_ De Elatea — Elateensium rebus bello gestis et calamitatibus — Elateæ
memorandis — templo Minervæ Cranææ ejusque cultu. _
Elatea omnium quæ in Phocide sunt urbium, exceptis Delphis, est maxima.
Amphicleæ ex adverso sita est; intervallo abest ab ea stadiûm centum
octoginta. Via magna ex parte plana molliter assurgit proxime ad Elateæ
mœnia. Fluit per campos Cephisus; circa eum frequentes pascuntur aves
otides (_tardæ_ appellatæ. (2) Elatensibus contigit ut Cassandri
Macedonum regis exercitum repellerent; e bello etiam, quod Taxilus
Mithridatis præfectus iis intulit incolumes evaserunt; pro quo merito
sunt a Romanis et libertate et agri immunitate donati. Controversia est
de eorum originibus. Ipsi quidem se esse affirmant inquilinos ex
Arcadia. Elatum enim dicunt Arcadis filium quo tempore Phlegyæ cum
exercitu Delphici Apollinis templum adorti sunt, præsto fuisse ad
arcendam injuriam, ac deinde cum suis copiis in Phocide permansisse, ubi
fuerit ab eo primum Elatea munita. (3) Inter Phocensium urbes quas Persæ
incenderunt, ipsa etiam Elatea numeranda. Ac multæ sane fuerunt ei
civitati cum reliquis Phocensibus communes calamitates; multas etiam
propria ipsis fortuna, dum a Macedonibus oppugnarentur, importavit.
Factum vero est Olympiodori opera ut Cassandro et Macedonibus obsidio
irrita fuerit. At Philippus Demetrii filius populum ad extremum adegit
metum, simulque civitatis principes largitione sibi conciliavit. (4)
Interea Titus (Flaminius) cum imperio a Romanis ad Græciam liberandam
missus, redditurum se Elatensibus pristinam rempublicam per legatos
edixit, modo a Macedonibus deficerent; sed sive universi populi sive
magistratuum suorum vecordia, in Philippi fide permanentes a Romanis
obsidione subacti sunt. Interjecto dein tempore Taxili Mithridatis
præfecti et Barbarorum e Ponto obsidionem sustinuerunt; quod factum
Romani libertate data remunerati sunt. (5) Quum vero ætate mea
Costobocorum latronum manus excursionibus in Græciam factis Elateam
usque penetrasset, Mnesibulus comparata voluntariorum cohorte quum
magnam Barbarorum stragem edidisset, etiam ipse fortiter dimicans
cecidit. Idem hic Mnesibulus et alias de cursu victor palmas tulit, et
Olympiade quinta ac tricesima supra ducentesimam stadii et duplicati cum
clypeo curriculi. Erecta est Mnesibulo ænea statua Elateæ in via
cursoris nuncupata. (6) Forum et ipsum spectatu dignum est, et in eo
columna cum Elati statua. Mihi certe non satis constat utrum honorem
habitum ei voluerint ut conditori suo, an vero sepulcro insigne columnam
illam imposuerint. Æsculapio templum erexere, in quo signum dei
barbatum. Signum qui fecerunt, iis nomina fuere Timocles et Timarchides;
genus illis ex Attica terra. In extrema urbe ad dexteram est theatrum et
Minervæ vetus ex ære signum. Deam hanc opem sibi tulisse aiunt contra
Barbaros quos Taxilus duxit. (7) Distat ab Elatea stadia ferme viginti
fanum Minervæ cognomento Cranææ. Via ipsa qua ad templum itur est paulo
acclivior, sed ita ut qui progrediantur neque molestiam et ne ascendere
se quidem sentiant. In extrema via vertex consurgit præruptus magna sui
parte; non tamen late patens aut valde eminens. In eo vertice templum
ædificatum est, et porticus, in quibus cellæ per intervalla, ubi et alii
habitant deæ ministri, et is etiam qui sacris præest. (8) Eum ex
impuberum numero deligunt; provident vero religione summa ut eo munere
se abdicet priusquam pubescere incipiat. Sacerdotio fungitur per annos
quinque continuos, quo toto tempore vivit apud deam, et pro balneo ei
est solium more antiquo. Etiam hoc simulacrum fecerunt Polyclis filii,
eo quidem habitu ut dea in pugnam vadere videatur. In clypeo expressa
imitando sunt eadem quæ Athenis in clypeo sunt Minervæ cognomento
Virginis.