victoire)_; _vaincre complètement_. SYN. Expugno, victoria bellum finio.
Debellare est bello expugnare, pugnando vincere. USUS: Cum Antiocho uno
prœlio debellatum est. Cf. Bellum finio, Vinco.
DĒBĔO, es, ui, ĭtum, ere, a. _Devoir_, _être tenu à_. SYN. Oportet,
convenit, opus est, faciendum est, ut, etc. USUS. 1. Juvare nos et
maxime debebat, et poterat. 2. Refertur ad æs alienum, _devoir_, _être
débiteur_. Multos mihi nummos debet. Talenta ducenta debet. 3. Ad res
alias, _devoir_, _être forcé à faire telle ou telle chose_. Hoc tibi
beneficium debeo. Debeo hoc necessitudini nostræ. Reipublicæ studia
omnia, meipsum debeo. Summam tibi gratiam debeo. Cf. Æs alienum, Debitum.
DĒBĬLIS, e, gen. com. _Faible_, _infirme_. SYN. Infirmus, imbecillus,
fractus, debilitatus, levis, mancus. )( Firmus. PHRAS. 1. Intemperantia
debilem te fecit, _vos excès vous ont affaibli_. Vires corporis tibi
ademit vitæ ratio minime moderata; vires corporis tibi minuit, diminuit,
deminuit, comminuit, infirmavit, debilitavit, abstulit, afflixit tua
incontinentia, nequitia, luxus, libido; vita intemperanter, immoderate,
incontinenter acta, vita dissolute, nequiter, sine modo, luxuriose
traducta ad infirmitatem, ad imbecillitatem, ad tenuitatem corporis
te adegit, adduxit; minus te firmum, validum, valentem, robustum,
infirmiorem, imbecilliorem reddidit; longa intemperantia paulatim vires
tibi carpsit, exhausit; corporis vires labefecit, labefactavit; robur
enervavit. 2. Debili est stomacho, _il a l’estomac malade_. Stomachus
illi languet; stomachi vis debilitata est, jacet, stomacho est languente;
stomacho laborat; stomachus parum concoquit; ventriculo esse languenti,
infirmo, imbecillo; stomachus parum valet; marcescit cibi nondum concocti
onere. Cf. Stomachus. 3. Debili est valetudine, _il a une santé faible_.
Valetudine utitur infirma, imbecilla; viribus est parum firmis; corpore
utitur non satis firmo; valetudine utitur incommoda, tenui, affecta;
valetudine est valde imbecilla; magna in eo est virium imbecillitas;
fractæ sunt admodum ac imminutæ vires. USUS: Homo animo debilis, et
corpore. Debilem præturam gessit. Mancus, membris omnibus captus, ac
debilis. Cf. Valetudo, Infirmus.
DĒBĬLĬTAS, ātis, f. _Débilité_, _faiblesse_, _infirmité_. SYN.
Infirmitas. )( Firmitas, integritas. USUS: Tarditas ingenii, stupor
debilitasque linguæ. Hoc agunt, ut a se morbos, debilitates, dolores
repellant. Bonum integritas corporis, miseria debilitas. Cf. Infirmitas.
DĒBĬLĬTĀTĬO, ōnis, f. _Affaiblissement_. USUS: Debilitatio atque abjectio
animi.
DĒBĬLĬTO, as, avi, atum, are, a. _Affaiblir_. SYN. Infirmo, frango,
infringo, debilem facio, minuo, comminuo, exhaurio, nervos incido,
corrumpo, enervo, affligo. )( Confirmo. PHRAS. Debilitamur indies magis,
_nos forces diminuent de jour en jour_. Carpuntur vires, exhauriuntur;
fractæ fatiscunt opes viresque; vis senescit, et prope ad nihilum
venit; incisis, exsectis, solutis nervis vires paulatim defluunt. USUS:
Tribunitios furores debilitare et reprimere. Ea mentio vocem mihi
debilitavit, mentem dolore impedivit. Noli me, meam virtutem, spem luctu
debilitare. Debilitata virtute, fracto animo. Afflictus, debilitatus,
mœrens, dolore exanimatus. Urbs ipsa nervis omnibus exsectis debilitata,
et soluta, abjecta metu, muta, fracta malis relinquitur. Cf. Affligo,
Frango, Debilis.
DĒBĬTĬO, ōnis f. _Action de devoir_, _dette_. SYN. Debitum. USUS: Nihil
de emendo cogitat, debitione dotis satis torquetur. Dissimilis est
pecuniæ debitio, et gratiæ.
DĒBĬTOR, ōris, m. _Débiteur_. SYN. Is, a quo invito exigi pecunia potest.
)( Creditor. USUS: Pecunias creditas debitoribus condonare. Levior plaga
est ab amico, quam a debitore.
DĒBĬTUM, i, n. _Dette_, _ce qui est dû_. SYN. Debitio, æs alienum,
pecunia debita, nomen. ADV. Jam diu. PHRAS. 1. Debita magna fecit, _il
a contracté de grandes dettes_. Æs alienum fecit, conflavit, contraxit;
in æs alienum incidit; nomina fecit; nomina confecit plurima; æs alienum
coegit; ære alieno se obstrinxit; æris alieni vim magnam contraxit. 2.
Magna habet debita, _il est très-endetté_. Laborat vehementer ex ære
alieno; ære alieno graviter premitur; urgentibus semper sortem usuris,
gravi obrutus est fœnore; ære alieno oppressus est; in nominibus est
plurimis; in ære alieno est; multum debet; æris alieni magnitudine
demersus gemit; animam debet; magno ære obstrictus est, est in nominibus
ex pecunia satis multa; æris alieni habet plurimum; ære alieno gravatus,
obligatus est; obæratus plurimum. 3. Debita reposcere, _réclamer son
argent_. Nomina exigere; convenire, appellare de credito debitorem;
nomina urgere; appellare de pecunia; debitorem admonere de pecunia
4. Debita solvemus, _nous paierons nos dettes_. Nomina dissolvemus,
expediemus, exsolvemus, æs alienum exsolvemus, solvemus; ex ære alieno
exibimus, libraque et ære nos liberabimus; ære alieno paulatim nos
levabimus, liberabimus, contracta nomina expungemus, explicabimus,
solvemus. 5. Debitum antiquum novo debito expungere, _payer ses vieilles
dettes en faisant de nouvelles_. Versuram facere, nomina transferre;
versura solvere. 6. Debita vix solventur, _ils pourront à peine payer
leurs dettes_. In ære alieno vacillant debitores; nomina impedita sunt
ut plurimum; vix solvendo sunt debitores; vacillant nomina; inveterascit
æs alienum. Cf. Æs alienum. USUS: Fidei conducit in loco debitum solvere,
retribuere. Turpe, debito fraudare creditorem.
DĒBĬTUS, a, um, _Dû_. SYN. Meritus, justus. USUS: Debitam tibi justamque
gratiam refero. Reddere officium alicui debitum. Mortem naturæ debitam
patriæ impendit. Solvere justas debitasque pœnas. Debiti mihi honores
sunt habiti. Non injusta merita, debita iracundia fuit.
DEBLĂTĔRO, as, avi, atum, are, n. et a. _Babiller_, _bavarder_;
_débiter_, _raconter_. SYN. Stulte loquor. USUS: Rem totam vicinis
omnibus deblaterasti.
DĒCANTO, as, avi, atum, are, a. _Chanter_, _réciter_; _vanter_. SYN.
Canto, celebro, pervulgo. USUS: Decantata est fabula. Græcus doctor
pervulgata præcepta decantat. Cf. Cano.
DĔCAS, ădis, f. _Décade_.
DĒCĒDO, is, cessi, cessum, ere, n. _S’éloigner de_. SYN. Cedo, discedo.
)( Accedo. ADV. Alicunde, aliquando, de sententia, plane. PHRAS.
Alicui de via decedere, _se ranger devant qqn_, _céder le pas_. De
via concedere; dare viam; declinare se paulum extra viam; deflectere
a via; cedere, divertere, declinare de via; iter dare, præbere. USUS:
1. Metellus de civitate, quam de sententia decedere maluit. Inimicorum
amentiæ, tribunitio furori, ac violentiæ decessit Cicero. Ex, _vel_ de
provincia decedere. De possessione, de jure suo decedere coactus. 2.
Morior, _mourir_. Tum omnes decesserant. De vita, de statione vitæ cum
decessero. Cf. Cedo, Morior.
DĔCEM, _Dix_.
DĔCEMBER, ris, m. _Décembre_.
DĔCEMPĔDA, æ, f. _Perche de dix pieds_, _mesure_. SYN. Instrumentum, quo
terram metiuntur metatores. USUS: Solis magnitudinem tanquam decempeda
metiuntur mathematici. Cum architectis et decempedis villas multorum
peragravit.
DĔCEMPĔDĀTOR, ōris, m. _Arpenteur_. SYN. Agri metator. USUS: Æquissimus
agri publici et privati decempedator Antonius.
DĔCEMVĬRI, ōrum, m. pl. _Les décemvirs_. Qui duodecim tabulas
perscripsere.
DĔCEMVĬRĂLIS, e, gen. com. _Décemviral_, _des décemvirs_. USUS:
Amplissimum collegium decemvirale.
DĔCEMVĬRĀTŬS, ūs, m. _Décemvirat_. SYN. Decemvirum magistratus et munus.
DĔCENTĔR, _Convenablement_, _avec bienséance_. SYN. Decore. USUS: Jura a
majoribus decentissime scripta.
DĔCENTĬA, æ, f. _Convenance_, _bienséance_. SYN. Convenientia,
condecentia, venustas, decorum, ordo. USUS: Venustatem, ordinem, et ut
ita dicam, decentiam oculi videant, judicent.
DĔCERNO, is, crēvi, crētum, ere, a. _Juger_, _décider_, _décréter_. SYN.
Statuo, constituo, in animum induco, destino; mihi certum, fixum, ratum,
destinatum est, consilium est, consilium capio, judico, censeo, sancio,
decretum facio, decretum interpono, sententiam dico, _vel_ fero. ADV.
Atrocius, amplissime de salute, caute, communiter, diligenter, fortiter
de rep., gratias, honores gravius, gravissime, honorificentissime,
injuriose, juste, libere, mature, nominatim de aliquo, ornatissime,
plane recte, sapienter, severe de religione, varie, vere. PHRAS.
Decrevi, me Philosophiæ dare, _j’ai résolu de me livrer à l’étude de la
philosophie_. Certum mihi est; definitum est; decretum mihi est; animus
est; stat sententia; stabile est, ita est sententia; animum obfirmavi;
in animo mihi est; id mihi consilii est; animo proposui; Philosophiam
mihi persequi certa res est. Cf. Constituo, Sententia, Consilium. USUS:
1. Honores alicui, triumphum, provinciam decernere. Contra, _vel_
secundum aliquem decernere, _décider contre qqn_, _ou en sa faveur_. De
eadem re alius alia decernit. 2. Pugno, decerto, _lutter_, _combattre_.
Uno judicio de fortunis omnibus decernere. Fac, ne ferro, ne armis
decernatur. In ea pugna de salute reipublicæ decernitur. Cf. Constituo,
Volo, Statuo, Pugno.
DĒCERPO, is, cerpsi, cerptum, ere, a. _Ôter_, _détacher_, _cueillir_.
SYN. Carpo, delibo, excerpo, aufero. USUS: Nihil sibi de ista laude miles
decerpsit. Cave, ne quid jocus de gravitate decerpat. Humanus animus
decerptus e mente divina. Cf. Minuo, Detraho.
DĒCERTĀTĬO, ōnis, f. _Décision d’un combat_. SYN. Dimicatio, concertatio.
USUS: Harum rerum decertatio Consulibus permissa est, _le jugement de ces
questions a été abandonné aux consuls_. Cf. Certamen.
DĒCERTO, as, avi, atum, are, n. _Combattre_, _lutter_. SYN. Certo,
depugno, dimico, concerto. ADV. Acerrime, cominus, ferro inter se,
confestim, felicissime prœliis. USUS: Jure et legibus disceptando, vi et
armis contra vim decertare. Summa contentione cum æmulis decertat; inter
se acerrime decertant. Cf. Certo.
DĒCESSĬO, ōnis, f. _Départ_. SYN. Abitus, discessus. EPITH. Matura,
molesta, tarda. USUS: 1. Sæpe de tua mansione et decessione communicat.
Decessionis dies appropinquat. 2. Detrimentum, diminutio, _déchet_,
_diminution_. Nescio, an accessionem _vel_ decessionem de summa mihi
attulerit. Nulla fieri accessio, _vel_ decessio poterat.
DĒCESSŬS, ūs, m. _Départ_, _mort_; _sortie de charge d’un magistrat_.
SYN. Decessio, mors. USUS: Amicorum decessu valde me ango. Decessus e
provincia.
DĔCET, cŭit, cēre, imp. _Il convient_, _il est convenable_, _séant_;
_il faut_. SYN. Convenit, decorum est, æquum est, par est, postulat
jus, dignum est, aptum est. )( Dedecet. PHRAS. 1. Quod decet, sectare,
_étudiez les convenances et mettez-les en pratique_. Quod decorum; quod
te dignum; quod e dignitate tua est; quod dignitati consonum; quod tuum
est; quod jus fasque est; quod tuarum partium est; quod ingenium, genus
ætatem tuam addecet, sectare. Quod nec inhonestum, nec tibi indecorum
est, age; quod jus fasque concedit, nec præter decentiam est, id sequere.
2. Sapientem decet non temere credere, _le sage ne doit pas croire à
la légère_. Sapientis est; sapientiæ istud est, non temere credere;
sapientis hæ partes sunt; semper sapientis est habitum; sapientis
officium est; pars magna prudentiæ est; ad sapientem pertinet, fidem non
temere quibusvis rumusculis habere. Cf. Honestum est, Refert, Convenit.
USUS: Nihil decet invita, ut aiunt, Minerva. Quid deceat, quid aptum
personis sit, videat orator. Quem muliebris ornatus parum decet. Caput
artis est decere.
1. DĒCĬDO, is cĭdi, ere, n. _Tomber_. SYN. Cado. PHRAS. Ex equo decidit,
_il tomba de cheval_. Ad terram defluxit; ad terram delatus est; ex equo
dejectus est; equo excussus est; ruente equo ad terram datus est; ex
equo lapsus est, decidit; sternacis equi successu ad casum datus est;
equus hominem super caput effudit. USUS: De omnibus rebus decidimus. In
miserrimam conditionem decidit respublica. Cf. Labor, Cado.
2. DĒCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, a. _Décider_, _régler à l’amiable_.
SYN. Decisionem facio; transigo, pactionem facio; decerno. PHRAS. Nihil
decidit, _il n’a rien décidé_. Rem in medio reliquit; sententiam dicere,
ferre, pronuntiare non est ausus; nondum illi stabat sententia; nondum
explicatam habemus causæ nostræ rationem; hæret, pendet, suspensa
etiamnum est causæ nostræ ratio. USUS: Transigere et decidere cum aliquo.
De summa aliquid decidere. Talentis decem decidisti.
DĔCĬES, _Dix fois_.
DĔCĬMO, as, avi, atum, are, a. _Punir de mort un soldat sur dix_,
_décimer_. SYN. Decimam partem accipio. PHRAS. Decimare legiones,
_décimer les légions_. Decimum quemque e legione supplicio afficere.
DĔCĬMUS, a, um, _Dixième_. USUS: Hora diei decima.
DĒCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a. _Tromper_, _abuser_. SYN. Capio,
circumvenio, fraudo, circumscribo, alicui impono, fallo, supplanto,
fucum facio, in fraudem impello, in errorem induco, verba do, errorem
objicio, errorem incutio, in fraudem deduco, aucupor, induco, eludo.
PHRAS. 1. Non erat, quod me deciperes, _vous ne deviez pas me tromper_.
