"Mia patro", la kantistino rakontis, "estis _Antonio_[16]
Bianetti, fama violonisto, kiu el pasintaj jaroj ne povas esti
nekonata al vi, ĉar lia famo per la koncertoj, kiujn li faris ĉe
kortegoj kaj en grandaj urboj, ĉie disvastiĝis. Mi povas lin
prezenti al mi ankoraŭ nur el mia plej frua juneco, violonantan al
mi la gamon, kiun jam trijara mi tre ĝuste kante ripetis. Mia
patrino siatempe estis bonega kantistino kaj kutimis en la koncertoj
de la patro prezenti kelke da arioj kaj kanzonetoj. Mi estis
kvarjara, kiam mia patro mortis dum vojaĝo kaj nin postlasis
malriĉajn. Mia patrino devis decidiĝi, per kantado perlabori nian
vivtenon. Post unu jaro ŝi edziniĝis kun muzikisto, en la komenco
onidire tre flatinta ŝin; sed poste montriĝis, ke li edziĝis kun
ŝi nur, por uzi ŝian voĉon. Li fariĝis muzika direktoro en
malgranda urbo en Alsaco, kaj tiam des pli komenciĝis nia suferado.
Mia patrino naskis ankoraŭ tri infanojn kaj tiom perdis sian voĉon,
ke ŝi preskaŭ ne plu povis kanti eĉ unu sonon. Per tio la plej
granda monfonto de mia duonpatro estis elĉerpiĝinta, ĉar liaj
koncertoj nur per mia patrino estis brilaj kaj multe vizitataj. Li de
nun terure ĉikanis ŝin; al mi li nenion plu volis doni por manĝi,
ĝis kiam li fine elpensis rimedon por utiligi min. Dum tutaj tagoj
li turmentis min kaj violonante lernigis al mi plej malfacilajn
pecojn de _Mozart_, _Gluck_, _Rossini_ kaj _Spontini_, kiujn ĉiam
dimanĉe vespere mi trakantis kun multe da aplaŭdo; la kompatinda
_Schepperl_[17]—tiel oni kripligis mian nomon Giuseppa—fariĝis
unu el tiuj malfeliĉaj mirinfanoj, al kiuj la naturo donis belan
talenton por ilia plej granda malfeliĉo; la kruela homo ĉiutage
min kantigis, li vipis min, li dum tutaj tagoj nenion donis al mi
por manĝi, se mi ne ĝuste ekkantis; sed la patrino ne plu longe
povis elteni la vidon de miaj turmentoj; ŝajnis, ke ŝia vivo
forfluas en ŝiaj silentaj larmoj; ian printempan matenon ni trovis
ŝin mortintan. Por kio mi rakontu al vi pri la jaroj de mia nun
komenciĝinta suferegado? Mi estis dekunujara, mi devis mastrumi,
eduki la junajn gefratojn kaj krome lerni la kantadon por la
koncertoj! Ho, estis infera torturo!
En tiu tempo ofte iu sinjoro venis al ni, ĉiam kunportante al la
patro sakon plenan de kvinfrankaj moneroj. Mi sen hororo ne povas
pensi pri li. Ĝi estis granda, malgrasa viro de meza aĝo; li havis
malgrandajn, palpebrumantajn grizajn okulojn, kiuj per sia
malagrabla, pika esprimo diferencigis lin de ĉiuj homoj, kiujn mi
iam vidis. Min precipe li ŝajne korfavoris. Kiam li venis, li
laŭdis mian grandon, mian konvenan konduton, mian vizaĝon, mian
kantadon. Li min sidigis sur siaj genuoj, kvankam nevola hororo
forpuŝis min de li; li kisis min malgraŭ mia kriado, li kontente
diris: 'Ankoraŭ du, tri jaroj, tiam vi estos taŭga, Schepperl!' Kaj
li kaj mia duonpatro ĉe tiu antaŭdiro eksplodis per sovaĝa rido.
