Leonardo Marston staris sur la perono de la fabrikejo en Linkfield,
ironte hejmen, la unuan vesperon post sia reveno. Feliĉigis
lin, vidi ĉi tie kaj tie aretojn da kontentaspektaj laboristoj,
hejmenirantaj je frua horo. Kelkaj rapidis por ludi, post la
temanĝo, sur sportkampo, dediĉita de la firmo al la laboristoj;
aliaj, same kontentaj, intencis pace labori en siaj malgrandaj
ĝardenoj. Multaj el liaj proponoj pri reformoj kaj plibonigoj en
la stato de la laboristoj renkontis kontraŭstaron de l' flanko de
sinjoro Vincent kaj de fraŭlino Haverford. Tamen li persistis kaj
sukcesis efektivigi unu reformon post alia; kaj en ĉiu okazo oni
devis konfesi la saĝecon kaj la rezultantan profiton de la reformoj.
Li forte kontraŭstaris tendencojn malaltigi prezojn, sed insistis
pri profitodona kalkulado por superaj komercaĵoj, por ebligi la
firmon pagi decajn salajrojn al kompetentaj kaj feliĉaj metiistoj.
Ankaŭ la alpreno de ĉi tiu principo bonefikis kaj rezultis je
senegala reputacio pri fidindeco kaj altagrada kvalito de la
fabrikaĵoj.
La hodiaŭa tago alportis al Leonardo agrablaĵojn kaj
malagrablaĵojn: korajn bonvenigojn de multaj amikoj, de egaluloj,
kiel ankaŭ de subuloj,--kaj malagrablan interparolon kun lia ĉefo,
sinjoro Vincent. Tiun diskuton kaŭzis la intencata eltiro el la
firmo de la kapitalo apartenanta al Malkomo kiel depatrina heredaĵo.
Sinjoro Vincent forte malplezuriĝis, kiam lia juna kunfirmano
eldiris la opinion, ke fraŭlino Haverford malbone influas Malkomon,
kaj ke eble ŝi instigis lin al tiu stranga konduto. Malplaĉis al li
la trankvila asertemo de la pli juna viro, kaj la aludita supozo, ke
tio ne estas por li mem novaĵo. Ju pli sinjoro Vincent sentis, ke
li perdas la konfidon kaj amon de sia sola, amata filo, des pli li
ĵaluziĝis pri la ama respekto, kiun ĉi tiu montris al Leonardo.
Marston prave divenis, ke malantaŭ ĉi tiu elmontro de malplezuro
sin kaŝas ne nur ĵaluzo kaj turmentiĝo, sed ankaŭ, kaj senfine
pli dolore, kontraŭvola konfeso al si mem, ke la konjektoj de lia
juna kunfirmano estas tute ĝustaj. Sinjoro Vincent malbonhumore
komprenigis al li, ke ekzistas aferoj, kiuj estas tro privataj por
pritraktado en kontoro.
Sed ĉi tiuj malagrablaj aferoj jam ne okupis la pensojn de Leonardo.
La plaĉa vidaĵo antaŭ li tro forte ĉarmis lin. Trapasante la
ĝardenon antaŭ la fabrikejo, li trafis areton da bonorde vestitaj
junaj virinoj. Kun afabla saluto li volis preterpasi, kiam unu el
la knabinoj alparolis lin Esperante per malrapide, timeme eldiritaj
vortoj:
--Ni ĝojas, sinjoro Marston, ke vi jam revenis. Ĉu vi vizitos nian
Esperanto-klubon hodiaŭ vespere?
Alia knabino diris samlingve:
--Ni tre volas aŭdi vian rakonton pri la kongreso.
Leonardo Marston, la prezidanto de la loka Esperantista grupo,
respondis bonkore:
--Ne, bedaŭrinde, mi ne povas veni; ĵus reveninte, mi estas tro
okupita de privata laboro. Cetere, mia raporto estas farota laŭ
aranĝo venontan ĵaŭdon. Ĉu vi havis bonajn kunvenojn dum mia
foresto?
La dua parolintino, vigla, gajaspekta knabino, diris alprenante
seriozan mienon:
--Ne, ne tre bonajn. Ni certe ne tiom ĝuas la klubkunvenojn, kiam vi
forestas, sinjoro Marston.
La juna direktoro respondis ridetante:
--Tio estas malprava, Bessie; vi devas peni esti sendependaj de iu
kondukanto. Nu, bonan vesperon,--li aldiris angle, ĉar kelkaj el la
junaj laboristinoj ne estis Esperantistinoj.
--Bonan vesperon, sinjoro Marston,--ekkriis ĉiuj kore, tamen kun
plena respekto.
Leonardo Marston rapide iris antaŭen laŭ la ĉefvojo al la vilaĝo,
preterpasante kaj salutante kelkajn aliajn aretojn da laboristoj kaj
laboristinoj. Poste, por atingi sian domon pli frue, li devojiĝis
kaj transiris vastan ĉirkaŭbaritan herbejon. Ĉe la kontraŭa
ekstremaĵo de la herbejo troviĝis kampa pordego, kondukanta al alia
parto de la kurba ĉefvojo, apud la muro, kiu limigis la teraĵon
de fraŭlino Haverford. Ĉe tiu kampa pordego staris du homoj,
knabino kaj viro. Alproksimiĝante, Leonardo rekonis Lornan Prior
kaj "_the honourable_" Algernon Villiers en uniformo de kapitano
de teritoria[5] roto. Tiu lasta, antaŭen klinita al la knabino,
duonsidis sur protekta angulŝtono. Ŝajnis al Leonardo, ke li penas
igi sin agrabla al sia kunulino. Lorna Prior dorse apogis sin sur la
traboj de la pordego. Ŝiaj kunplektitaj manoj formis subtenilon por
la malantaŭo de la kapo, kiu havis amason da belaj, orbrunaj haroj,
neligite pendantaj sur ŝiaj ŝultroj. Ambaŭ ne rimarkis Leonardon.
Jam li povis aŭdi la arĝentsonan voĉon de la knabino, feliĉe,
naive ridanta. Subite ŝi turnis la vizaĝon al la oficiro kaj iom
dramece disetendis la brakojn, kvazaŭ ŝi volas geste ampleksi la
tutan mondon. Unu el ŝiaj manoj Algernon Villiers lerte ekkaptis
kaj, spite barakto de la flanko de la knabino, li sukcesis premi ĝin
al siaj lipoj. Lorna Prior, ridante, faris al la kuraĝulo kelkajn,
certe ne tro severajn, riproĉojn kaj jam kuris trans la vojon al
pordo en la muro, kiam ŝi ekvidis Leonardon Marston. Tuj ŝi haltis
kaj ĝoje ekkriis:
--Ho, jen venas sinjoro Marston. Vi devas resti momenton por paroli
kun li, sinjoro Villiers.
Sufiĉe alproksimiĝinte al la surprizita paro, Leonardo ĝentile
levis la ĉapelon kaj trankvile diris:
--Bonan vesperon.
La knabino iom ruĝiĝis, sed ŝia ĝojo ĉe la ekvido de la
veninto estis evidente tre sincera. Ili jam interŝanĝis salutojn
en la kontoro, kien Lorna venis kun ia preteksto, aŭdinte pri la
neatendita reveno de la amiko. Sur la vizaĝo de la juna oficiro
ekaperis ombro de malplezuro, sed li estis tro fiera pri sia
bonedukiteco, por ne peni tuj ŝajnigi plezuron kaj afablecon. Li
do salutis la industriiston kun ioma parado de ĝentileco, kiu,
tamen, enhavis pli-malpli da nekonscia sinmalaltigo, kaj nur mallerte
kaŝis lian kutiman arogantecon kontraŭ tiuj, kiujn li rigardis
kiel sociajn subulojn. Leonardo klare vidis tion, sed li sentis
nek surprizon, nek ofendiĝon. Li redonis la saluton kun perfekta
ĝentileco kaj sia kutima trankvila digno, kiu faris rimarkeblan
impreson sur la junan aristokraton.
--Fraŭlino Prior sciigis al mi,--diris ĉi tiu kun nuanco de
kompato en la voĉo,--ke vi ĵus revenis de internacia Esperantista
kongreso. Nu, malkaŝe dirite, mi ne ŝatas tiun movadon, almenaŭ
mi bedaŭras la partoprenon en ĝi de angloj. Se la angleparolantoj
sin tenus aparte de ĉi tiu, cetere, senespera projekto altrudi
al la mondo artefaritan, kaj tial nenaturan, lingvon, ĝi baldaŭ
fiaskiĝus.--Iomete riverencante al Lorna, li diris plue kun
favoropetanta rideto:--La ĉarma kaj fervora elokventeco de fraŭlino
Prior tamen preskaŭ sincere dezirigis min trovi kelkajn ecojn en
via movado, kiujn mi povus aprobi, ne perfortante mian senton de
patriota devo. Sed mia patriotismo estas por mi tro sankta afero,
por fari ion, kio iel povus malhelpi la universalan alprenon de
nia kara angla lingvo por internacia komunikiĝado kaj la el tio
rezultantan realiĝon de tute justa peno, fari la anglo-saksan nacion
la nedisputeblan mondpotencon.