Spem falleres; per dolum atque insidias ageres; meam imbecillitatem
aucupareris; in fraudem impelleres; me ludificares, destitueres,
adversariis traderes; omni fraude et perfidia falleres, improbissime
fraudares. 2. Sentio me a te deceptum, _je sens que vous m’avez
attrapé_. Sentio, me tuis retibus captum, circumscriptum, illusum,
destitutum, inductum, circumventum; captionibus tuis deceptum; tuis
laqueis irretitum; fallaciis abductum, in fraudem inductum; fraude
irretitum, circumventum, captum. 3. Artes decipiendi omnes tenes, _vous
connaissez toutes les manières de tromper_. Totus ex fraude et mendacio
factus videris; ex fraude, fallaciis, mendaciis totus constare, consutus
esse videris; ad omnem fraudem callidus, fallax, et omni artificio
simulationis eruditus; ingenio ad fallendum parato; qui nihil nisi dolos,
fallacias, machinas, præstigias animo disponas; nonnisi dolos nectas,
intendas; non tam virtute, quam dolo contendas; insidiis nitaris. 4.
Facile est, puerum decipere, _il est facile d’abuser un enfant_. Facile
est, puerum in fraudem conjicere, deducere; puero errorem offundere;
fucum facere, caliginem offundere puerorum mentibus; insidiis captare;
dolis ludere; dolis ductare; fallaciis irretire; fallaciis eludere; in
fraudem illicere; lactare verbis fallacibus; verba dare puero; falsa
spe producere puerum; in errorem ducere; dolis incessere; circumducere
puerum; facile est obrepere imprudenti; verba ex insidiis imprudenti
dare; puerum dolo capere; in fraudem implicare. 5. Graviter decepit, _il
l’a gravement trompé_. Fraudem concepit, suscepit maximam; fraudem fecit,
admisit sane turpissimam; dolos consuit non paucos; dolum commolitus
est, adhibuit nefarium; fallaciam intendit dictu audituque fœdam;
fraude ac dolo aggressus est nefario; fraudem struxit, commentus est
sane atrocem. 6. Deceptus sum vehementer, _j’ai été fortement attrapé_.
Opinio me fefellit; falsa me opinio tenuit; ductus sum falsa spe, spes me
frustrata est; in fraudem incurri, incidi; in fraudem delatus, deductus,
inductus, conductus, conjectus sum; pro re vera falsam spem domum
retuli; per imprudentiam, aliena perfidia deceptus sum; circumscriptus
ac circumventus sum; error est mihi objectus; dolo captus sum; mendaciis
oneratus sum; ludificatus et emunctus sum probe; fucus mihi factus est;
in fraudem illectus; in errorem implicatus; in fraudem impulsus sum; in
fraudem delapsus sum. USUS: Spem meam admodum decepit. Cf. Fallo, Fraus.
DĒCĪSĬO, ōnis, f. _Arrangement_, _accommodement_, _transaction_. SYN.
Transactio. USUS: Decisionis arbiter Cæcilius.
DĒCLĀMĀTĬO, ōnis, f. _Déclamation_, _exercice oratoire_. SYN. Domestica
et umbratilis exercitatio, qua tirones eloquentiæ a magistro exercentur.
EPITH. Quotidiana, senilis, vulgaris, pervulgata. USUS: Vulgaris,
pervulgata declamatio.
DĒCLĀMĀTOR, ōris, m. _Déclamateur_. USUS: Quis eum declamator ad
clepsydram latrare docuit? Videor mihi cum aliquo declamatore disputare.
Declamator de ludo.
DĒCLĀMĀTŌRĬUS, a, um, _Déclamatoire_. USUS: Pueri declamatorio illo
genere delectantur.
DĒCLĀMĬTO, as, avi, atum, are, n. et a. _Déclamer_, _s’exercer à la
parole_. USUS: Græci annos plures sedentes declamitant.
DĒCLĀMO, as, avi, atum, are, n. et a. _Déclamer_; _crier_, _criailler
contre qqn_. SYN. In declamationibus exerceor, exercitatione quasi
ludicra prædisco et meditor. ADV. Impune in quemvis, vehementissime.
USUS: Insanus ille contra me vehementer declamavit; causam declamare.
DĒCLĀRĀTĬO, ōnis, f. _Déclaration_, _manifestation_. EPITH. Jucundissima.
USUS: Liber iste quantam habet declarationem amoris erga me tui!
DĒCLĀRO, as, avi, atum, are, a. _Rendre clair_; _nommer_, _proclamer_.
SYN. Significo, planum facio, demonstro, ostendo, indico; pronuntio.
Frequentius ad facta pertinet, quam ad dicta. ADV. Aperte, apertius
litteris, facilius benevolentiam, obscure, parum, plane, maxime. USUS:
Populus universus me consulem declaravit. Declaravit eo facto, quanti me
faceret. Declarant ista acumen ingenii tui. Abundantia et satietas rerum
copiam declarat. Mentem tuam illis litteris non satis declarasti. Cf.
Aperio, Significo, Explico.
DĒCLĪNĀTĬO, ōnis, f. _Action de se détourner_; _aversion_, _répugnance
pour qqche_. SYN. Flexio. EPITH. Honesta periculi, naturalis, parva.
USUS: Nullum animal est, cui non sua appetitio naturalis est et
declinatio. Declinatio brevis a proposito.
DĒCLĪNO, as, avi, atum, are, a. et n. _Détourner_, _s’écarter_,
_écarter_ _fuir_, _éviter_. SYN. Deflecto, decedo, vito, de via deducor.
)( Appeto, adscisco. ADV. Aliquantulum a proposito, diligentius a
vitiis, naturaliter, paululum, recte, impetum declino. PHRAS. Declinare
ictum, _parer un coup_. Parva declinatione corporis ictum effugere;
exire, excedere tela, intentos gladios. USUS: 1. Declinat a proposito,
deflectitque sententiam. De via declinavi paulum. 2. Fugio, devito,
_fuir_, _éviter_. Laqueos judicii, vitia, periculum declinare. Declinare
de statu suo. Cf. Vito, Decedo.
DĒCLĪVIS, e, gen. com. _Qui est en pente, penché, incliné_. SYN.
Inclinatus, incurvus, USUS: Collis a summo æqualiter declivis; præceps et
declivis locus.
DĒCLĪVĬTAS, ātis, f. _Position inclinée_, _pente_. SYN. Inclinatio. USUS:
Exiguum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum.
DĒCOCTOR, ōris, m. _Dissipateur_, _banqueroutier_. SYN. Qui suam rem
confecit, dilapidavit, inficiator, fraudator. USUS: Exercitus e senibus,
mendicis, decoctoribus collectus.
DĒCŎLOR, ōris, omn. gen. _Décoloré_, _terne_. SYN. Sine colore, quod
colorem amisit. USUS: Sanguis decolor. Cf. Deformis.
DĒCŎLŌRĀTĬO, ōnis, f. _Altération de la couleur_, _décoloration_. SYN.
Livor, pallor.
DĒCŎLŎRO, as, avi, atum, are, a. _Décolorer_, _ternir_. USUS: Mortuum
deformatum, rumore perditum, corpore decolorato constat fuisse.
DĒCŎQUO, is, coxi, coctum, ere, n. _Manger son bien_, _faire
banqueroute_. SYN. Male rem gero, conturbo. USUS: Fortunæ vitio, non suo
decoxit. Agrum suum intra annum decoxit. Alea, potatione, scortatione
decoxit. Cf. Nepos, Consumo, Abligurio, Prodigo.
DĔCOR, ōris, m. _Tout ce qui sied bien_, _parure_, _ornement_. SYN.
Species, formæ gratia, quod decet. USUS: Metaphrastus virtutem decore suo
spoliavit.
DĔCŌRĒ, _Convenablement_, _décemment_. SYN. Decenter. USUS: Loqui ad
rerum dignitatem apte et decore.
DĔCŎRŌ, as, avi, atum, are, a. _Décorer_, _orner_, _honorer_. SYN.
Celebro, orno, honesto. )( Dedecoro. USUS: Hos majores nostri omni laude,
triumpho, honoribus decorarunt, auxerunt, honestarunt. Cf. Orno, Honesto,
Colo.
DĔCŌRUM, i, n. _Bienséance_, _convenance_, _décorum_. SYN. Decus. USUS:
Ut in vita, sic in oratione nihil est difficilius, quam quod deceat.
Scio, quid gravitas vestra, quid hæc advocatio, quid ille conventus, quid
dignitas populi Romani, quid periculi magnitudo, ætas mea, honos, decorum
denique postulet. Cf. Indecorum, Decet.
DĔCŌRUS, a, um, _Convenable_; _beau_, _orné_. SYN. Decens, conveniens,
consonus. USUS: Mihi eo ire decorum visum non est. Aurum et ad usum aptum
est, et ad ornatum decorum. Nihil magis decorum, quam æqualitas universæ
vitæ. Quod non decorum est, nec Diis dignum.
DĒCRĔPĬTUS, a, um, _Décrépit_. SYN. Senectute confectus, invalidus, qui
summa senectute est. USUS: Tristis ac decrepitus senex.
DĒCRESCO, is, crēvi, crētum, ere, n. _Décroître_, _diminuer_. SYN.
Subsideo, decedo. USUS: Conchylia omnia cum luna crescunt et decrescunt,
_seu_ exhauriuntur.
DĒCRĒTUM, i, n. _Décision_, _jugement_, _décret_. SYN. Consultum,
scitum, interdictum. EPITH. Egregium, justum, interpositum, severum,
liberalissimum, obsignatum, præclarum, stabile, fixum, ratum, vetus.
Decreta amplissima atque ornatissima, divina atque immortalia, falsa,
firma, gravissima, honestiora, honorificentissima, magnificentissima,
multa, nova, ornatissima, superiora. USUS: Decretum facere, interponere.
Decreti tabulas figere. Quis consulum illorum decretum comprobabit;
honestissimum a senatu decretum abstuli, obtinui. Cf. Consilium,
Sententia.
DĔCŬMA, æ, f. _Dîme_, _10ᵉ partie de ses biens que l’on paie au fisc_.
SYN. Decima pars, quam arator decumano dat. EPITH. Certæ, magnæ, reliquæ.
USUS: Decumas conducere, exigere acriter. Dare decumas, et accipere.
Decumis rempublicam defraudare.
DĔCŬMĀNUS, i, m. _Fermier des dîmes_, _publicain_. SYN. Publicanus,
qui decumas exigit. EPITH. Ministri ac satellites cupiditatum suarum,
principes et quasi senatores publicanorum. USUS: Omnia consumis cum
decumano.
DĒCUMBO, is, cŭbŭi, cŭbĭtum, ere, n. _Se mettre au lit_, _se coucher_.
SYN. Cubo, jaceo. )( Sto. USUS: Honeste, turpiter decumbere. Cf. Cubo.
DĔCŬPLUS, a, um, _Décuple_. SYN. Decies tantum.
DĔCŬRĬA, æ, f. _Décurie_, _corps judiciaire_. SYN. Classis, ordo
judicum Romæ, a decies centenis judicibus appellatus, qui in singulis
curiis sedebant. USUS: Non suæ decuriæ munere, neque ex lege sedit. Lex
promulgata est de tertia decuria judicum.
DĔCŬRĬĀTĬO, ōnis, f. _Division par décuries_. SYN. In curias distinctio
et descriptio. USUS: Decuriatio tribulium, descriptio populi.
DĔCŬRĬO, as, avi, atum, are, a. _Diviser par dizaines_. SYN. In curiam
adscribo. USUS: Cum vicatim decuriarentur servi et conscriberentur.
Decuriatos habere exercitus peditum.
DĔCURĬO, ōnis, m. _Décurion_. SYN. Quasi senator in municipio, _vel_
conventu. USUS: Factus est Neapoli decurio.
DĒCURRO, is, curri, cursum, ere, n. et a. _Descendre en courant_,
_arriver_; _parcourir_, _raconter_. SYN. Conficio, transigo. ADV.
Bellissime, cupide ad jura, breviter. USUS: Jam ad calcem decursum est,
nec velim decurso spatio ad carceres revocari. Prope acta et decursa.
Quæ a te breviter decursa sunt, audire cupio, _je voudrais entendre les
points que tu as parcourus brièvement_.
DĒCURSĬO, ōnis, f. _Marche militaire_, _incursion_. SYN. Excursio. USUS:
Decursionibus equitum ea loca vastavit.
DĒCURSŬS, ūs, m. _Cours_, _espace_. SYN. Spatium, functio. USUS: Honorum
decursus. Cf. Curriculum.
DĔCURTĀTUS, a, um, part. v. decurto. _Tronqué_, _mutilé_. Decurtata
oratio.
DĔCUS, ŏris, n. _Ornement_, _parure_; _gloire_, _honneur_. SYN. Honor,
laus, dignitas, honestas, ornamentum. )( Dedecus. USUS: Decus et
ornamentum senatus Cicero. Populi decus et lumen Pompeius. Verum decus in
virtute positum est. Nati sumus ad laudem et decus. Cf. Decet.
DĒCUSSO, as, avi, atum, are, a. _Croiser en forme d’X_, _en sautoir_.
SYN. In formam litteræ X diduco, divido, constituo, per medium seco.
DĔCŬTĬO, is, cussi, cussum, ere, a. _Abattre_. SYN. Dejicio. USUS: Summa
papaverum capita decussit.
DĒDĔCET, cŭit, ere, _Il ne convient pas_, _il est malséant_. SYN.
Indecorum est. )( Decet, decorum est. PHRAS. Nostris moribus nefas
habetur, _cela ne sied pas à notre époque_, _ne va pas avec nos
habitudes_. A decore alienum est; minime decorum est; abhorret a nostris
moribus, moribus nostris non est consentaneum; haudquaquam decorum est;
præter decorum est; nefas est. USUS: Oratorem irasci dedecet, simulare
decet. Cf. Dedecus, Indecorum, Inhonestum.
DĒDĔCŎRO, as, avi, atum, are, a. _Déshonorer_, _souiller_. SYN.
Turpifico. USUS: Urbis et magistri auctoritatem dedecorasti.
DĒDĔCUS, ŏris, n. _Déshonneur_, _honte_, _infamie_, _opprobre_. SYN.
Turpitudo, nota turpitudinis, infamia, probrum, labes, macula, ignominia,
labes turpitudinis, opprobrium, flagitium. EPITH. Æternum, commune,
detestabile, domesticum, maximum, sempiternum, summum, tantum. PHRAS.
1. Vide, ne dedecori sis majoribus, _prenez garde de ternir la gloire
de vos ancêtres_. Ne vita tua insigni turpitudine notata atque depressa
dedecore et infamia illis probro vertat; ne ignominia afficias; ne macula
turpissima genus tuum notes; generi tuo ignominiam inuras; ne hanc
labem tot scelerum in familia relinquas; ne sempiternam turpitudinis
notam inuras; dedecus tuis imprimas; majorum famam probris flagitiisque
tuis violes; nomen familiæ tuæ iis maculis obscures, quæ nulla temporum
longinquitate abstergi possint. 2. Æternum dedecus incurristi, _vous
avez mérité un opprobre éternel_. Æternam ignominiæ labem subiisti;
sempiternam tibi ignominiam imposuisti; æterna tibi est inusta infamiæ
nota; aspersisti atque inquinasti te maculis infamiæ sempiternis; spem
tibi omnem futuræ dignitatis ademisti; nullam tibi in posterum dignitatis
partem reliquisti; infamia eris seculi tui; turpitudinis hanc labem, qua
te infecisti, dedecus consequetur sempiternum; contractam turpitudinis
notam nulla temporum diuturnitas delebit; hærebit ea labes nomini
tuo; insidebit macula ac inveterascet, nec ulla temporis diuturnitate
abolebitur. 3. Dedecori sibi ducit, _il regarde comme une honte pour
lui_. Probro, dedecori, vitio sibi vertit, dat; pudori esse sibi
reputat, turpe putat; haud a vitio abesse censet; maculam inferri, labem
aspergi, notam inuri ea re sibi autumat; crimini, vitio sibi dandum,
vertendum dedecori; fraudi fore existimat; dedecus, turpitudinem in ea re
constitutam censet; ne qua inde in se redundet infamia, ne quod dedecus
emergat, veretur. USUS: Vide ne quid dedecoris admittas, concipias,
suscipias; ne in dedecus incurras, in dedecore voluteris. Cf. Contumelia,
Infamia, Labes, Macula, Nota.
DĒDĬCĀTĬO, ōnis, f. _Consécration_, _dédicace_. SYN. Consecratio. EPITH.
Religiosa, superstitiosa. USUS: Postem teneri in dedicationibus templorum
oportet Memoria consecrati solemni religione templi, _dédicace_.