En mia dekkvina naskotago mia duonpatro al mi diris: 'Aŭdu,
Schepperl, vi nenion posedas, vi nenio estas, mi nenion donas al vi,
mi nenion postulas de vi, por mi ankaŭ plene sufiĉas miaj tri
ceteraj infanaĉoj; _Christel_[18] (mia fratino) nun anstataŭ
vi fariĝos la mirinfano. Kion vi posedas, vian kantadon—multe ĝi
ne estas—vi ricevis de mi, per tio vi perlaboros vian vivtenon.
Cetere la onklo en Parizo pro kompato volas akcepti vin en sian
domon.'—'La onklo en Parizo?', mi miregante ekkriis, ĉar ĝis nun
mi ne sciis pri la ekzisto de tia onklo. Jes, la onklo en Parizo, li
respondis, li povas alveni jam hodiaŭ aŭ morgaŭ.
Vi povas imagi, kiom mi ĝojis! Pasis tri jaroj, sed ankoraŭ hodiaŭ
la memoro pri tiuj horoj en mi estas tiel viva, kvazaŭ estis
hieraŭ. La feliĉo, forlasi la domon de mia patro, la feliĉo, havi
onklon, kiu min kompatas, la feliĉo, veni al Parizo, kie mi imagis
la centron de eleganteco kaj de feliĉego,—mi estis ebria de tiom
da feliĉo; ĉiufoje, kiam pasis veturilo, mi rigardis eksteren,
ĉu ne venas la onklo, por kunpreni min en sian regnon. Fine iun
vesperon veturilo haltis antaŭ nia domo; mi flugkuris malsupren, mi
disetendis miajn brakojn renkonten al mia savonto—kruela senreviĝo!
Estis la viro kun la kvinfrankaj moneroj.
Mi estis preskaŭ senkonscia en tiuj momentoj, sed tamen mi neniam
forgesos la diablan ĝojon fulme brilantan el liaj grizaj okuloj,
kiam li vidis min alten kreskinta; ankoraŭ nun mi aŭdis lian grakan
voĉon: 'Nun vi estas ĝusta, kolombeto, nun mi volas enkonduki vin
en la grandan mondon.' Li kaptis min per la unu mano, per la alia li
ĵetis monsakon sur la tablon; la sako malfermiĝis, brila amaso da
arĝentaj kaj oraj moneroj ruliĝis teren; miaj tri pli junaj
gefratoj kaj la patro ĝojkriis, sur la planko ŝoviĝis tien kaj
tien kaj kolektis la monerojn,—ĝi estis—mia aĉetprezo!
Jam la sekvintan tagon ni vojaĝis al Parizo. La malgrasa viro (mi ne
kapablis, lin nomi onklo) konstante faris al mi predikon pri tio,
kiel belan rolon mi ludos en liaj salonoj. Mi ne povis ĝoji: angoro,
neklarigebla korpremo anstataŭis mian ĝojon, mian feliĉon. Antaŭ
granda, lumigita domo la veturilo haltis: mi estis en Parizo. Dek
ĝis dekdu belaj, ĉarmegaj knabinoj malsupren saltetis sur la
larĝaj ŝtuparoj renkonten al ni. Ili karese ĉirkaŭprenis kaj
kisis min kaj nomis min fratino Giuseppa; mi demandis la malgrasulon:
'Ĉu tio estas viaj filinoj, sinjoro?'—'_Oui, ce sont des
filles!_[19]', li ridante ekkriis, kaj la knabinoj kaj la
multnombra servistaro aliĝis per maldelikata, eksploda rido!