Lorna ekturnis la okulojn for de la alloga, delikate ĉizita vizaĝo
de la parolinto al sia malnova amiko, por sciiĝi, kion ĉi tiu
diros responde al asertoj, kiujn ŝi ne povis, kontentige por si
mem, refuti. La senpasiaj trajtoj de Leonardo Marston montris nenian
emocion, nek malplezuron, nek deziremon konvinki profanulon. Preskaŭ
enpensiĝe li respondis:
--Oni ja trovas ankoraŭ nuntempe en ĉi tiu lando, kiel ankaŭ
en aliaj landoj, kelkajn--jam ne multajn--personojn, kiuj, kun
larmoj en la okuloj, bedaŭras, ke la mondo rifuzadas alpreni
ilian karan, belan idiomon kiel solan internacian lingvon. Sed
sopirado ne alkondukas nin al la tiel urĝe bezonata celo: la
unuanima alpreno de simpla, bela kaj ĉiurilate taŭga helplingvo
kiel internacian komunikilon. Esperanto estas tio altagrade. La
mondo kun sia lingva konfuzeco kaj la rezultantaj reciprokaj
malkompreno, malfidemo, kaj malamo; la mondo, ĝemeganta sub
sensencaj, diabloinspiritaj armilaroj, abomenitaj de ĉiuj, ne
povas senfine atendi la plenumiĝon de senespera deziro de miopaj
patriotoj.--Fikse sed bonkore rigardante en la vizaĝon de la pli
juna viro, kaj iom plivarmiĝante, li diris plue:--Mi tre timas,
sinjoro Villiers (pardonu ŝajnan malĝentilaĵon) ke viaj ideoj
pri patriotismo estas iom arĥajaj. Malvera patriotismo estis en la
daŭro de la historio de l' mondo unu el la plej grandaj malbenoj,
kiu estas hodiaŭ ekspluatata de arego da egoistaj fabrikantoj,
ŝtatistoj, ĵurnalistoj, ambiciuloj, kaj aliaj. Kredu al mi, ke
ekzistas pli altanima speco de patriotismo, nome: dezirego, vidi
sian propran patrujon okupi ĉefan lokon en komuna penado levi la
tutan homaron sur bonstate, morale, kaj spirite pli altan nivelon.
Tielnomita patriotismo, kiu celas nur pligrandigon je la malprofito
de aliaj, pli malfortikaj nacioj, kaj kiu sekvigas malamon al ĉiuj
aliaj popoloj, estas tendenco malutilega al la homaro, kaj ne meritas
la nomon patriotismo. Kian rajton havas unu popolo perforte fariĝi
mondpotenco?
La juna kapitano senpripense kaj iom varme respondis:
--La naturan rajton de supereco.
Trankvile, sed akcente Leonardo Marston rediris:
--Tio estas supraĵe tre belsona frazeto, sed tute bazita sur erara
koncepto. "Natura rajto" estas termina malĝustaĵo. "Rajto" estas
trispeca: Morala, laŭleĝa, aŭ speciale Diodonita. Ĉiu rajto,
do, estas: aŭ interkonsentitaĵo laŭ moralo aŭ leĝoj; aŭ
donitaĵo de supre. Verŝajne vi intermiksas la povon, kiun liveras
fizika supereco, kun la rajto libervole donita pro animsupereco.
Povo ne estas rajto, kaj perforta uzo de fizika supereco estas
maldecaĵo. Ne, la doktrino de "natura rajto de supereco" ne estas
akvotenebla[6], kaj vi estus, eble, la unua, kiu laŭte plendus pri
ĝi en la okazo, se iu, kiom ajn supera je vi, agus kontraŭ vi laŭ
ĉi tiu doktrino.
--Tute ne, sinjoro Marston; ĉar ĉiutage mi submetas min volonte
aŭ nekonscie al tiu doktrino. Kiel oficiro, mi estas regata de miaj
superuloj, kaj, kiel politikisto, de miaj estroj.
Leonardo Marston ridetis.--Ĉu vi vere penas kredigi vin,--li
demandis,--ke tiu komparaĵo estas ĝusta? Obei, kiel oficiro, al
armeaj superuloj kaj sekvi, kiel politikisto, propravole elektitajn
estrojn, estas aferoj tute malsimilaj, ol esti perforte regata de
fremda, malsimpatia popolo. Mi bedaŭras, tamen, ke mankas al mi la
tempo daŭrigi la diskuton.
--Mi ankaŭ timas, ke tute senutile estos de mia flanko, peni
konvinki tian fervoran Esperantiston, kiel vi, sinjoro Marston.
La juna oficiro kun granda afableco adiaŭis Leonardon Marston kaj
Lornan Prior, esprimante la esperon tre baldaŭ denove renkonti
ilin. Li havis elegantan, tre plaĉan eksteraĵon kun delikataj
vizaĝotrajtoj. Virinoj trovis lian senbarban vizaĝon kaj liajn
pro senzorgeco kaj facilanimeco ĉiam ridetantajn bluajn okulojn
tre allogaj, kvankam multaj ne estis blindaj je la malprofundeco
de liaj pensoj kaj je la egoismo de lia karaktero, kaj al kelkaj
malplaĉis lia naiva supozo, ke ĉiuj virinoj estas ĉarmataj de lia
nekontraŭstarebla personeco. Li flatis sin, ke li jam impresis la
koron de la ĉarma, sprita knabino, Lorna Prior. Ĉi tiu penso faris
al li plezuron, kiam li rapidis en la direkto al manovra tendaro,
sed la plezuron iom difektis malagrabla penso, ke tiu impertinentulo
Marston eble supozas, ke li donis al li trafan lecionon. Volonte li
rekomencus la diskuton kun li pri "Patriotismo kontraŭ Esperanto" en
la ĉeesto de amikoj, kiuj nepre aprobos liajn opiniojn. Li baldaŭ
farus "pajlhakaĵon" el liaj argumentoj kaj elmetus al malestimo
liajn malpatriotajn klopodojn kaj ĥimerajn ideojn pri tutmonda
frateco. Ridindaĵo! Kio tiam fariĝus el la nobliga militista
profesio? Nacio de laktosuĉulaĉoj ni estus, sen entreprenemo, sen
fiereco, sen nacia memestimo. Neniam! La juna kapitano soifis rompi
lancon kun sia ĵusa kontraŭulo.
Niaj malnovaj amikoj foriris en mala direkto al la vilaĝo. Gaje
ridante, Lorna prenis la brakon de Leonardo kaj ekkriis:
--Ho, sinjoro Marston, mi tre ĝuis la diskuton kun sinjoro Villiers
pri Esperanto.
Ŝi estis gracia knabino en la fruprintempo de dolĉa virineco,
sed, ŝajne, ankoraŭ nekonscia pri tio. Kvankam ŝi estis sufiĉe
altkreska kaj por sia aĝo treege boninstruita, ŝiaj neligitaj
haroj, ankoraŭ iom mallongaj jupoj kaj ĉarma naiveco, lumanta el
rimarkinde belaj, bluaj, okuloj, aspektigis ŝin tre knabineca.
Leonardo rigardis esplore kaj zorgeme en la suprenturnitan vizaĝon
de la knabino. Li ne rekte respondis al ŝia parolo.
--De kiam ekzistas tiaj amikaj rilatoj inter vi kaj "la honorinda"
Algernon Villiers?--li demandis.
Lorna gaje ridis sen embaraso kaj iom petole respondis:
--La akcento sur la vorto "tiaj" supozeble estas ĝentila aludo pri
la manovreto de sinjoro Villiers premi kiseton sur la dorson de mia
mano; ĉu ne? Li nur amuzas min. Ne aspektu tiel serioza, sinjoro
Marston. Se vi aŭskultus lin, dum li penadas fari el si filozofon,
vi vere amuziĝus. Filozofio certe ne estas lia plej brila forto.
Tre afable li penas fari sin agrabla. Sendube mi devus senti pro tio
profundan dankemon.
La viro ĉe ŝia flanko ekridetis kontraŭvole, sed, momenton poste,
denove alprenis pli seriozan mienon.
--Ne kuraĝigu lin, Lorna,--li diris milde.
--"Kuraĝigu lin!"--ekkriis la knabino kun iom riproĉa
voĉtono,--tia penso eĉ ne venis al mi en la kapon.
--Volonte mi kredas; tamen mi havas sufiĉan kaŭzon, por averti vin.
--Kaŭzon? Kian?
--Bedaŭrinde, virineto, mi ne povas, hodiaŭ, kontentigi vian
scivolecon. Fidu al mi; mi havas sufiĉan motivon.
Lorna rigardis en la enpensan vizaĝon de la amiko. Ŝajnis al
ŝi, ke ŝi neniam antaŭe vidis en ĝi tiom da bonkoreco, tiom da
nobleco kaj firmeco. Unu rigardo sufiĉis: al tiu viro ŝi povas fidi
sen plua demando. Tiom ŝi jam kutimis fidi lian saĝon kaj lian
sindonemon al ŝi, ke ŝi eĉ ne miris pri lia averto. Post momenta
silento ŝi ekparolis fervore kaj gravmiene:
--Mi estas tre kontenta, ke vi ree estas ĉi tie. Kiel bonkora
kaj aminda vi estis, tuj oferante pro ni la lastajn tagojn de via
libertempo! Mi tute ne volis tion, sinjoro Marston, kaj mi tre, tre
bedaŭras, ke tiaj belegaj tagoj estis tiel forprenitaj al vi.
--Tio ne estas grava afero, Lorna. Antaŭsento, ke mi povos iel helpi
al vi ĉiuj, pelis min ĉi tien. Mi neniel povus ĝui la lastajn
tagojn tie post la ricevo de via letero.
--Vi estas tiel bona, kaj mi neniam forgesos la grandan bonkorecon,
kiun vi ĉiam montras al ni.--Denove ŝi silentis momenton, kaj poste
parolis plue:--Estas hontinde ĝeni vin per niaj ĉagrenoj tuj post
via reveno, kiam viaj pensoj estas ankoraŭ plenaj de la plej ĉarmaj
impresoj, kaj kiam vi, kompreneble, sopiras paroli pri ili.
--Viaj ĉagrenoj estas miaj ĉagrenoj, Lorna.
