Ecstăsis, is, f. _Extase_. SYN. Mentis, animi a corpore secessus,
alienatio, mentis a sensibus evocatio. PHRAS. A se, a sensibus secedere,
discedere; abstrahi a sensu mentis; in contemplationem cœlestium tota
mente rapi; a sensibus avocari, _être en exstase_, _avoir des extases_.
Cf. Abstractus, Alienatus.
ĔDĀCĬTAS, ātis, f. _Voracité_, _appétit dévorant_. SYN. Vitium ventris et
gutturis. USUS: Morbus edacitatis.
ĔDAX, ācis, omn. gen. _Vorace_, _glouton_. SYN. Vorax. USUS: Edacem
hospitem amisisti. Cf. Vorax, Gula.
ĔDĔRA, æ, f. _vel_ HĔDĔRA, æ, f. _Lierre_. USUS: Omnia convestivit edera.
ĒDĪCO, is, dixi, dictum, ere, a. _Proclamer_, _déterminer_. SYN. Indico.
USUS: Consul senatum, comitia, conventum sociis, justitium edixit. Prætor
edixit.
ĒDICTUM, i, n. _Ordre_, _ordonnance_, _édit_. SYN. Decretum, interdictum.
EPITH. Æquum, atrox, improbum et inhumanum, inimicum, novum, peculiare,
præclarum, provinciale, recens, repentinum, severum, totum, translativum,
uberrimum et quæstuosissimum, urbanum. Edicta acerba, duriora, jucunda,
molesta, nova et inaudita, præclara, prætoria, superiora. USUS: Qui
Romæ edictum totum, omnia decreta evertit. Ex edicto in possessionem
veni. Edictum edicere, scribere, componere, proponere. Edicto aliquid
sancire. Edictum ne quis cum telo servus sit. Pronuntiat pœnam in armatos
servos, et ne cum armis incedant, vinculorum minis, mortisque edicit. Cf.
Decretum.
ĒDISCO, is, dĭdĭci, ere, a. _Apprendre par cœur_. SYN. Memoriæ mando.
USUS: Homerum ediscat, habeat in ore puer suavissimus. Cf. Disco
memoriter.
ĒDISSĔRO, is, sĕrŭi, sertum, ere, a. _Exposer_, _expliquer_. SYN. Expono.
USUS: Non edisseram, quis rei finis fuerit. Cf. Dissero.
EDĬTĬO, ōnis, f. _Spectacle_; _choix_, _désignation_. USUS: Ista editio
summam habet acerbitatem.
ĒDĬTĬTĬUS, a, um, _Indiqué_, _proposé_. USUS: Edititios tantum judices
secutus sum.
ĒDĬTUS, a, um, _Publié_. PHRAS. 1. In vulgus editus. 2. Altus, _élevé_,
_haut_. Locus editus, atque præcelsus.
1. ĒDO, is, ēdĭdi, ēdĭtum, ere, a. _Mettre au jour_, _publier_. SYN.
Facio, profero, divulgo. ADV. Magnifice, libenter. PHRAS. Librum edam,
_je publierai un livre_. Librum emittam; faciam, ut id opus tandem
appareat; foras dabo; faciam, ut exeat liber meus; in publicum dabo
librum; pervulgabo, divulgabo; in vulgus edam; in lucem prodam; exire,
prodire lucubrationes meas patiar; in lucem dabo; edam, committam luci;
juris publici faciam, vulgabo. USUS: 1. Edere clamores, magnam ruinam,
facinus atrox. Edere exemplum severitatis. 2. Divulgo, _publier_. Libros
edere. Apollo oracula edidit. Voluit, ut ipsi tuum nomen ederem; ut facti
socium ederem. 3. Animam edere, _rendre l’âme_. Partum edere, _mettre au
monde_. Ager molliores fetus edit, _produire_.
2. ĔDO, edis _vel_ es, edit _vel_ est, ĕdi, ēsum, edere _vel_ esse, a.
_Manger_. SYN. Comedo, cibum capio, cibum sumo, cibo utor; famem depello,
expleo, sedo; cœno. USUS: Jucunde, opipare, apparate edit, et bibit. Cf.
Comedo, Cibus, Vorax, Dapes.
ĒDŎCĔO, es, cŭi, ctum, ere, a. _Enseigner_, _instruire_. SYN. Doceo,
patefacio, certiorem facio. USUS: Id magis verisimiliter, quod usus
reapse experiendo edocet. Cf. Doceo.
ĒDŎLO, as, avi, atum, are, a. _Travailler_, _façonner_; _composer_. SYN.
Dolo. USUS: Orationem edolavi.
ĒDŎMO, as, ŭi, ĭtum, are, a. _Dompter complètement_. SYN. Domo. PHRAS.
Carnem edomare, _subjuguer la chair_. Corpus vigiliis, _vel_ labore
frangere; corpus atterere; corpus pœnis sponte susceptis affligere,
divexare, macerare, subigere; corpus aspere, contenteque habere; duriter
accipere; inclementer tractare. Cf. Domo, Disciplinam facio, Mortifico.
USUS: Vitiosam naturam oppressam et edomitam habere.
ĒDORMĬO, is, ivi _vel_ ii, ire, n. _Dormir jusqu’au bout_. SYN. Ope
somni conficio. PHRAS. Edormivit crapulam, _il a cuvé son vin_. Emovit
crapulam; somnum una et crapulam sepelivit; mentem gravatam ebrietate
quies illi reddidit; crapulam exhalavit; ebrietatem somno discussit.
USUS: Edormi crapulam, et exhala.
ĒDŬCĀTĬO, ōnis, f. _Éducation_. SYN. Institutio, disciplina. EPITH. Non
dissimilis animantium, puerilis. USUS: Institutus liberaliter educatione,
puerilique doctrina, _ayant reçu dès l’enfance une excellente éducation_.
Cf. Educo.
ĒDŬCĀTOR, ōris, m. _Qui élève, nourricier_. SYN. Altor, nutritius. USUS:
Omnium rerum sator, altor, educator DEUS.
ĒDŬCĀTRIX, īcis, f. _Celle qui élève, nourrice_. SYN. Nutrix. USUS: Harum
rerum educatrix, et nutrix est sapientia, _c’est la sagesse qui développe
et entretient ces biens_.
1. ĒDŬCO, as, avi, atum, are, a. _Élever_, _nourrir_. SYN. Alo, nutrio,
instituo. ADV. Ingenue, liberaliter. PHRAS. A me educatus est, _il fut
élevé par moi_. Me educatorem habuit; mea in familia educatus ingenue, et
institutus est. Omni industria eum, non humili cultu, in gremio veluti
meo, et sinu educavi. Amavi pro meo, ingenium ejus enutrivi, præceptis
utilissimis et saluberrimis finxi; claram ei ad omnem virtutem lampadem
accendi. Puerum a parvo eductum habui pro meo. Eductus in manibus meis
est; educationi ejus ipse præfui, optimisque moribus imbui. Ex mea
institutione, disciplina illa prodiit. Cf. Alo. USUS: Non est boni
parentis, quem procrearit et educarit, non vestire et ornare.
2. ĒDŪCO, is, duxi, ductum, ere, a. _Tirer de_, _emmener_, _délivrer_.
SYN. Extraho, duco, libero. USUS: 1. Educere in aciem copias. Grandem
molem, turrim educere. Educere aliquem in jus. 2. Educare, _élever_,
_nourrir_. Qui puerum me sibi eduxerunt. Cf. Extraho.
EFFĀTUM, i, n. _Parole_; _sentence_. SYN. Pronuntiatum. EPITH. Verum, aut
falsum, incognitum. USUS: Effata Philosophorum.
EFFECTĬO, ōnis, f. _Exécution_. SYN. Effectus, efficientia.
EFFECTOR, ōris, m. _Artisan_, _ouvrier_, _auteur_. SYN. Perfector,
architectus, molitor, creator, auctor. EPITH. Optimus, præstantissimus.
USUS: Stilus optimus dicendi effector, parens, magister. DEUS mundi
molitor, omnium rerum effector.
EFFECTRIX, īcis, f. _Celle qui fait, cause_. SYN. Pecunia est effectrix
multarum voluptatum.
EFFECTŬS, ūs, m. _Effet_, _vertu_, _résultat_, _suite_. SYN. Quod
effectum est. USUS: Effectus eloquentiæ est audientium approbatio.
Radicum vim et effectum ignoramus.
EFFĒMĬNĀTĒ, _D’une manière efféminée, lâchement_. SYN. Muliebriter. )(
Fortiter. USUS: Cave, ne quid effeminate facias.
EFFĒMĬNĀTUS, a, um, _Efféminé_, _lâche_, _mou_. SYN. Qui animum gerit
muliebrem. )( Fortis, virilis, durus. USUS: Homo effeminatus, impudicus,
mollis, fractus, abjectus, humilis, submissus. Cf. Mollis, Voluptas.
EFFĒMĬNO as, avi, atum, are, a. _Amollir_, _énerver_. )( Corroboro.
PHRAS. Sic effeminantur homines, _ainsi s’amollissent les hommes_. His
rebus animi relanguescunt, et virtus remittitur; animi emolliuntur; vigor
animi otii dulcedine, et variis voluptatum delinimentis exstinguitur; sic
robur animi elanguescit; muliebres animi induuntur. USUS: Effeminarunt
acrem, quem Junoni tribuerunt Poetæ.
1. EFFĒRO, fers, extŭlī, ēlātum, efferre, a. _Produire_. SYN. Edo. ADV.
Aliquando se, altius se, insolenter, insolentius, amplissime, supremo
die, foras, longissime, membratim, conjuncte. USUS: 1. Ager uberiores
fructus effert. 2. Profero, educo, _sortir d’une maison_, _enterrer_.
Pedem domo extulit. Filius patrem extulit ad sepulcrum. Demersam patriam
efferre, _relever_. 3. Extollo, celebro, _louer_, _exalter_. Laudibus
aliquem in cœlum efferre. Ad summum imperium, ad summam gloriam aliquem
efferre et extollere. Quos fortuna evexit ad gloriam, virtus extulit ad
laudem, ne insolenter se efferant. 4. Afficio, _s’enorgueillir_, _être
transporté_ (_de joie_, _d’orgueil_). Dolore, ira, gaudio, lætitia
efferri, extra se ferri. Cupiditatibus efferri. 5. Promo, pronuntio,
_proférer_, _exprimer_. Efferre sententiam gravem verbis inconditis. 6.
Vulgo, divulgo, _dire_, _raconter_. Cave, hæc foras efferas, ut ad vulgi
aures perveniant. Ne has meas ineptias efferatis.
2. EFFĔRO, as, avi, atum, are, a. _Rendre sauvage_, _rendre furieux_.
SYN. In iram accendo, rabiem accendo. USUS: Homines non patiuntur, terram
immanitate belluarum efferari. Gentes immanitate efferatæ. In hominis
figura animo efferato. Barba promissa speciem oris efferarat.
EFFERVESCO, is, ferbŭi, escere, n. _Bouillir_, _bouillonner_; _être
enflammé_. SYN. Ebullio, erumpo. ADV. Vehementius. USUS: Nimium efferbuit
hujus ferocitas, et in gerendis inimicitiis pertinacia. Undæ comitiorum
ut mare profundum effervescunt. Effervescere in aliquem et erumpere. Cf.
Præceps, Impetus, Ira.
EFFĒTUS, a, um, _Fatigué_, _usé_, _languissant_. SYN. Exhaustus,
confectus, debilis. USUS: Intemperans adolescentia senectuti corpus
effetum tradit.
EFFICĀCĬTAS, ātis, f. _Efficacité_, _vertu_, _énergie_. SYN. Virtus,
efficientia, efficiendi facilitas, facultas. USUS: Tantum habet in
libidine artis et efficacitatis. Cf. Facultas.
EFFĬCAX, ācis, omn. gen. _Actif_, _énergique_. SYN. Qui multum habet
efficacitatis. USUS: Nosti, quam tardus, quam parum efficax, quam
cunctator sit.
EFFĬCĬENTER, _D’une manière efficace_. USUS: Quod cuique efficienter
antecedit.
EFFĬCĬENTĬA, æ, f. _Efficacité_, _effet_. SYN. Vis efficiendi. USUS:
Causæ in se continentes efficientiam naturalem. Cum solis pulchritudinem
et efficientiam miraretur.
EFFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, a. _Faire_, _produire_. SYN. Facio, re
ipsa efficiens sum, effector sum, effectum do, aliquid præsto, persequor,
concludo, conflo, effero. ADV. Æqualiter, artificiosius, cautius,
difficilius, facilius, funditus, libidinose, mirabiliter, necessario,
perturbate, plurimum, plane, polite, propemodum, quamprimum, subtiliter,
latenter, maxime, melius, omnino. PHRAS. Utinam in tua causa aliquid
efficiam! _Puissé-je faire qqche pour vous!_ Utinam in causa tua quoquo
modo aliquid conficiam; rem e tua sententia conficiam; negotium tuum bene
geram, in rebus tuis aliquid proficiam; operæ pretium faciam; exitum
aliquem reperiam; eniti aliquid et navare liceat; aliquid momenti faciam;
irrito incepto ne cogar abscedere; rem ad effectum adducam; in causa
tua aliquid promoveam; rem tibi explicatam dem; efficacitatis aliquid
habeam; rem tibi effectam reddam, tradam; de negotio utinam aliquid
extricem! USUS: 1. Nihil hominum auribus, nihil posterorum memoria dignum
effecit. Admirationes et clamores efficere. Enitere, labora, effice,
ut, etc. Mandata efficere. Mirabilia facinora effecit. Usus progrediens
familiaritatem effecit. Magnos progressus efficiebat. 2. Concludo,
_établir_, _prouver_, _démontrer_. Efficere et concludere orationem.