Elegantaj vestoj, luksaj ĉambroj distris min. La sekvintan tagon mi
estis belege vestata, oni kondukis min en la salonon. La dekdu
knabinoj, plej elegante vestitaj, sidis ĉe ludotabloj, sur kanapoj,
ĉe la piano. Ili tre vive interparolis kun junaj kaj malpli junaj
sinjoroj. Kiam mi eniris, ĉiuj forlasis sian lokon, iris renkonten
al mi kaj min rigardis. La mastro min kondukis al la piano, mi devis
kanti; mi ricevis ĝeneralan aprobon. Oni partoprenigis min en la
interparolado, miaj malkleraj, duone italaj esprimoj estis
konsiderataj naiveco; oni admiris min, mi ankoraŭ hodiaŭ ruĝiĝas,
pensante, per kiaj vortoj oni tion diris al mi. Tiel kelke da tagoj
pasis en ĝojo kaj plezuro. Mi vivis ne embarasate, mi estus povinta
vivi kontente, se mi ne sentus min plej nekomforte, preskaŭ angoreta
en tiu domo, en tiu societo; naive senruza mi opiniis, ke tia do
estas la granda mondo kaj oni devas akomodiĝi al ĝiaj moroj. Sed
unu afero frapis min: iun vesperon okaze preterirante la ŝtuparon mi
vidis, ke la sinjoroj vizitantaj nin, donis monon al la pordisto,
ricevis por ĝi bluajn aŭ ruĝajn kartojn kaj ree transdonis tiajn
al servisto antaŭ la salono. Juna dando, preterpasanta min, kun
karesemaj rigardoj montris al mi unu el tiuj ruĝaj kartoj; mi
ankoraŭ hodiaŭ ne scias, kial mi ruĝiĝis pro tio. Sed aŭskultu
plue, kio baldaŭ okazis.
Vidu, kara doktoro, jen mi havas malgrandan, sensignife aspektantan
paperon. Al ĝi mi ŝuldas mian savon. Iumatene mi ĝin trovis sub la
bulkoj de mia matenmanĝo. Mi ne scias, de kiu favora mano ĝi
devenis, sed la ĉielo rekompencu la koron, kiu min kompatis. Jen
ĝia enhavo:
'Fraŭlino!
La domo, en kiu vi loĝas, estas malĉastejo; la sinjorinoj, kiujn
vi vidas ĉirkaŭ vi, estas publikulinoj; ĉu nia konfido al Giuseppa
do ne estis prava? Ĉu mallongan fibrilon de feliĉo ŝi volas aĉeti
per longa pento?'
Ĝi estis terura lumo, ĝi minacis plene blindigi min, ĉar preskaŭ
tro subite ĝi disŝiris mian senruzan infanan penson kaj la iluzion
pri senzorga, feliĉa situacio. Kion fari? En mia vivo mi ankoraŭ ne
lernis fari decidojn. La viro, al kiu apartenis tiu domo, ŝajnis al
mi terura sorĉisto, povanta legi ĉiun mian penson kaj nepre jam nun
pri tio informita, kion mi sciiĝis. Kaj tamen mi preferis morti, ol
ankoraŭ unu minuton resti tie.—Mi estis aŭdinta knabinon rekte
kontraŭe de mia loĝejo paroli itale; mi ne konis ŝin,—sed ĉu mi
do konis iun alian en tiu giganta urbo? Tiuj patrolandaj sonoj naskis
en mi konfidon, mi volis ŝin petegi surgenue, savi min.
Estis la sepa matene: restinte fidela al mia kampara moro, mi ĉiam
frue leviĝis kaj kutimis tuj poste matenmanĝi, kaj tio savis min.
En tiu tempo ĉiuj ankoraŭ dormis, eĉ granda parto de la
servistaro. Nur la pordisto estis timinda. Sed ĉu li povus pensi, ke
iu forkuros el tiu templo de l'belego? Mi riskis la aferon; mi kovris
min per mia nigra, malpompa manteleto; miaj genuoj ŝanceliĝis, kiam
mi preteriris la loĝion de l'pordisto; li ne rimarkis min; tri
paŝoj, kaj mi estis libera.