DĒDĬCO, as, avi, atum, are, a. _Consacrer_; _dédier_. SYN. Sacro,
consecro, religiosum facio, religionem in aliquem locum infero, aliquem
locum religione devincio. PHRAS. 1. Templum dedicavit, _il consacra un
temple_. Sempiterna religione obligavit; religione devinxit; religioso
ritu consecravit; DEO sacravit; divino cultui addixit; dedicationem
celebravit. 2. Multis de causis hunc librum tibi dedicare volui, _pour
bien des raisons_, _j’ai voulu vous dédier ce livre_. Librum hunc
nuncupare, inscribere, offerre volui; multæ me impellunt causæ, multæ
sunt causæ, quæ me moveant, ut has meas vigilias sub tui nominis clypeo,
auctoritate, fulgore, splendore edam, emittam; ut has lucubrationes meas
prodire, exire; in lucem prodere, in publicum edere, sub nomine tuo
apparere velim. Cf. Consecro. USUS: Smyrnæ delubrum Homero dedicatum est.
Ædes Castori et Polluci dedicata, dicata, consecrata. Cf. Consecro, Dico.
DĒDIGNOR, aris, atus sum, ari, d. _Dédaigner_. SYN. Indignum habeo,
contemno. USUS: Amicum dedignari. Cf. Contemno.
DĒDISCO, is, dēdĭdĭci, ere, a. _Désapprendre_, _oublier_. SYN. Quæ
didici, obliviscor. USUS: Juventus nostra dediscit pene docendo.
DĒDĬTĬO, ōnis, f. _Reddition_, _capitulation_. SYN. Subjectio, cum quis
se in hostium potestatem tradit. PHRAS. 1. Ad deditionem obsessos
invitare, _inviter les assiégés à capituler_. Spe honestarum pactionum,
honestorum pactorum ad deditionem impellere, inducere; deditionem spe
pactorum maturare. 2. Ad deditionem cogere, _forcer qqn à se rendre_. In
deditionem redigere; ad deditionem subigere; ad deditionem trahere. 2.
Deditionem facere, _capituler_. Deditionem subire; in deditionem venire,
concedere; in jus deditionemque victoris dare obsessam urbem; potestatis
alienæ facere; in hostium ditionem urbem, agros, divina humanaque omnia
dare; urbem, aquam, agros, terminos, divina humanaque omnia in hostium
ditionem dedere; libertatem suam fidei ditionique victoris permittere;
se victori hosti permittere; in potestatem victoris fidemque permittere;
ad conditiones descendere. Cf. Conditio. 4. Per deditionem urbem capere,
_prendre une ville par capitulation_. In deditionem accipere, recipere,
urbem in deditionem accipere. 5. Deditionem omittere, _refuser de se
rendre_. Deditionem abrumpere, deserere; a paciscendi consilio abire,
recedere. USUS: Ad deditionem invitare. Deditionem facere. Deditionem
spectant, _ils se proposent de capituler_. Cf. Conditio, Dedo.
DĒDĬTĬTĬUS, a, um, _Qui a capitulé_, _qui s’est soumis à discrétion_.
USUS: Id decretum ad dedititios pertinet.
DĒDĬTUS, a, um, _Abandonné_, _livré_; _dévoué_, _appliqué_. ADV.
Mirifice. PHRAS. Homo litteris deditus, _homme livré à l’étude des
belles-lettres_. Litterarum studio flagrans, unicus litterum sectator.
USUS: Puer his studiis maxime deditus. Auctoritati senatus, gratiæ
alicujus et voluntati deditus. Adstrictum me tibi semper, magnopere
deditum, addictum penitus habebis. Cf. Obnoxius.
DĒDO, is, dēdĭdi, dēdĭtum, ere, a. _Donner_, _livrer_; _se rendre_. SYN.
Addico, do, trado, mancipo, quasi consecro. PHRAS. Dedere se victori, _se
rendre au vainqueur_. Armis positis ad victoris fidem confugere; ditioni
victoris se permittere; se suaque omnia victoris arbitrio potestatique
permittere; in victoris ditionem voluntaria deditione concedere;
rempublicam sine dimicatione in manum victoris tradere. Cf. Deditio.
USUS: Patriæ nos totos dedere, in ea nostra omnia ponere, et quasi
consecrare debemus. Alicui arti se totum dedere. Toto animo libidini,
desidiæ, ægritudini, luctui dedere. Mancinum hostibus dedidere Romani.
Cf. Trado, Deditio.
DĒDŎCĔO, es, cŭi, ctum, ere, a. _Faire oublier ce qu’on avait appris_.
SYN. Ab eo, quod quis doctus est, abduco, secus doceo. USUS: Dedocendus
ille potius fuerat, quam docendus.
DĒDŪCO, is, xi, ctum, ere, a. _Tirer de, faire sortir_; _conduire_;
_fonder une colonie_. SYN. Abduco, revoco, removeo, detraho, deductionem
facio. ADV. Necessaria, gradatim, de publico, auspicato, omnino, sensim.
USUS: 1. In campum aliquem, domum, ad judicium, ex provincia, de via
deducere. Præsidia deducere oppidis. 2. Adduco rem in locum aliquem et
statum, _conduire_, _amener une chose à ce point que...._ Eum in locum
res deducta est; huc rem deduxit, ut, etc. 3. Transfertur ad animi motus,
_détourner_; _gagner_, _séduire_. Ab voluntate, mente, consilio bono,
sententia, cœpto aliquem deducere, dimovere. Nunquam me divitiæ de fide,
ab animi lenitate deducent. Oratione ab tristitia, de pravitate animi
illum deduxit. 4. Detraho, _retrancher_, _soustraire_. Centum nummos ei
deduxi. Addendo deducendoque vide, quæ summa fiat reliqua.
DĒDUCTĬO, ōnis, f. _Action de tirer de_, _de détourner_. SYN. Derivatio.
EPITH. Admirabilis, crudelis, misera militum. USUS: 1. Mirabilis illa
aquæ Albanæ deductio, _cette admirable dérivation du lac Albain_.
Rivorum e fonte deductio. 2. Detractio, _déduction_, _retranchement_,
_diminution_. Certis nominibus deductiones fieri solent.
DĒDUCTOR, ōris, m. _Celui qui accompagne_, _qui escorte un candidat_. Qui
honoris causa aliquem deducit. USUS: Deductorum officium majus est, quam
salutatorum.
DĔERRO, as, avi, atum, are, n. _S’écarter du droit chemin_, _se
fourvoyer_, _s’égarer_. SYN. Erro, aberro. USUS: Ne deerret orator ab eo,
quod cœpit exponere. In itinere deerravimus. Cf. Erro, Aberro.
DĒFÆCO, as, avi, atum, are, a. _Clarifier_; _purifier_. SYN. A fæcibus
purgo. USUS: 1. Vinum defæcatum. 2. TRANSL. Animus defæcatus, omni
anxietatum et dolorum sorde vacuus.
DĒFĂTĪGĀTĬO, ōnis, f. _Fatigue_, _lassitude_. SYN. Lassitudo. USUS: Ne
qua possit defatigatio animum tuum retardare. Corpora defatigatione et
exercitatione ingravescunt, animi levantur.
DĒFĂTĪGO, as, avi, atum, are, a. _Fatiguer_, _épuiser_. SYN.
Defatigationem, laborem, lassitudinem, languorem affero. USUS: Aliquem
negotio aliquo defatigare. Noli conservanda republica defatigari. Non
conquiescam nec defatigabor, donec, etc. Cf. Fatigo.
DĒFECTĬO, ōnis, f. _Défection_, _désertion d’un parti_. SYN. Defectus.
PHRAS. 1. Defectionem suadere, _conseiller la révolte_. Ad defectionem
sermonibus seditiosis trahere, invitare, sollicitare. 2. Defectionem
parare, _préparer les défections_. Defectionem moliri, attentare; ad
defectionem spectare; defectionis tempus circumspectare. 3. Defectionem
facere, _déserter_, _passer à l’ennemi_. Aperte ad hostem desciscere;
desciscere ad fortunam hostis; defectionem facere; defectionem inire; ad
hostes deficere. USUS: 1. Solis ac lunæ defectiones, _éclipses_. Defectio
virium adolescentiæ vitiis tribuenda est potius, quam senectuti. Defectio
animi, _abattement_, _découragement_; _défaillance_, _faiblesse_.
Intemperantia est a recta mente defectio, a virtute defectio. 2. Animi,
studiique abalienatio, _éloignement_, _aversion_. Nescio, a quibus
defectionis initium sit exortum. Cf. Deficio, Descisco, Seditio, Rebellis.
DĒFĒCTŬS, ūs, m. _Révolte_, _sédition_; _déclin_, _éclipse_. SYN.
Defectio. USUS: Luna a defectu suo in initia recurrit. (Defectus _pro_
animi vitio, _vel_ labe, _défaut_, _vulgare est_).
DĒFENDO, is, di, sum, ere, a. _Défendre_, _protéger_; _écarter un mal_.
Tego, protego, propugno, adsum, studeo, foveo; pro aliquo dico, verba
facio, causam alicujus suscipio, _vel_ ago, tueor, injuriam prohibeo;
calamitate _vel_ periculo prohibeo, complector, sustineo. )( Oppugno.
ADV. Accurate, acerrime, animose, audacter, benigne, constantissime,
copiosissime, diligentissime, diu multumque, facillime, feliciter,
fortiter, gravissime et verissime, honestissime, uberius, libere,
magnopere, negligenter, ornatissime, diligenter, præclare, precario,
prudentissime, publice, pugnatissime, religiose, sane, animose,
segnius, simpliciter, timide, vehementius, vere, versutius, vix satis
honeste, usque ad extremum causæ, vulgo in judiciis, studiose. PHRAS.
1. Semper te defendam, _je vous protégerai toujours_. Pro tuis fortunis
loquar; propugnationem et defensionem tuæ dignitatis suscipiam; in
meis castris prædiisque versaberis; inimicorum impetus propulsabo;
meo patrocinio te sustentabo; tuam causam quam accuratissime tutabor;
tela a cervicibus tuis depellam; tui patrocinium suscipiam; defensor
periculi tui, et propugnator; ultor hostium tuorum, restitutor salutis
tuæ ero; sub umbra mea tuto delitesces; sub tutela mea acquiesces;
innocentiam tuam protegam, fulciam; vim arcebo; propulsabo injuriam;
ab injuria prohibebo; semper a te stabo; tuas partes sequar, tuebor;
adero causæ tuæ; ab injuria vindicabo; vel capitis periculo tuebor; pro
salute tua vel in capitis discrimen me offeram, vel corporis oppositu
intenta jugulo tela prohibebo. 2. Urbem strenue defendit, _il défendit
vigoureusement la place_. Oppugnationem urbis fortiter sustinuit;
urbem oppositu corporum sustentavit, vim hostium feliciter prohibuit;
urbem ab injuria hostium prohibuit, vindicavit; bellum illatum mœnibus
fortiter sustinuit, propulsavit; nullum locum nocendi oppido dedit; pro
nudata mœnibus patria corpora opposuit fortissimorum civium, urbemque e
periculo eripuit; nihil ab illo prætermissum, quo vim hostium arceret;
justitium indictum, custodiæ in portis, vigiliæ, vicatim exactæ, arma,
tela in muros congesta, juvenes sacramento adacti; vires omnes ad
salutem patriæ collatæ; patriæ acerrimus propugnator ac defensor fuit;
urbem ab exitio, interitu servavit, liberavit; urbem fortiter tutatus
est; pro patriæ salute corpus suum hostibus strenue opposuit, objecit;
tela, faces a civitatis jugulo depulit, avertit; pro salute patriæ
defendenda nervos omnes contendit; propugnator ac custos urbis exstitit,
terror hostium, spes, subsidiumque patriæ. 3. Defendam me pro virili
parte, _pour ma part_, _je me défendrai de toutes mes forces_. Jus meum
armis exequar; partes has suscipiam strenue; causam meam acturus sum
fortiter; nullum nocendi mihi locum adversario dabo; impetum adversarii
sustinebo fortiter, vimque armis repellam; injuriam vel capitis periculo
propulsabo; honoris, dignitatis, fortunarum mearum defensionem strenue
suscipiam. Cf. Tueor, Foveo, Complector, Arceo, Prohibeo. USUS: Pericula
civium, injuriam prohibere, defendere. Uva vestita pampinis solis ardores
defendit. Nunquam quid defendit Carneades, quod non probarit. Defendere
aliquem de ambitu. Cf. Tueor, Studeo, Faveo.
DĒFENSĬO, ōnis, f. _Défense_, _action de défendre_. SYN. Propugnatio,
patrocinium, tutela. USUS: Defensionem tui libenter suscepi, in suscepta
perseverabo. Cf. Defendo.
DĒFENSĬTO, as, avi, atum, are, a. _Défendre souvent ou de toutes ses
forces_. SYN. Defendo. ADV. Studiose. USUS: Causas defensitare.
DĒFENSOR, ōris, m. _Défenseur_, _protecteur_; _avocat_, _patron_.
SYN. Propugnator, patronus, tutor, advocatus, adstipulator, custos,
qui aliquem in fidem suam suscepit, quem quis patronum adoptat, qui
aliquem habet suæ fidei commendatum. )( Oppugnator, adversarius.
EPITH. Acerrimus, assiduus, constantissimus, diligentissimus, fidelis,
idoneus, nimium ligitiosus, consuetus ad rixas, ineptus ac stultus inter
viros, inter mulieres, peritus juris ac callidus, magnus. Defensores
studiosissimi, multi, perpetui. USUS: Defensor custosque libertatis.
Propugnator senatus, patronus publici consilii, defensor vestræ
voluntatis. Defensorem sibi aliquem constituere, adoptare, repudiare. Cf.
Patronus, Advocatus.
DĒFĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, a. _Porter à la connaissance_,
_rapporter_. SYN. Nuntio, afferro, significo. USUS: 1. Ille ad senatum
detulit. Res ad senatum delata est. Te valere, omnes ad nos deferunt.
Acerbum mihi nuntium defert. 2. Tribuo, trado, credo, concedo,
refero, _présenter_, _offrir_, _décerner_. Universum studium meum
et benevolentiam ad te defero. Regnum illi detulit. Voluntatem ei
meam ac studium per litteras detulit. Plura, quam velim, mihi detulit
senatus. Omnia illi defert. 3. Adduco, _porter_, _amener_. Munus ad
aliquem deferre. Bona fortuna me ad hunc magistrum detulit. 4. Accuso,
_dénoncer_. Meum nomen ad judices detulit. De ambitu, de parricidio me
detulit. Cf. Prodo.
DĒFERVESCO, is, ferbui, vescere, n. _Se refroidir_; _se calmer_,
_s’apaiser_. SYN. Refrigeror. USUS: TRANSL. (Ad animum.) Dum adolescentiæ
cupiditates, dum ira defervescat. Cf. Refrigero, Remitto.
DĒFESSUS, a, um, _Las_, _harassé_, _fatigué_. SYN. Fatigatus, lassus,
languens, fractus labore, in lassitudinem datus. USUS: Languentem et
defessum ad pristinam virtutem revocavi. Animi negotiis defessi; aures
convitio defessæ; defessus labore et itinere, æstu disputationis. Cf.
Fatigo.
DĒFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, a. et n. _Manquer_, _faire_ _défaut_.
SYN. Desum. )( Abundo. ADV. Plane ab aliquo. PHRAS. 1. Viresmeæ
deficiunt, _mes forces m’abandonnent_. Vires mihi desunt; ætate
oblanguere; mature nimium et celeriter deflorescunt anni; defessus,
refrigeratus membrorum vigor decidit; defluit ætas, ac velut longo
intervallo viriditatem amittit; flaccescit, claudicat valetudo; labitur,
consenescit, ad extremam tabem corpus venit; defluunt lassitudine vires;
effluunt lassitudine, decidunt, dilabuntur; vires me deserunt; vires
senescunt; hebescit virtus; per ætatem vires et ingenium defluxere;
vix spiritum duco, et inter manus sociorum collabor; exarescit vigor
ille mentis; hebescit ingenii acies; corporis dignitas, ac oris gratia
obsolescit. Cf. Destituo, Debilis. 2. Multum defecit a seipso, _il a
été fort infidèle à ses principes_. Multum discessit a seipso, a fide,
officio, mente, constantia; descivit a morum candore, a virtute; ab
laudato vitæ cursu multum deflexit; in alios longe mores abivit; multum
remisit de laudato virtutis studio; vix eumdem hominem dices, ita a se
dissidet; parum jam constat sibi. Cf. Dissimilis, Muto. 3. Defecerunt a
Romanis multi populi, _beaucoup de peuples abandonnèrent les Romains_.