Minutis interrogatiunculis quod proposuit, effecit. Argumentis et ratione
assensum effecit. Cf. Auctor.
EFFICTĬO, ōnis, f. _Portrait_, _tableau_. (Fig. rhet.). USUS: Effictio
corporis cujusdam figuram verbis exprimit.
EFFĬGĬES, ĕi, f. _Représentation_, _image_, _portrait_. SYN. Species,
imago, simulacrum. EPITH. Eminens virtutis, expressa, polita summis
ingeniis, solida, germana. USUS: Filius effigies moris, sermonis, animi
mei, humanitatis et probitatis tuæ. Eminens virtutis effigies. Virtutum
effigiem posteris relinquere, summis ingeniis expressam et expolitam. Cf.
Imago.
EFFINGO, is, finxi, fictum, ere, a. _Représenter_, _faire le portrait
de qqn_. SYN. Exprimo. USUS: Formam alicujus et mores effingere. Oris
lineamenta in tabula effingere. Effingere animo, quæ memoria tenere
velis. Cf. Fingo.
EFFLĀGĬTĀTĬO, ōnis, f. _Demande pressante, instances_. SYN. Petitio,
postulatio. EPITH. Insulsa. USUS: Omnium efflagitatio una fuit. Cf.
Flagito.
EFFLĀGĬTĀTŬS, ūs, m. _Ut superius_. SYN. Efflagitatio.
EFFLĀGĬTO, as, avi, atum, are, a. _Demander avec instance_. SYN.
Vehementer, magnopere flagito. USUS: Auxilium efflagitare et
misericordiam. Cum epistolam a me convicio efflagites. Cf. Peto.
EFFLICTIM, _Violemment_, _ardemment_. Valde, vehementer. USUS: Efflictim
deperire aliquem.
EFFLO, as, avi, atum, are, a. _Rendre_, _exhaler_. SYN. Emitto, flo. ADV.
Graviter. USUS: Agere animam et efflare. Cf. Flo.
EFFLŌRESCO, is, rŭi, rescere, n. _Fleurir_. SYN. Splendesco, eluceo,
eniteo, exsisto, mano. Tribuitur iis, quæ cum copia quadam et venustate
ex alio, ut flores ex caliculis, se exserunt, et evolvunt. ADV. Penitus.
USUS: E multa rerum cognitione oratio efflorescit; e familiaritate amor,
ex asperitate vitæ castimonia efflorescit. Efflorescere laudibus ingenii.
Cf. Floreo.
EFFLŬO, is, fluxi, fluxum, ere, n. _Couler_. SYN. Elabor, excido, abeo.
)( Influo. ADV. Plane. PHRAS. Rhenus in mare effluit, _le Rhin se jette
dans la mer_. In mare editur; in mare se evolvit; mari miscetur; in mare
se exonerat; in mare præcipitat; mare Rheno flumine augetur; in mare
lapsu suo profluit et infertur Rhenus; in mare devolvitur. Cf. Flumen.
USUS: Animo, memoria dudum illa effluxere, quæ tu arcana putabas. Vita,
ætas, tempus, voluptates effluunt, et momento dilabuntur. Cum sanguine
vita effluxit. Nihil mihi deest, nec abundat, aut effluit. Cf. Fluo,
Elabor, Tempus.
EFFŎDĬO, fōdi, fossum, ere, a. _Creuser_; _déterrer_. SYN. Eruo, terram
altius molior, e cavernis terræ metalla elicio. USUS: Marcelli memoria
meum pectus effodit. Aurum effodere. Cf. Fodio.
EFFOR, aris, atus sum, ari, d. _Exprimer_, _énoncer_, _émettre_. SYN.
Loquor, enuntio. USUS: Nullum verbum effari potuit.
EFFRĒNĀTĒ, _D’une manière effrénée_, _sans retenue_. SYN. Temere. USUS:
Effrenate in hostem irrupit legio.
EFFRĒNĀTĬO, ōnis, f. _Débordement_, _licence_. SYN. Impotentia,
insolentia. USUS: Quæ effrenatio impotentis animi. Cf. Licentia.
EFFRĒNĀTUS, a, um, _Effréné_, _déréglé_. SYN. Projectus, præceps,
indomitus, furiosus, impotens. )( Domitus. USUS: O libidinem! o
cupiditatem, effrenatam! Homines secundis rebus effrenatos, sibi
præsidentes, in gyrum rationis ducere oportet.
EFFRĒNUS, a, um, _Qui n’a plus de frein_. USUS: Effreno equo in medios
ignes infertur.
EFFRINGO, is, frēgi, fractum, ere, a. _Rompre_, _briser_. SYN. Frango,
perfringo, revello, convello. USUS: Fores effringere. Convulsis
repagulis, effractis valvis, revulsis claustris domum compilant.
EFFŬGĬO, is, fūgi, ere, 1. n. _S’enfuir_. 2. a. _Éviter_, _échapper_.
SYN. Evito, elabor, evolo. )( Incido, occurro. PHRAS. Periculum effugit,
_il échappa au danger_. Eripuit se instanti periculo; ex communi exitio
unus evasit; periculum fuga declinavit; idem, qui tot cives afflixit,
casus hunc unum transiit. Cf. Periculum, Fugio, Vito, Evado. USUS: Vix
omnem offensionem, crimen, maledictum, suspicionem effugies. Mori, et
tanquam ex incendio effugere fortunæ. Nihil te effugiet, rescies omnia.
Cf. Vito.
EFFŬGĬUM, ii, n. _Fuite_; _moyen d’évasion_. SYN. Refugium, profugium.
USUS: Effugium quærere, consequi, habere. Patet tibi effugium.
EFFULGĔO, es, fulsi, ere, n. _Briller_. USUS: Sol inter graves imbre
nubes effulgens. Cf. Fulgeo.
EFFUNDO, is, fūdi, fūsum, ere, a. _Répandre_. SYN. Profundo, emitto.
)( Infundo. PHRAS. Iram suam in me effudit omnem, _il a déchargé sur
moi toute sa colère_. Odium omne et furorem in me effudit; evomuit in
me virus accerbitatis suæ; stomachum erupit in me. USUS: 1. Segetes
effundunt herbas frugibus inimicas. Ætas hanc copiam effundit. 2. Magnæ
hominum multitudini tribuitur: Tota civitas se effundebat. E carcere
reos omnes effundere. Tota ad me effusa Italia. 3. Prodigo, consumo,
_dissiper_, _dépenser_. Patrimonium, fortunas omnes, ærarium per luxuriam
effundit. Multos in aliquem honores effundere. 4. Animi motus prodo,
_se laisser aller_, _donner un libre cours_. Se in lacrimas, questus,
vota effundere. Se in aliqua libidine effundere. Odium et furorem in me
effudit. 5. Effutio, _révéler_. Effudi, quæ habui, omnia. 6. Amitto,
_laisser échapper_. Collectam gratiam momento effundere, _perdre les
bonnes grâces de qqn_. Cf. Gratia.
EFFŪSĒ, _Sans retenue_, _d’une manière immodérée_. SYN. Large, prolixe.
USUS: Homo effuse petulans. Effuse donare, laudare. Inaniter et effuse
exultat.
EFFŪSĬO, ōnis, f. _Largesses_, _profusion_. SYN. Largitio. EPITH.
Facilis, honesta. USUS: 1. Liberalitatem effusio imitatur. Quas
pecuniarum effusiones factas putatis? 2. Concursus populi, _concours
de peuple_. Quis concursus ex agris, quæ effusiones populi? 3. Animi
effusio in lætitia, contractio in dolore, _transport de joie_. Cf.
Liberalis.
EFFŪTĬO, is, ītum, ire, a. et n. _Dire ou parler inconsidérément_. SYN.
Temere effundo. USUS: Quidam temere multa effutiunt. Cf. Garrio.
ĔGĒNUS, a, um, _Pauvre_. SYN. Pauper, egens. USUS: Egenus consilii. Cf.
Pauper.
ĔGĔO, es, ŭi, ere, n. _Manquer de_; _avoir besoin de_. SYN. Indigeo,
mihi opus est, quæsito opus est. )( Abundo. ADV. Indigne, magnopere,
vehementer. PHRAS. Non egeo tuis consiliis, _je n’ai pas besoin de vos
conseils_. Non indigeo tuis admonitionibus, consiliis; tuis mihi monitis
nequaquam opus est. Tuis carere monitis facile possum. Supervacanea,
parum utilia, nullius emolumenti, minime necessaria sunt mihi præcepta
tua. USUS: Incredibile, quam egeam tempore. Consilio, auxilio,
consolatione egere. Nihil illo loco egentius, nihil spoliatius. Servi et
egentes concurrunt. Cf. Inopia, Pauper.
ĒGĔRO, is, gessi, gestum, ere, a. _Emporter_. USUS: Egerere prædam ex
hostium tectis.
ĔGESTAS, ātis, f. _Pauvreté_, _besoin_. SYN. Inopia, indigentia,
mendicitas, domestica difficultas. )( Abundantia, copia. EPITH.
Indignissima, summa. USUS: Ista paupertas, vel potius egestas. Egestatem,
et luxuriem domestico latrocinio sustentavit. Non capiunt angustiæ
pectoris tui, non egestas mentis tantam personam. Egestatem affert luxus.
In egestate esse. Cf. Paupertas, Inopia.
ĔGO, _Je_, _moi_. SYN. Ipse. USUS: Ego sum ille Consul.
ĒGRĔDĬOR, eris, gressus, sum, gredi, d. _Sortir_. SYN. Exeo, prodeo.
ADV. Tardius. USUS: 1. Certos mihi fines, terminos, cancellos describam,
extra quos egredi non possim. Ex provincia, urbe, navi egredi. 2. Exerro,
_dépasser_, _excéder_. Suo officio, a proposito egredi. Cf. Exeo.
ĒGRĔGĬĒ, _D’une manière supérieure_. SYN. Bene, valde, præclare, belle.
PHRAS. Egregie causam dixit, _il plaida magnifiquement_. Divinitus,
luculenter, gloriosissime, magnificentissime, festive, avite, composite,
excellenter, cumulatissime, summa facundia dixit Cf. Valde.
ĒGRĔGĬUS, a, um, _Excellent_, _supérieur_. SYN. Excellens, præstans,
præclarus. ADV. Medius fidius, omnino. PHRAS. Est vir egregius, _c’est
un homme accompli_. Est vir egregia, mirifica, incredibili, singulari
virtute; acerrimus vir et industrius; summa in eo gravitas, et animi
altitudo. Magnus, clarus, amplissimus, insignis ad laudem, ingenui animi,
summam integritatis laudem consecutus, omnibus rebus vir ornatus; in quo
summa probitas, innocentia; genere, honore, copiis, existimatione facile
princeps; in quo summa probitas, dignitas et splendor; flos, robur,
lumen reipublicæ, et nobilitatis. Homo pene divinus, ornamentum et arx
amicorum, decus urbis; in quo eximia et præstantia omnia; ab omni laude
felix; excellenti animo et virtute; divinis quibusdam bonis instructus
et ornatus; luculentus homo; quo nihil nobilius, sapientius; cumprimis
honestus; summo honore et pudore, summo officio; spectatissimus ordinis
sui, probatissimus, prudentissimus, frugalissimus, integerrimus, velut
de cœlo delapsus; justitia et religione inclitus; vir exempli recti,
ingentis spiritus; longe ante alios eminens, sanctus et innocens, virtute
conspicuus; columen ac sidus reipublicæ; inclita justitia, religioque
viri est; vir exempli recti, domi, militiæque; vir ingentis spiritus;
multa morum elegantia, et ingenio illustri; viri quantæcunque fortunæ
capax est ingenium; vir raræ et acerrimæ indolis; vir, quem viderim in
vita optimum; flos nobilitatis; lumen reipublicæ. Cf. Præclarus. USUS:
Egregia indoles. Egregius civis. In procuratione sua egregius. Cf.
Perfectus.
ĒGRESSŬS, ūs, m. _Sortie_, _départ_, _débarquement_. USUS: Magna
frequentia meum egressum celebravit.
ĒHEU, _Ah! hélas!_ Doloris nota.
ĔHO, _Ho! hé! holà!_ Vox admonentis. USUS: Eho! tu me non noscis?
ĒJECTĬO, ōnis, f. _Expulsion_, _bannissement_. USUS: Mortem timemus et
ejectionem.
ĔJĔRO, as, avi, atum, are, a. _Repousser en jurant_. SYN. Ejuro.
ĒJĬCĬO, is, jēci, jectum, ere, a. _Chasser_, _exiler_. SYN. Expello,
exturbo, extrudo, dejicio, extermino, effundo, profundo, emoveo. ADV.
Nominatim, tandem, aliquando, funditus. USUS: 1. E domo illum ejecere.
