_ Græci ad Gallos propulsandos consilia capiunt et coeunt — de Græcorum
exercitu contra Persas ad Thermopylas congregato — exercitu Græcorum
contra Gallos collecto — Gallorum pars Sperchium fluvium nando
superat. _
Græci etsi prorsus animis conciderant, tamen periculi terror facile in
eam sententiam eos adduxit, ut laboranti patriæ opem ferre necessarium
esse ducerent. Perspicue videbant non jam de libertate, ut olim cum
Persis, decertandum, neque si aquam et terram hostibus dedissent,
reliquæ incolumitati et securitati propterea consuli posse sperabant;
nam et recens erat earum memoria calamitatum quibus priore excursione
Galli Macedones, Thraces et Pæones afflixerant, et quam injuriose
Thessalos nunc tractassent ex nunciis cognoverant. Fuit igitur tam
privatim singulis hominibus, quam publice civitatibus una et communis
omnibus sententia, aut pereundum, aut bello hostem superandum. Potest
qui velit enumerando persequi, quum eas Græcorum civitates quæ ad
Thermopylas Xerxi restiterunt, tum vero quæ contra Gallos arma cepere.
Adversus Persas quidem hi Græcorum populi cumque hoc militum numero
prodiere: Lacedæmonii Leonidem secuti haud plures quam trecenti fuere;
Tegeatæ quingenti, totidem e Mantinea; ab Orchomeniis ex Arcadia missi
centum et viginti; ex aliis Arcadiæ civitatibus mille; e Mycenis
octoginta, e Phliunte ducenti. Hunc numerum duplicarunt Corinthii. Jam
vero præsto fuere Bœotorum septingenti e Thespia, et Thebanorum
quadringenti. Œtæ quidem tramitem custodiebant Phocensium mille; atque
horum etiam ratio in hac Græcorum recensione habeatur. (2) Locros qui
sub Cnemide monte sunt, numero Herodotus non comprehendit; venisse
tantum eos ex omnibus civitatibus scripsit. Horum tamen proxime ad verum
quam magnus numerus fuerit facile possis conjicere. Athenienses enim ad
Marathonem hosti occurrerunt non majore numero quam novem millibus
hominum, in quo et inutilis ad pugnam ætas et servi censebantur. Quare
existimandum relinquitur, militarem Locrorum manum quæ ad Thermopylas
venit, sex millibus hominum nihilo pleniorem fuisse. Fuerit itaque
universus ille exercitus hominum undecim millium et ducentorum. Satis
vero constat non perstitisse omnes qui Thermopylas præsidio
occupaverant. Præter Lacedæmonios enim, Thespienses et Mycenæos, reliqui
non exspectato pugnæ eventu recessere. (3) At contra Barbaros qui ab
Oceano in Græciam irruperant, ad Thermopylas præsidium ex his Græciæ
populis missum: ex Bœotia peditum gravis armaturæ decem millia, equites
quingenti. Bœotarchi tum erant quattuor, Cephisodotus, Thearidas,
Diogenes et Lysander. A Phocensibus missi equites quingenti, pedites
ferme ter mille numero: duces fuere Critobulus et Antiochus. (4) Locros
qui sunt ad insulam Atalantam Midias duxit, pedites septingentos;
equestres hi copias nullas habuere. A Megarensibus adfuere gravis
armaturæ pedites quadringenti. Horum dux fuit Hippicon (_?_) Megarensis.
Ætolorum agmen quum numero præstitit, tum vero fuit ad omne pugnæ genus
instructissimum. Quantæ fuerint equestres eorum copiæ, non est proditum;
sed pedites levis armaturæ fuerunt nonaginta (_?_), gravis armaturæ
septies mille. His imperarunt Polyarchus, Polyphron et Lacrates. (5)
Atheniensium imperator fuit Callippus Mœroclis filius, quod est a me
superius etiam expositum. Copia ipsorum fuere primum triremes omnes quæ
deduci potuerunt, equites deinde quingenti, pedites in acie steterunt
mille. Atque Atheniensibus quidem ob veterem dignitatem est imperium
decretum. Misere reges conductitium militem: quingenti ex Macedonia,
totidem ex Asia venere. Ab Antigono rege Aristodemus Macedo, ab Antiocho
ex Asia missis auxiliis Telesarchus præfuit; e Syria is fuit quæ ad
Orontem flumen est. (6) His in unum ad Thermopylas copiis congregatis
ubi cognitum est Gallorum exercitum intra Magnesiæ et Phthiotidis terræ
fines castra jam habere, mitti placuit expeditorum globum hominum mille
et delectam equitatus partem ad Sperchium amnem, ne flumen Barbari sine
certamine et periculo trajicere possent. (7) Hi quum eo pervenissent,
pontes solverunt, et ipsi ad fluminis ripam castra posuere. Verum
Brennus haudquaquam incallidus erat, quin ut barbarus homo satis acutus
et experiens ad artes quibus hostem falleret excogitandas. Continuo
igitur ea quæ consecuta est nocte relicto vetere pontium transitu, ad
inferiores amnis partes (ne trajicientes hostis animadverteret, ac
propterea quod ibi Sperchius per campos late stagnans paludem et lacum
efficit, non vero rapidus angusto alveo devolvitur) Gallos misit circa
decies mille, eos scilicet omnes qui vel natandi erant periti vel
corporis proceritate inter multitudinem eminebant: sunt vero Celtæ præ
ceteris hominibus eximia staturæ proceritate. (8) Hi igitur illa nocte
jam transnarunt per paludosa fluvii, dum arma, scuta dico patria, pro
ratibus habebant: qui corporibus inter eos procerissimis erant, etiam
pedibus permeare potuerunt. At Græci qui ad Sperchium constiterant, re
statim cognita ad exercitum retrocesserunt.