Descivere, detractarunt imperium; abrupere se ab Rom. imperio; magna
defectio facta est; sollicitatis ad defectionem animis rebellionis crimen
late vagatum est. Provinciæ ingenio feroces ac rebellatrices aperte
descivere; jugum excussere; ditioni populi Rom. se subtraxere. Cf.
Defectio, Infidelis. 4. Deficere a fide, _perdre la foi_, _apostasier_.
Abrumpere se a recte credentium cœtu; Ecclesiæ Christi jugum excutere;
ejurare avitam religionem; nuntium remittere sacris avitis; a data
Christo fide desciscere; Christi sacra deserere; ad impiorum castra
transfugere. Cf. Apostata. USUS: 1. Vires, vox, solatia me omnia
deficiunt. Spes me, non voluntas deficit. Tempus me citius et dies, quam
oratio deficiet (Deficit mihi aliquid, VULG.). 2. Minuor, desum, patior,
_s’éclipser_, _s’éteindre_; _perdre courage_. Sol, luna deficiunt. Animo
non deficiam. Calor nativus me deficit. Animo et consilio non deficiam.
3. Descisco, alienus sum, _quitter un parti_, _renoncer à une alliance_.
Multi ab imperio et nomine populi Romani defecere. Difficile est
amicitiam manere, si a virtute defeceris. Quantum a te, a tua dignitate
et constantia defecisti. Cf. Minuo, Defectio, Infidelis.
DĒFĪGO, is, fixi, fixum, ere, a. _Ficher_, _planter_, _enfoncer_. SYN.
Colloco, pono, figo, intendo, immitto. USUS: 1. Sicam in consulis corpore
defigere, _enfoncer un poignard dans le corps du consul_. Virtutes
altissimis radicibus defixæ. 2. TRANSL. Omnes curas in salute reipublicæ
defigere. Sententiam suam in aliorum mentibus defigere, _faire pénétrer
son sentiment dans l’esprit des autres_. In omnium fortunas oculos
imprudentes spe ac cupiditate defigere.
DĒFĪNĬO, is, ivi, _vel_ ii, ītum, ire, a. _Expliquer_, _définir_.
SYN. Definitione explico, quid aliquid sit, constituo, describo. ADV.
Accomodatius ad intelligentiam popularem, bene, breviter, explanatius,
generaliter, uberius, presse et anguste, pressius, probe, similiter,
squalidius. USUS: 1. Aliquid breviter illustrare, verbisque definire
presse et anguste. Philosophorum more rem definire. 2. Metior, terminis
circumscribo, complector, termino, _renfermer dans des bornes_,
_circonscrire_, _décrire_. Mala dolore, bona voluptate definiunt
Epicurei. Potestatem illi definit in quinquennium. Quam vitæ rationem
teneam, mihi, quæso, definias. Optimas sibi sedes, hortosque definiunt.
Illi orbes cœlestes, qui aspectum nostrum definiunt. Cf. Termino, Finio.
DĒFĪNĪTĒ, _D’une manière précise_, _formellement_. SYN. Aperte, finite.
USUS: Lex illa definite Pompeio potestatem fecerat, civitatem donandi.
DĒFĪNĪTĪO, ōnis, f. _Définition_. SYN. Descriptio. EPITH. Aperta et
apta, explicata, honesta, mala, subtilis, vera, utilis, definitiones
conglobatæ, plures. USUS: Definitio est rerum opertarum patefactio,
evolutio involutarum.
DĒFĬNĬTĪVUS, a, um, _Définitif_, _décisif_. USUS: Definitiva constitutio.
DĒFĪNĪTUS, a, um, _Délimité_, _défini_, _clair_, _précis_. SYN. Certus,
decretus, constitutus. ADV. Fataliter, similiter, propemodum. USUS:
Nondum certum et definitum est de itinere consilium. Definita animi
moderatio.
DĔFIT, ĭĕri, imp. _Il manque_. SYN. Deest. USUS: Mihi nunc animus potius
defit, quam facultas. Cf. Careo.
DĒFLĂGRĀTĬO, ōnis, f. _Combustion_, _incendie_. SYN. Exustio, flamma,
incendium. USUS: Deflagratio olim futura est cœli atque terrarum. Domus
mea ardore suo deflagrationem urbi minabatur. Cf. Incendium.
DĒFLĂGRO, as, avi, atum, are, n. _Être brûlé entièrement_. SYN.
Conflagro, comburor, ardeo. USUS: Quot templa tua manu deflagrarunt? Tuis
facibus incensa domus mea deflagravit. Cf. Comburo.
DĒFLECTO, is, flexi, flexum, ere, n. _Se détourner_. SYN. Declino,
detorqueo, averto. ADV. Aliquantulum de spatio, tantulum. USUS: 1. De via
deflectere, _quitter la route_. TRANSL. Contortus amnis et deflexus. 2.
De virtute, de curriculo et consuetudine majorum defleximus, _nous avons
dégénéré de la vertu, des coutumes et des habitudes de nos ancêtres_. De
amicitiis sapientum, ad leves amicitias deflectis. De proposito actionum
mearum cursu tua causa deflexi. A veritate, a religione deflectere. Ætas
a laboribus ad otium deflexa. Cf. Inclino, Averto, Descisco.
DĒFLĔO, es, flēvi, flētum, ere, a. _Pleurer_, _déplorer_. SYN. Deploro,
comploro. ADV. Diu multumque. USUS: Civilis belli initia deflevi. Cf.
Lugeo.
DĒFLŌRESCO, is, flōruĭ, escere, n. _Perdre sa fleur_, _se faner_.
SYN. Flaccesco, florem venustatemque amitto, deficio. USUS: Formæ
venustas, gratia principis, ingenium, opes, vires, mature ac celeriter
deflorescunt. Cf. Deficio.
DĒFLŌRO, as, avi, atum, are, a. _Flétrir_, _faner_, _déshonorer_. SYN.
Rei decus diminuo, corrumpo. USUS: Victoriæ gloria deflorata est. Cf.
Stuprum.
DĔFLŬO, is, fluxi, fluxum, ere, n. _Passer_, _disparaître_. SYN.
Labor, delabor. USUS: 1. Ipsæ corollæ defluebant. 2. Cesso, _cesser_,
_s’écouler_. Ubi salutatio amicorum defluxit, litteris me involvo. 3.
Accedo, delabor, _passer d’une chose à l’autre_. Nempe a vetere facundia
ad elegantiora defluximus. 4. Alienor, _s’en aller_, _s’éloigner_. E
multis amicis plerique defluxere. 5. Transeo, _descendre_, _tomber_,
_sortir_, _être issu de_. E sophistarum fontibus id dicendi genus ad
forum defluxit. Cf. Delabor.
DĒFŎDĬO, is, fōdi, fossum, ere, a. _Enfouir_, _enterrer_. USUS: Thesaurum
defossum commonstrare.
DĒFORMĀTĬO, ōnis, f. _Action de défigurer_, _de flétrir_. USUS:
Deformatio corporis et coloris.
DĒFORMĀTUS, a, um, _Souillé_, _flétri_. SYN. Turpis, forma atque
ornamentis omnibus spoliatus, turpificatus. USUS: Deformatus corpore,
fractus animo. Ludi deformati, inquinati, perversi, conturbati. Vitiis
deformatus. Parietes nudos et deformatos reliquit. Cf. Deformis.
DĒFORMIS, e, gen. com. _Difforme_, _laid_. SYN. Turpis. )( Formosus.
PHRAS. Valde deformis es, _vous êtes hideux_. Inhonesta facie, turpi
facie et invenusta es. Corporis pravitates in te sunt insignes. Forma
tua vacat omni decore. Non parum offensionis habet illa tua deformitas
corporis. Non pauca insunt in te quæ formam exstinguant, color exsanguis,
latentes sub fronte oculi, vultus distortus, ater, maculosus. Hominis
in te præter vocem vix quidquam agnoscitur. Non vulgari deformitate
es insignitus. USUS: Me nunquam pœnitet, deformem esse natum. Motus,
statusque deformis. Deforme est de seipso prædicare. Cf. Forma.
DĒFORMĬTAS, ātis, _Difformité_, _laideur_. SYN. Pravitas, turpitudo. )(
Dignitas, EPITH. Summa. USUS: Cave, ne mala consuetudo ad aliquam te
pravitatem deformitatemque perducat. Nullum majus malum turpitudine,
quæ si in deformitate corporis habeat aliquid offensionis, quanta illa
depravatio et fœditas animi debet videri? Cf. Turpitudo.
1. DĒFORMO, as, avi, atum, are, a. _Défigurer_, _rendre difforme_;
_altérer_, _souiller_. SYN. Fœdo, turpo, maculo, turpifico; formam
exstinguo, ornamentis omnibus spolio. )( Orno, exorno. USUS: 1. Fortunam
honestam vitiis, plebem licentia deformare. Deformare aliquem, et omnibus
ornamentis spoliare. Pœni Italiam deformarunt, _les Carthaginois ont
dévasté l’Italie_. Cf. Maculo.
2. DĒFORMO, as, avi, atum, are, a. _Dessiner_, _esquisser_, _ébaucher_.
SYN. Depingo, primas lineas duco. USUS: Tabulam, imaginem deformare.
Ille quem supra deformavi, _celui que je viens de peindre_, _que j’ai
représenté plus haut_.
DĒFRAUDO, as, avi, atum, are, a. _Enlever par tromperie_; _tromper_. SYN.
Decipio. USUS: Ne brevitas aures defraudet, ne longitudo obtundat. Cf.
Fraudo, Decipio.
DĒFRĬCO, as, cŭi, cātum _vel_ ctum, are, a. _Frotter fortement_. USUS:
Cœpit in balneo defricari.
DĒFRINGO, is, frēgi, fractum, ere, a. _Rompre_, _casser_. SYN. Decerpo,
frango. USUS: Ramum arboris defringere.
DĒFŪGĬO, is, fūgi, ere, a. _Fuir_, _éviter_. SYN. Refugio, recuso. USUS:
Munus aliquod, disputationem defugere. Cf. Vito, Declino.
DĒFUNGOR, eris, functus sum, fungi, d. _S’acquitter de_, _accomplir_,
_terminer_. SYN. Exantio, fungor. USUS: Bello, certamine, curis,
periculis defunctus, _qui a terminé la guerre_; _délivré des combats, des
dangers, etc._ Morbo, imperio defungi. Cf. Fungor.
DĒGĔNER, ĕris, gen. omn. _Dégénéré_, _abâtardi_. SYN. Qui majorum moribus
non respondet; patrii moris expers, quod ex progenie parum prosperum est.
USUS: Degener animus. Cf. Degenero.
DĒGĔNĔRO, as, avi, atum, are, n. _Dégénérer_. SYN. Deflecto, descisco,
deficio, discedo a moribus, non respondeo generi. PHRAS. Filius a
paternis moribus degeneravit, _le fils a dégénéré des mœurs de son
père_. Filius virtutem paternam projecit, abjecit; non insistit paternis
vestigiis; a paterna virtute abest longissime; a parentis moribus
discedit longissime; a patriis institutis moribusque abit, desciscit,
alienus est; nullum paternæ virtutis in eo est vestigium; veteres majorum
laudes ingenii asperitate obterit; paternæ indolis nihil refert; ingenio
est patris moribus admodum dissimili; agendi ratio a ratione parentis
distat longius; præter vultus speciem, patris nihil habet, nihil refert;
credas hominem alio parente natum, ita moribus dissimilis est; ita
mores a parentis optimi moribus abludunt, abhorrent, abeunt, dissident,
dissentiunt; nemo parentem in filio cognoscat, ita longe a paterna
consuetudine recedit; patris moribus haud respondet filius; haud sane in
mores parentis abit filius; mores parentis persequi, vitam exprimere,
consectari vestigia odiosum filio, nec jam pronum ingenio vitiis
depravato. Cf. Dissimilis, Abludo, Discrepo, Imitor. USUS: Utinam ejus
filii non degenerassent a virtute paterna; ab illa perenni et contestata
majorum probitate descivissent! Cf. Descisco, Deterius fieri.
DĒGO, is, i, ere, a. _Passer_, _consumer (le temps)_. SYN. Ago, transigo,
traduco, vivo. USUS: Vitam, ætatem in exilio, egestate degere. Vitam cum
virtute, sine molestia, in tranquillitate degere. Cf. Vivo.
DĒGRĂVO, as, atum, are, a. _Charger_, _appesantir_. SYN. Premo, gravem
et ponderosum reddo. USUS: Etiam peritos nandi lassitudo et vulnera
degravant.
DĒGRĔDĬOR, eris, gressus sum, gredi, d. _Sortir de_, _s’éloigner_. USUS:
Eques ad pedes degressus, _cavalier qui a mis pied à terre_.
DĒGUSTO, as, avi, atum, are, a. _Goûter_, _essayer_, _effleurer_. SYN.
Delibo, gusto, attingo, agnosco, conjicio. USUS: Vellem, aliquid de his
exercitationibus degustasses. Odorare hominem, degusta convivam tuum. Vis
degustare vitam et fortunam meam? Cf. Gusto.
DĔHINC, _De là_, _à partir de là_. SYN. Deinde, postea. USUS: Primum
divertit, dehinc cœnavit. Cf. Deinde.
DĔHISCO, is, ere, n. _S’ouvrir_, _se fendre_. SYN. Discedo. PHRAS.
Dehiscit tellus, _la terre s’entr’ouvre_. Collabitur in immensam
altitudinem; in ingentem hiatum decidit. Cf. Hiatus. USUS: Tellus, mare
dehiscit.
DĔHORTOR, aris, atus sum, ari, d. _Dissuader_, _détourner de_. SYN.
Dissuadeo, deterreo, avoco, revoco, abstraho, abduco, abstineo. USUS: Res
ipsa me invitabit, aut dehortabitur. Cf. Deterreo, Avoco.
DĔIN, _Ensuite_. SYN. Deinde. Cf. Deinde.
DĔĬNCEPS, _De suite_, _après_; _de nouveau_. SYN. Deinde, postea,
posthac, rursus. USUS: Cavendum, ne, quod semel diximus, deinceps
dicamus. Primum est, se conservare, deinceps, etc.
DĔINDE, _Ensuite_. SYN. Dein, exinde, exin, dehinc, post, postmodo,
postmodum, tum, subinde, posthac, deinceps, secundo loco, secundum ea,
posterius, post hæc, inde, post id locorum. USUS: Naturam primum videte,
deinde inventionem, denique constantiam.
DĔ INTĔGRO, _Derechef_, _de nouveau_. SYN. Denuo. USUS: In morbum de
integro incidi. Eas leges de integro ferri placet Cf. Iterum.
DĒJECTĬO, ōnis, f. _Expropriation_. SYN. Depulsio. USUS: Qui illam vim
dejectionemque fecerit.
DĒJECTŬS, ūs, m. _Abatis_. USUS: Viæ arborum dejectu impeditæ.
DĒJĔRO, as, avi, atum, are, n. _Jurer_, _faire serment_. SYN. Juro. USUS:
Oneratus auro dejerat et clamat. Cf. Perjurus.
DĒJĬCĬO, is, jēci, jectum, ere, a. _Jeter à bas_, _précipiter_,
_renverser_. SYN. Deturbo, demolior, depello, disturbo, exturbo,
præcipito, dimoveo, dejectionem facio. PHRAS. 1. De gradu suo hominem
dejecit, _il fit déchoir cet homme de son rang_. De cœlo detraxit hominem
honoris insolentia elatum; magistratu hominem movit superbia inflatum;
abactum magistratu hominem in ordinem redegit. 2. Statuas Deorum
dejecit, _il renversa les statues des dieux_. Simulacra Deorum depulit,
evertit; Deorum statuas deturbavit, afflixit, comminuit, dissipavit;
in terram præcipitavit; ad terram dedit; ad terram afflixit. Deorum
simulacra demolitus est; disjecta, disturbata subruit, evertit. USUS: 1.