Ex numero hominum ejiciendus, ex finibus humanæ naturæ exterminandus. 2.
TRANSL. Ejicere ex animo amorem insanum, dolorem, memoriam alicujus. 3.
Ejicere partum. Cf. Pello.
ĒJŬLĀTĬO, ōnis, f. _Lamentations_. EPITH. Lugubris. USUS: Lessus quasi
lugubris ejulatio.
ĒJŬLĀTŪS, ūs, m. _Lamentations_. SYN. Ejulatio. EPITH. Acerbus, miser.
USUS: Ejulatus ne mulieri quidem est concessus.
ĒJŬLO, as, are, n. _Se plaindre_, _se lamenter_. SYN. Ploro, lamentor,
ploratus edo, effundor in planctus indecoros. USUS: Magnitudine doloris
ejulans. Gemere, ejulare, lamentari, frangi, debilitari dolore. Cf. Gemo,
Ploro.
ĒJŪRO, as, avi, atum, are, a. _Protester en jurant_, _refuser_. SYN.
Ejero, detestor. USUS: 1. De me querebantur, me ejurabant. 2. Abdico,
_renoncer à_, _abandonner_. Magistratum ejurare.
ĒJUSDEMMŎDI, _De la même sorte_. SYN. Ejusdem generis. USUS: Ejusdemmodi
furias Orestes est expertus.
ĒJUSMŎDI, _De cette manière_, _de cette sorte_. SYN. Ejus generis, talis.
USUS: 1. Genus belli est ejusmodi, ut, etc. Reliqua sunt ejusmodi, quæ,
etc. 2. Adeo, tam, _tellement_. Ejusmodi cupidus est. Cf. Similis.
ĒLĀBOR, ĕris, lapsus sum, labi, d. _Se glisser hors_, _s’échapper_,
_s’enfuir_. SYN. Excido, evado. )( Teneo, complector. PHRAS. 1. Mensis
elapsus est, _un mois s’est écoulé_. Mensis abiit, fluxit, mensis
actus, exactus est, præteriit; mensis unus se circumegit. 2. Elapsus
est e carcere, _il s’est évadé de prison_. Vinculis elapsus est; elusit
excubitorum vigilantiam; clam se custodibus subduxit; ex custodum manibus
se eripuit; effugit, fefellit intentam excubitorum in se aciem; e carcere
clam se proripuit. Cf. Evado. USUS: Criminibus, suspicione elapsus. Sol
elabitur, et abit. Elapsus est e prœlio. Cf. Dilabor.
ĒLĂBŌRĀTĬO, ōnis, f. _Application_, _travail attentif_. SYN. Cura, labor.
USUS: Id non sine elaboratione, et operæ consumptione.
ĒLĂBŌRO, as, avi, atum, are, 1. n. _Travailler avec soin_. 2. a. _Polir_,
_perfectionner_. SYN. Laboro, curo, operam do, contendo, enitor,
elucubro, excudo. )( Negligo. USUS: Qui in una tantum re elaborant.
Contende, quæso, et elabora. Nullum tam asperum saxetum, in quo ruricolæ
non elaborent. Diligenter elaborata, summa industria, cura et vigiliis
ornata, elucubrataque oratio. Omni non modo contentione, sed dimicatione
elaborabo. Cf. Laboro, Perficio, Curo.
ĒLANGUESCO, is, gŭi, guescere, n. _Devenir languissant_, _s’affaiblir_.
SYN. Languore conficior, contabesco, infirmor. USUS: Elanguit cura
hominum. Differendo res elanguit Aliena invidia elanguescendum erit. Cf.
Langueo.
ĒLARGĬOR, iris, ītus, sum, iri, d. _Faire des largesses_, _donner
largement_. SYN. Largior. USUS: Multa tibi fortuna elargita est. Cf.
Largior.
ĒLĀTĒ, _Avec élévation, noblesse_; _avec orgueil_. USUS: Elate et ample
loqui, et dicere. )( Submisse, humiliter, demisse.
ĒLĀTĬO, ōnis, f. _Élévation_, _noblesse_; _transport (de joie, d’orgueil,
etc.)_. SYN. Præstantia. )( Submissio. EPITH. Voluptuaria. USUS: Ex hac
elatione, et magnitudine animi facile pertinacia nascitur. Lætitia quasi
gestientis animi elatio voluptuaria. Cf. Superbia, Arrogantia, Ambitio.
ĒLĀTUS, a, um, _Grand_, _noble_; _fier_, _arrogant_. USUS: Hoc animo
elato, et amplo factum est. Vi naturæ, et ingenii elatus. Cupiditate
elatus, et gaudio. Cf. Superbus, Arrogans, Altus.
ĒLECTĒ, _Avec choix_. SYN. Distincte, discrete. USUS: Electe gerere. )(
Permiste.
ĒLECTĬO, ōnis, f. _Choix_. SYN. Lectio, selectio, delectus. )( Neglectio,
contemptus, rejectio. USUS: Judicium, et electio verborum.
ĒLECTOR, ōris, m. _Qui choisit_. USUS: Boni electores existimari volunt.
Cf. Eligo.
Eleemosyna, æ, f. _Aumône_. PHRAS. 1. Libenter do eleemosynam,
_volontiers je fais l’aumône_. Liberaliter panem præbeo mendiculis;
invitus ista hominum mendicabula a me inania dimitto; in egentes benigne
stipem confero; tenuiorum fortunis succurro; impense misereor egentium,
eorumque rationibus paterne succurro, _vel_ provideo; egentes miseratione
prosequor; iis pro facultatibus benigne facio; aliena liberalitate
victitantibus penum gratuito suppedito. Adolescentes idoneos, erogata
grandi in sumptum pecunia, ad mercatum honestatis, optimarumque artium
transmitto; pauperum inopiæ liberaliter consulo; vitæ subsidia prolixe,
religioseque tribuo; eorum egestatem liberali stipe consolor, sustento.
2. Eleemosynam petere, _demander l’aumône_. Stipem corrogare, petere;
vitæ subsidia præcario efflagitare; victum, panem ostiatim quærere; vitæ
alimenta ostiatim rogare, flagitare, colligere.
ĒLĔGANS, antis, omn. gen. _Délicat_, _distingué_. SYN. Luculentus,
concinnus, politus. )( Inelegans, contemptus, abjectus. PHRAS. Est
orator admodum elegans, _c’est un orateur distingué_. Scitus, quo nihil
potest esse pictius; in singulis verbis florentissimus; venustissimus
et politissimus; limatulo sane et politulo judicio; quo nil venustius,
limatius, lepidius, concinnius, nitidius. USUS: In omni judicio, in
dicendo elegans. In epulis parandis elegans. Epistola elegantissima.
ĒLĔGANTER, _Avec choix_; _avec grâce_. SYN. Scite, ornate, polite. )(
Ineleganter. PHRAS. Eleganter dixit, _il a parlé avec délicatesse_. Docte
et delicate, blande et concinne, cum multa venustate et omni sale, apte
et rotunde, cum dignitate et venustate, festive, cum multa munditia et
luce verborum, facete, jucunde, lepide, munde, subtiliter verba fecit.
USUS: Cæsar omnium fere oratorum latine loquitur elegantissime.
ĒLĔGANTĬA, æ, f. _Bon goût_, _grâce_, _élégance_. SYN. Munditia,
lautitia, venustas, lepor, festivitas, concinnitas. EPITH. Accurata et
sine molestia, diligens latine loquendi, inanis, sermonis necessaria,
politior, summa. USUS: Eloquentia ab elegantia doctrinæ segregari non
potest. Politior elegantia, et munditia scribendi. Scriptorum tuorum
subtilitas et elegantia.
ĔLĔMENTUM, i, n. _Matière première_, _principe_, _élément_. SYN. Initium,
principia rerum, e quibus omnia constant, omnia oriuntur. EPITH. Prima
naturæ. USUS: Dialectica tradit elementa loquendi. Puerorum elementa.
Quatuor principiorum genera, _seu_ elementa, ex quibus terra infimum
tenet locum; hanc inundat aqua; superior æri; ignibus altissima ora
redditur.
ĔLĔPHANTUS, i, et ĔLĔPHAS, antis, m. _Eléphant_. USUS: Elephanto
belluarum nulla est prudentior. Manus est data elephantis, _trompe_.
Elevatio Sacræ Hostiæ, _L’élévation à la Sainte Messe_. PHRAS. Actio, qua
sacerdos Cœlestem Hostiam supra verticem attollit; qua sublimem tollit
Sacrosanctam Hostiam; qua Divinam Hostiam populo adorandam proponit,
ostendit.
ĒLĔVO, as, avi, atum, are, a. _Lever_, _soulever_. SYN. Minuo, levo,
sublevo. )( Augeo. USUS: Minuo, _abaisser_, _amoindrir_, _affaiblir_.
Fidem adversarii, auctoritatem, famam victoriæ, gloriam elevare et
minuere.
ĒLĬCĬO, is, lĭcŭi, lĭcĭtum, ere, a. _Tirer de_, _faire sortir_;
_exciter_, _provoquer_. ADV. Curiosius. SYN. Educo, extraho, allicio,
adduco. USUS: Ignem conflictu lapidum elicere. Elicere aliquem præmio, ut
agat aliquid. Lacrimas, arcana, alicujus sententiam elicere, exprimere.
Elicere, invitare ad certamen. Elicere et evocare mercede solertiam;
blanditiis ad disputandum elicere. Cf. Adduco, Allicio.
ĒLĪDO, is, līsi, līsum, ere, a. _Briser_, _broyer_. SYN. Frango, incido.
USUS: Poetæ nervos omnes virtutis elidunt. Ipsæ stirpes ægritudinis
elidendæ sunt. Alicujus consilia elidere, funditus evertere. Cf. Everto.
ĒLĬGO, is, lēgi, lectum, ere, a. _Arracher en cueillant_; _choisir_,
_élire_. SYN. Lego, deligo, carpo, excerpo, opto, adopto. )( Negligo,
contemno. ADV. Diligenter, parum diligenter. PHRAS. 1. Quem tandem
consulem eligent? _Qui donc éliront-ils enfin consul?_ Quem adoptabunt,
consulem esse volent, jubebunt? quem consulem legent, dicent, desument?
cui imperium suffragiis mandabunt? quem præcipue consulem designabunt,
nominabunt, optabunt? in quem tandem electorum suffragia inclinabunt,
conspirabunt? ad quem summa reipublicæ deferetur? cui summa rerum
demandabitur? 2. Optimam partem elegisti, cum te DEO addixisti, _vous
avez choisi la meilleure part en vous consacrant au service de DIEU_.
Sapienter vitam instituisti; rectum cursum cepisti; optimo judicio usus
es; sapienter judicasti; exordium vitæ præclarum fecisti; optimum cœpisti
cursum; optimam rationem iniisti; egregio vitam principio inivisti, cum
tua omnia, teque ipsum DEO consecrasti. 3. Diem sibi et locum quilibet
eligat, _que chacun choisisse le jour et le lieu_. Locum sibi quisque
capiat, diemque sumat; locum tempusque circumspiciat quisque; tempus
locumque petat, statuat, deligat, carpat sibi quisque ex multis optimum.
USUS: Eligere e malis minimum oportet. Elige de duobus, quem velis.
ĒLĪMĬNO, as, avi, atum, are, a. _Faire sortir_, _mettre dehors_,
_chasser_. SYN. Ejicio, extra limen trado. USUS: Extra ædes eliminatur.
Cf. Ejicio.
ĒLĪMO, as, avi, atum, are, a. _Limer_, _perfectionner_. SYN. Perpolio,
limo. USUS: Velim aliquid elimes ad me. Elimata oratio. Cf. Polio.
ĒLINGUIS, e, gen. com. _Muet_. SYN. Mutus, indisertus. USUS: Convicit
hominem, elinguem reddidit, _il convainquit cet homme et le réduisit au
silence_. Cf. Mutus, Infans.
ĒLIXUS, a, um, _Bouilli_. SYN. Quod aqua coctum est. USUS: Elixus cibus,
quam assus suavior.
ĒLŌCO, as, avi, atum, are, a. _Affermer_, _donner à bail_. SYN. Loco.
USUS: Fundum elocare.
ĒLŎCŪTĬO, ōnis, f. _Élocution_, _partie de la rhétorique_. SYN.
Explicatio ornata et elaborata. EPITH. Commoda et perfecta, inanis et
pene puerilis. USUS: Elocutio est idoneorum verborum et sententiarum ad
inventionem accommodatio.
ĒLŎGĬUM, ii, n. _Sentence_; _épitaphe_. SYN. Dictum, _seu_ sententia
laudem alicujus, _vel_ aliud quidpiam declarans. EPITH. Censorium,
unicum. USUS: Quid ipsa sepulcrorum monumenta, quid elogia admonent, nisi
nos morituros? Solonis elogium.
ĒLŎQUENS, entis, gen. com. _Éloquent_. SYN. Rhetor, copiosus ad dicendum;
copiose, sapienterque dicens; in dicendo suavis, ornatus; non infans.