--Jes, mi scias tion, kara sinjoro Marston... sed vi ne povas
prezenti al vi, kiel korpreme estas, vidadi la patron tiel
malfeliĉa, kaj Malkomon konduti tiel... strange. Rompiĝas al mi
la koro, kiam mi pripensas, kio fariĝos el li! Lastatempe li multe
pli malboniĝis. Ŝajnas, ke li jam perdis ĉian sinregadon, ĉiujn
antaŭajn ambiciojn, kaj oni nun jam neniel povas fidi al iu promeso,
farita de li. Lia karaktero estas detruita.
--Tio estas tre malĝojiga, sed ne senespera,--diris Leonardo. En
lia voĉo estis tono, kiu montris samtempe profundan kunsenton kaj
trankvilan esperemecon. Ili kvietigis la turmentitan koron de la
sentema knabino.--Ni ne laciĝu en penado eltrovi la kaŭzon de lia
malfeliĉo. Sed, eble, tio estas okazo pli multe por supernatura
helpo, ol por fizikaj rimedoj. Ni do ne forgesu lin en niaj preĝoj.
Cetere, mi havas miajn proprajn konjektojn pri lia malfeliĉo.
Bedaŭrinde Malkomo dum la lastaj monatoj penis eviti min kelkafoje,
kaj via patro sciigis al mi hodiaŭ laŭ ne-malkomprenebla maniero,
ke li ne volas priparoli ĉi tiun aferon kun mi.
--Vere? Sed mi ne tre miras pri tio. La patro estas en la lasta tempo
iom ekkolerema rilate al ĉio, kio koncernas Malkomon; kaj ŝajnas al
mi kelkafoje, ke li scias pri la kaŭzo pli, ol li volas konfesi.
Ĉi tiu diro firmigis al Leonardo la opinion, ke la kaŭzon de la
malfeliĉa stato de Malkomo oni devas serĉi ekstere de li.
--Malkomo ankoraŭ ofte vizitas sian onklinon Delfinon; ĉu ne?--li
demandis.
--Jes; kaj mi opinias, ke ŝi dorlotas lin.
--Kio pensigas al vi tion, Lorna?
--Ŝi estas ĉiam indulgema, kaj ĉiam pledas por li. Malkomo nur
bezonas esprimi deziron, kaj onklino Delfino tuj plenumas ĝin, aŭ
peti monon, kaj malfermiĝas ŝia monujo. Multfoje, kiam Malkomo
estas tre malbonhumora kaj videble ial suferas, li iras viziti la
onklinon kaj revenas bonhumora kaj vigla.
--Efektive?--diris Leonardo, serioze rigardante antaŭ si. Li
eksilentis momenton; poste, turnante sian penseman vizaĝon al la
knabino, li demandis:--Kaj ĉu vi iam rimarkis, ke, post vizito
al sia onklino, via frato estas pli obstina kaj netraktebla, ol
ordinare?
Lorna ekrigardis Leonardon mirigite, enpensiĝe.
--Mi volis diri: "Ne",--ŝi respondis malrapide,--sed mi ekmemoras,
ke unufoje aŭ dufoje, reveninte de "Grovelands", li estis neordinare
malafabla kaj obstina; sed, certe, sinjoro Marston, tio povas esti
nur kunokazaĵo.
--Eble.--La vizaĝo de la viro estis malgaja, sed trankvila kaj
senmova.
Alveninte al vojturniĝo, ambaŭ haltis.
--Kien vi iras, Lorna?--demandis Leonardo.
--Al "Grovelands" tra la vilaĝa pordo.
--Nu, estu singarda,--li diris, etendante la manon al la knabino kaj
ame rigardante en ŝian belan, malkaŝeman vizaĝon.--Ne lasu iun
malboninflui vin. Via koro estas tre impresebla, kaj via sperto pri
la mondo ankoraŭ nematura.
Lorna penis per rido liberigi sin de altrudiĝanta maltrankvilo:--Ho,
sinjoro Marston,--ŝi ekkriis,--vi estas tro zorgema; vi metus min
sub kloŝon, se vi povus!
--Jes, en la okazo, se tio estus necesa. Sed vi devas konfesi, ke
onklino Delfino iafoje estas iom stranga; ĉu ne?
--Jes; eble. Sed oni devas multe pardoni al ŝi, ĉar ŝi estas tre
malfeliĉa,--respondis la knabino heziteme.
--Sendube, Lorna, sendube; kaj mi bone scias, ke ŝia strangeco
datiĝas de terura sortobato, kiu ŝin trafis. Nu, kelkafoje, kiam vi
venis viziti la onklinojn, fraŭlino Haverford restis en sia ĉambro
kaj tiam onklino Ida aspektis eĉ pli malgaja, ol ordinare; ĉu ne?
Lorna ree ekrigardis esplore la vizaĝon de la amiko, kun surprizo
kaj nekaŝebla maltrankvilo. Ŝi respondis heziteme kaj dubeme:
--Jes, mi rimarkis tion unu- aŭ du-foje, kaj onklino Ida diris, ke
onklino Delfino suferas de kapdoloro. Sed kio do estas al ŝi?
--Nu, hodiaŭ mi nur povas diri: "Estu singarda."--Leonardo Marston
sin turnis por foriri.--Bonan vesperon, Lorna. Salutu de mia flanko
onklinon Ida, kaj sciigu al ŝi, ke mi vizitos ŝin morgaŭ vespere,
por rakonti al ŝi miajn travivaĵojn.
--Bone, dankon; ĝis la revido.
* * * * *
Leonardo daŭrigis sola sian vojon hejmen en profunda medito. Li
sentis kreskantan konvinkon, kies kaŭzon li apenaŭ povis konstati
per rezonado, ke, eble en tre proksima estonteco, akra batalo okazos
inter li kaj fraŭlino Haverford. Sed dum li trapasis la vilaĝon,
ĉi tiuj pensoj jam ne povis plene okupi lin. Tro ofte li devis
interŝanĝi amikajn salutojn kun vilaĝanoj. Unu virino invitis
lin enveni kaj viziti ŝian malsanan filineton. Alia petis lin legi
la unuan, ĵus alvenintan leteron de ŝia Joĉjo, kiu elmigris en
Kanadon.
Post la vespermanĝo Leonardo sidis ĉe sia skribtablo apud
nefermita fenestro, kiu donis ĉarman vidon sur kvietan angulon de
bela ĝardeno. La jam mallumiĝanta vespero estis mirinde paca,
reviga; kaj li sentis, eĉ meze de tre agrablaj memorbildoj de la
sukcesplena kongreso kaj de la svisa vojaĝo, dolĉan kontentecon
ree esti en sia komforta hejmo kun sia amata pro-esperanta laboro.
Antaŭ li kuŝis aro da leteroj postulantaj, respondon, pleje de
eksterlandaj amikoj kaj de du-tri esperantistaj eldonistoj kaj
redaktoroj de gazetoj. Reve li elrigardis tra la fenestro, lasante
la okulojn kuŝi sur la pintoj de akacioj, moviĝantaj en facila
venteto. Lian mediton interrompis la voĉo de lia domistino, maljuna,
fidela Anjo:
--Jen, Leonardo,--ŝi diris,--estas poŝtkarto el Svisujo kun multaj
subskriboj.
--Dankon, Anjo.
Leonardo rigardis jen la bildflankon, jen la skribaĵon, kun miksitaj
sentoj de surprizo, plezuro, kaj malkontenteco. La salutvortoj,
skribitaj de Geraldino Kennedy, estis jenaj: "Korajn salutojn el
Chamounix sendas al vi viaj adorantoj." Poste sekvis la subskriboj;
unue de la sprita juna usonanino, due de sinjorino Harding kaj
sube, kovrante la ceteran spacon en diversaj direktoj, la nomoj de
ĉiuj Esperantistoj loĝantaj en _En Allier_, krom kelkaj aliaj,
kiujn li ne konis. La adreso estis skribita de sinjorino Harding.
Li ne povis ne rideti; tamen li ne ŝatis la vorton "adorantoj",
kaj plivolis, ke ili uzu pli decan vorton. Dum momento Leonardo
sentis fortan inklinon retiri sin el la lumo de populareco, kiu
promesis al li malmulte da vera kontenteco, kaj denove klopodi
sole per sia plumo en la trankvilo de sia skriboĉambro. Sed nur
momenton. Li ne povis ne konfesi al si, ke la efiko, kiun havis
liaj paroloj, nedubeble montris, ke li havas oratoran talenton. La
mondo Esperantista postulas, ke ĉiu plene uzu siajn kapablojn por
la antaŭenigo de la movado. Denove reve rigardante la poŝtkarton,
kiun li ankoraŭ tenis en la mano, li demandis sin, kiu proponis
la vorton "adorantoj". Ĉu Geraldino; ĉu sinjorino Harding, aŭ
ĉu iu alia?--Maria Harding: la bildo de la ĉarma virino ekaperis
antaŭ liaj internaj okuloj, kaj preskaŭ senkonscie li rigardis
ĝin dum momento kun raviteco. Multajn tre agrablajn horojn ili
pasigis kune, kaj nun kelkaj plaĉaj epizodoj reve, sed vivasente
revenis al li en la memoron. Certe li ŝuldas multon al ŝia nobla,
inspira entuziasmo, al ŝia fervora sindonemo, kaj--li devis ankaŭ
konfesi--eĉ iom al ŝia malavara kaj ŝajne tute sincera admiro je
li, admiro kiu ne malmulte kuraĝigis lin, kaj ebligis al li eltrovi
en si naturdonojn, kiujn li antaŭe nur tre malklare konsciis.
