frēgi, fractum, ere, a. _Briser_, _détruire_. SYN.
Infringo, confringo, perrumpo, comminuo, infirmo, contundo. ADV.
Facile, vehementius. PHRAS. Frangere munimenta oppidi, _renverser les
fortifications d’une ville_. Convellere, laxare, comminuere muros;
compages operum interscindere; mœnia lacerare, pinnas detergere;
repagula, valvas demoliri; valla quassare, vellere; claustra infringere;
decutere portas, exscindere. USUS: 1. Fores frangere. Remos frangere et
detergere. 2. Cohibeo, coerceo, _arrêter_; _réprimer_, _dompter_. Animos
alicujus, spiritus, impetum, audaciam, furorem, cupiditates, libidines
frangere, contundere. Pertinaciam frangere et expugnare. 3. Debilito,
infirmo, _affaiblir_, _épuiser_. Metu, dolore, morbo, animo frangi;
malorum diuturnitate frangi, et dolori succumbere. 4. Violo, _violer_.
Fidem, fœdus frangere. 5. Remitto, _diminuer_. Frangit se calor. Cf.
Destruo.
FRĀTER, tris, m. _Frère_. SYN. Germanus. EPITH. Amantissimus,
carissimus, impius, levis, major, minimus, miser, optatissimus, optimus,
ornatissimus, præditus pari pietate et industria, suavissimus. Fratres
amantissimi et conjunctissimi. USUS: Volo, mi frater, fraterculo tuo
credas. Concordissimi fratres.
FRĀTERCŬLUS, i, m. _Petit frère_. SYN. Frater.
FRĀTERNĒ, _Fraternellement_. SYN. Germane. USUS: Epistolæ non fraterne
scriptæ. Fraterne debes ignoscere.
FRĀTERNUS, a, um, _Fraternel_. USUS: Fraterna necessitudo. Fraternum
amorem demonstrare in aliquem.
FRATRĬCĬDA, æ, m. _Fratricide_. USUS: Parricida, fratricida.
FRAUDĀTĬO, ōnis, f. _Mauvaise foi_. SYN. )( Fides. USUS: Inter bonos bene
agere oportet, et sine fraudatione.
FRAUDĀTOR, ōris, m. _Fripon_. SYN. Inficiator. USUS: Fraudator
creditorum, _banqueroutier_.
FRAUDO, as, avi, atum, are, a. _Frauder_, _tromper_, _dépouiller_. SYN.
Fraudem facio, fallo, destituo, ludifico. ADV. Improbissime, palam. USUS:
Fraudare creditores. Qui socium pecunia fraudaverit. Cf. Decipio.
FRAUDŬLENTUS, a, um, _Fourbe_, _trompeur_. SYN. Fallax, dolosus, mendax,
malitiosus. PHRAS. Fraudulentus homo est, _c’est un fourbe_. Ad fraudem
acutus; fallaciis totus constat; fallaciis ac fraudibus consutus est. Cf.
Astutus, Fallax, Fallo.
FRAUS, fraudis, f. _Mauvaise foi_, _ruse_, _fraude_, _perfidie_.
SYN. Dolus, malitia, fallacia, machina, insidiæ, error, præstigiæ,
circumscriptio. EPITH. Capitalis, familiaris, impia, minima, præsens,
scelerata et nefaria, summa, valentior. PHRAS. 1. In fraudem homines
impellere, _tromper les hommes_. In fraudem deducere, agere, conjicere;
fucum, fallaciam facere; ludificare homines; tenebras iis offundere;
dolis eos circumvenire, circumducere. Cf. Decipio, Fallo. 2. In fraudem
inductus est, _il a été pris au piége_. In fraudem delatus, delapsus
est; in fraudem incidit; fraude irretitus, captus, circumventus est. Cf.