ADV. Perfecte. PHRAS. Vir est admodum eloquens, _cet homme est très
éloquent_. Divinus in dicendo; perfectus in dicendo et perpolitus;
dicendi gloria præstans, disertissimus; ad dicendum paratissimus; omnibus
vel naturæ, vel doctrinæ præsidiis ad dicendum paratus; ea facundia, ut
nemo lingua promptior in civitate haberetur; vir acer, nec infacundus,
celebratæ eloquentiæ; claræ vir facundiæ. Multum dicendo valet; multum
eloquentia valet; magnam oris commendationem habet, cui resistere nemo
possit; dicendi veneres habet summas, principatum eloquentiæ tenet;
juris ac eloquentiæ consultus est; cujus eloquentiam curia nulla capit;
florentis homo facundiæ; vir, qui mentis suæ cogitata eloquenter,
copiose, eleganter explicet, efferat, enuntiet; qui afficiat audientium
animos multa suavitate; qui de quacumque re apte, prudenter, explicate,
abundanter, illuminate, numeroseque dicat, disserat. Cf. Eloquentia.
USUS: Is est eloquens, qui possit humilia subtiliter, magna graviter,
mediocria temperate dicere. Cf. Moveo.
ĒLŎQUENTĬA, æ, f. _Éloquence_, _talent de la parole_. SYN. Eloquendi vis,
dicendi gravitas et copia, summa copia et singularis facultas dicendi,
divinum atque incredibile genus orationis, copiose loquens sapientia.
)( Infantia. EPITH. Abundans sermonibus, verbis, accommodatior ad
motus animorum et ad vulgi sensum, admirabilis, artificiosa, brevis,
comes pacis sociaque otii et quasi alumna quædam constituta civitatis,
excellens, forensis, inanis quædam et puerilis, incredibilis, justa,
laudabilis, magna, major, mediocris, orba, perfecta, popularis, præclara,
præstabilis, res una omnium difficillima, sapientia loquendi, summa,
uberior atque latior, vera et absoluta, universa. PHRAS. Qui vult sibi
eloquentiam comparare, Ciceronem legat, _celui qui veut devenir éloquent
doit lire Cicéron_. Qui eloquentia valere, præstare, excellere cupit;
qui orationis divitiis abundare; qui concinne, apposite, singulari
eloquentia mentis suæ cogitata vult explicare; qui cum Pericle fulgurare,
tonare, permiscere omnia, operam det Ciceroni. Qui non tenui dicendi vena
aridus fluere, sed ingenti late copia, torrentis more redundare cupit;
qui suavi et conspersa quasi verborum sententiarumque floribus oratione
vult placere; qui acutis, conceptisque ingeniose sententiis auditorem
excitare; qui agere rapereque obnitentes quantumvis animos in quamvis
partem cupit; qui tenere dicendo animos; qui obfirmatos frangere et
expugnare; qui ardentes flagrantesque restinguere, frigidos ac remissos
subjectis veluti facibus inflammare; qui impellere inertes ac desides,
præfervidos contra ac confidentes orando coercere; qui verbis allicere,
pertrahere, movere, commovere, flectere; qui afficere audientium animos
ac delectare; qui ab audientibus benevolentiam et attentionem venari,
captare, elicere; qui eos, apud quos dicit, attentos, dociles et
benevolos sibi vult reddere; qui de re quacunque eloquenter, ornate,
numeroseque rebus ac verbis vult dicere, is, velim, existimet sibi
Ciceronis lectionem non tam utilem, quam necessariam. Cf. Oratio, Moveo.
ĒLŎQUENTER, _Avec éloquence_. SYN. Diserte, eleganter.
ĒLŎQUĬUM, ii, n. _Langage_, _parole_, _discours_. SYN. Sermo. USUS: Dulci
ac blando eloquio amicum solatur.
ĒLŎQUOR, eris, lŏcūtus sum, loqui, d. _Parler_, _s’énoncer_, _exprimer_.
SYN. Dico, effero, enuntio, exprimo. ADV. Composite, copiose, ornate,
polite, præclare, prudenter. USUS: Præclare eloqui cogitata mentis. Multi
præclare sentiunt, nec id, quod sentiunt, polite eloqui possunt. Cf.
Effero.
ĒLŪCĔO, es, luxi, ere, n. _Luire_, _briller_. SYN. Appareo, exsto,
emineo, excello, vigeo. ADV. Densius, rarius. USUS: In ipso joco aliquid
probi ingenii elucet. Amicitia magis elucet inter æquales. Tenuitas tua
magis occultatur, magis elucet. Nemo eloquentiæ studet, nisi in foro
eluceat. Cf. Appareo, Emineo.
ĒLUCTOR, aris, tātus sum, ari, d. _Sortir avec effort_, _se faire jour
avec peine_. USUS: E tot tamque validis manibus, e quibus eluctandum
erat, sese eripuit. Cf. Evado.
ĒLŪCŪBROR, aris, atus sum, ari, d. _Travailler avec soin à_, _faire à
force de veilles_. SYN. Elaboro, excudo. USUS: Epistolam elucubratus sum.
Elucubrata oratio.
ĒLŪDO, is, lūsi, lūsum, ere, n. et a. _Jouer_, _se jouer_; _se moquer_;
_tromper_. SYN. Irrideo, fallo, fraudem facio. ADV. Facetius, impune.
USUS: Quamdiu nos furor ille tuus eludet? Nos ab illo nebulone facete
eludimur. Ille legis fraudem fecit, consulemque elusit. Cf. Irrideo,
Decipio.
ĒLŪGĔO, es, luxi, gere, n. _Porter le deuil_, _pleurer_. SYN. Lugeo,
defleo. USUS: Patriam eluxi gravius, quam ulla mater filium.
ĒLŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Laver_, _nettoyer_, _effacer_. SYN. Diluo,
deleo, abstergo. USUS: Maculam hanc nemo eluet. Cf. Lavo.
ĒLŬVĬES, ĕi, f. _Lie_, _honte_, _opprobre_. SYN. Macula, labes, contagio.
USUS: Labes et eluvies civitatis.
ĒLŬVĬO, ōnis, f. _Inondation_. SYN. Terræ hiatus, vorago aquarum vi
facta, aquarum intemperies. USUS: Eluviones pestilentiæ. Cf. Inundo.
ĒMĂCĬO, as, atum, are, a. _Amaigrir_, _épuiser_. SYN. Macie conficio. Cf.
Macies.
ĒMANCĬPO, as, avi, atum, are, a. _Émanciper_, _affranchir_. SYN. Patria
potestate libero, quasi manu mitto. USUS: Liberos proprie emancipari,
servos manumitti dicimus.
ĒMĀNO, as, avi, atum, are, n. _Couler_, _sortir_. SYN. Exeo, effluo.
USUS: Metuo, ne ea fama, ne mala nostra emanent. Ex philosophia
eloquentia emanat. Vereor, ne is sermo emanet Cf. Effluo.
ĔMAX, ācis, gen. omn. _Qui a la manie d’acheter_. SYN. Qui libenter emit.
USUS: Non esse emacem vectigal est.
EMBLĒMA, ătis, n. _Ornement en relief_. SYN. Signa et ornamenta vasorum,
etc. quæ detrahi possunt. USUS: Vasis crustas et emblemata avellenda
curavit. Illigare et includere emblemata in aureis poculis. Emblema
vermiculatum, de pavimento, _mosaïque_.
ĒMENDĀTĒ, _Correctement_. SYN. Castigate. USUS: Pure et emendate loqui.
ĒMENDĀTĬO, ōnis, f. _Correction_. EPITH. Felicior. USUS: Correctio
philosophiæ veteris, et emendatio. Cf. Correctio.
ĒMENDĀTOR, ōris, m. _Celui qui corrige_, _réformateur_. SYN. Corrector.
USUS: Sisenna quasi emendator sermonis usitati esse volebat.
ĒMENDĀTRIX, īcis, f. _Celle qui corrige_. USUS: Lex est emendatrix
vitiorum.
ĒMENDO, as, avi, atum, are, a. _Corriger_; _réformer_. SYN. Corrigo. ADV.
Leviter. PHRAS. 1. Emendavit se, _il s’est corrigé_. In viam rediit;
ad frugem applicuit animum; in rectam redivit semitam; ad frugem bonam
se recepit; de pravitate deductus est; a scelere, cupiditate revocavit
semetipse; emersit e cœno vitiorum; salutem dixit supremam cupiditatibus
suis; ad mores vitamque continentem se dedit; a pristinæ vitæ licentia
sese ipse coercuit, sibique frena injecit; animum ad meliora consilia
applicuit, appulit; a malitia abstitit; animum a vitæ pravitate ad
meliora convertit; vitia posuit; iniit meliorem vitæ rationem; emersit
e vitiis; e corrupta adolescentia in bonam frugem emersit; ad sanitatem
mentis rediit; vitiosas animi partes sanavit; vitiosam consuetudinem
et corruptam pura et incorrupta emendavit. Cf. Corrigo, Conversio. 2.
Orationem emendavit, _il a retouché son discours_. Elimavit, mendis
expurgavit; correctionem adhibuit; ad limam revocavit; ad castigationem
errata vocavit; detersis maculis forma meliore donavit. Cf. Corrigo,
Melius. USUS: Vitium cutis, dolorem capitis pharmaco emendare. Principum
continentia emendantur mores civitatis.
ĒMENTĬOR, iris, ītus sum, iri, d. _Mentir_, _déguiser_. SYN. Mentior.
USUS: Æschines legationem ementitus est. Genus suum ementitur. Cf.
Mentior.
ĒMĔRĔOR, eris, mĕrĭtus sum, eri, d. _Finir le service militaire_. SYN.
Mereo, stipendia facio. USUS: Annuæ mihi operæ emerentur. Emeritis
stipendiis ambitionis quiescit.
ĒMERGO, is, mersi, mersum, ere, a. _Remonter_, _sortir_. SYN. Exeo,
evado, exsisto. ADV. Aliquando, alte, commode. USUS: E servitute,
mendicitate, valetudine sinistra, ære alieno emergere, respirare. Stellæ
statis temporibus emergunt. Veritas e calicibus emergit. E corrupta
adolescentia in bonam frugem emergere. Homo emersus e cœno vitiorum. Cf.
Evado, Libero.
ĒMĒTĬOR, iris, mensus sum, iri, d. _Mesurer_. SYN. Metior. USUS: Ego
voluntatem tibi emetiar, _moi, je vous promets ma bonne volonté_.
ĒMĬCO, as, ŭi, are, n. _S’élancer hors_, _jaillir_; _luire_. SYN.
Effulgeo, resplendeo. USUS: Ex oculis quasi radii emicant. Pectus emicat,
subsultat, _le cœur bondit_.
ĒMĬGRO, as, avi, atum, are, n. _Changer de pays_, _émigrer_; _mourir_.
SYN. Discedo, migro, excedo. USUS: E vita velut e domo emigrare. Cf.
Migro.
ĒMĬNENS, entis, gen. omn. _Élevé_, _proéminent_. SYN. Editus. USUS: 1.
Oculi eminentes. Genæ leniter eminentes. Eminens, porrecta in altum
columna. 2. Præstans, præclarus, _éminent_, _distingué_. Vir eminenti
litteratura. Cf. Altus.
ĒMĬNENTĬA, æ, f. _Saillie_, _bosse_. USUS: Multa vident pictores in
umbris et eminentiis, quæ nos non videmus.
ĒMĬNĔO, es, ŭi, ere, n. _Former saillie_, _dépasser_. SYN. Exsto, excedo;
præcello, duco familiam, classem. ADV. Foras, leviter. USUS: 1. Fistula
aquam, _vel_ ex aqua eminens. 2. Appareo, eluceo, eniteo, _sortir_,
_paraître_. E fronte ipsa pudor eminet. Ex ore crudelitas, e voce
atrocitas eminet. 3. Præcello, _se distinguer_, _surpasser_. Demosthenes
unus eminet inter omnes in omni genere dicendi. Cf. Excello, Præstantia.
ĒMĬNUS, _De loin_. SYN. E longinquo. )( Cominus. USUS: Eminus hasta,
cominus gladio uti.
ĒMISSĀRĬUS, ii, m. _Agent_, _espion_. SYN. Excursor, vexator,
calumniator. USUS: Hunc præcursorem habere solebat, et emissarium, et
excursorem omnium deterrimum.
ĒMISSĬO, ōnis, f. _Action de lancer_. SYN. Jactus, ictus, conjectio.
EPITH. Mortifera, gravior. USUS: Tormentorum emissiones sunt graviores,
quo pluribus ea pulveribus onerantur.
ĒMISSĬTĬUS, a, um, _Jeté en avant_. SYN. Quod emittitur. USUS:
Circumspectatrix emissitiis oculis.
ĒMĬTTO, is, mīsi, missum, ere, a. _Lancer_, _jeter_. SYN. Dimitto,
mitto. ADV. Repente, temere. USUS: 1. Emittere, conjicere telum. Nullum
verbum emisit. Emittere oculos in omnem partem. Aculeum, maledictum in
aliquem emittere et contorquere. Emissus e carcere, e vinculis. 3. Edo,
_publier_, _mettre au jour_. Emittere librum. Cf. Edo, Dimitto.