Estos por li, li sentis, granda plezuro labori kune kun tia talenta
virino, kies socia pozicio, cetere, liveros al li tre valorajn
okazojn por pro-Esperantaj klopodoj en gravaj, influaj sferoj. Tamen
li ne povis ne senti samtempe ian maltrankvilon, sendube--li diris
al si--malsaĝan, senbezonan ĝenatecon. Jam unufoje antaŭe ĝi
maltrankviligis lin. Kvankam la amikeco kun sinjorino Harding, bazita
sur plena simpatio, estis, koncerne lin, animaltiga kaj tute pura,
li malamis la penson, ke ĝi povus estigi en la koro de ŝia edzo
eĉ momentan senton de ĵaluzo. Sed, li rezonis, ridetante, sinjoro
Harding estas ja tiel ĉarme fidema kaj simplanima homo; ĵaluzemo
tute malestas en lia karaktero. Ŝajnas, ke li efektive ŝatas kaj
kuraĝigas ĉi tiun amikecon. Cetere, sinjoro Harding povas plene
fidi la altanimecon de la edzino, kiu...
Subite la medito de Leonardo denove interrompiĝis; en tiu ĉi okazo
per brua malfermo de la pordo. En la ĉambron enkuris juna viro,
freneze ekkriante:--Helpu al mi, sinjoro Marston, helpu al mi!
La juna viro estis Malkomo Vincent. Leonardo leviĝis de la seĝo
kaj deprenis ŝirmilon de lampo, staranta sur apuda tablo. La lumo
vidigis la palan, malsanaspektan vizaĝon de la junulo kun vitrecaj,
per terurego plenigitaj okuloj. La altakreska viro alpaŝis al li
senekscite. Firme ekprenante ambaŭ liajn manojn kaj fikse, tamen ame
rigardante al li en la okulojn, li diris malrapide per trankvila,
ordona voĉo:
--Trankviliĝu, Malkomo. Ne ekzistas kaŭzo por timo. Sidiĝu ĉi
tie, kaj ni racie priparolu vian aferon.--Li kondukis la ankoraŭ
tremantan junulon al seĝo, kaj sidiĝis apud li, tenadante lian
dekstran manon. La firmaj vortoj de Leonardo kaj lia animforteco tuj
bonefikis sur la frenezan cerbon de Malkomo; tamen ankoraŭ granda
estis la teruro reganta lin, kiam li ekbalbutis:
--Ho, sinjoro Marston, mi estas teruregata. Iu en Peterburgo[7]
incitadas min mortigi min mem, kaj mi ne povos plu kontraŭstari lian
ordonon.--
Li estis kompatinda specimeno de ruinigita juneco. Lia malgrasa,
pala vizaĝo, kaj precipe liaj moviĝemaj, timoplenaj okuloj montris
malfortigitajn intelekton kaj volpovon, doloran senripozecon kaj
ekscitiĝemon. Ne povante elteni la rigardon de Leonardo, li turnis
la okulojn al la planko.
--Kara Malkomo,--diris Leonardo milde,--penu fariĝi pli trankvila,
kaj tuj vi komprenos, ke via timo estas tute senbaza.
--Ne, ne...
--Jes, mi _scias_, ke ĝi estas senbaza. Vi deziras, ke mi helpu al
vi, Malkomo. Vi estas al mi tre kara. Mi volas kaj povas helpi al vi,
sed mi nepre insistas pri du esencaj kondiĉoj. Aŭskultu, kaj fikse
rigardu min.
Malkomo petege kaj maltrankvile levis la okulojn al la parolanto,
senvorte. Leonardo Marston parolis plue:
--Unue mi postulas vian senrezervan konfidon kaj sincerecon; kaj
due estas necesa via plena, tutkora kunlaborado. Kun Dia helpo ni
kune sukcesos. Mia kara knabo, pripensu! Kian brilan karieron vi iam
havis antaŭ vi: plensano, utileco al la homaro, honoro, feliĉo!
Sed nun, kiel malfeliĉa vi estas! Tamen, ankoraŭ estas eble, per
la korfavoro de Dio kaj per la elstreĉado de ĉiuj viaj fortoj,
venki...
La juna viro ree mallevis la rigardon kaj malgaje ekskuis la kapon.
--Jes, kara Malkomo, tio _estas_ ebla. Viro! Rigardu supren kaj faru
unu penegon--mi helpos vin kaj vi venkos.
--Ho, se vi nur povus... povos helpi min.
--Mi povas. Nu, ĉu vi konsentas pri miaj kondiĉoj?
Malkomo respondis post momento mallaŭte kaj heziteme:--Jes, sinjoro
Marston.
--Ne, Malkomo,--rediris ĉi tiu energie,--mi bezonas multe pli
fervoran respondon. Kuraĝiĝu. Mi konas vian aflikton pli bone, ol
vi supozas. Nu?
En la turmentita cerbo de la malfeliĉa junulo okazis batalo, neakra
batalo, verdire, sed tiel akra, kiel la cerbo povis subteni. Sur
lia vizaĝo vidiĝis, iom post iom pli klare, signoj de interna
konflikto, kiuj naskis en la koro de Leonardo esperon, ke li sukcesos
savi la kompatindulon el lia terura stato. Ĉe ĉi tiu penso lia
amema koro ekpleniĝis de ĝojaj sentoj. Li vere amis kaj profunde
kompatis la junulon ĉe sia flanko, kaj lia amo igis lin paroli per
pasia, petega voĉo, kiun Malkomo ne povis longe kontraŭstari... Ame
metante manon sur lian ŝultron, li diris:
--Malkomo, vi kutimas preni sekretajn medikamentojn.
Ĉe tiuj ĉi vortoj la juna viro ekmoviĝis kaj timeme rigardis la
parolanton. Momenton poste li kolere ekkriis:
--Sensencaĵo!
Trankvile kaj milde, sed tre firme Leonardo rediris:
--Tute ne. Mi scias, ke vi malkonfesis tion antaŭ la kuracisto, kaj
mi atendis, ke vi nun malkonfesos--ĉiuj simile suferantaj faras
tion--sed tute senutile estas plue nei tion antaŭ mi: _Mi scias_,
pri kio mi parolas.
Denove Malkomo balbute penis konvinki sian amikon ke li eraras; sed
ĉi tiu daŭre parolis:
--Ĉu vi volas, ke mi helpu al vi eliĝi el ĉi tiu terura marĉo?
--Jes.
--Nu, vi konas la kondiĉojn. Eldiru la veron.--Post momenta silento
Leonardo aldiris per voĉo plena de amo kaj volpovo:--Mi certigas
vin, kara knabo, ke mi, kiom eble, gardos vian sekreton, se vi volas;
nur konfidu min... Nu?
La juna viro ree rigardis en la vizaĝon de Leonardo Marston. En liaj
okuloj montriĝis timo, sopiro kaj doloro. Fine li diris:
--Jes, sinjoro Marston, iafoje mi devas preni ion por firmigi miajn
nervojn.
--Dankon, por tiu konfido, Malkomo. Kiu, en la komenco, instigis vin
alpreni tiun rimedon?
--Neniu.
--Senutile estas tiel paroli. Al knaboj neniel venas senpere tia
penso, kaj ili ne havas la eblon havigi al si tiajn rimedojn. Iu, pro
misteraj, malicaj celoj, instigis vin. Tute evidente estas, ke ne vi
sola estas riproĉinda pri tio; kaj la persono, kiu alvenigis vin al
via nuna stato, ne meritas vian indulgon. Mi devas sciiĝi el via
buŝo mem. Eldiru!
Malkomo ree rigardis dubeme kaj timeme en la vizaĝon de la amiko.
Liaj manoj ektremis. Fine li diris mallaŭte:
--Onklino Delfino.
--Mi atendis tion. Kiel longe tio jam daŭras?
Iom lace Malkomo respondis:--Mi ne memoras; jam de longe.
--Penu rememori, kara knabo, penu.
Dum momento la junulo maltrankvile kaj nerve ekmoviĝis. La esprimo,
kiun iom post iom alprenis lia pala vizaĝo, estis simila al
rigardo de timigita, ĉasita besto, peteganta protekton de okaza,
bonkoraspekta homo:
--Mi timus ŝin. Ne lasu al ŝi diveni, ke mi sciigis vin.
--Ne timu, Malkomo. Se nur vi transdonos vin en miajn manojn kaj
sekvos miajn konsilojn, vi reakiros kun Dia helpo sufiĉe da volforto
por kontraŭstari ĉiujn tentojn kaj malbonajn influojn.--
La trankvila certeco en la voĉo de Leonardo videble kvietigis la
junan viron, kaj pliprofundigis lian konfidon. Propravole ĉi tiu
diris plue, enpense, kvazaŭ li penas ordigi sian malfortigitan
memoron:
--Jam antaŭ multaj jaroj--mi estis tiam nur malgranda knabo...
--Antaŭ la morto de mia patro aŭ post ĝi?
--Post ĝi, pli verŝajne. Mi tiam havis iafoje kapodoloron, kaj la
sola persono, kiu ame zorgis pri mi, estis onklino Delfino.
--Ĉu ne ankaŭ via patro?
--Jes,--heziteme,--jes, ankaŭ la patro; sed li kaj vi estis ĉiam
tiom okupitaj en la kontoro.
--Kaj onklino Ida?
--Jes, ŝi ankaŭ ĉiam estas tre ama por mi. Nu, onklino Delfino
ĉiam donis al mi sekrete bonajn sukeraĵojn, kiuj tuj forprenis
la dolorojn kaj kaŭzis sentojn de granda feliĉo. Tiam mi sentis
inklinon kanti kaj revi kaj ĝoji pri ĉio.
Leonardo ekleviĝis kaj enpensiĝe iris tra la ĉambro, tien kaj
reen. Lia vizaĝo estis severa, kaj en liaj okuloj brulis pasia
indigno:--Jen,--li murmuris al si,--jam tiam komenciĝis la diabla
afero. Ho, kia diablaĵo, elekti tiun senkulpan viktimon! _Haŝiŝ_,
sendube, estis la unua konfitaĵo uzita.--Li turnis sin al la
malfeliĉa junulo kaj volis fari pluajn demandojn, sed, rimarkante,
ke li jam montras signojn de dormemo kaj cerba laciĝo, li retenis
sin kaj diris milde:
--Ĉu vi volas resti ĉe mi hodiaŭ nokte? Mi petos Anjon iri al via
domo por sciigi vian patron.