Aliquem consulatu, de gradu, de statu vitæ, de possessionibus dejicere,
_déposséder, exproprier qqn de ses biens_. Magistratum a gubernaculis
reipublicæ, jugum cervicibus dejicere. Spe amicisque dejectus. 2. Adimo,
_enlever_, _retrancher_. Metum hunc Siciliæ dejeci. Vide, quantum
Philosophia de doloris terrore dejecerit. 3. Averto, _abaisser_,
_détourner de_. Nusquam a republica oculos dejeci.
DĒJUNGO, is, junctum, ere, a. _Désunir_, _séparer_. USUS: Quæ dejuncta
fuere, sociantur.
DĒLĀBOR, eris, lapsus sum, labi, d. _Tomber de_. SYN. Defluo, devenio,
deflecto. USUS: 1. Aqua e tectis delabitur. Homo e cœlo delapsus.
2. TRANSL. Delabi in vitium, in turpitudinem, in morbum, in magnas
difficultates. Ad alia sermo delabitur. Quæ delapsa fluxerunt, severis
legibus vincienda sunt. Rem familiarem delabi sinere flagitiosum est. Cf.
Labor.
DĒLĀTĬO, ōnis, f. _Dénonciation_, _rapport_. SYN. Accusatio. EPITH.
Salutaris et diligens. USUS: Delatio nominis ad judicem. Delationem dare
alicui, _citer qqn en justice_. Cf. Accusatio, Criminatio.
DĒLECTĀMENTUM, i, n. _Plaisir_, _amusement_. SYN. Oblectamentum. EPITH.
Inane, permulta delectamenta. USUS: Inania sunt hæc, et puerorum
delectamenta. Cf. Delectatio.
DĒLECTĀTĬO, ōnis, f. _Délectation_, _plaisir_. SYN. Oblectatio,
jucunditas, voluptas. EPITH. Aliena ab aliqua re, diurna, diuturna,
ingenua, digna, levissima, mira, puerilis, summa, delectationes multæ,
plurimæ, veteres. PHRAS. Multa est in litteris delectatio, _l’étude
des lettres procure beaucoup de plaisir_. Mira me voluptate afficiunt
litteræ; una senectutis meæ requies et oblectamentum sunt litteræ; cum
splendore fructum quoque jucunditatis pariunt litteræ. Mira suavitate
animum deliniunt litteræ. Habent aliquod tanquam pabulum bonarum artium
studia ac doctrinæ, suavissimam voluptatem. Delectationem aucuparis,
in litteris invenias et vitæ oblectamenta, et voluptates maximas. Mori
videri possim in studio doctrinæ, adeo quæ usquam sunt remissionum
suavitates, litterato in otio abunde consequor. Habent, mihi crede,
bonarum artiam doctrinæ magnam suavitatem et delectationem; titillant
animum suavissime, delectationemque honestissimam afferunt. Cf Delecto.
USUS: Delectatio est voluptas suavitate sensus animum deliniens. Quæ
popularem admirationem habent, mihi delectationem nullam afferunt.
Negotiis ab omni delectatione impedior. Cf. Jucundus, Jucunditas.
DĒLECTO, as, avī, atum, are, a. _Délecter_, _plaire_, _amuser_,
_divertir_. SYN. Oblecto, delectationem habeo, delectationem affero. ADV.
Admodum, incredibiliter, mire, mediocriter, minus, diu, mirifice; plane
prorsus, plus, similiter, unice. PHRAS. Horti me delectant, _les jardins
me charment_. Hortorum aspectus me delectat unice; dolores meos levat;
molestiis animum avocat, abducit; in hortis acquiesco suavissime, his
oculos animumque pasco, hi animum voluptate maxima perfundunt; hortorum
specie exsaturari oculi animusque nunquam possunt; habent hortorum
amœnitates oblectationem suavissimam; voluptate afficiunt; oculis
blandiuntur; oblectat me verna hortorum species, plurimumque voluptatis
affert; est mihi in deliciis hortorum verna species; jucundus mihi est
hortorum aspectus, animumque mirifice reficit; recreat me suavissime
hortorum aspectus, ac voluptatem parit sincerissimam; animus mihi in
hortis est, ii solum placent, arrident, in iis acquiesco unice. Cf.
Delectatio, Delector, Placeo, Gratus. USUS: Pulchritudo movet oculos, et
delectat. Cf. Delectatio, Delector.
DĒLECTOR, aris, atus sum, ari, d. _Charmer_, _plaire_, _amuser_. SYN.
Oblector, ducor, capior, teneor, delectationem capio, suavissimum
jucunditatis fructum ex re capio, voluptate afficior, morior in studio
faciendi aliquid, pascor, perfruor, gaudeo, lætor. PHRAS. Libris delector
magnopere, _les livres, c’est-à-dire, l’étude me plaît beaucoup_. In
libris, quasi in aliquo opportuno diversorio requiesco; libri mihi
voluptati sunt; legendi studio teneor incredibili; e lectione librorum
humanissima voluptate animus completur, ac veluti saginatur; genus hoc
est voluptatis suavissimum, multa quotidie legere; voluptatem capio e
lectione suavissimam; si quid usquam est sinceræ voluptatis, id abunde in
libris reperio; expleri animus non potest lectione librorum; jucundissimo
voluptatis sensu perfundor in antiquorum monumentorum lectione; legendi
studio incredibili ducor ac teneor; his ego rebus pascor, his delector,
his perfruor, quæ ex doctorum hominum monumentis ad nostram ætatem
perveniunt. Cf. Lætor, Delecto, Delectatio, Frequento, Rus, Ludus. USUS:
Delectatur multitudo, et oratione ducitur, Musis delectamur et sapientiæ
fama. Cf. Jucunditas.
DĒLECTŬS, ūs, m. _Choix_, _triage_, _discernement_. SYN. Discrimen,
ratio, electio. EPITH. Elegans, percautus, diligens, provincialis. USUS:
1. Verborum delectus origo est eloquentiæ. Populus non delectu aliquo
et sapientia judicat, sed impetu et temeritate. Beneficiorum delectus
est habendus. 2. Delectus militaris, _levée de troupes_, _recrutement_.
Delectum mandare, decernere, edicere. Militum superbissimum delectum
instituere, conficere, habere. Delectum impedire, intermittere.
DĒLĒGĀTĬO, ōnis, f. _Délégation_, _substitution_. SYN. Mandatum,
provincia.
DĒLĒGO, as, avi, atum, are, a. _Envoyer_, _déléguer_, _confier_. SYN.
Mando, mitto. USUS: Hanc curam, provinciam, laborem alteri delegavi. Quæ
ad me delegasti, admodum placuere.
DĒLĔO, es, ēvi, ētum, ere, a. _Effacer détruire_, _anéantir_. SYN. Tollo,
exstinguo, adimo, obruo, abstergo, induco (nomina, pacta, verba). ADV.
Funditus, omnino. USUS: 1. Delere epistolam lacrimis. 2. TRANSL. Delevit
mihi omnem molestiam epistola sua. Oblivione beneficia, injurias delere.
Is est, qui nummulis acceptis fas omne et æquum, leges, religionem,
patriam deleat et exstinguat. Hujus insaniam e judiciis, hanc maculam
nunquam ex hominum animis delebis. Bella præsentia, et futura consilio
delevit. Urbem, exercitum, ædificium delere. Cf. Tollo, Adimo.
DĒLĒTRIX, īcis, f. _Destructrice_. USUS: Illa deletrix hujus imperii sica.
DĒLĪBĔRĀBUNDUS, a, um, _Qui délibère_. USUS: Consules deliberabundi
capita conferunt, diu colloquuntur.
DĒLĪBĔRĀTĬO, ōnis, f. _Délibération_, _consultation_. SYN. Consultatio,
consilium. EPITH. Difficilis, difficilior, difficillima, magna, turpis,
plurimæ. USUS: Etsi tibi assentior, habet res deliberationem, _bien que
je sois de votre avis, cependant la chose demande qu’on y pense_. Non
oportebat eam deliberationem introducere, suscipere. Deliberationes de
republica habere. Cf. Consilium.
DĒLĪBĔRĀTĪVUS, a, um, _Délibératif_. USUS: Causæ genus deliberativum,
_cause du genre délibératif_.
DĒLĪBĔRĀTOR, ōris, m. _Celui qui délibère_. SYN. Qui de re deliberat.
DĒLĪBĔRĀTUS, a, um, _Décidé_, _résolu_. USUS: Mihi certum est et
deliberatum. Nihil mihi deliberatius, quam, etc.
DĒLĪBĔRO, as, avi, atum, are, a. et n. _Peser_, _examiner_, _réfléchir
mûrement_. SYN. Consulto, consulo, consilior, deliberationem habeo,
consilium exquiro, consilium capio, considero, video, inquiro. PHRAS.
Deliberandum est diu de vitæ genere deligendo, _il faut longtemps
réfléchir avant de choisir un état de vie_. Diu deliberandum et
concoquendum est, cui te vitæ generi addicas; consilii res est, et
sane ardui, deligere vitæ genus optimum; jure in consultationem ac
deliberationem venit vitæ genus, ad quod aspiras; diu multumque consilia
agitanda; conferendum sedulo cum viris sapientibus de vitæ genere
deligendo; comparanda multumque vitæ instituta, quorum ex numero aliquod
amplectaris. Merito in deliberationem cadit vitæ in posterum exigendæ
modus; multos dies ea consultatio teneat, necesse est, quæ de toto
vitæ genere sententiam ferat; in deligendo vitæ instituto assumendi in
societatem consilii viri sapientissimi; adhibendum virorum sapientum
consilium; consilia conferenda sunt cum viris virtutis ac sapientiæ laude
clarissimis; in deligendo tam arduo vitæ universæ instituto nihil sine
consilio sapientum statuendum est; deliberationem non facilem habet vitæ
genus eligendum; eundum in consilium; capita conferenda in tam arduo
vitæ recte ordinandæ negotio; deliberatio capienda, habenda diligens;
ineundum consilium; ineunda via, ratio vitæ in posterum instituendæ. Cf.
Consulo, Consilium, Consulto, Consultatio, Cogito, Considero. USUS: Etiam
cum hostibus deliberat. Tecum de capite et fortunis meis deliberabo et
statuam.
DĒLĪBO, as, avi, atum, are, a. _Effleurer_, _goûter_. SYN. Quasi libando
minuo, decerpo, degusto, labris primoribus gusto, attingo. USUS: Vix
delibaverat honorem novum. Nihil de laude tua ac gloria delibabo, _je ne
porterai aucune atteinte à votre gloire_.
DĒLĬBŪTUS, a, um, _Oint_, _frotté_. SYN. Unctus, oblitus. USUS: Multis
medicamentis delibutus. Compositus et delibutus capillus.
DĒLĬCĀTĒ, _Mollement_, _d’une manière efféminée_. SYN. Molliter. USUS:
Molliter et delicate vivere, accubare.
DĒLĬCĀTUS, a, um, _Mou_, _délicat_, _efféminé_. SYN. Mollis. USUS:
Libidinosa ac delicata juventus. Delicatæ, obscœnæ voluptates. Delicatum
sermonem inferre convivio. Convivium delicatum. Muliebri, lepido,
delicato comitatu stipatus.
DĒLĬCĬÆ, ārum, f. pl. _Délices_, _douceur_; _amour_; _libertinage_. SYN.
Delectamentum, suavitas, voluptas, amores, mel, lenocinia, illecebræ,
irritamenta, lautitiæ. EPITH. Magnæ, multæ, pueriles. USUS: Sinamus illi
pueriles voluptates et delicias. Epularum exquisitæ deliciæ. Publicanos
habeo in deliciis. Terentia mel meum et deliciæ. Delicias me facit,
ludibrio me habet, _il s’amuse de moi, à mes dépens_. Cf. Delectatio,
Voluptas, Carus.
DĒLĬCĬŎLÆ, ārum, f. pl. _Délices_.
DĒLICTUM, i, n. _Délit_, _faute_. SYN. Peccatum, error. USUS: Quo
delictum majus, eo gravior pœna. Homines sapientes delicto suo, non
aliorum injuria commoventur. Cf. Error, Peccatum, Crimen, Scelus.
1. DĒLĬGO, as, avi, atum, are, a. _Attacher_, _lier_. SYN. Ligo. USUS:
Deligare ad palum. Cf. Ligo.
2. DĒLĬGO, is, lēgi, lectum, ere, a. _Élire_, _choisir_. SYN. Lego,
eligo, delectum habeo, delectum adhibeo. )( Rejicio. USUS: Bona deligere,
rejicere contraria. Magistratus deligere. Castris locum; aliquem ad
consilium deligere. Cf. Eligo.
DĒLĪNĪMENTUM, i, n. _Attrait_, _charme_, _séduction_. SYN. Delinitio.
USUS: Delinimentis aliquem capere.
DĒLĪNĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Adoucir_, _charmer_, _séduire_,
_captiver_. SYN. Lenio, placo, mitigo, demulceo, allicio. )( Irrito.
USUS: Blando sermone milites, blanditiis, spe prædæ delinivit. Voluptatum
illecebris delinitur. Cf. Demulceo, Placo.
DĒLĪNĪTĬO, ōnis, f. _Action de gagner, de séduire_. SYN. Mitigatio. USUS:
Delinitio multitudinis.
DĒLĪNĪTOR, ōris, m. _Celui qui charme_. USUS: Judicis delinitor est
orator.
DĒLINQUO, is, līqui, lictum, ere, n. et a. _Manquer à son devoir_,
_commettre une faute_. SYN. Pecco, errorem committo. USUS: Delinquere in
vita, in re aliqua. Cf. Pecco, Erro.
DĒLĬQUESCO, is, ere, n. _Se fondre_, _se liquéfier_. SYN. Dissolvor,
liquefio, diffluo. USUS: Ne alacritate usus futili, gestiensque
deliquescat.
DĒLĬQUĬUM, i, n. _Défaillance_. SYN. Defectus, diminutio. PHRAS.
(Deliquium passus est, VULG.), _il eut une défaillance_. Animus eum
defecit, destituit, reliquit; animo concidit; animo defecit; ita captus
animi sensu est, ut vita discessisse videretur; exanimi similis corruit;
inter suorum manus pro mortuo collapsus est; subita animi defectione
in genua subsidit; exsanguis et mortuo similis concidit; linqui animo,
submitti genu cœpit; deficiens repente vix spiritum ducebat; oculis
caligine confusis collapsus est, ne mentis quidem compos; caligine oculis
offusa veluti moribundus extendebatur; animo male esse occœpit; repentina
vis mali sensum animi expulit. USUS: Vereor, ne id mihi libertatis
deliquio sit. Cf. Concido, Animus.
DĒLĪRĀMENTUM, i, n. _Folie_, _extravagance_. SYN. Deliratio. USUS:
Deliramenta loquitur. Cf. Deliro.
DĒLĪRĀTĬO, ōnis, f. _Délire_, _folie_. SYN. Stultitia, error, insania.
EPITH. Incredibilis, senilis. USUS: O delirationem incredibilem!
DĒLĪRO, as, avi, atum, are, n. _Délirer_, _extravaguer_, _radoter_. SYN.
Desipio. )( Sapio. PHRAS. Delirat, _il est fou_. Mens officium suum non
facit: mens et ratio hominem relinquit; a mente discedit; desertus,
destitutus a mente est; mente captus est; mentem amisit; mente motus
est; mentis lumine obcæcatus est; mentis compos non est; mentis impos,
inops, expers est; inops a mente est; a ratione aversus; ratione caret,
deliramenta loquitur; mentis vertigine agitur; mentis errore affectus
est; nihil pro sano agit; vigilans somniat. Cf. Insania, Insanus, Furo,
Mens. USUS: Falli, errore labi, decipi tam dedecet, quam delirare.
Delirare in re aliqua. Cf. Stultus, Stultitia.
DĒLĪRUS, a, um, _Qui délire_, _extravagant_. SYN. Stultus, insanus, mente
captus, demens, emotæ mentis homo. PHRAS. Delirum vis morbi reddidit, _la
violence de la maladie lui donna le délire_. De potestate mentis impotem
fecit; delirationem attulit homini; de mentis statu deduxit hominem;
erroris et dementiæ complevit. Cf. Stultus. USUS: Quæ anus tam delira,
ut ista timeat? Cf. Demens.