ĒMO, is, ēmi, emptum, ere, a. _Acheter_. SYN. Coemo, mercor, paro,
comparo, emptionem facio, nundinor. )( Vendo. ADV. Æqualiter,
apertissime, bene, carius, impune, libentius, male, melius, porro,
publice. PHRAS. Magno hortum pretio sum mercatus, _j’ai acheté cher un
jardin_. Difficulter hortum comparavi; non nisi magno ære addictus est,
veniit mihi hortus; magno stetit, constitit mihi hortus; impenso paratus
est pretio; haud benigne, haud liberaliter emptus est hortus. USUS: Emere
parvo, _vel_ magno. Emere præsenti ære. Emi de illo domum dimidio carius,
quam æstimaretur. Ea emptione emisti bene. Cf. Comparo, Mercor.
ĒMOLLĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Amollir_. SYN. Effemino. USUS: Hostis
Campaniæ amœnitate emollitus. Cf. Mollio.
ĒMŎLŬMENTUM, i, n. _Avantage_, _profit_, _intérêt_. SYN. Accessio,
utilitas, commodum. )( Detrimentum. EPITH. Magnum, parvum. USUS: Erit
hoc vobis honori, amicis utilitati, reipublicæ emolumento. Sine præmio
et emolumento quidpiam facere. Afferet ea res magna emolumenta; magno
emolumento erit. Cf. Utilitas, Commodum.
ĒMŎRĬOR, eris, mortŭus sum, mori, d. _Mourir_. SYN. Morior. ADV.
Libenter, miserabiliter, pie. PHRAS. Emoritur, _il se meurt_. Ejus
vita in desperatis numeranda est; in articulo discessus ex hac vita
est; ad mortis limen perductus est; animam in momenta aget; frigescunt
pedes, frons expallescit, livent labia, oculi hebetantur, os vultusque
immutatur, venæ micare desinunt, mors per artus serpit lethali frigore
adstrictos, sudor lethalis prorumpit, verbo, disturbatur domicilium,
anima exturbatur. Cf. Morior. USUS: Pro amico emori possum. Cf. Agonia.
EMPŎRĬUM, ii, n. _Marché_, _entrepôt_. SYN. Mercatus. USUS: Emporium
Puteolanum, Massiliense.
EMPTĬO, ōnis, f. _Achat_, _acquisition_. SYN. Coemptio. EPITH. Acerbior,
falsa et simulata, præclara. USUS: Post hanc emptionem factam pecuniam
dissolvit.
EMPTOR, ōris, m. _Acheteur_. EPITH. Malus; multi. USUS: Venalem urbem
dicebat, si emptorem haberet. Bonorum emptores. Cf. Mercator.
ĒMUNGO, is, xi, ctum, ere, a. _Moucher_, — se, _se moucher_. SYN.
Abstergo. USUS: 1. Tuus pater cubito emungere se solebat. 2. Furari,
pecuniam fraude extorquere, _vel_ blanditiis, _dépouiller de_. Argento
aliquem naviter emungere. Cf. Furor, Eripio.
ĒMŪNĬO, is, īvi, _vel_ ĭi, ītum, ire, a. _Fortifier_, _munir_. SYN.
Munio. USUS: Emunitus in modum arcis. Cf. Munio.
EN, _Voici_, _voilà_. Adv. demonstr. USUS: En crimen, en causa!
ĒNARRO, as, avi, atum, are, a. _Raconter en détail_. SYN. Explano, narro,
propere expromo. USUS: Somnium suum enarravit. Cf. Narro.
ĒNASCOR, ĕris, nātus sum, nasci, d. _Naître de_, _s’élever_. SYN. Nascor.
USUS: E multis curis una enata est. Cf. Nascor.
ĒNĂTO, as, avi, ari, n. _Se sauver à la nage_. SYN. Eno, evado, emergo.
USUS: Ex ære alieno tandem enatavi. Cf. Nato.
ĒNĀVĬGO, as, avi, atum, are, n. _Éviter de_, _échapper à_. SYN. Evado.
USUS: E logicis, velut scopulosis cotibus tandem enavigavit oratio.
ĒNĔCO, as, cŭi, nectum, are, a. _Tuer_, _faire périr_. SYN. Interficio.
USUS: Enecta fame sitique provincia; frigore, squalore, illuvie enecti.
Cf. Interficio.
ĒNERVO, as, avi, atum, are, a. _Affaiblir_, _énerver_, _épuiser_. SYN.
Debilito, frango, effemino. USUS: Non te enervat, non debilitat senectus.
Homo fractus, enervatus, muliebris, infirmus, afflictus. Cf. Debilito.
ĔNIM, _Car_. SYN. Nam, namque, etenim. USUS: Vos enim, etc. Ponitur
subinde in principio orationis: Enim volo te adesse. Enim mihi morem geri
æquum est.
ĔNIMVĒRO, _En effet_, _effectivement_. SYN. At enim, profecto et vero.
USUS: Enimvero ferendum non est. Ille enimvero negat.
ĒNĬTĔO, es, tŭi, ere, n. _Briller_, _se distinguer_. SYN. Clareo, emineo,
eluceo, emico. )( Obscurus sum, jaceo. USUS: In bello ejus virtus
enituit. Nemo in omnibus eloquentiæ partibus enitere potest.
ĒNĬTESCO, is, tŭi, escere, n. _Commencer à briller_. USUS: Vetustate
semper magis enitescit.
ĒNĪTOR, ĕris, nīsus _vel_ nixus sum, niti, d. _S’efforcer_, _tâcher
de_, _tendre à_. SYN. Elaboro, connitor, contendo. ADV. Vigilantius.
USUS: 1. Tu enitere, labora viribus omnibus. Consilio in ea re pugna et
enitere. Omni opera et ope enitere, ut quam plurimis prosis. 2. Eniti
ad consulatum, honores, magna opes, _tendre à_, _aspirer à_. 3. Eniti
partum, fetum, filiam, _accoucher_, _enfanter_. Cf. Conor.
ĒNIXĒ, _Avec effort, énergie_. SYN. Cupide, conatu maximo. PHRAS. Enixe
rogavit me, _il me supplia instamment_. Multis et supplicibus verbis;
precibus omnibus; infimis precibus; majorem in modum; etiam atque etiam;
obnixe, magnopere, maximopere, impense, summopere; summa cura; quam
studiose, quam suppliciter potuit; singulari studio; ex animo valde hoc
oravit, a me petiit; precibus mecum egit, quam potuit, diligentissimis.
USUS: Meam causam omnes enixe susceperunt. Cf. Valde, Vehementer.
ĒNO, as, avi, are, n. _Se sauver à la nage_. SYN. Enato.
ĒNŌDĀTĒ, _Clairement_, _avec lucidité_.
ĒNŌDO, as, avi, atum, are, a. _Dénouer_, _expliquer_. SYN. Explico. USUS:
Verba, voluntatem legis enodare.
ENSIS, is, m. _Glaive_, _épée_. SYN. Gladius.
ENTHȲMĒMA, ătis, n. _Enthymème, (t. de log.)_ SYN. Contentio, conclusio
ex repugnantibus sententiis.
ĒNŪBO, is, nupsi, nuptum, ere, n. _Se marier (hors de sa classe)_,
_se mésallier_. SYN. Nubo. USUS: Quod e patriciis enupsisset nobilis,
reprehenditur.
ĒNŬCLĔĀTĒ, _Clairement_, _correctement_. USUS: Presse et enucleate de re
aliqua dicere.
ĒNŬCLĔO, as, avi, atum, are, a. _Rendre clair_, _expliquer_. SYN.
Explico, enarro, aperio. USUS: Genus dicendi enucleatum. Cf. Explico.
ĒNŬMĔRĀTĬO, ōnis, f. _Énumération_, _dénombrement_; _récapitulation_.
EPITH. Falsa, iniqua, necessaria, oratoria, reliqua, tota, vitiosa,
utilis. USUS: Enumeratio res fusas et disperse dictas in unum cogit.
ĒNŬMĔRO, as, avi, atum, are, a. _Calculer_, _énumérer_, _récapituler_.
SYN. Numero, recenseo, percenseo, oratione percurro, persequor. ADV.
Copiose, memoriter. USUS: Quis tua beneficia enumerare et consequi possit?
ĒNUNTĬĀTĬO, ōnis, f. _Proposition_, _récit_. SYN. Effatum, pronuntiatum,
axioma, enuntiatum, pronuntiatio. EPITH. Vera ac falsa. USUS: Explicanda
est vis ratioque enuntiationum.
ĒNUNTĬO, as, avi, atum, are, a. _Énoncer_, _exprimer_, _proposer_. SYN.
Pronuntio, propono, effero, dico. ADV. Repente. USUS: 1. Si quærit, quid
sentiam, plane enuntiabo. Enuntiare mysteria religionum. 2. Patefacio,
significo, aperio, _dévoiler_, _découvrir_, _révéler_. Sociorum consilia
aliis enuntiavit. Cf. Affero.
1. ĔO, is, īvi _vel_ ĭi, ĭtum, ire, n. et a. _Aller_, _marcher_. SYN.
Vado, iter facio, iter habeo, iter mihi est, aliquo proficiscor, pergo,
concedo, iter persequor, iter confero. PHRAS. 1. Paucis horis multa
passuum millia ivit, _en quelques heures_, _il fit plusieurs milles_.
Multa passuum millia decurrit, pervolavit; progressus est mirabili
alacritate ad multa passuum millia; emensus itinere est multa passuum
millia; multorum millium iter confecit. 2. Quo is? _Où allez-vous?_
Quo te agis? quo te rapis? quo te capessis? quo te nunc corripis? quo
te pedes? quo tendis? quo citato cursu concedis, pergis, ambulas? quo
te nunc ducis? quo contendis? quem locum petis? quo tam celeri passu
te confers? quo gressum dirigis? 3. (Ivit per postam, VULG.), _il
alla en poste_. Per dispositos equos incredibili celeritate in urbem
evolavit; cisiis in urbem advolavit; meritoriis equis citato cursu ad
urbem contendit. Citatis equis; equis publicis contento cursu ad urbem
festinavit. 4. Pedetentim ire, _aller pas à pas_, _lentement_. Presso
gradu incedere; sedato gradu; tardius, segnius incedere, progredi. 5.
Tacite ire, _marcher en silence_. Suspenso gradu; suspenso vestigio;
tacite adrepere; placide, libratis ita vestigiis incedere, aures ut
fallat. Laneo pede oberrare. Gradu clementi et silentio incedere. Furtivo
pede adrepere. Cf. Abeo, Accedo. USUS: 1. In exilium ire, _aller en
exil_. Inficias ire, _aller à l’encontre_, _nier_. In posessionem ire,
_entrer en possession_. Ire in hominem, _s’élancer sur_, invado. 2.
Progredior, _être_, _exister_, _se trouver_. Incipiunt res melius ire.
Prorsus res ibat. Eo celeriter. Cf. Celer, Festino.
2. ĔO, _Au point_. SYN. Idcirco; usque eo. PHRAS. Eo res venit, ut prope
desperandum sit, _la chose en est venue à ce point qu’elle est presque
désespérée_. Eo rem produxere; ad id loci ventum est; in eum locum res
adducta, reducta, deducta est; eo progressi sumus. Res eo loci est. Id
illorum hominum malitia effectum est; huc recidere illa; in eum casum
venimus; ea tela texitur; eo devoluta res est; eo decursum est, in eo
sumus; huc processum est, in id loci redacti sumus; eo res rediit, huc
res nostræ evasere, ut pro desperatis habendæ sint. USUS: 1. Eo feci,
non quod te egere putarim, sed quod, etc. Eo hæc dicta sunt, in eam
partem disputata, ut, etc. 2. Tanto, _d’autant_, cum Comparativis nominum
et adverbiorum. Ille confidebat, et eo magis, quod, etc. 3. Ad illum
terminum, _jusque là (sans mouv.)_. Si non ad extremum, sed usque eo, quo
opus erit.
ĔPHĒBUS, i, m. _Adolescent_, _jeune homme (vers l’âge de 15 ans)_. SYN.
Adolescens; Puer nobilis ex regia cohorte. USUS: Postquam ex ephebis
excessit, _étant sorti de l’adolescence_. E gregibus epheborum vix
singuli pulchri.
ĔPHĒMĔRIS, ĭdis, f. _Journal_. SYN. Liber, commentarius, in quem
quotidiana acta referuntur. USUS: In ephemeridem referre.
ĔPHIPPĬA, ōrum, _Couverture de cheval_, _housse_. SYN. Stragula, quibus
insternuntur equorum ornamenta, præsertim sella. USUS: Puto, concedi
nobis oportere, ut Græco verbo utamur, siquando minus occurreret Latinum,
ne hoc solis ephippiis concedatur.
ĔPĬCUS, a, um, _Épique_. SYN. Heroicus. USUS: Ennius, poeta epicus.
ĔPĬGRAMMA, ătis, n. _Petite pièce de vers_, _épigramme_. USUS: Epigramma
in aliquem facere.
ĔPĬLŎGUS, i, m. _Épilogue_, _péroraison_. SYN. Peroratio, conclusio,
orationis exitus, pars operis extrema. EPITH. Lenior, miserabilior, sane
disertus. USUS: Exstat ejus peroratio, quæ epilogus dicitur. Conclusio
est exitus et determinatio totius orationis, quæ a Græcis epilogus
nominatur.
ĒPĬPHŎRA, æ, f. _Écoulement produit par une maladie_, _flux d’humeur_.
