_ Urbs Abæ — Abæ Apollini sacræ et oraculo antiquitus inclytæ — Abarum
memoranda — urbs Hyampolis ejusque memoranda — urbs Stiris et
templum Cereris Stiritidis. _
Abas et Hyampolim ex Elatensibus via est montana ad dexteram Elateæ; quæ
vero ex Orchomeno Opuntem militaris est via, eadem in hæc quoque oppida
deducit. Proficiscenti igitur Opunte Orchomenum et deflectenti paulum ad
sinistram, via occurrit quæ Abas ducit. Abarum incolæ Argis venisse in
Phocidem terram se dictitant; nomen oppido impositum esse a conditore
Abante, Abantem vero Lynceo et Hypermnestra Danai filia genitum. Jam
antiquitus sacras duxerunt Apollini Abas, atque oraculum illic Apollinis
fuit. (2) Neque vero eadem Persæ olim qua post Romani veneratione sunt
deum prosecuti. Abæis enim Romani ut suis legibus uterentur dei culta
adducti concesserunt, Xerxis vero exercitus ipsum etiam quod Abis
templum fuit exussit. Græci vero qui contra Persas arma ceperant, non
esse quæ illi concremassent deorum templa restituenda censuerunt, quo
sempiterna exstarent inimicitiarum monumenta; eamque ob rem quæ sunt in
Haliartiorum finibus delubra et apud Athenienses Junonis in Phalerica
via, Cererisque in ipso Phalero, hac etiam ætate semiusta ostenduntur.
(3) Eandem olim fuisse faciem existimo templi apud Abæos, eousque donec
Phocico bello pugna superantes Phocensium viros, qui Abas confugerant,
et ipsos supplices Thebani et una templum jam iterum post Persicum illud
incendium flammis tradiderunt. Ex omnibus ædificiis quotquot jam læserat
flamma ut maxime ruinosum hoc templum stabat mea adhuc ætate, utpote
post Medicum ignem qui antea corruperat, rursus Bœotorum igne confectum.
(4) Conjuncta est magno illi templo ædes alia inferior magnitudine, quam
Apollini dedicavit Adrianus Imperator. Simulacra tamen vetustiora sunt
et ab ipsis Abæis dedicata; ex ære omnia erecto statu, Apollo, Latona,
Diana. Est Abæis etiam theatrum et forum, utrumque prisci operis. (5) In
viam quæ recta Opuntem ducit reversos Hyampolis deinceps excipiet. Ipsum
urbis nomen quæ fuerint hominum origines et unde pulsi huc venerint,
indicat. Hyantes enim a Cadmo et ejus copiis superati Thebis profugi huc
se receperunt, et a finitimis initio Hyantôn polis (_Hyantum urbs_)
appellata; pervicit deinde temporis diuturnitas ut Hyampolis diceretur.
(6) Incendit eam Xerxes, funditus evertit Philippus. Reliqua tamen adhuc
sunt veteris substructionis forum et curia, non magnum utique ædificium,
theatrum etiam non procul a portis. Adrianus Imperator porticum erexit,
quæ de nomine auctoris est nuncupata. Puteum unicum habent, neque aliam
vel ad lavandum vel ad bibendum aquam, nisi hieme ex imbribus collectam.
(7) Venerantur præcipuo cultu Dianam; ei deæ sua est apud ipsos ædes.
Signum quale sit non habeo dicere: bis enim tantum quotannis, et sæpius
nunquam, eam ædem aperire fas ducunt. Ex omni quidem pecudum numero,
quas Dianæ nuncuparint victimas, eas neque ullo morbo tentari, et
ceteris pinguiores inter pascendum reddi autumant. (8) A Chæronea in
Phocidem penetratur non modo recta illa via quæ per Panopeum præter
Daulidem et Schisten viam Delphos ducit, sed altera etiam aspera illa
quidem et sui majore parte montana Stirin, quæ Phocensium urbs est,
contenditur; longitudo viæ est stadiorum centum et viginti. Qui eam
incolunt urbem Athenienses olim se fuisse prædicant, et cum Peteo Ornei
filio ab Ægeo Athenis ejecto se in ea loca venisse; et ex eo Stirin
urbem appellatam, quod magna Petei comitum pars fuerit e Stiriensium
curia. (9) In edito et saxoso loco sunt Stiritarum domus, ob eamque rem
aquarum penuria æstivis mensibus laborant. Puteos enim neque multos
habent, neque aquam prabentes idoneam; lavacra tantum suppeditant ipsis
et potum veterinis: nam homines ad potionis usum aquatum descendunt ad
fontem qui stadia ferme quattuor infra oppidum in saxis effossus est;
quo fit ut hausturis illic descendendum sit. (10) Est Stiride Cereris
cognomento Stiritidis fanum, e crudo exstructum laterculo; signum e
Pentelico lapide; faces dea præfert. Prope eam est alterum signum vittis
redimitum, vetustum si quod aliud eorum quæ in Cereris honorem facta
sunt.