DĒLĬTESCO, is, tŭi, escere, n. _Se cacher_. SYN. Lateo, abscondor. USUS:
In alicujus auctoritate delitescere. Delitescit, dein repente prosilit.
Cf. Lateo, Abdo, Abscondo.
DĒLŪBRUM, i, n. _Temple_. SYN. Templum, fanum. EPITH. Communia,
consecrata, patria, religiosissima. USUS: Delubra sanctissimis
religionibus consecrata. Cf. Templum.
DĒLŪDO, is, lūsi, lūsum, ere, a. _Abuser_, _tromper_, _se jouer de_. SYN.
Ludo, eludo, illudo, derideo. USUS: Num deludi ac contemni majestatum
senatus patiemini? Cf. Illudo, Decipio, Derideo, Ludifico.
DĒLUMBO, as, avi, atum, are, a. _Éreinter_; _affaiblir_, _énerver_. SYN.
Debilito, enervo. USUS: Ne minutior numerus delumbet sententias.
DĒMANDO, as, avi, atum, are, a. _Remettre_, _confier à_. SYN. Committo.
USUS: Demandare curam legato; demandare curæ alicujus aliquid. Cf. Mando,
Committo.
DĒMENS, entis, omn. gen. _Privé de la raison_, _insensé_, _fou_. SYN.
De mente ac sanitate deturbatus, delirus, emota mente, insanus, amens.
)( Sanus. USUS: Scelere suo demens. Tragico illo Oreste dementior. Cf.
Insanus, Amentia.
DĒMENSUM, i, n. _Distribution mensuelle en nature ou en argent faite à
l’esclave_. (VULG. Portio). USUS: De demenso suo dedit, defraudans genium
suum.
DĒMENTER, _Follement_. SYN. Stulte.
DĒMENTIĬA, æ, f. _Folie_. SYN. Amentia, insania, stultitia. EPITH.
Popularis, turbulenta, summa, utilis. USUS: Dementia aliqua ex civibus
hostes facti. Cf. Amentia, Stultitia.
DĒMĔRĔOR, eris, ītus sum, eri, d. _Gagner par des services_. SYN. Merito
aliquo mihi quempiam adstringo. USUS: Beneficio civitatem demereri. Cf.
Concilio, Mereor.
DĒMERGO, is, mersi, mersum, ere, a. _Plonger_, _enfoncer_. SYN. Mergo,
immergo, obruo. PHRAS. In mari demersus est, _il fut englouti dans la
mer_. Gurgitibus haustus periit; rapido gurgite ablatus nunquam deinceps
apparuit; fluctibus maris absorptus est; aquarum fluctibus obrutus est;
aquis suffocatus, exstinctus est. Cf. Mergo. USUS: Ære alieno demergi.
Opibus leges demergere, opprimere, _abaisser_, _anéantir_. Patriam
demersam extuli. Cf. Mergo.
DĒMĒTĬOR, iris, mensus sum, iri, d. _Mesurer_. SYN. Metior, dimetior,
describo. USUS: Solis cursum demetiri. Ut verba verbis demensa et paria
respondeant. Cf. Metior.
DĒMĔTĬO, isi, messui, messum, ere, a. _Moissonner_. SYN. Meto. ADV.
Tempestive. USUS: Tempestive demetere et percipere fructus. Cf. Meto.
DĒMĬGRO, as, avi, atum, are, n. _Changer de séjour_, _aller habiter_,
_déloger_. SYN. Ad alias ædes, ad habitandum eo discedo. USUS: Nunquam de
statu meo demigrabo. Demigrare et focos relinquere. Cf. Migro.
DĒMĬNŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Retrancher_, _diminuer_, _amoindrir_.
SYN. Imminuo.
DĒMĪROR, aris, atus sum, ari, d. _Être fort étonné_. SYN. Valde miror.
USUS: Hæc te exspectasse demiror. Cf. Miror.
DĒMISSĒ, _Bassement_, _humblement_. SYN. Humiliter. USUS: Suppliciter et
demisse agere gratias. Demisse et humiliter loqui.
DĒMISSĬO, ōnis, f. _Bassesse_; _modestie_. SYN. Animi abjectio,
infractio, debilitatio; item: Modestia animi. Cf. Humilitas, Modestia.
DĒMISSUS, a, um. _Abattu_; _doux_, _modeste_, _simple_. SYN. Humilis,
fractus, sordidus; item: modestus, minime arrogans nec ambitiosus. PHRAS.
Animo est perquam demisso, _il est très modeste_. Modestia animi est
insigni; animo est modestissimo; præfert ubique insignem animi modestiam;
a supercilio fastuque abest longissime; non elatus, non arrogans, non
contumax est; non multum sibi defert, tribuit, arrogat; omni insolentia
vacat; magna moderatione, modestia in omni officii parte utitur;
submisse, modeste de se existimat; despicientia sui insignis est; nihil
homine modestius, nihil ab omni fastu et arrogantia alienius. USUS:
1. Demisso capite perculsus domum abiit. 2. Abjectus, _abattu_. Sylla
mœrens, demissus, afflictus. Fracto animo et demisso, non pertinax, non
litigiosus, non acerbus. Cf. Humilis, Modestus.
DĒMĪTĬGO, as, avi, atum, are, a. _Adoucir_, _rendre aimable_. SYN.
Mitigo, lenio. USUS: Nosmetipsi quotidie demitigamur, _nous-mêmes, nous
nous humanisons chaque jour_. Cf. Lenio.
DĒMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. _Faire descendre_, _abattre_; — se,
_s’abaisser_, _descendre_. SYN. Inclino, deprimo. )( Effero. ADV. Se
penitus. PHRAS. 1. Nimium te demittis, _vous vous abaissez trop_. Æquo
submissius agis; nulla decori ratione habita, plus quam par est, præter
decorum te deprimis, abjicis, submittis; non sine summo dedecore animi
tui magnitudinem plus æquo inflectis; dignitati tuæ parum consulis,
dummodo infra omnium te pedes abjicere possis. Vix modum tenet animi illa
tui demissio et abjectio. 2. Demitte te, quantum potes, _humiliez-vous,
autant que vous le pouvez_. Dejice, submitte, deprime arrogantes spiritus
tuos, animi vel magnitudinem, vel tumorem inflecte; nulli te antepone;
tibi ipse displice; noli de te prædicare quidquam; noli ad honores
aspirare, delatos etiam invitus suscipe; elatos spiritus inflatumque sui
admiratione animum comprime, et quasi equum exultantem et lascivientem
frenis ac vinculis compesce; modestiam ubique, fac, præ te feras;
nihil in te elatum, nihil inflatum ac tumidum resideat; animos illos
sese impotentius efferentes comprime, edoma, ac sub jugum mitte; pone
arrogantes illos spiritus, ac quidquid tumoris superest, ex animo ejice.
Cf. Modestia. USUS: Eam rem alte in pectus demisit. Metu vultum dejicere,
demittere. Victores efferunt se lætitia, victi debilitantur, animosque
demittunt. Cf. Abjicio, Deprimo, Humilis.
DĒMO, is, dempsi, ere, a. _Enlever_, _retrancher_. SYN. Adimo, detraho.
)( Addo. USUS: Sollicitudinem alicui et metum demere. Fidem fabulis
demere. Alicui de molestia demere. Cf. Aufero, Tollo.
DĒMŌLĬOR, iris, ītus sum, iri, d. _Démolir_, _abattre_, _renverser_. SYN.
Deturbo, dejicio, disturbo, everto, diruo, destruo. USUS: Demoliri muros,
parietem, ædes. Cf. Destruo.
DĒMŌLĪTĬO, ōnis, f. _Démolition_, _destruction_. SYN. Eversio.
DĒMONSTRĀTĬO, ōnis, f. _Démonstration_. SYN. Ratio validior et apertior.
EPITH. Necessaria, falsa, universa. USUS: Argumenti conclusio, _seu_
demonstratio.
DĒMONSTRĀTĪVUS, a, um, _Démonstratif_. SYN. Epidicticus. USUS: Genus
orationis demonstrativum.
DĒMONSTRĀTOR, ōris, m. _Celui qui indique_, _qui décrit_.
DĒMONSTRO, as, avi, atum, are, a. _Montrer_, _faire voir_, _indiquer_;
_démontrer_, _exposer_. SYN. Commonstro, significo, declaro, præ me fero,
non dissimulo, profiteor, digitum in rem intendo, testificor, indice
digito monstro, digito ostendo, planum facio. ADV. Breviter, caute,
commodius, diligentissime, lucide, necessario, proprie. USUS: Demonstrare
amorem in aliquem. Demonstravi hoc senatui, simul id ostendi. Cf. Ostendo.
DĒMŎRĬOR, ĕris, mortŭus sum, mori, d. _Mourir_. SYN. Morior. USUS: Romæ
demortuus est. Cf. Morior.
DĒMŎROR, aris, atus sum, ari, d. _Retarder_, _retenir_. SYN. Detineo,
remoror. ADV. Diutius. USUS: Ne diutius te demorer. Cf. Moror.
DĒMŎVĔO, es, mōvi, mōtum, ere, a. _Déplacer_, _écarter de_. SYN. Removeo,
dimoveo. USUS: Nunquam me de sententia, de cura, de recto demovebit.
Alteros demovit, constituit alteros. Cf. Moveo.
DĒMULCĔO, es, mulsi, mulctum, ere, a. _Caresser_. SYN. Leniter mulceo,
delinio, permulceo. USUS: Equi tergum demulcere. Cf. Blandior.
DĒMUM, _Enfin_. SYN. Tandem, denique, postremo, ad extremum, ad ultimum.
USUS: Exilium quantum demum a perpetua peregrinatione differt? Cf.
Denique.
DĒMŪTO, as, vi, atum, are, a. _Changer_. USUS: Mores ingenium demutant.
Cf. Muto.
DĒNĀRĬUS, ii, m. _Denier, pièce de monnaie d’argent qui, dans l’origine,
valait 10 as, plus tard 16_. SYN. Decima pars aurei nummi, seu coronati,
et pondere drachmæ fere respondens. USUS: Emere denario, quod sit mille
denariorum; sperabam me ad denarios deventurum.
DĒNĔGO, as, avi, atum, are, a. _Nier fortement_; _refuser_. SYN.
Inficior, nego, recuso. )( Annuo. USUS: Etiam jucunda naturæ denego. Jure
denegare posset occupatio tua, quod peto. Cf. Nego.
DĒNI, æ, a. _Dix par dix_, _dix à dix_. SYN. Decem. USUS: Puer denum
annorum.
DĒNĬQUE, _Enfin_. SYN. Ad extremum, post omnia. PHRAS. Nunc denique
rediit in patriam, _enfin, il est revenu dans sa patrie_. Tandem
aliquando, diuturna mora interposita; aliquando tandem; denique ad
extremum, demum postremo; post diuturnum tempus; longo temporis
intervallo; cum tempus jam multum abiisset; transacto jam multorum
annorum spatio; longo post tempore; interjecto longo temporis curriculo
revertit in patriam; ad sua se cunabula recepit. USUS: Urbes omnes ac
oppida, agri denique ipsi.
DĒNŌMĬNĀTĬO, ōnis, f. _Métonymie_. Figura rhetorica.
DĒNŌMĬNO, as, avi, atum, are, a. _Nommer_, _donner un nom_.
DĒNŌTO, as, avi, atum, are, a. et n. _Indiquer par un signe_, _désigner_.
SYN. Designo, significo. USUS: Una epistola Mithridates Romanos in Asia
omnes trucidandos denotavit. Cf. Noto.
DENS, entis, m. _Dent_. USUS: Dente extenuare, mandere, molere cibum,
_mâcher avec les dents_. Dentes evellere, eximere, _arracher_. Dentes
emittit, _il fait ses dents_. Dentes mobiles confirmare; vacillantes
dentes confirmare; dentium mobilitates firmare, _raffermir_, _arranger
des dents qui branlent_. Dente maledico aliquem carpere, _attaquer avec
les dents de la médisance_. Terrorem dentium crepitus insequitur.
DENSUS, a, um. _Épais_, _pressé_, _serré_. SYN. Creber, crassus,
confertus, spissus, stipatus, concretus. )( Rarus. USUS: Silva densa
atque aspera. Loca silvestribus sepibus densa.
DENTĀTUS, a, um, _Mordant_, _pénétrant_. SYN. Mordax. USUS: Charta
dentata res agetur, _on fera la chose sur du papier poli (avec une dent
de sanglier)_.
DĒNŪDO, as, avi, atum, are, a. _Mettre à nu_, _découvrir_. SYN. Nudo,
spolio. ADV. Crudelissime. USUS: Spoliare et denudare aliquem suo ornatu.
Cf. Nudo.
DĒNUNTĬĀTĬO, ōnis, f. _Annonce_, _avertissement_, _injonction_. SYN.
Indicium, significatio. EPITH. Periculosa, præmatura. USUS: Denuntiatio
belli. Terrere aliquem denuntiatione periculi. Quæ est illa a Diis
profecta denuntiatio calamitatum?
DĒNUNTĬO, as, avi, atum, are, a. _Annoncer_, _déclarer_; _ordonner_. SYN.
Indico, palam dico, testor, ostendo, significo, prænuntio. ADV. Ante,
aperte, apertius, singillatim, multo ante, palam. USUS: Inimicitias ille
mihi denuntiavit. Clodius metum, vim terrores jacit et denuntiat. Judici,
_vel_ in judicium, _vel_ judicium alicui denuntiare. Espectanti litteras
denuntiavit, ne scriberem.
DĒNŬO, _De nouveau_. SYN. De integro. Cf. Iterum.
DĔŎNĔRO, as, avi, atum, are, a. _Décharger_. SYN. Exonero, depono. USUS:
Suæ invidiæ aliquid in me deonerare et trajicere voluit, _il a voulu
décharger un peu sur moi de l’odieux qui l’accable_. Cf. Onus.
DĔORSUM, _En bas_. )( Sursum. USUS: Directe deorsum feror.
DĒPĂCISCOR, eris, pactus sum, pacisci, d. _Faire un pacte_, _un accord_.
SYN. Paciscor, spondeo. USUS: Tria prædia sibi depactus est, _il prit
trois métairies pour sa part_. Ad conditiones alicujus; cum aliquo
depacisci. Cf. Pactum.
DĒPASCO, is, pāvi, pastum, ere, a. _vel_ DĒPASCOR, eris, pastus sum,
pasci, d. _Brouter_, _se repaître_. SYN. Absumo, reseco. USUS: Pecora
agrum depascunt; orationis luxuriem stilo depascere, _retrancher_,
_élaguer avec le stylet l’exubérance du discours_. Febris hominem misere
depascitur.
DĒPĔCŪLĀTOR, ōris, m. _Déprédateur_, _voleur_. USUS: Depeculator, vexator
provinciarum. Cf. Fur.
DĒPĔCŪLOR, aris, atus sum, ari, d. _Dépouiller_, _voler_. SYN. Furor,
compilo. USUS: Civitates, regna, domos depeculatus est. Honorem alicujus
et famam depeculari. Eum omni argento depeculatus est.
DĒPELLO, is, pŭli, pulsum, ere, a. _Chasser_; _éloigner_, _repousser_.
SYN. Pello, repello, propulso, expello, arceo. ADV. Facile, ægrius. USUS:
Virgines voluntaria morte nefariam turpitudinem a se depulere. Tribuni
furor eam ad calamitatem, dolorem, suspicionem, mortem depulit. Cædem a
vobis, vastitatem, incendia, furorem malorum, jugum a cervicibus, meis
laboribus depuli. Aliquem de loco, consilio, sententia depellere. Cf
Pello, Arceo, Ejicio.
DĒPENDĔO, es, pendi, pensum, ere, n. _Être suspendu_. SYN. Deorsum
pendeo. USUS: Lychni e laquearibus dependent.
DĒPENDO, is, pendi, pensum, ere, a. _Payer_. SYN. Pendo, solvo. USUS:
Abjurare malo, quam dependere pœnas criminibus. Mercedem operis
dependere. Quod spopondisti pro alio, dependendum est. Cf. Pendo.