Fallo. USUS: 1. Filio pietas erga patrem fraudi esse non debet. Hoc mihi
ne fraudi sit, aut noxæ, _causer du tort_, _porter préjudice_. 2. Fraudem
admitto, _commettre une mauvaise action_. Fraudem suscipere, concipere,
facere. Fraudem capitalem ausus. Fraudem creare alicui. Cf. Decipio.
FRĔMĔBUNDUS, a, um, _Frémissant d’indignation_. SYN. Furens, indignatione
plenus.
FRĔMĬTŬS, ūs, m. _Bruit_, _fracas_; _frémissement_. SYN. Strepitus
horribilis. USUS: Fremitus armorum, _cliquetis des armes_.
FRĔMO, is, ŭi, ĭtum, ere, n. _Retentir_, _résonner_; _frémir_, _murmurer
(de joie ou de colère)_. SYN. Perstrepo. USUS: Fremuit ereptum sibi
consulatum. Fremunt gaudio erecti. Fremant omnes, dicam, quod sentio. Cf.
Rabies.
FRENDO, is, fressum _vel_ frēsum, ere, n. _Grincer des dents_. SYN.
Fremo, sævio. USUS: Leo frendens.
FRĒNO, as, avi, atum, are, a. _Retenir_, _modérer_. SYN. Reprimo, domo,
cohibeo. USUS: Furores alicujus frenare; voluptates frenare. Cf. Cohibeo,
Coerceo, Comprimo, Domo.
FRĒNUM, i, n.; pl. frena, ōrum, n. _vel_ freni, ōrum, m. _Frein_,
_bride_, _mors_. SYN. Instrumentum, quo equum moderamur. EPITH. Novum.
USUS: Alteri calcaria adhibenda, alteri freni; frenos furenti injicere.
Frenum recipere, mordere, _ronger son frein_. Frena ubi equus receperit.
FRĔQUENS, entis, omn. gen. _Nombreux_. SYN. Multus. )( Infrequens, rarus.
USUS: 1. Frequentes fuimus ad ducentos. 2. Numerosus, _peuplé_. Frequens
regio, municipium. Frequens senatus. Frequentissimum theatrum. 3. Creber
et crebro, _souvent_. Frequens in senatum venio. Cf. Copia, Sæpe.
FRĔQUENTĀTĬO, ōnis, f. _Abondance_. SYN. Crebritas, multitudo,
coacervatio. EPITH. Densa et continens, universa. USUS: Densa et
continens verborum frequentatio.
FRĔQUENTER, _Souvent_. SYN. _Frequens_, _crebro_. USUS: Frequenter et
assiduo. Cf. Sæpe.
FRĔQUENTĬA, æ, f. _Concours_, _affluence_; _abondance_. SYN. Crebritas,
multitudo. )( Paucitas, solitudo. EPITH. Gravis et plena rerum,
incredibilis, magna, similis, solida, tanta, usitata. USUS: Maxima
frequentia domum deducebar. Summa hominum, assidua amicorum frequentia me
celebrat et ornat. Cf. Celebritas, Multi.
FRĔQUENTO, as, avi atum, are, a. _Fréquenter_, _être assidu auprès_;
_célébrer_. SYN. Celebro, sæpe adeo. )( Desero. ADV. Acervatim, summe.
PHRAS. 1. Maritima loca libenter frequento, _volontiers je vais sur le
bord de la mer_. Utor frequenter, nec sine voluptate maritima regione;
maritimæ regionis aspectu libenter ac frequenter pascor; frequens ad
maritimas regiones venio, accedo, quod eorum locorum aspectus mirifice
me capiat, teneat, oblectet; frequenter et jucunde versor in locis
maritimis; ut nihil jucundius est oculis meis maritimæ regionis aspectu,
ita nusquam frequentior sum, quam in locis maritimis. Frequens sum in ora
maritima, quod ex ejus aspectu miram hauriam voluptatem. Cf. Adeo. 2.