--Jes, sinjoro Marston, dankon, mi tre volus.
--Bone. Apud mia dormoĉambro kaj interkomunikiĝanta kun ĝi per
pordo estas malgranda gastoĉambro. Vi povas dormi tie, kaj morgaŭ
matene ni plue priparolos vian situacion. Sed, kara knabo, ne forgesu
meti vin fide en la manojn de via ĉiela Patro.
Jam pasis noktomezo. Leonardo ankoraŭ ne serĉis tre bezonatan
ripozon. En profunda medito li iris tien kaj reen tra sia vasta
dormoĉambro. Lia vireca vizaĝo montris emocion kaj malserenecon.
De tempo al tempo li haltis por rigardi tra la fenestro la
stelbrilan ĉielon. Lia vizaĝo tiam alprenis aspekton pli molan,
pli trankvilan, kiel se li alsendas al ĝi preĝeton. Kelkafoje li
haltis antaŭ la pordo kondukanta en la ĉambron, kie kuŝis la
malfeliĉa junulo, preskaŭ plena ruinaĵo, por aŭskulti, ĉu li
spiras pli normale. Pli ol unu premanta demando konfuzis lin; sed pri
jeno li tute ne dubis:--Se fraŭlino Haverford, ruinigante la vivon
de esperplena knabo, estas instigata de diabla malamo, tiu malamo
ne celas la knabon mem, sed lian patron. Ke ŝi ne amas sinjoron
Vincent, efektive, ke nenia fratamo ekzistas inter ili, ne estis
sekreto por Leonardo jam de kelkaj jaroj. Tamen, kiel terura estis la
penso, ke virino pro malamo al frato povus tiel pereigi, korpe kaj
anime, senkulpan knabon! Lia animo pleniĝis de nedirebla naŭzo ĉe
tiu penso.
Jam delonge li ne povis ne senti, ke fraŭlino Haverford nutras
ankaŭ kontraŭ li mem malbonvolon, kaj ke la sintenado de sinjoro
Vincent ne estas tiel bonkora kaj sincera, kiel antaŭe. Kial? Ĉu
pro ĵaluzo? Certe, li ne povis ne rimarki, ke la neordinaraj amo kaj
konfido, kiujn Malkomo kaj Lorna montras al li, estas alrigardataj
per ĵaluzaj okuloj de ambaŭ, fraŭlino Haverford kaj sinjoro
Vincent. Pro tio kaj pro aliaj kaŭzoj li tre ofte, en la daŭro
de la lastaj kvar aŭ kvin jaroj, sentis fortan deziron forlasi
Linkfield kaj serĉi feliĉon aliloke, en Londono aŭ travojaĝante
la mondon. Ĉirkaŭvojaĝi la tutan mondon pro kaj per Esperanto
estis ofta revo lia. Sed unufojon plu li ĵetis for tiun penson.
Jen staris la lito, en kiu mortis lia amata patro: vive, kiel
multfoje antaŭe, li rememoris tiun neforgeseblan nokton, kiam,
antaŭ pli ol dek jaroj, la mortanto malkovris al li la sekretojn
de sia vivo. Rigardante kun ama emocio kaj malsekiĝantaj okuloj la
por li altvaloran meblaĵon, li diris al si en la pensoj, kvazaŭ
li alparolas la spiriton de la mortinto:--Ne, mia kara patro, mi
neniam forgesos la ĵurpromeson faritan al vi; mi ne forlasos la
postenon, kiun vi difinis por mi, kaj mi volonte, fidele plenumos
la devojn, kiujn mi prenis sur min rilate al la dolĉa knabino kaj
al via apartigita posedaĵo.--Tiu posedaĵo estis por lia patro
makulitaĵo, hontindaĵo; por li ĝi estis sankta konfiditaĵo.
--Lorna Prior: Ĉu la sonĝo de ŝia patrino,--li plue
meditis,--estis vera, supernature inspirita antaŭvido, aŭ ĉu ĝi
estis nur trompa fantaziaĵo de tro zorgopremata koro, tio ne estas
mia afero nun juĝi: sufiĉas por mi, ke mia patro kredis je la
realeco de la vizio.
Ankoraŭ alia penso ekpremis la koron de Leonardo. Por li, kiel
ankaŭ por ĉiuj ceteraj amikoj de la familio Vincent, estis
evidente, ke en la daŭro de la lastaj jaroj Lorna pli kaj pli
kariĝis al sia duonpatro. Ŝia natura, knabina dolĉeco, ŝia
malvolviĝanta altanimeco kaj malegoista sindonemeco iom post iom
kaptis la koron de la kalkulema viro, kies sola ambicio antaŭe
estis alcentrigita al lia filo. Sed nun ŝajnis, ke ju pli Malkomo
ĉagrenis sian patron, des pli ĉi tiu malfermis sian koron al la
filina amo de la kunsentema knabino. Tiu ŝatateco de la karaktero
de Lorna ĉiam ĝojigis Leonardon, sed nun ĝi ekplenigis lin per
antaŭtimo. Por li estis terure pensi eĉ pri la ebleco, ke fraŭlino
Haverford, malhelpate atingi sian diablan celon koncerne Malkomon,
penos ruinigi Lornan! Malgaje li daŭrigis sian trairadon tra la
ĉambro.--Kion li devas fari?--Li diskutis kun si, ĉu ne estus
bone, morgaŭ matene sciigi la tutan aferon al sinjoro Vincent. Sed
post plua pripenso li forlasis tiun planon. Li ne povis agi tiel, ne
rompante la promeson donitan al Malkomo; plue la certigitaj faktoj
ŝajnis al li nesufiĉaj, kaj liaj konjektoj ankoraŭ tro malklaraj,
por fari ilin bazo por decida ago. Krom tio la lastatempa konduto
de lia kunfirmano ne kuraĝigis lin denove sin enmiksi en privataj
aferoj de lia familio. Fine li opiniis, ke konsilinde estas, ne
trorapidigi sian agadon: eble onklino Ida povos ĵeti lumon sur la
problemon.
Inter Leonardo Marston kaj fraŭlino Leggat ekzistis, malgraŭ la
diferenco inter iliaj aĝoj, ama animamikeco, bazita precipe sur
komplementaj karaktertrajtoj kaj sur delikata simpatio, kiu igis ilin
percepti kaj ŝati la bonajn kvalitojn unu de la alia. La dolĉa
maljunulino varmkore admiris en la juna viro lian noblan virecon,
lian entuziasman fidon je la potenco kaj fina venko de ĉio bona,
bela, Dia. Leonardo sincere amis sian maljunan amikinon pro ŝia
sankteco, ŝia ĉiama mildeco kaj pacienco, kiuj ne malmulte helpis
al la formado de lia propra karaktero, donante al ĝi ĝentilecon kaj
malkaŝemecon, kiuj gajnis por li tiom da koroj. Kelkajn tagojn post
la enterigo de lia patro ŝi petis lin, pro kompato kaj korinklino,
ke li nomu ŝin onklino, proponante nomi lin per lia antaŭnomo. Tiu
bonkora propono plenigis la malĝojan koron de la junulo per profunda
kontenteco kaj dankeco.
Ankoraŭ dum kelka tempo Leonardo daŭrigis la mediton:--Kiel
strange,--li demandis sin,--ke sinjoro Vincent estas tiel blinda je
la ŝanĝita karaktero de sia duonfratino! Ĉu vere lia avareco povas
tiom blindigi lin? Aŭ, ĉu eble fraŭlino Haverford ial, iel tenegas
lin per tenilo, tiel ke li ne kuraĝas spiti ŝin? Stranga mistero!
Fine, fordoninte sin kaj la solvon de ĉi tiuj turmentaj demandoj al
Dia zorgo, li enlitiĝis.
La sekvinta tago trovis Malkomon jam iom pli trankvila, sed strange
malinklina iri hejmen. Ĉiu rigardo, kiun li direktis al sia amiko,
estis silenta, kortuŝa petego, helpi al li. Per amaj, kunsentaj
vortoj Leonardo sukcesis plie firmigi la konfidon de la junulo,
kaj krei en lia koro ne nur ekbrileton de nova espero, sed ankaŭ
decidemon, kvankam ankoraŭ tre malfortan, venki siajn malfeliĉajn
inklinojn per sia propra volforto. Tion Leonardo rigardis kiel
grandan gajnon. Konsentiginte lin, ne sen peno, forlasi sian planon
vojaĝi eksterlanden kun sinjoro Holden, li demandis:--Ĉu vi
memoras, ke vi renkontis, la tagon antaŭ mia foriro al la kongreso,
sinjoron promenantan kun mi apud la arbaro Bridling? Mi konatigis
lin al vi kiel sinjoron Garner, kaj vi interŝanĝis kun li kelke da
vortoj.
--Jes, mi rememoras.
--Nu, li efektive estas tre lerta londona kuracisto; sed mi ne nomis
lin "doktoro", por ne veki en vi suspekton. Li estas bona amiko mia,
intimulo de mia mortinta patro, kaj sin okupas speciale per nervaj
malsanoj. Mi pli ol unu fojon priparolis kun li vian staton. Li funde
komprenas ĝin, kaj mi estas certa, ke pro sia speciala scio, pro sia
kunsentemeco kaj amemeco, li estas la plej taŭga persono, en kies
manojn vi povus vin meti. Li volonte akceptos vin ĉe si, por ke vi
povu esti dum kelka tempo sub lia zorgo. Ĉu vi volas iri?