DĒPERDO, is, perdĭdi, perdĭtum, ere, a. _Perdre_. SYN. Amitto, perdo.
USUS: Nihil de laude deperdidisti, aut honestate. Cf. Perdo, Amitto.
DĒPĔRĔO, is, īvi _vel_ ii, ire, n. _Périr_, _se perdre_. SYN. Pereo.
USUS: 1. Cave, ne servus depereat. 2. Deperire aliquem amore, _aimer
éperdument qqn_.
DĒPINGO, is, pinxi, pictum, ere, a. _Peindre_. SYN. Pingo, describo. ADV.
Commode sane. USUS: Mente et cogitatione sibi aliquid depingere, _se
représenter qqche dans l’esprit_. Cf. Pingo.
DĒPLŌRO, as, avi, atum, are, n. _Pleurer_, _gémir_, _se lamenter_. SYN.
Lamentor, conqueror, defleo. ADV. Copiose, dolentius, divinitus. USUS: Si
ad saxa de injuriis tuis conqueri et deplorare velim. Querelas deplorare.
Quis pro rerum atrocitate tantas calamitates deploret? Cf. Lugeo, Gemo.
DĒPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a. _Mettre à terre_; _déposer_,
_abandonner_, _quitter_. SYN. Repono, colloco, abjicio, exuo, pono. ADV.
Honestius inimicitias, honestissime, humanissime, paulisper, plane.
PHRAS. 1. Depone metum, _déposez toute crainte_. Mitte timores istos;
missas fac sollicitudines; omitte anxias de te curas; expedi mentem iis
angoribus; respira ab his timoribus; abduc ab iis molestiis tantisper
animum; ejice hos animo timores; animum confirma; facessant istæ nunc
curæ, quæ animum exedunt; aufer intempestivas sollicitudines. Animum
curis depressum erige, excita. Cf. Cura, Metus, Timor. 2. (Depositus
est a suo magistratu, VULG.), _il fut déposé de ses fonctions_.
Abactus magistratu est; magistratu abire, decedere jussus; spoliatus
omni dignitate; honoris gradu dejectus, exauctoratus est; detractum,
abrogatum est illi imperium; in ordinem est redactus; adempta sunt illi
magistratus insignia; motus est magistratu. Cf. Abdico, Dejicio. USUS:
1. In tuo sermone et suavitate curas omnes depono. Studium pristinum,
amorem, amicitiam deponere; timores, curas, spem, metum, offensionem,
memoriam doloris deponere. Factas contumelias ex animo deponere. Omnes
molestias deposui et ejeci. 2. Imperium, provinciam deponere, _déposer un
commandement_, _cesser de gouverner une province_. Cf. Abdico. 3. Ægrum
deponere, desperare, _abandonner un malade_. Deposita et conclamata est
respublica. 4. Apud aliquem, in alicujus fide, causam suam, pecuniam
deponere, _confier à qqn sa cause, sa fortune_. Cf. Abjicio.
DĒPŎPŬLĀTĬO, ōnis, f. _Dévastation_, _ravage_. SYN. Vastatio,
direptio, eversio. USUS: Quis excisionem, inflammationem, eversionem,
depopulationem, vastitatem agris intulit? Non me honorum direptio, non
tectorum excisio, non ædium sacrarum, publicorum operum depopulatio movet.
DĒPŎPŬLĀTOR, ōris, m. _Dévastateur_. SYN. Prædator, direptor. USUS:
Depopulator fori, obsessor patriæ.
DĒPŎPŬLOR, aris, atus sum, ari, d. _Dévaster_, _ravager_. SYN. Vasto,
diripio, depopulationem infero, exscindo, everto, inflammo; hostilem in
modum prædas ago. USUS: Agros depopulari. Cf. Diripio, Vasto.
DĒPORTO, as, avi, atum, are, a. _Emporter_, _transporter_. SYN. Exporto,
porto, reporto, aufero; duco, deduco. ADV. Frugaliter, tuto, undique.
USUS: Non opes modo, sed et humanitatem ex Italia deportasti. Bellum
in Africam et exercitum deportavit Pompeius. Triumphum ex provincia
deportare. Romam valetudinis causa se deportare. Deportare aliquem in
exilium, _déporter_. Cf. Porto.
DĔPOSCO, is, pŏposci, poscere, a. _Demander avec instance_. SYN. Omnino
posco, appeto, flagito, expeto. )( Recuso. USUS: Hoc non modo non recuso,
sed deposco. Has sibi partes depoposcit. Hunc imperatorem sibi ad bellum
miles deposcebat. Cf. Peto, Posco.
DĒPŎSĬTUM, i, n. _Dépôt_. SYN. Commendatum alicui, _vel_ concreditum.
USUS: Depositum non reddere, injustitiæ est.
DĒPRĀVĀTĒ, _De travers_, _mal_. SYN. Corrupte. USUS: Depravate de re
aliqua judicare.
DĒPRĀVĀTĬO, ōnis, f. _Contorsion_, _altération_. SYN. Corruptio,
distortio. USUS: Oris depravatio nobis indigna. Non te, sed depravatione
verbi me urgebat. Depravatio et fœditas turpificati animi si videri
possit. Depravatio consuetudinum, opinionum vanitas, animorum
imbecillitas multos alio flectit. Cf. Corrumpo.
DĒPRĀVO, as, avi, atum, are, a. _Tordre_; _altérer_, _corrompre_. SYN.
Corrumpo, pravis moribus imbuo; ab officio abduco, averto, avoco. USUS:
Mores juvenum nostra indulgentia corruptelaque depravantur. Cf. Corrumpo.
DĒPRĔCĀTĬO, ōnis, f. _Prière_. SYN. Precatio, postulatio. USUS:
Deprecatio est, in qua non defensio facti; sed ignoscendi postulatio
continetur. Deprecatione uti. Afferet illi deprecationem periculi ætas
illa, in qua tum fuit, _grâce_.
DĒPRĔCĀTOR, ōris, m. _Celui qui intercède_. SYN. Qui reo veniam et
impunitatem deposcit, et eximit periculo. USUS: 1. Sperabam, me potius
adjutorem tibi futurum, quam miseriarum deprecatorem. 2. Defensor,
_défenseur_. Deprecator fortunarum ac salutis meæ fuisti. Cf. Defensor,
Patronus.
DĒPRĔCOR, aris, atus sum, ari, d. _Prier_; _détourner_, _écarter_. SYN.
Deprecatione impetro, supplico; removeo, recuso. ADV. Paulatim. PHRAS.
1. Deprecare pro me, _intercédez pour moi_, (VULG. Intercede pro me).
Iratos, quæso, animos deprecare; deprecatorem te in meo periculo præbeto;
deprecatoris munus suscipe; deprecatoris partes age; pro capite, pro
salute mea deprecare; in deprecanda principis ira studium tuum adhibe;
operam, studium, auctoritatem pro me interpone; precibus periculum
averte. 2. Iram divinam deprecari, _apaiser par des prières la colère
divine_. Pacem Superum precibus exposcere; finem irarum cœlestium
exposcere. 3. (Culpam suam deprecatus est, VULG.), _il demanda pardon
de sa faute_. Erroris veniam petiit, rogavit; culpam precibus eluit;
ut ejus delicti sibi venia daretur; ut delicti gratia fieret; ut culpa
ea sibi condonaretur, ut noxa remitteretur, oravit. Cf. Venia. USUS:
Multorum vitam a tyranno deprecatus est, _il demanda au tyran la vie de
nombre de citoyens_. Calamitatem a se, mortem, supplicium deprecari. Pro
reditu Ciceronis amici deprecati sunt, _les amis de Cicéron demandèrent
son rappel_. Nullum periculum pro republica; nullam pœnam, si fefellero,
deprecor, _aut_ refugio, _si je vous trompe, j’accepte tous les
châtiments_.
DĔPRĔHENDO, is, di, sum, ere, a. _Arrêter_, _prendre_; _saisir_,
_connaître_, _s’apercevoir_. SYN. Comprehendo, animadverto, agnosco,
comperio, teneo. ADV. Itidem, manifesto. USUS: Aliquem in maleficio, in
manifesto scelere, ipsis oculis facinus deprehendere. Cf. Manifestus.
DĔPRĔHENSĬO, ōnis, f. _Découverte_. EPITH. Manifesta. USUS: Manifesta
veneni deprehensio.
DĔPRESSUS, a, um, _Abaissé_, _bas_. SYN. Demissus, abjectus, humilis.
USUS: 1. Depressa domus. Voce sedata et depressa usus sum. 2. Demersus,
_coulé à fond_, _englouti_. Aiunt hostium classem aut profligatam aut
depressam. Cf. Abjectus, Humilis.
DĒPRĬMO, is, pressi, pressum, ere, a. _Abaisser_, _abattre_, _fouler
aux pieds_. SYN. Affligo, protero, conculco, demitto. )( Extollo,
erigo, effero. PHRAS. 1. Satis hominem depressit, _il a assez humilié
cet homme_. Audaciam hominis egregie contudit; vim ac spiritus fregit;
tumorem compressit; arrogantes hominis spiritus infregit, coercuit,
debilitavit. Cf. Frango, Coerceo. 2. Quid ita te deprimis? _Pourquoi
vous abaisser ainsi?_ Quid ad ista descendis? quid in humiles has ac
sordidas cogitationes te abjicis? cur nihil altum, nihil te dignum
suscipis? cur ita aversus es ab omnis honestæ gloriæ studio? cur nihil
spectas in laude positum? cur animum ita dejicis, demittis? cur animi
magnitudinem ad infima hæc inflectis? Nimium mihi humilis, abjectus,
depressus videtur animus tuus; humi serpere, humi jacere animum tam
sublimem erectumque patiere? Cur ab animi præstantia adeo descivisti?
Cf. Humilis, Abjectus. USUS: Vos etiam meam fortunam deprimitis, vestram
attollitis. Me vituperando affligitis, exstinctum me vi atque impressione
eversum cupitis. Cf. Affligo.
DĒPRŌMO, is, prompsi, promptum, ere, a. _Tirer hors ou de_. SYN. Expromo,
profero, expono, eruo. USUS: Pecunia ex ærario deprompta. Argumentum ex
intimo artificio deprompsi. Cf. Promo.
DĒPUGNO, as, avi, atum, are, a. _Combattre_, _livrer bataille_. SYN.
Decerto, dimico. ADV. Gratis, peregre, valde. USUS: Cum facinorosis
depugnandum, aut serviendum est. Cf. Pugno.
DĒPULSĬO, ōnis, f. _Action de repousser_, _d’écarter_. SYN. Expulsio,
inficiatio. USUS: Adeptio boni, depulsio mali, servitutis, doloris.
DĒPULSOR, ōris, m. _Celui qui chasse_, _qui repousse_. SYN. Expulsor.
USUS: Depulsor dominatus, quam particeps esse maluit.
DĒPURGO, as, avi, atum, are, a. _Nettoyer_. SYN. Purgo. USUS: Crimen
depurgare, iram deprecari.
DĒPŬTO, as, avi, atum, are, a. _Compter_, _supputer_; _estimer_. SYN.
Puto, censeo, existimo. USUS: Vide, ne te hebetem esse deputes. Deputabo
mecum rationes, atque excutiam. Se indignum re aliqua; alterius operam
parvi deputare. Eam rem in lucro deputavit. (_Pro_ destino, _dépêcher_,
barbarum est.)
DĒRĔLICTĬO, ōnis, f. _Abandon_. SYN. Contemptio. EPITH. Injusta. USUS:
Communis utilitatis derelictio contra naturam est. Cf. Solitudo.
DĒRĔLINQUO, is, līqui, lictum, ere, a. _Abandonner_. SYN. Desero,
destituo. USUS: Causam communem derelinquere. Perditus, nec a fortuna
tantum, sed et spe derelictus. Incultus et derelictus ager. Cf. Relinquo,
Desero.
DĒRĔPENTE, _Tout à coup_, _soudain_. USUS: Derepente corruit.
DĒRĬDĔO, es, risi, risum, ere, a. _Rire_, _se moquer de_. SYN. Eludo,
irrideo. PHRAS. Thrasones ubique deridentur, _partout on se moque des
fanfarons_. Thrasones fabula sunt vulgi; ubique ludibrio sunt, ludibrio
habentur; risum movent omnibus; risum cient, excutiunt; deridiculo sunt
omnibus. Cf. Irrideo, Ludibrium. USUS: Contemnite illos, et deridete. Cf.
Contemno.
DĒRĪDĬCŬLUM, i, n. _Moquerie_, _ridicule_. SYN. Irrisio. USUS: Verba
alicui per deridiculum dare.
DĒRĪVĀTĬO, ōnis, f. _Action de détourner (les eaux)_. SYN. Deductio.
USUS: Ductus aquarum, derivationes fluminum.
DĒRĪVO, as, avi, atum, are, a. _Détourner_. SYN. Duco, deduco, traho,
arcesso. PHRAS. Laudis partem in se derivare, _attirer sur soi une partie
de la gloire_. Transmovere in se alienam laudem; in societatem gloriæ
alienæ se offerre; de aliena laude sibi aliquid decerpere. Cf. Adscribo.
USUS: TRANSL. Crimen culpamque in alium derivare, _faire retomber une
faute sur un autre_. Partem curarum in aliud studii genus; rem aliquam in
suum usum derivare, convertere. Cf. Adscribo, Confero.
DĒRŎGO, as, avi, atum, are, a. _Ôter_, _retrancher_. SYN. Detraho,
delibo, minuo. )( Arrogo. ADV. Maxime. USUS: Fidem somniis merito
derogant sapientes. Ea res multum de dignitate populi, de virtutis
existimatione derogavit. Suspicio inimicitiarum auctoritatem et fidem
ejus dictis derogavit. Legi, _aut_ de lege aliquid derogare. Nimium tibi
derogas, dum omnia arrogas. Cf. Demo, Adimo.
DĒRŎSUS, a, um, part. v. anom. derodo. _Rongé_. USUS: Clypei a muribus
derosi.
DĒRŬO, is, rŭi, ere, a. _Détruire_. USUS: De laudibus Dolabellæ cumulum
deruam, _je rabattrai bien le mérite de Dolabella_.
DĒSÆVĬO, is, ii, ire, n. * _Sévir avec violence_; _cesser de sévir_,
_s’apaiser_. SYN. Sævire desino. Cf. Crudelis.
DĒSCENDO, is, di, sum, ere, n., _nonnunquam_ a. _Descendre_. SYN.
Delabor, e loco superiore venio, devolo, me demitto. )( Ascendo. ADV.
Obviam, omnino, pedetentim, propere, timide. PHRAS. 1. Descendit ex equo,
_il descendit de cheval_. Ad pedes se dedit; in pedes desiliit; ad pedes
degressus est. 2. Ad certamen descendere, _en venir aux mains_. Certamini
se offerre; dimicationem subire; in aciem et certamen rem committere;
rem in casum certaminis dare. Cf. Certamen, Pugna. USUS: 1. Descendit de
rostris in campum; in loca æquiora se demisit hostis. 2. Accedo, _venir_.
Ad conditiones oblatas, _vel_ in prœlium tibi descendendum erit. Ad
extrema consilia, ad dimicationem capitis descendi. Ad accusandum, causam
agendam, ad animi remissionem descendere. Alterutram ad conditionem
descendere vult Cæsar.
DESCISCO, is, scīvi, scītum, ere, n. _Se détacher de_, _quitter le
parti de_. SYN. Deficio. ADV. Flagitiose. USUS: A senatu, a republica
desciscere. A virtute, suis moribus, a seipso plane descivit. Cf. Deficio.
DESCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. _Copier_, _transcrire_.
SYN. Exscribo, transcribo, in scripta mea transfero. ADV. Commodius,
decentissime, fuse, generatim, mirifice, paulisper, summatim, varie.
PHRAS. Statum reipublicæ egregie mihi descripsit, _il m’a parfaitement
dépeint l’état de la république_. Formam reipublicæ expressam misit,
exposuit, depinxit, adumbravit, deformavit, expinxit, oculis subjecit.