SYN. Humoris destillatio. EPITH. Tanta. USUS: Tanta epiphora oppressus,
ut loqui non posset.
ĔPISCŎPUS, i, m. _Inspecteur_. SYN. Custos, speculator. USUS: Pompeius me
Campanæ oræ episcopum voluit, _Pompée me préposa à la garde des côtes de
Campanie_.
Ĕpiscŏpus, i, m. _Évêque_. SYN. Antistes Sacrorum, Præsul. PHRAS.
1. Episcopus creatus est, _il fut créé évêque_. Ad Episcopi gradum,
ordinem, honorem evectus est; in Antistitum sacrorum ordinem adscriptus,
adlectus, cooptatus est. 2. Episcopatum Albanensem accepit, _il reçut
l’évêché d’Albe_. Ad insulas Albanenses evocatus est; Albanensis Ecclesiæ
cura illi demandata est. Rerum sacrarum princeps apud Albanenses;
Albanensium Antistes renuntiatus est. Jus summum sacrorum apud
Albanenses obtinuit; summo apud Albanenses sacerdotio auctus, ornatus
est; Albanensium Ecclesiæ præfectus, præpositus est; Præsul datus est.
Mitra pedoque in Albanensium Antistitem est inauguratus. 3. (Episcopus
suffraganeus, VULG.), _Coadjuteur_. Episcopi vicarius; qui vicariam
Ecclesiæ procurationem, administrationem habet; Episcopi partes agit;
munus sustinet, peragit, exequitur, præstat. 4. Episcopatum erigere,
_ériger un évêché_. Urbem Episcopi sede ornare; Episcopi sedem in urbe
collocare.
ĔPISTŎLA, æ, f. _Lettre_. SYN. Litteræ. EPITH. Antiquissima, valde bella;
brevis, brevior, brevissima, disertissima, dulcissima, elegantissima,
extrema, falsa, grandis, gratissima, gravis, plena rerum, hodierna,
inscripta patri suo, paulo gravior, inanis, innocens, tempestiva,
interior, jucundior, levior, liberior, longior, longissima; maxima,
minuscula, modestior, objurgatoria, optima, perhumana, pervetus,
pervulgata, plena consilii summæque benevolentiæ, plena festinationis
et pulveris, plena jucunditatis, plena stomachi et querelarum, plenior,
ponderosa, plena omnium non modo actorum, sed etiam opinionum, præclara,
propior, proxima, pusilla, recens, recentior, recentissima, suavis et
gravis, superior, tantula, verbosior, vetus. Epistolæ crebræ longæque,
dignæ, primum iniquæ, deinde contrariæ, postremo in aliquem contumeliosæ,
jucundæ, molestæ, multæ, odiosæ, plenæ omnium probrorum, quotidianæ,
selectæ, cum sparsæ sale humanitatis, tum amoris notis insignes,
suavissimæ, subtiles. USUS: 1. Epistolam scribere plenam festivitatis et
leporis; exarare, elucubrare. Dictare, texere epistolam plenam stomachi
et querelarum; epistolam bene longam, sparsam sale humanitatis et amoris
notis insignem mittere, _écrire une lettre_. 2. Epistolam elicere,
_obtenir une lettre_. 3. Lacessere epistola, obtundere, _fatiguer qqn
par des lettres_. 4. Afferre; reddere epistolam, requirere, exspectare,
_rendre, attendre une lettre_. 5. Epistolam accipere, _recevoir une
lettre_. 6. Epistolam complicare, obsignare, _plier, cacheter une
lettre_. 7. Epistolam resignare, solvere, aperire, vinculum epistolæ
solvere, _décacheter une lettre_. 8. Epistolæ rescribere, respondere,
_répondre à une lettre_. 9. Epistolam dilacerare, conscindere, _déchirer
une lettre_. 10. Epistolam comprimere, supprimere, premere, _anéantir une
lettre_. Cf. Litteræ, Scribo.
ĔPĬTĂPHĬUM, ii, n. _Épitaphe_, _inscription_ _tumulaire_. SYN. Sepulcri
inscriptio.
ĔPĬTŎME, ēs, f. _Extrait_, _abrégé_. SYN. Compendium capita libri et
summam complectens. USUS: Epitomen Bruti mihi mittas.
ĒPŌTO, as, avi, atum, are, a. _Boire entièrement_. USUS: Veneno epoto
concidit.
ĔPŬLÆ, arum, f. pl. _Banquet_, _festin_. SYN. Cibi præstantes,
exquisiti. EPITH. Conquisitissimæ, funestæ, horribiles, moderatæ,
profusæ, pulcherrimæ, quotidianæ, solemnes. USUS: Epulis exquisitis
mensas exstruere. Apud vos nec libidinum, nec epularum modus est. Mens
cogitationum epulis saturata. Cf. Convivium.
ĔPŬLĀRIS, e, gen. com. _De table_, _de festin_. USUS: Epularis accubatio
amicorum.
ĔPŬLĀTĬO, ōnis, f. _Repas_, _festin_. USUS: Quæ ad mensam et epulationem
attinent. Cf. Convivium.
ĔPŬLO, ōnis, m. _Épulon_, _prêtre qui présidait aux festins des
sacrifices_. USUS: Epulones Jovis maximi. Præfecti epularum, qui epulas
Diis instituendi potestatem habebant.
ĔPŬLOR, āris, atus sum, ari, d. _Assister à un festin_, _faire bonne
chère_. SYN. Convivor; epulas do. ADV. Modice, opipare. USUS: Opipare,
hilarem in modum cum sodalibus epulabamur. Cf. Convivium.
ĔPŬLUM, i, n. _Festin_, _banquet_. SYN. Convivium publicum. EPITH.
Funebre, magnificum. USUS: Epulum dare populo. Sepulcrum alicujus
cantibus, et epulis celebrare.
ĔQUA, æ, f. _Cavale_. USUS: Greges nobilissimarum equarum abacti.
ĔQUES, ĭtis, m. _Chevalier romain_; _cavalier_. SYN. Qui equo meret, vir
equestris ordinis. USUS: Equitum turma; equitum manus. Equites ordini
senatorio proximi. Equites desultorii, dimachi, _dragon_, loricati,
_cuirassier_.
ĔQUESTRIS, e, gen. com. _Des chevaliers_, _de l’ordre équestre_; _de
cavalier_. SYN. Quod equitum est. EPITH. Dignus contumelia, honestus,
cumprimis honestus, eruditissimus et Græcis litteris antiquitatisque
nostræ, scriptorum veterumque litterate peritus. Amicissimus, locuples,
ornatissimus, spectatus, splendidus, gratiosus, splendidissimus.
Auxiliarii, boni et locupletes, conjunctissimi concordia, cupidi alicujus
rei, graves, non obscuri, neque ignoti, illustres, non optimi, veteres,
nudi, plurimi, lautissimi et honestissimi, proximi dignitate ordinis
senatorii. USUS: Equestres pedestresque copiæ. Equestris splendor.
Statua equestris. Cicero equestri loco natus. Equestris pugna. Equestris
procella, _charge de cavalerie_.
ĔQUĬDEM, _Certes_, _certainement_. SYN. Ego quidem, ego vero, et quidem,
quidem. USUS: Equidem doleo, quod male habeas. Vestræ equidem cœnæ
jucundæ sunt.
ĔQUĪNUS, a, um, _De cheval_, _de jument_. USUS: Seta equina.
ĔQUĬTĀTŬS, ūs, m. _Cavalerie_. SYN. Equitum turmæ; equitum munus, agmen
equestre; alarii, equestres copiæ. USUS: Ita paratus ab equitatu et
peditatu, ut, etc.
ĔQUĬTO, as, avi, atum, are, n. _Aller à cheval_. SYN. Equo vehor, _vel_
vector, equo iter facio, in equo sedeo, vehor. USUS: Equitabat cum suis
delectis equitibus. Cf. Equus.
1. ĔQUŬLĒUS, ei, m. _Jeune cheval_, _poulain_. SYN. Equulus. USUS:
Equuleorum vis effrenata fame debilitatur.
2. ĔQUŬLĔUS, ei, m. _Chevalet_. USUS: Ex equuleo suspendi, equuleo
torqueri, _éprouver les tourments du chevalet_. Ponite vobis ante oculos
vincula, verbera, equuleum, carnificem, tortorem.
ĔQUŬLUS, i, m. _Poulain_. SYN. Junior equus, equuleus. EPITH. Nobilis,
argenteus.
ĔQUUS, i, m. _Cheval_. EPITH. Æneus, alacer, ferocitate exsultans,
fortis, victor, inanis, intractatus et novus, melior, nobilis, pretiosus,
publicus. PHRAS. 1. In equum ascendere, _monter à cheval_. In equum
insilire; conscendere, inscendere equum. 2. Equo imponi, _être hissé sur
un cheval_. In equum sublatus, illatus, impositus, subjectus est. 3.
Equo insidere, _être assis sur un cheval_. Equo vehi, vectari, in equo
sedere, vehi, equo sublimem ire. 4. Equo proficisci, _partir à cheval_.
Equo expeditum provolare, flumen transmittere; equo se conferre aliquo;
advehi equo; citato equo ferri. 5. Equum concitare, _pousser un cheval,
le faire courir_. Admittere equum in hostem, equo calcaria subdere,
adhibere, admovere. Citare equum; equum calcaribus incendere, incitare;
equum in hostem agere, jumentum calefacere, cursum equi incitare; equum
calcaribus concitare. 6. Equo celerrime provehi, _courir au grand
galop_. Citato equo; equo calcaribus incenso; subditis calcaribus,
effuso cursu ire, ruere, proruere, provolare; laxatis habenis invehi;
effusis habenis evehi; detractis frenis equum concitatum calcaribus
permittere; effrenatum equum, equum effrenum in hostem immittere. 7. Ex
equo descendere, _descendre de cheval_. Desilire in pedes; desilire,
descendere ex equo. 8. Equites jussit ex equis descendere, _il ordonna
aux cavaliers de descendre de cheval_. Equitem ad pedes deduxit. 9. Ex
equo decidit, _il tomba de cheval_. Jam dudum ægre hærens in equo ad
terram defluxit; ex equo cecidit, decidit; de equo lapsus est. 10. Ex
equo præcipitatus est, _son cheval le jeta à bas_. Effusus in præceps
est; equo dejectus est. Cf. Cado, Decido. 11. Circumagere frenis equum,
_tourner bride_. 12. Frenos inhibere, _serrer le mors_. 13. Equo advehi,
adequitare equo, advolare, _accourir à cheval_. 14. Equos jungere currum
tracturos, _atteler des chevaux à un char_. 15. Equos abjungere, _dételer
les chevaux_.
ĒRĀDĪCO, as, avi, atum, are, a. _Arracher_. SYN. Evello. Cf. Destruo.
ĒRĀDO, is, rāsi, rāsum, ere, a. _Arracher_, _extirper_. SYN. Ex animo
cupidinem eradere.
ĒRECTUS, a, um, _Élevé_; _fier_, _superbe_; _animé_. SYN. Stans, celsus.
USUS: Is vagatur lætus, et erectus toto foro. Alacri animo, et erecto.
Erectior hac oratione senatus. Cf. Alacris.
ĒREPTĬO, ōnis, f. _Spoliation_, _vol_.
ĒREPTOR, ōris, m. _Voleur_. SYN. Direptor. USUS: Iste bonorum possessor,
ereptor, expulsor. Civitatis, libertatis ereptor.
ERGA, _Envers_, _pour_. SYN. Adversum, adversus. USUS: Tua voluntas erga
me, meaque erga te par et mutua. Habere benevolentiam erga aliquem. Summa
Pompeii merita erga me meamque salutem. Tuum erga meam dignitatem studium.
ERGASTŬLUM, i, n. _Prison d’esclaves_. SYN. Mancipiorum carcer. USUS:
Compingere aliquem in ergastulum. Ergastula solvere, captivos liberare.
ERGO, _A cause de_; _donc_. SYN. Igitur, causa. USUS: Ergo nemo non miser
est. Virtutis ergo præmio donare, _récompenser la vertu_, _donner le prix
de sagesse_. Funeris ergo ne plangant mulieres.
ĒRĬGO, is, rexi, rectum, ere, a. _Dresser_, _relever_. SYN. Tollo,
extollo, excito. )( Inclino, abjicio. ADV. Alte, paululum se. USUS: 1.
Natura cum cæteras animantes abjecit ad pastum, solum hominem erexit,
et ad cœli conspectum excitavit. 2. Excito, confirmo, consolor, invito,
_relever de l’abattement_, _rendre le courage_, _ranimer_. Erigere
animum demissum et depressum, et respirare e metu. Erigere et recreare
afflictum. Ad audiendum aures erigere, et animum attendere. Quem fortuna
erexit ad gloriam, virtus extulit ad laudem. Erigere, rectum constituere,
levare, attollere. Erigere se et in pedes excipere. Erigere se, et corpus
in cubitum levare. Cf. Confirmo, Consolor.