Dekstre trans la strato loĝis la itala knabino. Mi salte transpasis
la larĝan straton; mi frapis al la pordo, servisto malfermis. Mi
demandis pri la itale parolanta signora kun la nigra bukla kapo. La
servisto ridis kaj diris, ke mi supozeble celas la malgrandan
ekscelencon _Seraphina_: 'tiun saman, tiun saman', mi respondis,
'tuj konduku min al ŝi'. Li komence ŝajnis heziti, ĉar ankoraŭ
estis frua tago, sed miaj petoj lin decidigis. Li kondukis min en la
duan etaĝon, diris al mi, ke mi atendu kaj poste vokis ĉambristinon,
por anonci min al ŝia ekscelenco. Mi pensis, ke la bela itala
knabino estas de mia klaso; mi hontis malkaŝi mian situacion al iu
pli altranga, sed oni ne lasis al mi tempon, por pripensi; la
ĉambristino aperis, por konduki min al la lito de sia mastrino. Jes,
estis ŝi, estis la bela, juna sinjorino, kiun mi aŭdis parolanta
itale. Mi ĵetis min teren antaŭ ŝi kaj petegis ŝin pri ŝia
protekto; mi devis rakonti al ŝi mian tutan historion. Ŝajne
kortuŝita, ŝi promesis savi min. Ŝi venigis la serviston, kiu
suprenkondukis min, kaj ordonis al li nepran diskretecon; poste ŝi
destinis por mi malgrandan ĉambron, kies fenestroj rigardis al la
korto, donis al mi ion por labori kaj manĝi, kaj tiel mi vivis kelke
da tagoj en ĝojo pri mia savo, en timo pri mia estonteco.
La domo, en kiu mi estis akceptita, apartenis al la sendito de
malgranda germana kortego. Ŝia ekscelenca moŝto estis lia nevino,
naskita italino, kiu estis edukata ĉe li en Parizo. Ŝi estis
korbona, aminda estaĵo, kies bonfarojn mi neniam forgesos. Ĉiutage
ŝi venis al mi kaj min konsolis; ŝi diris al mi, ke la ŝtatsendito
per siaj servistoj informiĝis en la domo de la malica viro. Ke oni
estas tre konsternita, sed klopodas kaŝi tion. La servistoj transe
sekretas, ke fraŭlino sin ĵetis el fenestro de la dua etaĝo en la
kanalon de la _Seine_. Stranga dispono de la providenco! Mia
ĉambro estis angula ĉambro kaj per la unu flanko rigardis al la
strato, la alia abrupte malsupreniris en kanalon. Mi memoras, ke en
tiu mateno mi malfermis fenestron de la kanala flanko; verŝajne ĝi
restis malfermita, kaj tiel kredeble oni klarigis al si mian
malaperon. Signora Seraphina en tiu tempo estis revenonta Italujon,
ŝi bonvolis min kunpreni. Eĉ ankoraŭ pli ŝi utilis al mi; ŝi
instigis siajn gepatrojn en _Piacenza_, ke ili akceptu min en
sian domon kvazaŭ sian infanon; ŝi kulturigis mian talenton, al ŝi
mi dankas la liberecon, la vivon, la arton, ho! eble pli, ol mi
scias. En Piacenza mi koniĝis kun orkestrestro Boloni, kiu cetere ne
estas italo; li ŝajnis min ami, sed li tion ne diris al mi. Baldaŭ
poste mi akceptis la vokon al ĉi-tiea teatro. Oni min ĉi tie
ŝatis, oni ankaŭ alie bonevolis al mi, mia konduto kaj mia
reputacio estis neriproĉeblaj; ho, en tiu longa tempo mi neniam
vidis ĉe mi viron,—krom—tiun belan korligon mi povas sen ruĝiĝo
konfesi al vi,—krom Boloni, kiu baldaŭ post mi vojaĝis ĉi tien.
Vi nun aŭdis mian vivon, diru al mi, ĉu mi faris ion, por meriti
tiel maldolĉan punon? Ĉu mi tiel terure kulpiĝis?"