Dum momento Malkomo rigardis la bonkoran, volfortan vizaĝon de
Leonardo kun la nedecidemo propra al personoj malfortigitaj per longa
cedado al fikutimoj. Poste li respondis pli vigle kaj kun pli da
sincereco, ol lia amiko atendis:
--Jes, mi iros kien ajn, por foriĝi el ĉi tiu loko. Sed, sinjoro
Marston,--li diris plue, alprenante maltrankvilan, petegantan
voĉtonon,--vi ne perfidos min?
--Mi gardos fidele, kiom eble, vian sekreton.
Antaŭ ol sinjoro Vincent alvenis en la kontoron, Leonardo jam
intertelefonis kun doktoro Garner en Londono, kiu volonte konsentis
akcepti Malkomon la morgaŭan tagon kiel gasto-pacienton. Lia
interparolo kun sia kunfirmano pri la juna viro estis eĉ pli
malagrabla, ol la lasta. Kvankam la subita espero, ke lia filo eble
resaniĝos, ekbatigis pro ĝojo la prematan koron de la patro, lia
malgrasa, sulka vizaĝo montris pli da malplezuro, eĉ malbonvolo,
ol ĝojo. Per voĉtono, enhavanta senteblan nuancon de riproĉo
kaj malkontenteco, li dankis Leonardon pro lia sindonemo, sed iom
maldolĉe aldiris la opinion, ke pli dece estus de la flanko de la
knabo, veni al sia patro kun fila konfido.--La patro estas,--li
diris,--la plej taŭga persono por prizorgi la bonstaton de erarinta
filo, ĉar li plej funde konas lin, kaj vi devus atentigi lin pri
tio.--
Post plua malagrabla diskuto, kiu streĉis la paciencon de Leonardo,
sinjoro Vincent donis permeson por Malkomo sin meti sub la zorgon
de gesinjoroj Garner kaj resti ĉe sinjoro Marston, ĝis ĉi tiu
kondukos lin en la domon de sia amiko.
Dum la diskuto la pli maljuna viro montris grandan maltrankvilon.
Sidante kontraŭ sia kunfirmano ĉe dusidloka skribtablo, li nerve
ludis kun sia plumingo kaj preskaŭ nekonscie kovris sian sorban
paperon per strangaj figuraĵoj. Ili atendis la alvenon post kelkaj
minutoj de fraŭlino Haverford, kies aprobo pri iu entrepreno estis
necesa antaŭ la forsendo de la koncernaj dokumentoj. Leonardo
rimarkis ŝtelrigardetojn, kiujn la alia viro de tempo al tempo
ĵetas al la pordo, kaj li konjektis, ke liaj pensoj okupiĝas per la
maltrankvila demando, kion diros lia kapricema, akralanga fratino.
Tiun konjekton pravigis la unuaj vortoj, venantaj post kelkminuta,
peza silento de la kontraŭa flanko de la skribtablo:
--Mi timas,--ekparolis sinjoro Vincent,--ke mia fratino ne aprobos
vian proponon.
--Eble ne, sed ŝi devus ĝoji pri la plej malgranda ebleco, ke la
"kara knabo" eliĝos el sia terura stato.
Pluan diskuton malhelpis la enveno de la sinjorino mem. La pasintaj
dek jaroj estigis pli grandan ŝanĝon en ŝia eksteraĵo, ol la
tempopaso prirespondis. Ŝiaj brunaj haroj jam klare montris grizajn
striojn, aspektigante ŝin antaŭtempe maljuna. Tion akcentis ŝia
iom malnovmoda, maljunfraŭlina vestaro. Ambaŭ viroj tuj vidis,
ke ŝi estas en malbona humoro, kaj ke ŝiaj nervoj suferas de
neordinara streĉiteco. Post formala, malvarma "Bonan matenon",
fraŭlino Haverford aliris malgrandan, apud sinjoro Vincent starantan
tablon, kaj demetis sur ĝin paperujon kaj manteleton.
Leonardo Marston rigardis ŝian vizaĝon kun plivigligita intereso
kaj kun forta deziro esplori la fundon de tia, por li nekomprenebla,
mistera animo. La iam belformaj lipoj estis ankoraŭ pli kunpremitaj,
ol ordinare, kaj faris malagrablan impreson de malmoleco kaj
decidemeco. La plej rimarkinda parto de la malgaja vizaĝo estis
ŝiaj okuloj. Ili havis jen reveman, jen senpensan aspekton;
kelkafoje ili montris eksterordinaran maldolĉecon de l' animo. Tiam
ili povis elĵeti rigardojn de terura malamo; kaj tamen de tempo
al tempo ili kapablis esprimi preskaŭ la saman bonkorecon, kiu
karakterizis ŝiajn trajtojn, antaŭ ol trafis ŝin la sortobato,
rabanta al ŝi la fianĉon kaj kun li ĉian vivocelon krom venĝo.
Tiun matenon ŝiaj okuloj estis treege maltrankvilaj kaj malserenaj,
kvazaŭ en ŝia koro bolas aro da eksplodontaj sentoj. Kun videbla
intenco ŝi ignoris Leonardon Marston, sin turnante al sia frato kun
la vortoj:
--Kio estas al Malkomo, Hugo?
Sinjoro Vincent respondis per voĉtono, per kiu li sensukcese penis
malkaŝi sian maltrankvilon:
--La kompatinda knabo havis hieraŭ vespere tre fortan nervatakon,
sed li fartas multe pli bone hodiaŭ matene. Li pasigis la nokton ĉe
sinjoro Marston. Malkomo ŝajne havas grandan konfidon al li, kaj
konsentis iri kun li Londonon por meti sin sub la zorgon de doktoro
Garner, kies gasto-paciento li estos dum kelka tempo. D-ro Garner
estas lerta specialisto, intima amiko de sinjoro Marston.
Fraŭlino Haverford sin turnis rapide al Leonardo kaj demandis akre,
preskaŭ malĝentile:
--Specialisto pri kio?
Dum kelkaj momentoj Leonardo fikse rigardis en la penetremajn okulojn
de la virino, esplore, tamen trankvile. Fine li respondis kun
signifoplena emfazo:
--Specialisto pri specialaj nervaj malsanoj, fraŭlino Haverford.
Delfino Haverford tuj respondis al tiu diro per penetranta ekrigardo
de flama, nehoma malamo--silenta deklaro de ĝismorta malamikeco.
Ĝi estis nur momenta ekbrilo de la okuloj, ne rimarkita de sinjoro
Vincent; sed Leonardo plene sentis ĝian terurecon, kaj strangaj
emocioj, miro kaj ĝenateco, ekregis lian koron. Tamen li ne retiris
la rigardon, kaj lia vizaĝo ne perfidis la sentojn, kiuj regis lin.
Dume sinjoro Vincent daŭrigis la desegnadon sur sia sorba papero. Ne
suprenlevante la okulojn, li diris:
--Ĉar Malkomo montras tiom da konfido al sinjoro Marston, mi aprobas
la faritan aranĝon, kvankam mi tre dezirus, ke la knabo havu pli da
malkaŝemo antaŭ sia patro.
--Kompreneble!--Delfino Haverford ekparolis kun akra sarkasmo.--Tio
ja estas via afero, Hugo; sed mi ne ellasus el miaj manoj la zorgadon
pri la kara knabo.--Dirinte tion, ŝi ekprenis kun senpacienca movo
sian manteleton kaj la paperujon, kaj iris al la pordo.
--Delfino!--Sinjoro Vincent alvokis ŝin maltrankvile kaj
ĉagrenite,--mi ne povas kompreni vin. Vi ankoraŭ ne trarigardis ĉi
tiujn dokumentojn, kaj ili ja bezonas vian aprobon. Ni nepre devas
forsendi ilin hodiaŭ matene.
Jam tenante la pordotenilon, fraŭlino Haverford sin turnis kaj
respondis neĝentile:
--Negrave, mi ne estas en taŭga humoro hodiaŭ matene por aprobi
dokumentojn.
Ŝi foriris. Post la fermo de la pordo regis denove peza silento en
la kontoro dum kelkaj minutoj. Leonardo la unua rompis ĝin:
--Tre stranga konduto--por ne uzi pli fortan esprimon--ĉu ne?
--Nu, fraŭlino Haverford ĵaluziĝas, kiel vi vidas, pri la influo,
kiun vi gajnas sur la gejunuloj. Ŝi tre amas, eble dorlotas,
Malkomon.
La pli maljuna viro penis paroli apologie kaj malkaŝe, sed tono de
malsincereco kaj de profunda malgajeco ne evitis la orelojn de la
alia.
--Ĉu efektive?--La demando de Leonardo ne postulis respondon; ĝi
estis sciigo, ke li ne partoprenas la opinion de sia kunulo.
Denove regis silento. Kiom Leonardo deziris "ekpreni la virbovon ĉe
la kornoj" kaj sciigi al sinjoro Vincent ĉion, kion li jam eltrovis
kaj kion li el tio konjektis! Lia malkaŝema, honesta animo ribelis
kontraŭ la silento, kiun metis sur lin lia promeso al la malfeliĉa
junulo kaj la prudento. Li ja ne povis ne senti, ke pli saĝe estas,
antaŭe kolekti ĉiujn eblajn pruvojn kaj poste agi malkaŝe en
konsento kun Malkomo. Subite sinjoro Vincent leviĝis, dirante, ke li
volas kontroli la kunmetadon de nova aparato.
Irante hejmen por la tagmanĝo, Leonardo survoje renkontis Lornan,
revenantan kun amikino de bicikla ekskurseto. Ŝi desaltis kaj ĝoje
salutis la amikon:
--Ho, sinjoro Marston, mi parolis kun Malkomo hodiaŭ matene. Ĉu
estas vere, ke vi kondukos lin al amiko via en Londono, kiu estas
lerta specialisto?