ĒRĬPĬO, is, ŭi, reptum, ere, a. _Emporter_, _enlever de force_;
_délivrer_. SYN. Aufero, adimo, extorqueo. )( Do, confero. ADV. Ad
extremum e manibus, crudeliter, impune, plane, plane alacritatem animi,
privatim, publice, indignissime civitati, nominatim, penitus, subito,
undique. PHRAS. Vide, ne tantum tibi bonum eripiatur, _veillez à ce que
l’on ne vous ravisse un si grand bien_. E manibus extorqueatur; e manibus
elabatur; tibi excutiatur; ne tanto bono frauderis; ne alius id bonum
occupet, præcipiat. Cf. Amitto, Jactura, Perdo. USUS: 1. Eripere sibi
tempus aliquod ex summis occupationibus. Facultatem simul ac voluntatem
gerendæ rei mihi eripuit. Lucem alicui, vitam, conspectum rei optatissimæ
eripere. 2. Libero. Aliquem e miseriis; alicui timorem eripere. E morte
tuus te pudor eripuit. Cf. Libero, Privo, Furor.
ĒRŌDO, is, rōsi, rōsum, ere, a. _Ronger_. SYN. Arrodo, derodo.
ĒRŎGĀTĬO, ōnis, f. _Distribution_. SYN. Distributio. USUS: Erogatio
pecuniæ.
ĒRŎGO, as, avi, atum, are, a. _Distribuer_. SYN. Distribuo. ADV.
Privatim, publice. USUS: Erogasti pecunias ex ærario. Pecunia in classem
erogata. Cf. Largior.
ERRĀBUNDUS, a, um, _Errant_. USUS: Errabundi domos pervagabuntur.
ERRĀTĬCUS, a, um, _Quierre_, _vagabond_. USUS: Vitis erratico et
multiplici lapsu serpens.
ERRĀTĬO, ōnis, f. _Action d’errer_, _de s’égarer_. SYN. Error. USUS: In
cœlo nec fortuna, nec erratio, nec vanitas inest.
ERRĀTUM, i, n. _Erreur_, _faute (involontaire)_. SYN. Mendum, error.
EPITH. Commune, fabrile, intolerabile, minimum. USUS: Agnoscere erratum;
errato veniam petere. Defendas velim tolerabile erratum. Non hoc meum
erratum est, sed tuum. Cf. Error.
ERRO, as, avi, atum, are, n. _Errer_, _se tromper_. SYN. Labor, pecco,
offendo, prolabor, per errorem labor, errore ducor, in errore versor,
error mihi objectus est, consilio labor, errore captus sum, in errorem
rapior, in culpa sum; vagor, evagor. ADV. Diutius, latius, licenter,
longe, multum, pariter, propemodum, valde, vehementer. PHRAS. 1. Errare
cujusvis hominis est, _tout homme peut se tromper_. Imprudentia labi;
titubare aliquando et hallucinari; vulgi opinione in errorem rapi, omnium
est. Nemo est, qui non offendat sæpius, et aliquo incurrat; qui nihil
peccati admittat; qui semper consistat; qui ab officii religione interdum
non declinet; qui nihil peccet; cujus nullum sit delictum, lapsio,
titubatio; cui nullus usquam error objiciatur, offundatur; qui de via,
de recto non aberret; quem nullus error implicet. Cf. Labor, Pecco. 2.
Multum erras, _vous vous trompez beaucoup_. Tota erras via; toto cœlo
aberras; janua aberras; a via degrederis, deflectis, declinas, divertis.
3. In portu impingis, _vous bronchez dès le premier pas_. In limine
offendis. USUS: Cujusvis hominis est errare, nullius nisi insipientis,
in errore perseverare. Errare malo cum Platone, quam cum his sapere. Cf.
Error, Aberro.
ERROR, ōris, m. _Erreur_, _faute_. SYN. Peccatum, erratum, erratio,
lapsio, prolapsio, falsa opinio; culpa, flagitium. EPITH. Communis,
diuturnus, humanus, longus, magnus, maximus, mediocris, obscurus,
perniciosus, similis, summus, tantus, turpis; magni, maximi, multi,
privati, turbulenti, varii. PHRAS. 1. In errorem conjicere aliquem,
_induire qqn en erreur_. In errorem inducere; errorem alicui objicere;
errorem gignere, creare; errorem alicui offundere; erroris complere
aliquem; erroris implere. 2. In errore esse, _être dans l’erreur_. Errore
capi; falsa opinione duci, imbui, affici; errorem cum lacte sugere; in
errore versari; error me tenet et veri ignoratio; error et caligo in
animo effusa est; errores me implicant; erroribus cæcari; in errorem
labi, mente labi. 3. Errorem deprehendere, _saisir sa méprise_. Erratum
agnoscere; caliginem discutere; e tenebris in lucem emergere. 4. Errorem
alicui adimere, _ouvrir les yeux à qqn_. Errorem eripere, depellere,
tollere, eximere, extorquere. Deducere aliquem ab errore, avertere.
Errore alterum exsolvere, levare. Errorem corrigere. 5. Errorem deponere,
_revenir d’une erreur_. Redire rectam in semitem; veram in viam redire.
6. Errore carere, _être sans faute_. Cf. Peccatum, Flagitium.
ĒRŬBESCO, is, rŭbŭi, escere, n. _Rougir_. SYN. Rubeo, pudet. PHRAS. Ad
criminis suspicionem erubuit, _il rougit au seul soupçon de crime_.
Suffusus illi rubor est; rubore suffusus fuit; rubor consecutus est;
capite demisso terram intuitus est; in ruborem datus est. Cf. Pudet,
Verecundus. USUS: Non erubuit ille ora vestra. Pudici etiam de pudicitia
loqui erubescunt. Digna res est, in qua omnes erubescant.
ĒRUCTO, as, avi, atum, are, a. et n. _Roter_; _vomir_. SYN. Ructo, jacto,
crepo, erumpo. ADV. Turpissime. USUS: In convivio eructant cædem bonorum,
_dans leurs festins, ils vomissent des menaces de mort contre les gens de
bien_.
ĒRŬDĬO, is, īvi _vel_ ĭi, ītum, ire, a. _Former_, _instruire_. SYN.
Doceo, instituo, imbuo, instruo; ad humanitatem informo, expolio, operum
initia trado. ADV. Egregie. USUS: Erudire juventutem laboribus; aliquem
in jure civili. Erudire liberos ad pietatem, ad majorum instituta. Cf.
Doceo.
ĒRŬDĪTĬO, ōnis, f. _Savior_, _science_, _instruction_. SYN. Doctrina,
institutio. EPITH. Digna, liberalis, perfecta, præclara, summa. USUS: Vir
præstans ingenio, præclara eruditione, doctrina perfecta. Cf. Litteræ,
Eruditus.
ĒRŬDĪTĒ, _Savamment_, _en homme instruit_. USUS: Eruditius disputare.
ĒRŬDĪTUS, a, um, _Instruit_; _savant_, _habile_. SYN. Doctus, perpolitus,
philologus. ADV. Leviter, liberaliter, maxime, perfecte, plane. USUS:
Eruditus, qui omnibus bonis artibus politus est. Doctrina et optimarum
artium studiis eruditus. Socraticis disciplinis et institutionibus
eruditus. Homo de schola et a magistro, et Græcis litteris eruditus;
animus eruditus, qui semper aliquid ex se promat, quod delectet.
Græci diutina servitute ad nimiam assentationem eruditi. Eruditus in
Philosophia. Cf. Doctus, Peritus, Discipulus, Ingeniosus.
ĒRUMPO, is, rūpi, ruptum, ere, a. _Sortir avec impétuosité_, _s’élancer_;
_éclater_, _se montrer_. SYN. Exeo, evado, eruptionem facio; exardeo,
effervesco. ADV. Aliquando, undique fortiter. PHRAS. 1. Erumpet tandem
hoc malum ad perniciem civitatis, _ce mal éclatera enfin pour le
malheur de la cité_. Emerget, ebulliet, prorumpet latens malum; vincula
claustraque omnia perfringet tecta eatenus et dissimulata perfidia;
consilia illa nefaria, compressa ad hunc diem et constricta subito se
profundent et ejicient. Fiet quædam velut vitiorum eruptio; effundet
se ad urbis perniciem pestilens id malum. 2. Erumpunt ex capta urbe,
_ils se précipitent hors de la ville prise d’assaut_. Effundunt se
portis; ejiciunt se ex urbe; evolant ex urbe; projiciunt se ex urbe;
erumpunt se portis foras; profundunt se portis; proripiunt se portis
foras; eruptionem ex urbe faciunt; refractis portarum claustris ex urbe
provolant, effunduntur. Cf. Impetus. USUS: Erupit tandem e latebris
conceptus dudum furor. Vis improborum diu collecta et inveterata
compresso odio erumpebat in actum; in fortunas civium. Venus, risus
erupit; vitia erumpunt.
ĒRŬO, is ŭi, ūtum, ere, a. _Extraire_; _découvrir_; _arracher_,
_déraciner_. SYN. Eligo, eripio, extraho, protraho. USUS: Aliquid
indagare, invenire; e tenebris, ex abdito eruere. Eruere obruta. Hoc
nunquam mihi erues, _vous ne m’enleverez jamais cette idée de l’esprit_.
Cf. Extraho.
ĒRUPTĬO, ōnis, f. _Sortie_; _invasion_, _excursion_. EPITH. Præclara,
salutaris. USUS: Fecere acrem eruptionem obsessi, _les assiégés firent
une sanglante sortie_. Fortius obsidentes eruptionem sustinuere,
repulere, repressere.
ESCA, æ, f. _Nourriture_. SYN. Cibus. EPITH. Contemptissima, temperata.
USUS: Voluptas esca malorum, qua capiuntur, ut hamo pisces. Tenuissimo
victu, contemptissimis escis et potionibus vivere. Escam cuidam objicere,
spargere.
ESCŬLENTA, ōrum, n. pl. _Mets_. SYN. Escæ, cibi. USUS: Ea pars oris, qua
esculentis et poculentis natura iter patefecit.
ESCŬLENTUS, a, um, _Nourrissant_, _succulent_. SYN. Escas redolens. USUS:
Frusta esculenta. Eligere, quæ sunt esculenta.
ESSĔDĀRĬUS, ii, m. _Soldat qui combat sur un char_. SYN. Auriga essedi.
ESSĔDUM, i, n. _Char_. USUS: Vehebatur essedo tribunus. Vehiculi genus.
ESTO, _Soit_. Vox concedentis. USUS: Esto hoc imperite. Esto, concedatur
hæc quoque acerbitas.
ĒSŬRĬES, ĕi, f. _Faim_, _appétit_. SYN. Fames. USUS: Miserebar ejus
esuriei. Cf. Fames.
ĒSŬRĬO, is, īvi _vel_ ĭi, ire, n. et a. _Avoir faim_. SYN. Fame fatigor,
conficior; famem tolero. USUS: Nostri milites esurire et algere
consueverunt. Cf. Fames.
ET, _Et_. SYN. Que, etiam, jam vero etiam, item, itemque. USUS: Ille
tamen et alacer venit. Agrum ei dedisti, et immunem.
ĔTĔNIM, _En effet_, _à la vérité_. SYN. Nam, enim, sed enim, quippe.
USUS: Etenim rem totam breviter recognoscite.
ĔTĒSĬÆ, ārum, f. pl. _Vents étésiens_. SYN. Venti stati, qui quotannis
post Caniculæ exortum fiant diebus quadraginta. USUS: Venti etesiæ
tempestivi, et salutares hominibus juxta ac pecudibus, quorum flatu nimii
temperantur calores, et maritimi cursus celeres et certi diriguntur.
Ethnĭcus, i, _Païen_. PHRAS. Qui nullam Christianæ Religionis disciplinam
acceperunt; quos DEUS vera sui cognitione non afflavit; quorum animi
densissimis errorum tenebris involuti ea, quæ nobis divinitus affulsit,
veritatis luce carent; homines a vera DEI cognitione alieni; expertes
doctrinæ divinioris; falsorum numinum cultores; antiquæ superstitionis
sectatores; oppressi superstitionum tenebris, verique cultus divini
expertes.
ĔTĬAM, _Même_, _aussi_, _encore_. SYN. Et, item, vel. USUS: Nobis etiam
illa cognitio, nihil hoc proderit, etiam nocebit gravissime. Voce, motu,
forma etiam magnifica.
ĔTĬAMNUNC, _Jusqu’à présent_, _encore maintenant_. SYN. Nunc etiam,
etiamnum, adhuc etiam tum. USUS: Sed tota res etiamnunc fluctuat.
ĔTĬAMSI, _Quand même_, _quoique_. SYN. Etiam ut, quamvis, licet,
quantumvis, tametsi, ut, utut, etsi. USUS: Etiamsi periculum foret
nullum. Etiam, ut periculi nihil sit. Ut res sit minime periculosa,
tamen, etc.
ĔTĬAM ATQUĔ ĔTĬAM, _A plusieurs reprises_, _bien des fois_, _souvent_;
_de plus en plus_. SYN. Magnopere; magis ac magis; magis magisque,
majorem in modum.
ETSI, _Quoique_, _bien que_. SYN. Etiamsi, tametsi. USUS: Etsi non
dubitabam, quin, etc.
ĔTY̆MŎLŎGĬA, æ, f. _Étymologie_. SYN. Notatio, etymon vocabuli. USUS:
Verborum interpretationem et etymologiam inquirere.