USUS: 1. Librum describere. 2. Exprimo, _représenter_, _décrire_,
_raconter_. Crassum egregie descripsit. Aliquem suis coloribus
describere. Figuras in pulvere describere. 3. Indico, designo,
_désigner_, _tracer_, _représenter_. Rem definire breviteret verbis
describere. Tu mihi describe, quam viam ineam. Illi me latronem nimirum
describebant. Neminem consciorum sceleris describam. 4. Decerno, designo,
distribuo, constituo, destino, _imposer_, _taxer_, _assigner_. Singulis
urbibus frumenti rationes, vectigalia, leges descripsit. Suum cuique jus,
suum munus describere. Descripsisti urbis partes ad incendium. Descripsit
pecuniam in bellum, Cf. Explico.
DESCRIPTĬO, ōnis, f. _Figure_, _représentation_; _ordonnance_;
_répartition_. SYN. Designatio, figura, forma, distributio, definitio,
dispositio. EPITH. Æqua, æquabilis, brevis, cœlestis, falsa, similis,
solers, subtilis, vetus, apta, tanta. USUS: Descriptio civitatis
a majoribus sapienter constituta. Magistratuum descriptione omnis
reipublicæ forma continetur. Regionum, rerum, ordinum descriptio. Urbis
salubritas, descriptio, pulchritudo. Juris æqua descriptio, certaque
vivendi disciplina.
DĒSĔCO, as, cŭi, ctum, are, a. _Couper_, _tailler_. SYN. Seco.
DĒSĔRO, is, sĕrŭi, sertum, ere, a. _Abandonner_. SYN. Destituo, relinquo,
derelinquo; non adsum, desertum esse patior, prodo, negligo, prætermitto;
a causa alicujus recedo. PHRAS. Aliorum curam geris, te ipsum deseris,
_vous vous occupez des autres et ne songes pas à vous-même_. De aliis
plurimum, de te ipso tuisque rebus minime laboras. Aliena tibi curæ sunt,
tua negligis. Aliorum rationes pluris apud te sunt, quam tuæ. Propensior
ad alios, quam ad te ipsum tua voluntas est. Alienam voluntatem ut
sequaris, tuam deseris. Alienæ ut voluntati morem geras, te ipsum
negligis, derelinquis. Ut aliis satisfacias, aliorum causa te ipsum
destituis. Quid aliis placeat, quid aliorum e re sit, attendis; ratio
rerum tuarum quid postulet, minime cogitas. Ut sequaris alios, discedis
a te; deficis a te; desciscis a te ipso; alienis commodis omni studio,
cura, labore inservis, invigilas, operam das, dicas, navas, præstas,
tribuis, e tuis commodis nihil agis; tua commoda minime tibi cordi sunt.
Aliorum commoda dum captas, tua negligis. Dum aliorum causam foves,
juvas, agis, suscipis, tuam jacere, frigere, neglectam jacere pateris;
tuam abjicis, nihili facis, parvi pendis. De aliena causa sollicitus es,
tuam nihil curas; tuæ causæ oblitus es. Alienæ causæ faves multo magis
ac tuæ. Causam tuam ut alienam, alienam ut tuam tractas. Quod tuæ causæ
dicandum erat studium, dicas alienæ; id ponis, collocas in aliena. Cf.
Relinquo, Deficio, Apostata. USUS: Causam suam, vadimonium, virtutis viam
deserere. Turpe, auxilium implorantes deserere. A voluptatibus, a malitia
deseruntur. A mente, consilio, spe deseritur, _il perd la tête_. A re
familiari desertus, _pauvre_. Cf. Destituo, Relinquo.
DĒSERTĬO, ōnis, f. _Abandon_. Ista quidem velut desertio generis humani
est.
DĔSERTOR, ōris, m. _Celui qui abandonne_; _déserteur_. )( Conservator.
USUS: An proditores salutis meæ estis, an desertores, quos propugnatores
speraveram. Cf. Apostata.
DĒSERTUS, a, um, _Abandonné_, _désert_. SYN. Relictus, incultus, vastus,
vastatus, nudus. )( Celebris, frequens. PHRAS. Locus desertus erat, _le
lieu était désert_. Locus erat humano cultu vacuus; solitudine et inopia
vastus; locus inanis ac vastus a natura, et humano cultu; vasta erat in
his locis solitudo. (VULG. Desertum). Cf. Solitudo. USUS: Ager ab hominum
cultura desertus. Desertissima solitudo. Via deserta, inculta, frondibus
inclusa. Desertus ab officiis amicorum et abjectus. Cf. Solus.
DĒSERVĬO, is, ire, n. _Rendre service_, _servir_. SYN. Servio. USUS:
Officia mea, operæ, vigiliæ amicis deserviunt. Cf. Servio, Curo.
DĒSES, ĭdis, omn. gen. _Oisif_, _inoccupé_. SYN. Otiosus, nil agens.
PHRAS. Desides sumus, _nous sommes inoccupés_. Marcescimus otio situque;
senescimus otio; elanguescimus ignavia; socordius a nobis res agitur,
geritur; luxuriantur animi otio; mulierum ritu sedemus desides, et
cessamus; cessatores ignavi sumus. Cf. Piger. USUS: Sedemus desides domi,
mulierum ritu inter nos altercantes.
DĒSĬDĔO, es, sēdi, sidere, n. _Être assis_. SYN. Subsideo. USUS: Frustra
totum diem desedi.
DĒSĪDĔRĀBĬLIS, e, gen. com. _Désirable_. SYN. Expetendus. USUS: Nihil
desiderabile concupiscunt.
DĒSĪDĔRĀTĬO, ōnis, f. _Désir_. SYN. Desiderium, cupiditas. USUS: In
senibus nec tanta titillatio voluptatis est, nec desideratio. Cf.
Desiderium.
DĒSĪDĔRĬUM, ii, n. _Désir_, _regret_. SYN. Cupiditas; studium, ardor,
amor, sitis, igniculus desiderii. )( Satietas. EPITH. Diuturnum,
gravissimum, incredibile, magnum, melius, minus, mirum, par, summum,
tantum, triste. PHRAS. 1. Desiderium magnum commovit, _il a excité de
grands regrets_. Injecit magnum sui desiderium; magno omnes sui desiderio
affecit; magnum sui desiderium reliquit; est in desiderio civium suorum;
desideria hominum mirifice incendit, excitavit, inflammavit; ingens
sui apud omnes desiderium commovit. 2. Desiderio tui ardeo, _je désire
vivement vous voir_. Æstuo, flagro, exardesco, incendor incredibili
tui desiderio; tenet me desiderium ingens tui; teneor desiderio tui
incredibili; summa cupiditate inflammor; totus sum in desiderio tui;
vehementer te exspecto. Nihil mihi longius, quam ut te videam; studio
teneor acerrimo; admirabili studio concitor; dici non potest, ut
immineam in adventum tuum. Revolvor animo identidem in te; inflammato
studio rapior. Ad insaniam te videre concupisco. Sitientissimum me tui
profiteor; prægestit animus te videre. Efferor studio te complectendi;
discupio tecum esse quamprimum. Ingens tui cupido incessit animum.
Ingens ardor macerat, remordet animum cupido tui. Ingens animum cupido
stimulat, invadit, incessit, me tui conspectu explendi. Dudum me cupido
cepit videndi tui; in desiderium venit amicissimi hominis conspectus;
magno animi fervore feror ad te complectendum; desiderium me tui ingens
cepit; macerat me desiderio tui amicissima consuetudo nostra; jam dudum
in amicissimi hominis amplexum trahi, rapi me sentio; ingens cupido
animum stimulat videndi tui; accendi me incredibili cupiditate videndi
tui persentisco. Cf. Desidero, studium. 3. Desiderium urbis ferre jam non
potest, _il ne peut plus supporter d’être éloigné de Rome_. Impar jam
ferendo est desiderio patriæ; premitur, agitur desiderio patriæ; laborat
ex desiderio patriæ suæ, elanguescit, contabescit, moritur desiderio
patriæ; remordet animum patriæ desiderium; desiderio urbis maceratur. 4.
Desiderium absentis amici lenire litteris possumus, _nous pouvons par
des lettres adoucir les regrets nous cause l’absence d’un ami_. Minuere
desiderium litteræ possunt, efficere, perficere tamen non possunt, ut
omnino ponatur; litterarum subsidio consolari orbitatem nostram possumus;
litteræ præstare possunt, ut intra modum amici desiderium se contineat;
remittere, ac residere tantisper solet dolor ex amici absentia conceptus,
ad conspectum litteratum. USUS: 1. Desiderium commovere, injicere, _faire
désirer qqch_. Desiderium sui relinquere, _laisser de grands regrets_.
Desiderium hominis non fero, _je ne puis supporter l’absence de cet
homme_. 3. Absentis desiderium lenire litteris, _adoucir par des lettres
les regrets que cause l’absence d’un ami_. 4. Desiderium renovare,
instaurare, augere, inflammare, _renouveler_, _augmenter le désir_. Cf.
Studium.
DĒSĪDĔRO, as, avi, atum, are, a. _Désirer_. SYN. Desiderio rei flagro,
in desiderio rei sum, desiderium me tenet, teneor studio rei; omnibus
votis expeto, requiro, postulo, sitio, quæro, cupio, concupisco, aveo,
opto, exopto, cupidus sum, avidus sum, inhio, aspiro, anhelo; in votis
habeo; efferor studio, cupiditate ducor, rapior, inflammatus sum;
studio incensus sum; æstuo, flagro, ardeo, exardesco. ADV. Diutius, in
posterum, magnopere, manifestius, maxime, mediocriter, paulisper, plane,
prorsus, valde, vehementer, graviter. PHRAS. 1. Nihil aliud quam cœlum
desidero, _je ne soupire qu’après le ciel_. Animus meus in cœlo est;
in desiderio cœlum est; æstuat animus, flagratque incredibili patriæ
cœlestis cupiditate; cœlum spectat animus, nec præterea quidquam; tenet
me beatarum in cœlo sedium ardor ingens, ac desiderium; efferor studio
rapiorque cœlestis patriæ; ad cœlum acri animo tendo; incensus studio
sum; animus exardescit cœlestis illius civitatis desiderio; ad cœlum
studio inflammato rapior; dici non potest, quam flagrem desiderio patriæ
cœlestis; quanto studio tenear beatorum sedibus quamprimum perfruendi;
præter cœlum nihil aliud in desiderium venit. Cf. Desiderium. 2. Mirum in
modum tuam laudem desidero, _je désire ardemment vous voir honoré_. Mire,
mirifice, mirabiliter, mirandum in modum, admirabili quodam studio tuam
laudem, tuum decus specto, cupio, aveo, exopto. Percupio tuam laudem;
sum in desiderio tuæ laudis. Tuæ laudis cupiditate incredibili teneor,
ardeo, flagro, sum incensus, sum inflammatus, ducor, trahor, rapior.
Amore flagro tuæ laudis; studio sum incensus laudis tuæ. Alacris animo
sum, ut honestissimum te videam; ut te videam honoratum, laude florentem.
Tua mihi laus carissima est, cordi est, curæ est, prima est, inter primas
ducitur, antiquissima est, in maximis est, inter ea, quæ apud me summa.
Cf. Aveo, Cupio. USUS: 1. Desiderant te oculi mei. 2. Desum, _trouver
qu’il y a manque_. Eo in negotio fidem tuam et diligentiam desideravi.
Nihil in Catone ad summam diligentiam desideres. Desiderata dicuntur tria
militum millia. Tuam operam et diligentiam desidero.
DĒSĬDĬA, æ, f. _Oisiveté_, _paresse_. SYN. Inertia, ignavia, languor,
socordia, segnities. )( Virtus. USUS: Desidiæ se dedere. Plenum esse
desidiæ. Non in umbris, deliciis, otio, languore, desidia animum
affecimus. Cf. Piger, Inertia.
DĒSĬDĬŌSUS, a, um, _Oisif_, _négligent_. SYN. Ignavus, socors, iners,
deses, otiosus. USUS: Desidiosam artem dicimus. Inertissimum otium et
desidiosissimum. Cf. Deses.
DĒSĬDO, is, sēdi, ere, n. _S’abaisser_, _s’affaisser_. USUS: Terra hiatu
vasto desedit.
DĒSIGNĀTĬO, ōnis, f. _Plan_, _indication_. SYN. Descriptio. USUS:
Requiro totius urbis designationem et apparatum. Infinita quæstio sine
designatione personarum et temporum.
DĒSIGNĀTOR, ōris, m. _Ordonnateur des jeux et pompes funèbres_. SYN.
Qui ludis funebribus præest, quique locum, tempus personis designat ad
agendum.
DĒSIGNO, as, avi, atum, are, a. _Marquer_, _indiquer_, _noter_. SYN.
Describo, noto, significo, constituo, destino, definio, animo concipio,
animo metor locum, regionem. USUS: Notat et designat oculis nos ad
cædem. Facinus, consilium atrox designat. Castra, pontem, fabricam,
operis totius formam designare. Designata sunt a DEO cuncta. Designatus,
declaratus, decretus consul in annum sequentem.
DĒSĬLĬO, is, ŭi _vel_ ĭi, sultum, ire, n. _Sauter_, _se jeter de_. SYN.
Celeriter, et quasi saltu descendo, devolo, dejicio me per gradus, etc.
USUS: Rejecta penula de rheda desiluit.
DĒSĬNO, is, sīvi _vel_ sii, sĭtum, ere, n. et a. _Cesser_, _interrompre_.
SYN. Desisto, cesso, finem facio, conquiesco, prætermitto, intermitto,
omitto, evado. )( Incipio. PHRAS. Cur litterarum studia desinis?
_Pourquoi interrompre vos études?_ Ecquid in litterarum studio, velut
perfecta re, conquiescis? cur litteris desistis? rationes litterarias
deponis? Cur refrixit, defluxit, consenuit tam cito illud animi
propositum ardens? cur exaruit tam cito illa vetus discendi cupiditas?
ecquid erat, cur a mente tua tam cito recederes? ecquid litterarum
studia tibi tam obsoleta? qua vetustate, aut negligentia emortuum est,
evanuit, obsolevit, interiit tuum litterarum studium? ecquid tibi velut
finitus labor constitit? cur doctrinarum studia abjicis turpi cessatione?
cur cœptis absistis? cur conticescit, remisit tuus discendi ardor? Cf.
Deficio, Cesso, Finis. USUS: Disputari desitum est. Libenter artem istam
desinerem. Desine communibus locis. Cf. Desisto.
DĒSĬPĬO, is, pŭi, ere, n. _Avoir perdu l’esprit_. SYN. Demens sum,
deliro. USUS: Nimio gaudio prope desipiebam. Populus Atheniensis prope
jam desipiens vestutate. Cf. Deliro, Insanio.
DĒSISTO, is, stĭti, stĭtum, ere, n. _S’arrêter, cesser_, _se désister_.
SYN. Intermitto, cesso, demitto, discedo. PHRAS. 1. Desiste a lacrimis,
_cessez de pleurer_. Missas fac istas lacrimas; mitte istas tandem
querelas; aufer lacrimas; emove hanc pectore tristitiam; lacrimas
cohibe, inhibe, tene; tempera tandem a lacrimis; sit modus lacrimis;
impera tandem dolori tuo, et lacrimas reprime. Cf. Lacrima. 2. Dudum a
litterarum studiis destitit, _depuis longtemps il a abandonné l’étude_.
Dudum litteris et scholæ multam salutem dixit; a musis, ut si bellum
ipsis indixisset, se disjunxit; divortium fecit cum musis; litterarum
studia abjecit; operam a studiis alio traduxit, transtulit; litterarum
studia missa fecit; librorum usum dimisit, deposuit; a studio bonarum
artium discessit, se abjunxit Cf. Desino. 3. Desistet, spero, a petitione
consulatus, _j’espère qu’il cessera de briguer le consulat_. Abibit,
opinor, a petitione consulatus; ambitiosa hæc consilia abjiciet; abducet
animum ab ambitioso hoc consilio; incepto absistet; deponet, nisi me
fallit conjectura, voluntatem petendi consulatus; damnabit periculosa
hæc consilia; voluntatem abjiciet. USUS: Causas tandem agere desiste.
Auctionem facere destitit. Orare Pompeium non desisto. De sua sententia
desistere, discedere. Cf. Cesso, Desino, Abrumpo.
DESPECTĬO, ōnis, _Mépris_. SYN. Contemptio. USUS: Consolabitur eum
magnitudo animi, et humanarum opinionum alta quædam despectio. Cf.
Contemno.