--Jes, via patro jam konsentis. Ni iros morgaŭ matene.
--Ho, mi tre ĝojas. Kiel bonkora vi estas, kara sinjoro Marston!
Ŝajnas, ke Malkomo havas senliman konfidon al vi. Li estis preskaŭ
gaja. Nu, onklino Ida sendas al vi amajn salutojn, kaj kun granda
plezuro atendas vian viziton hodiaŭ vespere. Ne ĉagrenu la
karulinon.
--Ne; mi iros. Ĉu vi povos pasigi unu horon kun via frato por distri
lin dum mia foresto?
--Jes, certe, mi venos tuj post la vespermanĝo.
--Bone, dankon.
* * * * *
Jam krepuskiĝis, kiam la altkreska figuro de Leonardo Marston
trapasis pordeton, kondukantan en la belan parkon de fraŭlino
Haverford. Li troviĝis en neserena humoro. Kiom ajn li amis sian
dolĉan maljunan amikinon, kaj kiom ajn li deziris plezurigi ŝin
per rakonto de siaj libertempaj travivaĵoj, li iom malvolonte iris
viziti ŝin hodiaŭ vespere. Sekvante vojeton laŭ herbokovrita
deklivo, en la direkto al la lageto en la valo, li sentis la
aeron sufoka, kaj ŝajnis al li kvazaŭ lia koro premiĝas pro la
malvasteco de lia vivo en Linkfield. La fortaj, animaltigaj impresoj,
kiujn faris sur lin la libera aero kaj la grandiozeco de la eternaj
montegoj en Svisujo, vive revenis al li en la pensojn, kaj ne malpli
vive la memoro pri la ĉie trovita simpatio de multaj altanimaj
Esperantistoj. Neniam antaŭe li sentis tiel akre la antipation
kaj malharmonion ekzistantajn inter li kaj liaj du kunfirmanoj;
neniam antaŭe venis al li tiel forte la dezirego serĉi agadkampon
aliloke por siaj ambiciaj vivoceloj. Kvankam lia ĝisnuna kariero de
industriisto estis tre sukcesplena, li ofte sentis, ke la providenco
ne destinis lin por komerca okupo.
La intersalutoj kun fraŭlino Leggat estis tre koraj, kaj faris al
ambaŭ sinceran ĝojon.
--Estas tre aminde,--ŝi diris,--veni tiel frue post via reveno,
kiam, mi estas certa, vi devas multon fari.--
Ŝi kuŝis, kiel kutime, sur veturila kanapo en tiu sama, vasta
ĉambro, en kiu ni jam antaŭe renkontis ŝin. La pasintaj dek jaroj
ne efikis sur ŝi pli grandan ŝanĝon, ol kiom oni povis atendi. Ŝi
estis ankoraŭ pli kaduka kaj pala, kaj ŝia dolĉa, malgrasa vizaĝo
montris sulketojn gravuritajn de korpremado. El ŝiaj grizebluaj
okuloj ankoraŭ brilis tiu sama simplanima bonkoreco, kiu kaptis la
korojn de ŝia tuta konataro. Iafoje en ili kuŝis profunda paco, sed
hodiaŭ, malgraŭ la ĝojo sentata pro la vizito de Leonardo, ili
kelkafoje perfidis la maltrankvilon, regantan ŝiajn pensojn.
Onklino Ida aŭskultis kun kortuŝa intereso la rakonton de la amiko;
tamen la kaŝitaj rigardetoj, kiujn ŝi pli ol unu fojon ĵetis al la
pordo kaj tra la fenestro en la mallumiĝantan ĝardenon, konjektigis
al Leonardo, ke sekreta animdoloro fortiras ŝian atenton. Tio
igis ankaŭ lin distrita. Kiam li finis sian rakonton, la maljuna
sinjorino demandis:
--Ĉu ni ambaŭ ne ŝajnigas facilanimecon, dum niajn korojn premas
malgajaj pensoj?
--Vi estas prava. Ni do interparolu malkaŝe pri niaj ĉagrenoj.--
Jam de longe,--diris fraŭlino Leggat penseme,--mi sopiris malkaŝe
paroli kun vi. Mi devas malŝarĝi mian koron al iu, kaj vi, kara
Leonardo, estas la sola persono, al kiu mi kuraĝas malkovri ĝian
ofte teruran prematecon. Vi denove havis malagrablan scenon kun
Delfino; ĉu ne? Mi jam aŭdis pri tio. Mi tre bedaŭras tion,
Leonardo. Kiel fartas Malkomo? Anjo rakontis al mi, kio okazis
hieraŭ vespere.
--Dank' al Dio, li fartas pli bone; sed Anjo devus ne babili pri tia
okazintaĵo. Mi petis ŝin silenti pri ĝi. Tamen mi estas kontenta,
ke vi jam scias.--
Ne esence rompante la promeson donitan al Malkomo, Leonardo rakontis
al sia maljuna amikino la travivaĵojn, kiuj okazis de post lia
reveno el Svisujo. Li ankaŭ klarigis al ŝi, ke li ne volis malkaŝe
agi kontraŭ fraŭlino Haverford, ne antaŭe interkonsiliĝinte
kun ŝi por eltrovi, kian lumon ŝi povos ĵeti sur tiun strangan
konduton. En la daŭro de kelkaj momentoj fraŭlino Leggat ne
parolis. Neesprimebla malgajeco montriĝis sur ŝia delikata vizaĝo.
Fine ŝi diris varme:
--Vi estas bona homo, Leonardo. Vi elmetas vin al multaj
malagrablaĵoj pro la infanoj, kaj vi traktas ĉi tiun malfeliĉan
aferon tre takte.
Post momenta silento ŝi parolis plue kun lipoj tremetantaj pro
emocio:
--Neniu krom Dio scias, kiel terure mi suferis en la daŭro de la
pasintaj dek jaroj, ne havante personon, al kiu mi kuraĝis konfidi
miajn ĉiam plifortiĝantajn suspektojn. Mi devus antaŭe paroli kun
vi pri tio. Ĉio ĉi tio estas sekvo de enmiksiĝo en spiritistaj
aferoj.
--Tion mi jam de longe suspektis.
--Efektive? Nu, malgraŭ miaj petegoj kaj malgraŭ la teruraj avertaj
ekzemploj de kelkaj aliaj viktimoj de okultaĵoj, Delfino persiste
kredas, ke ŝi havas interkomunikojn kun sia mortinta fianĉo,
kvankam lastatempe ŝi ne ofte, eble neniam, partoprenas spiritistajn
kunvenojn en Londono. Supozeble ŝi tre ofte kondutas tre strange
antaŭ vi kaj aliaj, sed mi ne povus priskribi la scenojn, kiujn
mi vidis ĉi tie--terurajn, terurajn. Estas mirindaĵo, ke ŝia
cerbo ankoraŭ ne detruiĝis--kaj la mia. Ankoraŭ nun ŝi pasigas
kelkafoje tutajn horojn vespere en la lagovalo, esperante denove
renkonti tie la spiriton de sia iama amanto. Mi supozas, ke ŝi estas
tie en la nuna momento, ĉar mi ekvidis ŝin ŝtelirantan tra la
florĝardenon antaŭ duonhoro.
--Kiajn avertajn ekzemplojn vi aludas?
--Fraŭlino Travers, la fratino de la mortinta Roberto Travers,
kiu, mi pensas, komence instigis Delfinon sin okupi per spiritistaj
aferoj, kaj kiu, sekve, estas priresponda pri multe da malfeliĉo,
sciigis al ni, ke amikino ŝia, bone konata mediumo, freneziĝis.
Kelkaj aliaj ankaŭ, kutimintaj sin submeti al spiritoj de mortintoj,
nun troviĝas en privataj frenezulejoj.
Leonardo leviĝis, enpensiĝe iris al la elstara fenestrego kaj
elrigardis. Li volis antaŭe pripensi siajn vortojn. Li hezitis
ankoraŭ pli multe aflikti la premitan animon de la amikino per
sciigo pri la kredo, kiun li tenis jam de kelkaj jaroj, nome, ke
spiritistaj mediumoj--kiam ili ne intence praktikas trompaĵojn--ne
ricevas komunikojn de spiritoj de mortintoj, sed de demonoj,
personigantaj la mortintojn, kaj ke sindonado al la influo de
malbonaj spiritoj havas la plej terurajn sekvojn, moralajn kaj
spiritajn. En la rapide disvastiĝanta spiritista movado li vidis la
plej danĝeran el la multaj nuntempaj signoj de spirita senripozeco
de la mondo, kaj la plej subtilan penadon subfosi la veran kristanan
fidon. Antaŭ kelkaj jaroj li trovis inter la postlasitaj paperoj
de sia patro nefinitan manuskripton de grava verko, pritraktanta
personajn spertojn kun praktikantoj de okultaĵoj, kun demonadorantoj
en diversaj landoj, kaj kun la ĉefoj de societoj por psikaj enketoj.
Zorge trastudinte tiun kaj aliajn verkojn, Leonardo alprenis la
samajn opiniojn, tenitajn de lia patro, kaj kredis je la terura
realeco de demonoj kaj je la insidaj antaŭ-mondfinaj klopodegoj
farataj de la ĉef-malbonulo. Post kelkaj momentoj li sin turnis kaj
demandis:
--Ĉu vi scias, kial fraŭlino Haverford tiom malamas sian fraton?
La maljuna sinjorino divenis la signifon de la demando. Malgaje ŝi
respondis:
--Jes, mi scias la kaŭzon; aŭskultu.
Kun kreskanta eksciteco ŝi rakontis al Leonardo la historion de la
fianĉeco inter sia nevino kaj sinjoro Travers kaj de ĝia tragedia
finiĝo.