Jam in tertium annum frequentat scholam, _c’est la troisième année qu’il
fréquente l’école_. Jam in tertium annum magistro operam dat; in scholam
itat; scholam terit; ea in schola versatur; in ludum commeat; scholam
obit; magistrum audit. USUS: Maritima loca cum voluptate frequento,
_fréquenter_. Vocem aliquam frequentare, _répéter_, _redire souvent_, in
ore habere. Regionem aliquam coloniis, populis frequentare, _peupler_.
FRĔTUM, i, n. _Détroit_. SYN. Locus angustus in mari, maris æstus. EPITH.
Horrisonum, medium. USUS: Freto ad Messanam transit. Quid de fretis, aut
maritimis æstibus plura dicam?
FRĒTUS, a, um, _Appuyé sur_, _confiant en_. SYN. Confisus, nixus, fultus.
USUS: Partim innocentia fretus, partim gratia potentum nixus, partim
amicitiis fultus.
FRĬCO, as, cŭi, ctum, are, a. _Frotter_. Dentes fricare.
FRĪGĔO, es, ere, n. _Avoir froid_. SYN. Algeo, conglacio. )( Caleo. ADV.
Plane, valde. USUS: Sine Baccho et Cerere Venus friget. Studia populi,
judicia frigent. Cf. Frigus.
FRĪGESCO, is, ere, n. _Se refroidir_. USUS: Nos hic frigore frigescimus.
FRĪGĬDUS, a, um, _Froid_, _glacé_. SYN. Gelidus, algidus. USUS: Acumen
frigidum; jejunia et frigida calumnia; lentus in dicendo ac prope
frigidus orator. Cf. Languidus.
FRĪGUS, ŏris, n. _Froid_, _froidure_. SYN. Vis frigorum. )( Calor. EPITH.
Gelidum, intolerabile, maximum, tantum, tremulum. PHRAS. Ingens est
regionis ejus frigus, _ce pays est très froid_. Regio est propinquitate
Alpium prægelida; infames frigoribus Alpes; incolarum corpora rigentia
gelu torpent; torpentibus frigore nervis vix artus possunt flectere.
Nunquam non humus illic gelu riget. Frigoris vis imbres concreto gelu
adstringit; acrior ubique vis frigoris afflat e montibus; acrior ibi vis
est frigoris; magnitudo frigorum tanta, ut corpora incolarum quamvis
patientia algoris, obrigescant; artus sæpe vi frigoris amburantur. USUS:
Frigus impendebat intolerabile. Vix in tectis ipsis frigus declinatur.
Frigore obriguimus. Vis frigoris depellitur. Frigus se remittit.
FRĪVŎLUS, a, um, _Frivole_, _futile_, _léger_. SYN. Nugatorius. USUS:
Frivolus sermo, et illiberalis. Cf. Ineptus.
FRONDES, ĭum, f. pl. _Feuilles_, _feuillage_. SYN. Arborum folia. USUS:
Via deserta, et frondibus et virgultis interclusa.
FRONDESCO, is, ere, n. _Se couvrir de feuilles_. SYN. Frondes emitto.
USUS: Arbores verno tempore tepefactæ frondescunt.
FRONDŌSUS, a, um, _Touffu_, _abondant en feuillage_. SYN. Frondibus
abundans. USUS: Montes frondosi.
FRONS, frontis, f. _Front_. SYN. Pars illa vultus ab oculis ad capillos.
EPITH. Bella, familiaris, pristina, verissima. USUS: Frons est animi
janua. Frontis contractio gravitatis indicium. Tune ausus es, ista fronte
te ostendere? Fronte et oratione magis, quam ipso beneficio capiuntur
homines. Frontem contrahere, _plisser_, _rider le front_. Frontem
corrugare, caperare, obducere. Frontem ferire, _se frapper le front
(en signe de dépit ou d’indignation)_. Frontem explicare, porrigere,
exporrigere, _se dérider_. Cf. Vultus.
FRONTO, ōnis, m. _Qui a un large front_. SYN. Tumida magnaque fronte
præditus.
FRUCTŬĀRĬUS, a, um, _De fruit_, _à fruit_. USUS: Agri fructuarii,
vectigales, _champs affermés (qui paient une taxe)_.