ĔTY̆MON, i, n. _Étymologie_. SYN. Etymologia.
Euchăristĭa, æ, _L’Eucharistie_, _le Saint Sacrement de l’Autel_. PHRAS.
1. Sacrosanctum Christi Corpus; cœleste convivium; Epulum divinum;
Hostia divina augustissimumque Christi corporis mysterium; Corporis ac
sanguinis Christi divina mysteria; arcanum latentis sub panis specie
Christi DEI mysterium. Cf. Communio S., Cœna Domini, Consecro S. Hostiam.
2. Eucharistiam suscipere, _recevoir la sainte Communion_. Ad mensam
divinam accedere; cœlesti excipi convivio; divinum convivium celebrare;
percipere sacrosancta mysteria; ad sacram synaxin accedere; inire divinum
convivium; a cœlesti convivatore cœlestibus et immortalibus epulis ad
aram accipi; divino pane sese reficere. Cf. Communio sacra, Viaticum
sacrum.
EUGE! _Courage!_ Interjectio laudantis, gratulantis.
EUMĔNĬDUS, um, f. pl. _Les Furies_, _les Euménides_. SYN. Furiæ. USUS:
Speculatrices et vindices facinorum et sceleris Eumenides.
EUNŪCHUS, i, m. _Eunuque_. SYN. Castratus.
EURĪPUS, i, m. _Détroit_. USUS: Quod fretum, quem Euripum tot motus,
tantas ac tam varias habere putatis agitationes fluctuum, quot iste, etc.
ĒVĀDO, is, ēvāsi, ēvāsum, ere, n. _Sortir_, _s’échapper_. SYN. Effugio,
elabor, emergo, exeo. PHRAS. Qui tandem ex hoc periculo evadam? _Comment
enfin pourrai-je échapper à ce danger?_ Qua tandem ratione e discrimine
emergam? ex ista flamma; ex hoc labyrintho elabar, evolabo? ex hoc
judicio me eripiam? Quæ me salus hoc e periculo servabit? Qua vi, qua
ope ex his laqueis me exuam? his vinculis me explicabo? has insidias,
hæc tela effugiam? ex his angustiis enatabo? ex scopulis his enavigabo?
Nullum exitum reperio, adeo res tota vacillat et claudicat. Ex hac nassa
non exibo, nisi occulte surripiam me. Diverticulum nullum reperio. Non
modo non effugiam, sed ne moram quidem mali assequar. Ni anguilla sim,
non elabar. Cf. Effugio. USUS: 1. Summus vir, orator inclitus, ex humili
evasit. In dies asperior evasit. 2. Evenio, cado, _parvenir à_, _aboutir
à_; _s’accomplir_. Videbo, quo hæc evasura sint; quorsum hæc evadant.
Aliquando id quod somniamus, evadit. Id, sicut prædictum fuerat, evasit.
3. Erumpo, exeo, aufugio, evolo, _passer_, _franchir_, _traverser_.
Ægrotus evasit ex morbo, navis e periculo, exercitus ex insidiis. Cum
animus hic e corpore evaserit. Cf. Elabor.
ĒVĂGOR, aris, atus sum, ari, d. _Errer_, _courir çà et là_, _s’écarter_.
SYN. Vagor, decedo via. ADV. Longius. USUS: Appetitus longius evagantur,
finemque et modum transeunt. Cf. Vagor.
ĒVĀNESCO, is, ānui, escere, n. _S’évanouir_, _se dissiper_. SYN. Vanesco,
ad nihilum recido, in nihilum occido; exaresco, obsolesco; e conspectu
me aufero, oculis subducor. PHRAS. Evanuit vigor tuus pristinus,
_votre vigueur première a disparu_. Consenuit tuus ille ardor; vix, ac
ne vix quidem de veteri vigore tuo apparet, superest, reliquum est;
diuturnitate, vetustate vigor ille tuus contabuit, obscuratus est,
exolevit; abiit vis illa corporis, et defluxit; dilapsus est animi vigor,
ut jam vix eumdem agnoscamus. USUS: Spes nostra extenuatur, evanescit.
Jam prope evanuerat Hortensius, _déjà Hortensius n’était plus que l’ombre
de lui-même_. Omnis gloria ejus, et memoria evanuit.
ĒVANGĔLĬA, ōrum, n. pl. _Présents accordés pour l’annonce d’une bonne
nouvelle_. SYN. Præmia ob jucundum nuntium dari solita. USUS: Epistolis
tuis evangelia quæ reddam, nescio. Evangelium prædicare, vox Eccles.,
_prêcher l’Evangile_. Evangelium promulgare; Evangelii lumen terris
barbaris inferre; legem JESU CHRISTI promulgare; monumenta Christi,
DEI res gestas institutionesque complexa populo exponere, explicare.
Christianæ disciplinæ fontes ex Evangelii libris ostendere, detegere,
aperire.
ĒVASTO, as, avi, atum, are, a. _Ravager_, _dévaster entièrement_. SYN.
Vasto. Cf. Vasto.
ĒVĔHO, is, vexi, vectum, ere, a. _Transporter_, _emporter_. SYN. Tollo,
effero. USUS: Signa plaustris evecta et asportata.
ĒVELLO, is, velli _vel_ vulsi, vulsum, ere, a. _Arracher_; _déraciner_.
SYN. Exstirpo, convello. )( Infigo. ADV. Difficilius, penitus, radicitus,
timide. USUS: Novas opiniones evellere. Hunc mihi ex animo scrupulum; has
spinas e memoria non evelles. Omnia mala e republica funditus evellit.
Cf. Adimo, Libero.
ĒVĔNĬO, nis, vēni, ventum, ire, n. _Sortir de_; _arriver_, _avoir lieu_.
SYN. Evado, obvenio, cado, fio, obtingo, exitum habeo, accidit, usu
venit, intercedo. ADV. Bene, casu, contra, facile, fauste, feliciter,
male, nec opinato, optime, perraro, profluenter, prospere, rare ac
insolenter, temere, vulgo. PHRAS. 1. Verebar ne res ita eveniat, _je
craignais que la chose n’arrivât ainsi_. Ne ita cadat; ita contingat;
eo evadat; ne ea, quæ prædixi, consequantur; ne ex illo consilio hæc
emanent; ne id quod usu venturum opinione præceperam, incidat. 2. Res
ea mihi feliciter evenit, _l’affaire a bien tourné_. Fauste, belle,
prospere cecidit; ex sententia cessit; prospere processit; lepide sub
manus successit, exitum optabilem habuit. Cf. Cedo. 3. Id consilium
male evenit, _nos desseins ont échoué_. Male cessit; secus cecidit,
ac ominabamur; bona initia non similes exitus habuere; haud quaquam
prospere, cum ad effectum operis ventum est, cœptis successit; secus
omnia processere, nec quod intendebamus, effecimus; haudquaquam ad
consilium eventus respondit. Cf. Cedo, Accidit, Fortuna, Successus. USUS:
Nihil nobis adversi evenit. Multa improbis incommoda eveniunt. Recta
consilia haud bene evenerant. Mihi omnia, quæ ago, lepide prospereque
eveniunt.
ĔVENTUM, i, n. _Evénement_, _résultat_, _effet_. SYN. Eventus, exitus,
casus, res, fortuna. EPITH. Commune, dubium. USUS: Eventa magis quam
causas quæri oportet. Plerique consilia eventis ponderant. Causæ
eventorum magis movent, quam eventa ipsa. Conscribe historiam eventorum
meorum.
ĒVENTŬS, ūs, m. _Événement_, _issue_, _dénoûment_, _conclusion_. SYN.
Exitus, casus, eventum. EPITH. Dubius, fatalis, humanus, incertus,
adversus, secundus, prosper, varius. PHRAS. 1. In omnem eventum, pugnam
committere, _livrer bataille à tout hasard_. Rem in casum pugnæ ancipitis
committere; rem in prœlii casum dare; ad incertum casum et eventum acie
confligere; rem omnem in incerto pugnæ eventu collocare; in pugnæ casum
demittere; ad casum objicere; rem communi Marti relinquere. 2. In omnem
eventum aliquid peculi reservare, _se réserver quelque argent pour
n’importe quelle circonstance_. Ad incertum casum et eventum; ad subita
rerum; ad incertos rerum exitus; ad omnes casus subsidia parare. Cf.
Casus. USUS: Eventus est alicujus exitus negotii. Consilia primum, deinde
acta, postremo eventus. In omnem eventum forti animo et paratum esse. Cf.
Accidit, Successus.
ĒVERRĬCŬLUM, i, n. _Sorte de filet de pêche_. Ab everrendo dictum. USUS:
Indicium, everriculum malitiarum omnium, _jugement qui englobe toutes les
malversations_.
ĒVERRO, is, i, raum, ere, a. _Balayer_, _nettoyer_; _dépouiller_. USUS:
Omnes domos everrit.
ĒVERSĬO, ōnis, f. _Renversement_, _destruction_, _ruine_. SYN. Ruina,
casus, pernicies, excisio, excidium. USUS: Rerum publicarum eversiones.
Omnis vitæ eversio.
ĒVERSOR, ōris, m. _Destructeur_. USUS: Eversor civitatis, regnorum.
ĒVERTO, is, ti, sum, ere, a. _Détruire_, _ruiner_. SYN. Deturbo, destruo,
eversionem infero. )( Statuo, constituo, confirmo. ADV. Funditus,
penitus, plane, sigillatim. PHRAS. 1. Regnum evertit, _il ruina le
royaume_. Delevit, sustulit; ejus viribus labefactus regni status
concidit, exstinctus est, periit; ejus armis ac potentia fractæ sunt
regni opes; vires afflictæ; oppressa libertas; obtrita populi jura; urbes
armorum vi perculsæ atque prostratæ. 2. Domum evertit, _il renversa la
maison_. Ædes diruit, dissolvit, demolitus est, disturbavit; tecta solo
æquavit, adæquavit; ab imo subruit; ad solum diruit. Cf. Destruo. 3.
Evertit consilia hominis, _il ruina les desseins de cet homme_. Consilia
dissolvit, disturbavit; consilia fregit; consiliis intercessit, occurrit.
USUS: Sua confirmare, adversarii evertere. Vi me decrevit, et impressione
evertere. Aliquem fortunis omnibus evertere. Virtutis lumen exstinxit;
virtutem penitus evertit. Cf. Destruo, Vasto, Ruina, Populor.
Ē VESTĬGĬO, _Sur le champ_, _à l’instant même_. SYN. Mox, repente. USUS:
E vestigio eo sum profectus. Cf. Statim, Continuo.
ĒVĬDENS, entis, omn. gen. _Visible_, _clair_, _manifeste_. SYN. Clarus,
certus, perspicuus. )( Obscurus, occultus, dubius. USUS: Evidens est, de
quo inter omnes convenitur. Narratio evidens. Res evidentes et perspicuæ.
Argumentis agam evidentibus, et signis omni luce clarioribus. Cf.
Perspicuus.
ĒVĬDENTER, _Évidemment_, _clairement_. USUS: Harum rerum tam evidenter
pœnituit.
ĒVĬDENTĬA, æ, f. _Clarté_, _évidence_. SYN. Perspicuitas. USUS: Græci
energiam, nos evidentiam appellamus. Nulla oratio illustrior est
evidentia.
ĒVĬGĬLO, as, avi, atum, are, n. _Se réveiller_. SYN. Vigilo, elaboro,
incumbo. )( Indormio. PHRAS. Hoc mane maturius evigilavi, _ce matin,
je me suis éveillé plus tôt que de coutume_. Temporius experrectus; ex
somno excitatus; somno excitus; somno solutus sum; maturius me somnus
reliquit. USUS: In tuo negotio curæ meæ omnes et cogitationes evigilant.
Cf. Vigilo, Dormio, Somnus.
ĒVINCĬO, is, inxi, inctum, ire, a. _Ceindre (la tête)_. SYN. Vincio.
USUS: Corona tempora evincire.
ĒVINCO, is, vīci, victum, ere, a. _Vaincre complétement_; _obtenir_. SYN.
Vinco, pervinco; multa importunitate impetro. USUS: Verres tot testibus
evictus.
ĒVISCĔRO, as, atum, are, a. _Éventrer_. SYN. Viscera eximo, confodio,
discerpo. USUS: Ut tu unquam saxis fixus asperis evisceratus latere
penderes.
ĒVĪTĀTĬO, ōnis, f. _Action d’éviter_, _fuite_. SYN. Declinatio. USUS:
Evitatio incommodorum.
ĒVĪTO, as, avi, atum, are, a. _Éviter_, _fuir_, _échapper_ à. SYN. Vito,
effugio. )( Expeto. USUS: 1. Dolores omnes evitari non possunt. 2. Vitam
evito, vitam eripio, _ôter la vie_. Cf. Vito.
ĒVŎCĀTĬO, ōnis, f. _Levée_, _appel en masse_. USUS: Evocationes hominum.
ĒVŎCĀTOR, ōris, m. _Qui appelle aux armes_. USUS: Evocator servorum et
civium perditorum.
ĒVŎCĀTUS, a, um, _Enrôlé_, _levé_. SYN. Miles auxiliarius et externus,
ex diversis locis coactus. USUS: 1. Evocatorum firma manus. 2. E patria
evocatus, non expulsus, arcessitus, _appelé_.