Laca pro eksciteco ŝi finis la rakonton, dirante:
--Ĉu ne estas tute nekompreneble, kiel Delfino eĉ unu momenton
povas kredi, ke la spirito de nobla, bonkora homo, kiel Roberto
Travers--vi ja konis lin; ĉu ne?--povus inspiri al ŝi tiajn terure,
nedireble kruelajn venĝopensojn? Ho, Leonardo, kiom mi petegis,
rezonadis kun ŝi, kaj kiom mi suferis!--Ĉiam vane. Iafoje ŝajnas
al mi, ke Delfino aludas pri sekreto, pendanta kiel Damoklesa glavo
super la kapo de Hugo.
--Kompatinda karulino,--diris Leonardo, profunde kortuŝita.--Tio
ja estas neesprimeble malĝojiga, sed eble ne tiel nekomprenebla,
kiel vi pensas. Vi nur konfirmas miajn proprajn konjektojn; sed kion
mi povis fari en tia privata afero? Nun ni devas agi kune. Sed vi
estas hodiaŭ vespere tro laca, kaj viaj nervoj tro streĉitaj por
priparoli planojn. Morgaŭ matene mi kondukos Malkomon al mia amiko,
d-ro Garner, kaj eble mi restos en Londono dum kelke da tagoj. Multe
jam estos gajnite, kiam la knabo estos for de ŝia influo.
Li volis leviĝi por adiaŭi la amikinon, kiam ĉi tiu metis la manon
sur lian brakon por deteni lin. Kun okuloj pleniĝantaj per larmoj
kaj kun tremetantaj lipoj ŝi diris:
--Leonardo, ŝi estas multe pli kompatinda, ol riproĉinda.
La altkreska viro rigardis la sur la kanapo kuŝantan, kadukan
virinon kun respektego kaj kortuŝiteco, kaj solene respondis:
--Vi estas prava, kara onklino; sendube. Ĉu vi memoras, kion
Jesuo iam diris, kiam Petro volis deflankigi Lin de Lia vojo de
suferado? Li diris:--"Iru malantaŭ min, _Satano_." Se ni nur povus
ĉiam ekkoni la ruzan instiganton de ofendoj, kiom alimaniere ni
juĝus, kaj kiom pli malofte ni akceptus revenĝajn pensojn pri niaj
malamikoj; ĉu ne?
Ame adiaŭinte fraŭlinon Leggat, Leonardo ekforiris hejmen tra la
parko laŭ la vojeto, per kiu li venis. Plenluno ĵetis arĝentan
lumon sur aron da lanecaj nuboj, reve naĝantaj tra la serena
ĉielo. La bela, lunlumigita parko havis por li misteran, fantomecan
aspekton, kiu tuj kaptis lian imagon. Penante forpeli la malgajajn
pensojn, premantajn lian koron, li haltis apud la supro de deklivo,
ĉe kies malsupro kuŝis en tuta sia arĝenta beleco la paca lageto,
respegulante la ridetantan vizaĝon de la luno. Dum kelkaj minutoj
li rigardis ravate la ombrojn de la malpezaj nubetoj, jen fantazie
moviĝantajn sur la supraĵo de la lago, jen ludantajn "Kaŝado kaj
Serĉado" inter la reve aspektantaj ulmoj.
Sed ne longe li ĝuis la pentrindan, kororipozigan vidaĵon. Subite
li vidis virinan figuron ekpaŝantan el ombro, centkelke da paŝoj de
li, en la plenan lumon de la luno. Tie ĝi staris dum kelka tempo,
senmove; frapanta aperaĵo. Per unu elstreĉita mano la virino apogis
sin al arbotrunko, dum la alia pendis senvivece ĉe ŝia flanko. La
kapo estis iom antaŭen klinita, kvazaŭ ŝi estas korpremata kaj
en profunda medito. La virino estis Delfino Haverford; tragedia,
kortuŝanta figuro. Amaso da pensoj tuj enflugis en la kapon de
Leonardo:--Kio estas,--li demandis al si,--la nuna animstato de tiu
malfeliĉa, iluziiĝinta virino? Ĉu ŝia koro disŝiriĝas per
malvirtaj pasioj: venĝemo, ribelemo kontraŭ la sorto; duonfreneza
sopiro al interkomunikiĝo kun ŝia mortinta amato; aŭ, eble,
ĉagreno pro tio, ke li malhelpis ŝian malbonan celon rilate al
Malkomo? Li ne povis tute elpeli el sia koro senton de indigno kaj de
spitema kontenteco, tial ke li intencas meti la senkulpan viktimon
ekster ŝian pereigan influon, almenaŭ por kelka tempo; tamen la
reganta sento en lia koro estis profunda kompato. Dum momento eĉ
regis lin forta inklino aliri ŝin kaj kuraĝe batali kontraŭ tiu
terura afero. Sed--prudente li demandis sin--kia devus esti lia
sinteno? Ĉu li rezonus, ĉu li petegus, aŭ ĉu li penus per severaj
riproĉoj elskui ŝin el ŝia malvirta iluzio? Dum li hezitis, la
izola figuro subite ekmoviĝis, kvazaŭ elvekiĝante el revo, kaj
rapidpaŝe ekiris en la direkto al la domo. Post kelkaj momentoj ĝi
malaperis malantaŭ densaj arbetaĵoj. Leonardo riproĉis sin pro
tio, ke li lasis preterpasi bonan okazon.
Tri tagojn poste Leonardo revenis de Londono, tre kontenta pri la
enloĝigo de Malkomo ĉe sia amiko kaj pri jam rimarkebla pliboniĝo
de lia farto. Doktoro Garner gajnis la konfidon de la junulo per
bonkoreco kaj firmeco, kaj la doktoredzino, patrineca kaj sagaca
maljunulino, tuj kaptis lian koron. Ambaŭ promesis fari sian
eblon por li pro amikeco al Leonardo kaj pro varma intereso en la
malfeliĉa juna viro.
Leonardo ankaŭ pasigis, kiel kutime, kelkan tempon kun siaj
prokuristoj, sinjoroj Hunter kaj Inman, konsiliĝante kun ili pri
diversaj aferoj rilate al la disponado kaj administrado de la
heredaĵo de lia patro.
Sur lia skribtablo troviĝis kelkaj, ĵus alvenintaj leteroj. Unu el
ili tuj okupis lian atenton. Ĝi venis el Rusujo kaj, unue sendite al
Linkfield, estis sekvinta lin de loko al loko dum liaj libertempaj
vojaĝoj. La skribinto estis altestimata korespondanto Esperantista,
profesoro Grafo Bogdanov, senrivale la plej fama biologiisto kaj
mikroskopisto de la nuna tempo. Li estis ankaŭ grava kliento de la
firmo Haverford kaj Vincent, aĉetinte ĉe ĝi kelkajn multekostajn
mikro-fotografajn aparatojn. La enhavo de la en Esperanto verkita
letero estis jena:
"Kara amiko! Senkompata sorto (aŭ, kiel vi kredeble dirus,
"edukema providenco") lastmomente malpermesas al mi partopreni la
komenciĝontan kongreson. Kia ĉagreno! Malsaneto tenas min en
hejma malliberejo, sed, dank' al Dio, mi povas uzi la cerbon kaj la
manojn. Efektive mi volas enprofundigi min en biologian esploron por
forgesigi al mi ĉi tiun ĉagrenon, kiun mi sentas des pli forte,
ĉar mi tiom fervore deziris denove manpremi, ne, ĉirkaŭpremi
vin kaj pasigi kune kun vi kelkajn feliĉajn tagojn. Mi esperas,
ke la kongresestroj donos al vi okazojn por fari paroladojn pri
viaj animaltigaj konceptoj rilate al nia Esperantismo, kiujn multaj
idealemaj Esperantistoj kun granda plezuro atendas. Mi eĉ esperas,
ke ili devigos vin paroli.
"Mi deziras al vi kaj al ĉiuj karaj samideanoj, partoprenontaj la
kongreson, grandan plezuron kaj plenan sukceson. Salutu miaflanke kaj
de l' flanko de mia edzino la ĉarman sinjorinon Harding kaj ŝian
bonkoran edzon.
"Mia amiko, profesoro Schulhoff, al kiu vi liveris mikro-fotografan
aparaton, laŭ mia desegnaĵo, sciigis al mi, ke ĝi tre kontentige
funkcias. Ankaŭ la mia, rilate al la samaj celoj, sed mi volas
taŭgigi ĝin por nova celo. Parenteze mi diru, ke mi pensas, ke
mi staras ĉe la pordo de grava, epokofaranta eltrovo. Kun granda
plezuro mi aŭdis pri via baldaŭ finiĝonta laboro koncerne la novan
patentotan aparaton, des pli ĉar miaj nunaj, supre aluditaj esploroj
bezonas tian alĝustaĵon.
"Nu, lasu min paroli ne nur kiel sincera amiko, sed ankaŭ kiel
praktikulo kaj profitemulo. Ordinare du kapoj povas elfari pli, ol
unu, precipe se unu el la kapoj estas tia kapo, kiel la via. Povas
esti, ke mi scias pli bone, kio estas bezonata; kaj vi ja scias pli
perfekte, kiel fabriki la bezonataĵon. En ĉiu okazo, la gloro kaj
la komerca profito estu la via, mia la scienca utilo. Do, kara amiko,
en la okazo, se vi dum via libertempa vagado trapasos Germanujon,
ĉu mi povas peti vin, ke vi venu ĉi tien? Mi certigas vin, ke mia
edzino kaj mi brakomalferme bonvenigos vin (rilate mian edzinon eble,
tio devas esti komprenata metafore, tamen ne malpli kore). Mi atendas
de nia kuna laboro grandan rezultaton, altvaloran por la scienco kaj
por via firmo.
"Korajn salutojn, mia kara, nobla amiko, ĝis espereble baldaŭa
revido.