FRUCTŬŌSUS, a, um, _Qui rapporte_, _fécond_, _fertile_. SYN. Frugifer,
utilis. USUS: Ager fertilis natura, cultu fructuosus. Res rustica bene
culta et fructuosa. Beneficia iis, a quibus proficiscuntur, fructuosa.
Cf. Fertilis, Utilis.
FRUCTŬS, ūs, m. _Fruit_; _produit_, _rapport_. SYN. Fruges, fetus,
partus, utilitas, commodum; voluptas, delectatio. EPITH. Amplissimi,
annui, desperati, extremi, integri, læti, uberes, mirifici, novi,
præsentes. PHRAS. Magnum inde fructum habui, _j’ai tiré de là un grand
profit_. Lætos et uberes consilii, laboris, et vigiliarum mearum fructus
cepi, percepi, messui; fructus mihi amplissimos id consilium tulit,
reddidit, genuit. Hoc consilium maximo mihi fructui fuit; consilii
fructus nec unus, nec vulgaris erat. Consilii ac laboris hoc præmium,
hunc fructum abstuli, qui longe omnium pulcherrimus. Usus ex consilio
nihilo minor, quam ex labore capiebatur. Cf. Utilitas. USUS: Liberalitas
pecuniæ fructus est pulcherrimus. Arbor fructus reddit annuos. Magnum
gloriæ fructum e rebus gestis percepi. Honestissimæ voluptatis fructus in
virtute inest.
FRŪGĀLIS, e, gen. com. _Sobre_, _frugal_, _modéré_. SYN. Frugi. )(
Nequam. PHRAS. Frugalis sum, _je suis sobre_. Ventrem affero parabili
victu contentum, exquisitas delicias non appetentem; inimicus sum
luxuriosis epulis; vini cibique parcissimus; singulari sum frugalitate;
cibo utor, victuque honesto magis, quam splendido. USUS: Optimus colonus,
parcissimus, frugalissimus. Frugalis homo et moderatus. Cf. Parcus,
Abstineo.
FRŪGĀLĬTAS, ātis, f. _Frugalité_, _modération_, _sobriété_. )( Nequitia,
intemperantia. EPITH. Singularis et admiranda. USUS: Singulari vir, et
admiranda frugalitate. Frugalitas, ut opinor, a fruge. Cf. Abstinentia.
FRŪGĀLĬTER, _D’une manière frugale_, _sobrement_. SYN. Modeste, moderate.
)( Nequiter.
FRŪGES, frugum, f. pl. _Productions de la terre (blé, légumes, fruits,
etc.)_. SYN. Fructus terræ. EPITH. Certæ, inimicissimæ, minutæ,
uberiores. PHRAS. Magna fuit frugum ubertas, _les récoltes furent
abondantes_. Expedita fuit res frumentaria; egregia frumentatio fuit.
Ingentes frumenti acervos sustulerunt coloni. Demessis segetibus summa
annonæ vilitas exstitit. Cf. Annona. USUS: 1. Terra feta frugibus. Frugum
ubertas, copia, perceptio, conservatio. Fruges et alimenta custodienda
sunt claustris. Terra fruges fundit; natura fruges ad spicam producit.
2. Melior vitæ ratio, _vertu_, _honnêteté_. Ad bonam frugem se recipere,
_rentrer dans la bonne voie_. Cf. Fructus.
FRŪGI, indecl. _Économe_, _sobre_, _frugal_; _rangé_, _sage_, _chaste_.
SYN. Moderatus, modestus, temperans, abstinens, innocens.)( Nequam. USUS:
Frugi homo. Vita frugi, honesta, sobria, serena. Cf. Probus, Bonus.
FRŪGĬFER, a, um, _Qui porte des fruits productif_, _fertile_. USUS: Tota
Philosophia frugifera et fructuosa est, _la philosophie est féconde en
résultats_. Cf. Fertilis.